Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only PHẦN I ĐIỆN HỌC ĐIỆN TỪ HỌC Chương I ĐIỆN TÍCH ĐIỆN TRƯỜNG Tiết ĐIỆN TÍCH ĐỊNH LUẬT CU-LƠNG I MỤC TIÊU Kiến thức - Trình bày khái niệm điện tích điểm, đặc điểm tương tác điện tích, nội dung định luật Cu-lơng, ý nghĩa số điện môi - Lấy ví dụ tương tác vật coi chất điểm - Biết cấu tạo hoạt động cân xoắn Kĩ - Xác định phương chiều lực Cu-lông tương tác điện tích điện tích điểm - Giải tốn ứng tương tác tĩnh điện - Làm vật nhiễm điện cọ xát II CHUẨN BỊ Giáo viên - Xem SGK Vật lý để biết HS học THCS - Chuẩn bị câu hỏi phiếu câu hỏi Học sinh: Ôn tập kiến thức học điện tích THCS III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC Hoạt động (5 phút) : Giới thiệu chương trình, sách giáo khoa, sách tập, sách tham khảo Hoạt động (20 phút) : Tìm hiểu nhiễm điện vật, điện tích, điện tích điểm, tương tác điện tích Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung I Sự nhiễm điện vật Điện tích Tương tác điện Sự nhiễm điện vật Làm thí nghiệm theo hướng Cho học sinh làm thí nghiệm Một vật bị nhiễm điện : cọ tượng nhiễm điên cọ dẫn thầy cô xát lên vật khác, tiếp xúc với vật Ghi nhận cách làm vật nhiễm điện khác, đưa lại gần vật xát Giới thiệu cách làm vật nhiễm điện nhiễm điện khác Nêu cách kểm tra xem vật có bị nhiễm điện Có thể dựa vào tượng hút Giới thiệu cách kiểm tra vật nhiễm điện hay không vật nhẹ để kiểm tra xem vật có bị nhiễm điện nhiễm điện hay khơng Điện tích Điện tích điểm Vật bị nhiễm điện cịn gọi vật Tìm ví dụ điện tích Giới thiệu điện tích mang điện, vật tích điện Cho học sinh tìm ví dụ điện tích Tìm ví dụ điện tích điểm Giới thiệu điện tích điểm Điện tích điểm vật tích điện Cho học sinh tìm ví dụ điện có kích thước nhỏ so với khoảng tích điểm cách tới điểm mà ta xét Ghi nhận tương tác điện Tương tác điện Thực C1 Giới thiệu tương tác điện Các điện tích dấu đẩy Cho học sinh thực C1 Các điện tích khác dấu hút Hoạt động (15 phút) : Nghiên cứu định luật Coulomb số điện môi Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung II Định luật Cu-lông Hằng số điện môi Ghi nhận định luật Giới thiệu Coulomb thí Định luật Cu-lơng nghiệm ông để thiết lập Lực hút hay đẩy hai diện tích định luật điểm đặt chân khơng có phương trùng với đường thẳng nối hai điện tích điểm đó, có độ lớn tỉ lệ thuận với tích độ lớn hai điện tích Ghi nhận biểu thức định luật và tỉ lệ nghịch với bình phương Giới thiệu biểu thức định luật nắm vững đại lương khoảng cách chúng đại lượng đó Giới thiệu đơn vị điện tích Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Cho học sinh thực C2 Ghi nhận đơn vị điện tích Thực C2 F=k | q1q2 | ; k = 9.109 Nm2/C2 r Đơn vị điện tích culơng (C) Lực tương tác điện tích Giới thiệu khái niệm điện mơi điểm đặt điện mơi đồng tính Ghi nhận khái niệm Cho học sinh tìm ví dụ Hằng số điện mơi Tìm ví dụ + Điện mơi mơi trường cách điện Ghi nhận khái niệm + Khi đặt điện tích điện mơi đồng tính lực tương tác chúng yếu  lần so với đặt Cho học sinh nêu biểu thức Nêu biểu thức tính lực tương chân khơng  gọi số tính lực tương tác hai điện tích điểm đặt chân khơng tác hai điện tích điểm đặt điện mơi mơi trường (  1) + Lực tương tác điện tích chân không điểm đặt điện môi : F = Cho học sinh thực C3 |q q | Thực C3 k r + Hằng số điện mơi đặc cho tính chất cách điện chất cách điện Hoạt động (5 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ nhà Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Đọc mục Sơn tĩnh điện Cho học sinh đọc mục Em có biết ? Thực câu hỏi sgk Cho học sinh thực câu hỏi 1, 2, 3, trang Ghi tập nhà 9, 10 Yêu cầu học sinh nhà giả tập 5, 6, 7, sgk 1.7, 1.9, 1.10 sách tập IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY Tiết THUYẾT ELECTRON ĐỊNH LUẬT BẢO TỒN ĐIỆN TÍCH I MỤC TIÊU Kiến thức - Trình bày nội dung thuyết êlectron, nội dung định luật bảo tồn điện tích - Lấy ví dụ cách nhiễm điện - Biết cách làm nhiễm điện vật Kĩ - Vận dụng thuyết êlectron giải thích tượng nhiễm điện - Giải toán ứng tương tác tĩnh điện Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only II CHUẨN BỊ Giáo viên - Xem SGK Vật lý để biết HS học THCS - Chuẩn bị phiếu câu hỏi Học sinh Ôn tập kiến thức đãc học điện tích THCS III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC Hoạt động (5 phút) : Kiểm tra cũ : Phát biểu, biết biểu thức định luật Cu-lơng Hoạt động (20 phút) : Tìm hiểu thuết electron Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung I Thuyết electron Cấu tạo nguyên tử phương diện điện Điện tích nguyên tố a) Cấu tạo nguyên tử Nếu cấu tạo nguyên tử Yêu cầu học sinh nêu cấu tạo Gồm: hạt nhân mang điện tích nguyên tử dương nằm trung tâm Nhận xét thực học sinh electron mang điện tích âm chuyển động xung quanh Hạt nhân cấu tạo hai loại hạt nơtron không mang điện prôtôn mang điện dương Ghi nhận điện tích, khối lượng Electron có điện tích -1,6.10-19C Giới thiệu điện tích, khối lượng electron, prơtơn nơtron electron, prôtôn nơtron khối lượng 9,1.10-31kg Prơtơn có điện tích +1,6.10-19C khối lượng 1,67.10-27kg Khối lượng nơtron xấp xĩ khối lượng prơtơn Giải thích trung hồ điện Yêu cầu học sinh cho biết Số prôtôn hạt nhân số bình thường nguyên tử trung nguyên tử electron quay quanh hạt nhân nên hồ điện bình thường ngun tử trung hồ điện b) Điện tích nguyên tố Ghi nhận điện tích nguyên tố Giới thiệu điện tích nguyên tố Điện tích electron điện tích prơtơn điện tích nhỏ mà ta có Vì ta gọi Ghi nhận thuyết electron Giới thiệu thuyết electron chúng điện tích nguyên tố Thuyết electron Thực C1 Yêu cầu học sinh thực C1 + Bình thường tổng đại số tất điện tích ngun tử Giải thích hình thành ion khơng, ngun tử trung hồ điện u cầu học sinh cho biết ngun tử khơng dương, ion âm Nếu nguyên tử bị số trung hồ điện electron tổng đại số điện tích nguyên tử số dương, ion dương Ngược lại So sánh khối lượng nguyên tử nhận thêm số Yêu cầu học sinh so sánh khối lượng electron với khối lượng electron khối lượng electron ion âm prơtơn prơtơn + Khối lượng electron nhỏ nên chúng có độ linh động cao Do electron dễ dàng bứt khỏi nguyên tử, di chuyển vật hay Yêu cầu học sinh cho biết di chuyển từ vật sang vật khác Giải thích nhiễm điện làm cho vật bị nhiễm điện vật nhiễm điện dương, dương, điện âm vật vật nhiễm điện âm Vật nhiễm điện âm vật thiếu electron; Vật nhiễm điện dương vật thừa electron Hoạt động3 (10 phút) : Vận dụng thuyết electron Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Giới thiệu vật dẫn điện, vật cách điện Yêu cầu học sinh thực C2, C3 Yêu cầu học sinh cho biết phân biệt vật dẫn điện vật cách điện tương đối Yêu cầu học sinh giải thích nhiễm điện tiếp xúc Yêu cầu học sinh thực C4 II Vận dụng Vật dẫn điện vật cách điện Ghi nhận khái niệm vật dẫn Vật dẫn điện vật có chứa điện, vật cách điện điện tích tự Thực C2, C3 Vật cách điện vật khơng chứa Giải thích electron tự Sự phân biệt vật dẫn điện vật cách điện tương đối Sự nhiễm điện tiếp xúc Giải thích Nếu cho vật tiếp xúc với vật nhiễm điện nhiễm Thực C4 điện dấu với vật Vẽ hình 2.3 Giới tthiệu nhiễm điện Giải thích hưởng ứng (vẽ hình 2.3) u cầu học sinh giải thích Thực C5 nhiễm điện hưởng ứng Yêu cầu học sinh thực C5 Hoạt động (5 phút) : Nghiên cứu định luật bảo tồn điện tích Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Giới thiệu định luật Cho học sinh tìm ví dụ Ghi nhận định luật Tìm ví dụ minh hoạ Sự nhiễm diện hưởng ứng Đưa cầu A nhiễm điện dương lại gần đầu M kim loại MN trung hồ điện đầu M nhiễm điện âm đầu N nhiễm điện dương Nội dung III Định luật bảo tồn điện tích Trong hệ vật cô lập điện, tổng đại số điện tích khơng đổi Hoạt động (5 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ nhà Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Tóm tắt lại kiến thức học Cho học sinh tóm tắt kiết thức học Ghi tập nhà Yêu cầu học sinh nhà giải tập 5, sgk 2.1, 2.2, 2.5, 2.6 sách tập IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY Tiết BÀI TẬP I MỤC TIÊU Kiến thức : - Lực tương tác điện tích điểm - Thuyết electron Định luật bảo tồn điện tích Kỹ : - Giải toán liên quan đến lực tương tác điện tích điểm - Giải thích đước tượng liên quan đến thuyết electron định luật bảo tồn điện tích II CHUẨN BỊ Giáo viên - Xem, giải tập sgk sách tập - Chuẩn bị thêm nột số câu hỏi trắc nghiệm tập khác Học sinh - Giải câu hỏi trắc nghiệm tập thầy cô nhà - Chuẩn bị sẵn vấn đề mà cịn vướng mắc cần phải hỏi thầy III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC Hoạt động (10 phút) : Kiểm tra cũ tóm tắt kiến thức liên quan đến tập cần giải - Các cách làm cho vật nhiễm điện - Hai loại điện tích tương tác chúng Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only - Đặc điểm lực tương tác điện tích điểm, - Lực tương tác nhiều điện tích điểm lên điện tích điểm - Thuyết electron - Định luật bảo tồn điện tích Hoạt động (20 phút) : Giải câu hỏi trắc nghiệm Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung Câu trang 10 : D Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu trang 10 : C Giải thích lựa chọn D Câu trang 14 : D Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu trang 14 : A Giải thích lựa chọn C Câu 1.1 : B Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu 1.2 : D Giải thích lựa chọn D Câu 1.3 : D Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu 2.1 : D Giải thích lựa chọn A Câu 2.5 : D Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu 2.6 : A Giải thích lựa chọn B Yêu cầu hs giải thích chọn D Yêu cầu hs giải thích chọn D Yêu cầu hs giải thích chọn D Yêu cầu hs giải thích chọn D Yêu cầu hs giải thích chọn A Hoạt động (15 phút) : Giải tập tự luận Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung Bài trang 10 Yêu cầu học sinh viết biểu Viết biểu théc định luật Theo định luật Cu-lơng ta có thức định luật Cu-lơng q2 |q q | F = k 22 = k r r Yêu cầu học sinh suy để Suy thay số để tính |q| F r 9.10 3.1.(10 1 ) tính |q|  => |q| = = 10-7(C) k 9.10 Yêu cầu học sinh cho biết Giải thích cầu có Bài 1.7 điện tích cầu điện tích q Mỗi cầu mang điện tích Vẽ hình Xác định lực tác dụng lên cầu q Nêu điều kiện cân Lực đẩy chúng F = k Tìm biểu thức để tính q Suy ra, thay số tính q 4r    Điều kiện cân : F  P  T = Ta có : tan  => q = 2l = F kq  P 4l mg mg  tan =  3,58.10-7C k IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY Tiết 4-5 ĐIỆN TRƯỜNG VÀ CƯỜNG ĐỘ ĐIỆN TRƯỜNG ĐƯỜNG SỨC ĐIỆN I MỤC TIÊU Kiến thức - Trình bày khái niệm điện trường - Phát biểu định nghĩa cường độ điện trường nêu đặc điểm vectơ cường độ điện trường - Biết cách tổng hợp vectơ cường độ điện trường thành phần điểm Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only - Nêu khái niệm đường sức điện đặc điểm đường sức điện Kĩ - Xác định phương chiều vectơ cường độ điện trường điểm điện tích điểm gây - Vận dụng quy tắc hình bình hành xác định hướng vectơ cường độ điện trường tổng hợp - Giải Bài tập điện trường II CHUẨN BỊ Giáo viên - Chuẩn bị hình vẽ 3.6 đến 3.9 trang 19 SGK - Thước kẻ, phấn màu - Chuẩn bị phiếu câu hỏi Học sinh - Chuẩn bị Bài trước nhà III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC Tiết Hoạt động (5 phút) : Kiểm tra cũ : Nêu giải thích tượng nhiễm điện tiếp xúc, hưởng ứng Hoạt động (10 phút) : Tìm hiểu khái niệm điện trường Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung I Điện trường Môi trường truyền tương tác điện Tìm thêm ví dụ mơi Giới thiệu tác dụng lực Môi trường tuyền tương tác giữa vật thông qua môi trường truyền tương tác điện tích gọi điện trường hai vật trường Điện trường Điện trường dạng vật chất bao Ghi nhận khái niệm Giới thiệu khái niệm điện quanh điện tích gắn liền với trường điện tích Điện trường tác dụng lực điện lên điện tích khác đặt Hoạt động (30 phút) : Tìm hiểu cường độ điện trường Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung II Cường dộ điện trường Khái niệm cường dộ điện trường Ghi nhận khái niệm Giới thiệu khái niệm điện Cường độ điện trường điểm trường đại lượng đặc trưng cho độ mạnh yếu điện trường điểm Định nghĩa Ghi nhận định nghĩa, biểu Nêu định nghĩa biểu thức Cường độ điện trường điểm định nghĩa cường độ điện thức đại lượng đặc trưng cho tác dụng lực trường điện trường điện trường điểm Nó xác định thương số độ lớn lực điện F tác dụng lên điện tích thử q (dương) đặt điểm độ lớn q Nêu đơn vị cường độ điện Yêu cầu học sinh nêu đơn vị F E= cường độ điện trường theo định trường theo định nghĩa q nghĩa Đơn vị cường độ điện trường N/C Ghi nhận đơn vị tthường Giới thiệu đơn vị V/m người ta thường dùng V/m dùng Véc tơ cường độ điện trường Giới thiệu véc tơ cường độ điện trường Vẽ hình biểu diễn véc tơ cường độ điện trường gây điện tích điểm  F E q  Ghi nhận khái niệm.; Vẽ hình  Véc tơ cường độ điện trường E gây điện tích điểm có : - Điểm đặt điểm ta xét - Phương trùng với đường thẳng nối Dựa vào hình vẽ nêu yếu điện tích điểm với điểm ta xét tố xác định véc tơ cường độ - Chiều hướng xa điện tích Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only điện trường gây điện điện tích dương, hướng phía điện tích điện tích âm tích điểm Thực C1 Yêu cầu học sinh thực C1 Vẽ hình Ghi nhận ngun lí Vẽ hình 3.4 Nêu ngun lí chồng chất Tiết Hoạt động (35 phút) : Tìm hiểu đường sức điện Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh - Độ lớn : E = k |Q| r Nguyên lí chồng chất điện trường E  E1  E   E n Nội dung III Đường sức điện Hình ảnh đường sức điện Quan sát hình 3.5 Ghi nhận Các hạt nhỏ cách điện đặt điện Giới thiệu hình ảnh đường hình ảnh đường sức điện trường bị nhiễm điện nằm dọc sức điện theo đường mà tiếp tuyến điểm trùng với phương véc tơ cường độ điện trường điểm Định nghĩa Ghi nhận khái niệm Giới thiệu đường sức điện Đường sức điện trường đường mà trường tiếp tuyến điểm giá véc tơ cường độ điện trường Vẽ hình 3.6 đến 3.8 Vẽ hình dạng đường sức điểm Nói cách khác đường sức điện số điện trường trường đường mà lực điện tác dụng dọc theo Xem hình vẽ để nhận Hình dạng đường sức dố Giới thiệu hình 3.6 đến xét 3.9 điện trường Xem hình vẽ sgk Ghi nhận đặc điểm đường Các đặc điểm đường sức điện Nêu giải thích đặc điểm cuae đường sức điện sức điện trường tĩnh + Qua điểm điện trường có trường tĩnh đường sức điện mà + Đường sức điện đường có hướng Hướng đường sức điện điểm hướng véc tơ cường độ điện trường điểm + Đường sức điện điện trường tĩnh Thực C2 Yêu cầu học sinh thực đường khơng khép kín C2 + Qui ước vẽ số đường sức qua diện tích định đặt vng góc với với đường sức điện điểm mà ta xét tỉ lệ với cường độ điện trường điểm Ghi nhận khái niệm Vẽ hình Giới thiệu điện trường Điện trường Vẽ hình 3.10 Điện trường điện trường mà véc tơ cường độ điện trường điểm có phương chiều độ lớn Đường sức điện trường đường thẳng song song cách Hoạt động (10 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ nhà Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Đọc phần Em có biết ? Cho học sinh đọc phần Em có biết ? Tóm tắt kiến thức Yêu cầu học sinh tóm tắt kiến thức học Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Yêu cầu học sinh nhà giả tập 9, 10, 11, 12, 13 sgk 3.1, 2.2, 3.3, 3.4, 3.6, 3.7, 3.10 sách tập IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY Ghi câu hỏi tập nhà Tiết : BÀI TẬP I MỤC TIÊU Kiến thức : - Véc tơ cường độ điện trường gây bở điện tích điểm nhiều điện tích điểm - Các tính chất đường sức điện Kỹ : - Xác định cường độ điện trường gây diện tích điểm - Giải thích số tượng liên quan đến điện trường, đường sức điện trường II CHUẨN BỊ Giáo viên - Xem, giải tập sgk sách tập - Chuẩn bị thêm nột số câu hỏi trắc nghiệm tập khác Học sinh - Giải câu hỏi trắc nghiệm tập thầy cô nhà - Chuẩn bị sẵn vấn đề mà cịn vướng mắc cần phải hỏi thầy III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC Hoạt động (10 phút) : Kiểm tra cũ tóm tắt kiến thức liên quan đến tập cần giải Hoạt động (15 phút) : Giải câu hỏi trắc nghiệm Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung Câu trang 20 : B Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu 10 trang 21: D Giải thích lựa chọn B Câu 3.1 : D Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu 3.2 : D Giải thích lựa chọn D Câu 3.3 : D Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu 3.4 : C Giải thích lựa chọn D Câu 3.6 : D Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only D Yêu cầu hs giải thích chọn D Yêu cầu hs giải thích chọn C Yêu cầu hs giải thích chọn D Hoạt động (20 phút) : Giải tập tự luận Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung Bài 12 trang21 Hướng dẫn học sinh bước Gọi tên véc tơ cường Gọi C điểm mà cường độ   giải độ điện trường thành phần Xác định véc tơ cường độ điện trường Gọi E E Vẽ hình cường độ điện trường q1 q2 điện trường tổng hợp C    gây C, ta có E = E + E = Hướng dẫn học sinh tìm vị trí C Lập luận để tìm vị trí C Tìm biểu thức tính AC u cầu học sinh tìm biểu thức để xác định AC Yêu cầu học sinh suy thay số tính tốn   => E = - E Hai véc tơ phải phương, tức điểm C phải nằm đường thẳng AB Hai véc tơ phải ngược chiều, tức C phải nằm đoạn AB Hai véc tơ phải có mơđun nhau, tức điểm C phải gần A B vài |q1| < |q2| Do ta có: k | q1 | | q2 | =k  AC  ( AB  AC ) 2 Suy thay số để tính q  AB  AC  =>     AC  AC q1  Tìm điểm khác có => AC = 64,6cm Ngồi cịn phải kể tất cường độ điện trường Hướng dẫn học sinh tìm điểm điểm nằm xa q1 q2 Tại điểm C khác điểm cường độ điện trường khơng, tức khơng có điện trường Gọi tên véc tơ cường Bài 13 trang 21   độ điện trường thành phần Hướng dẫn học sinh bước Gọi Gọi E E cường độ điện Tính độ lớn véc tơ giải cường độ điện trường thành trường q1 q2 gây C Vẽ hình Ta có : phần E1 = k | q1 | = 9.105V/m (hướng  AC theo phương AC) Xác định véc tơ cường độ điện trường tổng hợp C  E2 = k | q1 | = 9.105V/m (hướng  BC theo phương CB) Cường độ điện trường tổng hợp C  Tính độ lớn E   E = E1 + E  Hướng dẫn học sinh lập luận để  tính độ lớn E E có phương chiều hình vẽ Vì tam giác ABC tam giác vuông   nên hai véc tơ E E vng góc Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only  với nên độ lớn E là: E= E12  E2 = 12,7.105V/m IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY Tiết CÔNG CỦA LỰC ĐIỆN I MỤC TIÊU Kiến thức - Nêu đặc điểm lực tác dụng lên điện tích điện trường - Lập biểu thức tính cơng thức lực điện điện trường - Phát biểu đặc điểm cơng dịch chuyển điện tích điện trường - Trình bày khái niệm, biểu thức, đặc điểm điện tích điện trường, quan hệ công lực điện trường độ giảm điện tích điện trường Kĩ - Giải Bài tốn tính cơng lực điện trường điện trường II CHUẨN BỊ Giáo viên: Vẽ giấy khổ lớn hình 4.2 sgk hình ảnh hỗ trợ trường hợp di chuyển điện tích theo đường cong từ M đến N Học sinh: Ơn lại cách tính cơng trọng lực đặc điểm cơng trọng lực III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC Hoạt động (5 phút) : Kiểm tra cũ : Nêu định nghĩa tính chất đường sức điện trường tĩnh Hoạt động (20 phút) : Tìm hiểu cơng lực điện Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung I Cơng lực điện Vẽ hình 4.1 Vẽ hình 4.1 lên bảng Xác định lực điện trường tác Đặc điểm lực điện tác dụng dụng lên điện tích q > đặt lên điện tích đặt điện điện trường có cường trường   độ điện trường E  F = qE  Vẽ hình 4.2 lên bảng Lực F lực khơng đổi Vẽ hình 4.2 Cơng lực điện điện Tính cơng điện tích q di chuyển theo đường thẳng từ M trường Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only b) Thấu kính phân kì Vật thật qua thấu kính phân kì ln cho ảnh ảo chiều với vật nhỏ vật Hoạt động (10 phút) : Tìm hiểu cơng thức thấu kính Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung V Các công thức thấu kính Ghi nhận cơng thức + Cơng thức xác định vị trí ảnh: Gới thiệu cơng thức thấu kính thấu kính 1  = d d ' f Nắm vững đại lượng Giải thích đại lượng + Cơng thức xác định số phóng đại: cơng thức cơng thức k= Giới thiệu qui ước dấu cho trường hợp Ghi nhận qui ước dấu d ' A' B ' =d AB + Qui ước dấu: Vật thật: d > Vật ảo: d < Ảnh thật: d’ > Ảnh ảo: d’ < k > 0: ảnh vật chiều ; k < 0: ảnh vật ngược chiều Hoạt động (5 phút) : Tìm hiểu cơng dụng thấu kính Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung VI Cơng dụng thấu kính Kể cơng dụng thấu Thấu kính có nhiều cơng dụng hữu Cho học sinh thử kể cơng ích đời sống khoa học dụng thấu kính thấy kính biết thực tế Thấu kính dùng làm: thực tế Ghi nhận công dụng + Kính khắc phục tật mắt Giới thiệu cơng dụng thấu kính + Kính lúp thấu kính + Máy ảnh, máy ghi hình + Kính hiễn vi + Kính thiên văn, ống dịm + Đèn chiếu + Máy quang phổ Hoạt động (5 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ nhà Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Tóm tắt kiến thức Cho học sinh tóm tắt kiến thức Ghi tập nhà Yêu cầu học sinh nhà làm tập trang 189, 190 sgk 29.15; 29.17 sbt IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY Tiết 58 BÀI TẬP I MỤC TIÊU Kiến thức : Hệ thống kiến thức phương pháp giải tập lăng kính, thấu kính Kỹ năng: + Rèn luyên kỉ vẽ hình giải tập dựa vào phép tốn định lí hình học + Rèn lun kỉ giải tập định lượng lăng kính, thấu kính II CHUẨN BỊ Giáo viên: - Xem, giải tập sgk sách tập - Chuẩn bị thêm nột số câu hỏi trắc nghiệm tập khác Học sinh: - Giải câu hỏi trắc nghiệm tập thầy cô nhà - Chuẩn bị sẵn vấn đề mà cịn vướng mắc cần phải hỏi thầy III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC Hoạt động (15 phút) : Kiểm tra cũ hệ thống hóa kiến thức: + Các cơng thức lăng kính: sini1 = nsinr1; sini2 = nsinr2; A = r1 + r2 ; D = i1 + i2 – A + Đường tia sáng qua thấu kính: Tia qua quang tâm thẳng Tia tới song song với trục chính, tia ló qua (kéo dài qua) tiêu điểm ảnh F’ Tia tới qua tiêu điểm vật (kéo dài qua) F, tia ló song song với trục Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Tia tới song song với trục phụ, tia ló qua (kéo dài qua) tiêu điểm ảnh phụ F’n + Các cơng thức thấu kính: D = 1 ; f f = 1 d ' A' B '  ;k= =d d ' d AB + Qui ước dấu: Thấu kính hội tụ: f > 0; D > Thấu kính phân kì: f < 0; D < Vật thật: d > 0; vật ảo: d < 0; ảnh thật: d’ > 0; ảnh ảo: d’ < k > 0: ảnh vật chiều ; k < 0: ảnh vật ngược chiều Hoạt động (15 phút) : Giải câu hỏi trắc nghiệm Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung Câu trang 179 : D Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu trang 179 : C Giải thích lựa chọn D Câu trang 179 : A Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu trang 189 : B Giải thích lựa chọn C Câu trang 189 : A Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu trang 189 : B Giải thích lựa chọn A Yêu cầu hs giải thích chọn B Yêu cầu hs giải thích chọn A Yêu cầu hs giải thích chọn B Hoạt động (15 phút) : Giải tập tự luận Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung Bài 28.7 Vẽ hình Vẽ hình a) Tại I ta có i1 = => r1 = Xác định i1, r1, r2 tính i2 Yêu cầu học Tại J ta có r1 = A = 300 sinh xác định i1,  sini2 = nsinr2 = 1,5sin300 = 0,75 r1, r2 tính i2 = sin490 => i2 = 490 u cầu học Góc lệch: Tính góc lệch D sinh tính góc lệc D D = i1 + i2 – A = 00 + 480 – 300 = 190 b) Ta có sini2’ = n’sinr2 ' Yêu cầu học sinh tính n’ để Tính n’ sin i2 sin 90 => n’ = =2   i2 = 90 sin r2 sin 30 0,5 Bài 11 trang 190 a) Tiêu cự thấu kính: Yêu cầu học sinh tính tiêu cự thấu kính Tính tiêu cự thấu kính Ta có: D = f 1  = - 0,2(m) = 20(cm) D 5 Viết cơng thức xác định vị trí u cầu học sinh viết cơng thức xác định vị trí ảnh ảnh suy để xác định vị trí 1  b) Ta có: = suy để xác định vị trí ảnh ảnh d d ' f d f 30.(20)  => d’ = = d  f 30  (20) Yêu cầu học sinh xác định f = số phóng đại ảnh Yêu cầu học sinh xác định tính chất ảnh Tính số phóng đại ảnh Nêu tính chất ảnh 12(cm) Số phóng đại: k = - d'  12  = 0,4 d 30 Anh cho thấu kính ảnh ảo, chiều với vật nhỏ vật IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Tiết 59 GIẢI BÀI TOÁN VỀ HỆ THẤU KÍNH I MỤC TIÊU + Phân tích trình bày trình tạo ảnh qua hệ thấu kính Viết sơ đồ tạo ảnh + Giải tập đơn giản hệ hai thấu kính II CHUẨN BỊ Giáo viên + Chọn lọc hai về hệ hai thấu kính ghép thuộc dạng có nội dung thuận nội dung nghịch: Hệ thấu kính đồng trục ghép cách Hệ thấu kính đồng trục ghép sát + Giải toán nêu rỏ phương pháp giải Nhấn mạnh (có lí giải) hệ thức liên hệ: d2 = O1O2 – d1’ ; k = k1k2 Học sinh Ôn lại nội dung học thấu kính III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC Hoạt động (5 phút) : Kiểm tra cũ : Viết cơng thức thấu kính Nêu ứng dụng thấu kính Hoạt động (15 phút) : Lập sơ đồ tạo ảnh Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung I Lập sơ đồ tạo ảnh Hệ hai thấu kính đồng trục ghép cách Vẽ hình 30.1 Vẽ hình Thực C2 Thực tính tốn Vẽ hình 30.2 Theo dõi tính tốn để xác định d2 k Vẽ hình Sơ đồ tạo ảnh: L1 L2 AB  A1B1  A2B2 d1 d1’ d2 d2’ Với: d2 = O1O2 – d1’; k = k1k2 = ' d1' d d1 d 2 Hệ hai thấu kính đồng trục ghép sát Sơ đồ tạo ảnh: L1 L2 AB  A1B1  A2B2 d1 d1’ d2 d2’ Thực tính tốn u cầu học sinh rút kết luận độ tụ hệ thấu kính ghép sát Thực C1 Rút kết luận Với: d2 = – d1’; k = k1k2 = ' d1' d =d1 d ' d2 d1 1 1  '   d1 d f1 f Hệ thấu kính tương đương với Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only thấu kính có độ tụ D = D1 + D2 Độ tụ hệ hai thấu kính mỏng đồng trục ghép sát tổng đại số độ tụ thấu kính ghép thành hệ Hoạt động (20 phút) : Giải tập ví dụ Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Yêu cầu học sinh nêu sơ đồ tạo ảnh Nêu sơ đồ tạo ảnh Nội dung II Các tập thí dụ Bài tập Sơ đồ tạo ảnh: L1 L2 AB  A1B1  A2B2 d1 d1’ d2 d2’ Ta có d’1 = Yêu cầu học sinh tính d1’ Tính d1’ Yêu cầu học sinh tính d2 Yêu cầu học sinh tính d2’ Tính d2 Tính d2’ Yêu cầu học sinh tính k Tính k Yêu cầu học sinh nêu tính Nêu tính chất ảnh cuối chất ảnh cuối cùng Yêu cầu học sinh tính d d1 f1 10.(15)  = d1  f1 10  15 6(cm) d2 = l – d’1 = 34 – (-6) = 40(cm) d’2 = k= d2 f2 40.24  = 60(cm) d  f 40  24 ' d1' d  6.60 = = - 0,9 10.40 d1 d Anh cuối ảnh thật, ngược chiều với vật cao 0,9 lần vật Bài tập a) Tính d : d' f  12.(20) =  '  12  20 d f Tính d Ta Yêu cầu học sinh tính tiêu cự hệ thấu kính ghép Tính f Yêu cầu học sinh tính tiêu cự thấu kính L2 30(cm) b) Tiêu cự f2 : Coi hệ thấu kính ghép sát ta có : Tính f2 có: d = d d ' 30.(20) f= = - 60(cm)  ' 30  20 d d 1 Với suy :   f f1 f f1 f  20.(60)  f2 = = 30(cm) f1  f  20  60 Hoạt động (5 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ nhà Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Cho học sinh tóm tắt kiến thức Tóm tắt kiến thức Yêu cầu học sinh nhà làm tập trang 195 Ghi tập nhà sgk 30.8, 30.9 sbt IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY Tiết 60 BÀI TẬP I MỤC TIÊU Kiến thứ : Sự tạo ảnh qua hệ thấu kính ghép đồng trục: ghép cách nhau, ghép sát Kỹ : Giải tốn hệ thấu kính ghép II CHUẨN BỊ Giáo viên: - Xem, giải tập sgk sách tập - Chuẩn bị thêm nột số câu hỏi trắc nghiệm tập khác Học sinh: - Giải câu hỏi trắc nghiệm tập thầy cô nhà Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only - Chuẩn bị sẵn vấn đề mà cịn vướng mắc cần phải hỏi thầy III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC Hoạt động (15 phút) : Kiểm tra cũ hệ thống kiến thức: L1 L2 + Sơ đồ tạo ảnh qua hệ thấu kính ghép đồng trục: AB  A1B1  A2B2 d1 d1’ d2 d2’ + Hệ thấu kính đồng trục ghép cách nhau: d2 = O1O2 – d1’; k = k1k2 = + Hệ thấu kính đồng trục ghép sát nhau: d2 = – d1’; k = k1k2 = - ' d1' d d1 d ' d2 1 1 ; ; D = D1 + D2  '   d d1 d f1 f Hoạt động (15 phút) : Giải câu hỏi trắc nghiệm Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung Câu trang 195 : B Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu trang 195 : C Giải thích lựa chọn B Câu 30.2 : C Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu 30.3 : B Giải thích lựa chọn C Câu 30.4 : A Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu 30.5 : D Giải thích lựa chọn C Câu 30.6 : D Giải thích lựa chọn Yêu cầu hs giải thích chọn Câu 30.7 : B Giải thích lựa chọn B Yêu cầu hs giải thích chọn A Yêu cầu hs giải thích chọn D Yêu cầu hs giải thích chọn D Yêu cầu hs giải thích chọn B Hoạt động (15 phút) : Giải tập tự luận Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung Bài trang 195 Ghi só đồ tạo ảnh Yêu cầu học sinh ghi sơ đồ Sơ đồ tạo ảnh: tạo ảnh L1 L2 AB  A1B1  A2B2 d1 d1’ d2 d2’ Tính d1’ Hướng dẫn học sinh tính d1 f1 20.20  a) Ta có: d1’ = = d1’, d2 d2’ Tính d2 d1  f1 20  20 Tính d2’ d2 = l – d1’ = 30 -  = -  Hướng dẫn học sinh tính k Tính k 1 1 1 f2  d2  ' d2    ' d2  ' d2  d2’ = f2 = - 10 cm Vẽ hình Hướng dẫn học sinh tính d1’, d2 d2’ Vẽ hình Tính d1’ Tính d2 Tính d2’ ' ' ' d2 d1' d d d1' k=  = = 0,5 d1 d d l  d 1' d l 1 d1' d1 f1 20d  b) Ta có: d1’ = d1  f1 d  20 20d1 d2 = l – d1’ = 30 d1  20 10d  600 = d1  20 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Hướng dẫn học sinh tính k Tính k 10d  600 (10) d2 f2 d1  20 d2’ =  10d  600 d2  f2  10 d1  20 600  10d1