Quyền hạn của công an xã theo luật tố tụng hình sự việt nam

Trong đó có thể kể đến quyền hạn rất cơ bản và quan trọng của Công an xã trong tố tụng hình sự, đó là quyền hạn trong việc tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm.Trong

ĐÀO HUẤN QUÂN

QUYỀN HẠN CỦA CÔNG AN XÃ

THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2021

QUYỀN HẠN CỦA CÔNG AN XÃ

THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng luận văn Thạc sỹ Luật học “Quyền hạn của Công an

xã theo luật tố tụng hình sự Việt Nam” là công trình nghiên cứu do chính tôi thực

hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Võ Thị Kim Oanh Các nội dung, thông

tin được trình bày trong luận văn là trung thực Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

về lời cam đoan trên của mình

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này

Tác giả luận văn

Đào Huấn Quân

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 QUYỀN HẠN CỦA CÔNG AN XÃ TRONG VIỆC TIẾP NHẬN

TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM 6 1.1 Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền hạn của Công an xã trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm 6

1.1.1 Quy định về khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm 6

1.1.2 Quy định về thẩm quyền của Công an xã trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm 8

1.1.3 Quy định về tổ chức tiếp nhận và trình tự, thủ tục tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của Công an xã 11

1.2 Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền hạn của Công an xã trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm 15 1.3 Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền hạn của Công an xã trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm 25 Kết luận Chương 1 28 CHƯƠNG 2 QUYỀN HẠN CỦA CÔNG AN XÃ TRONG VIỆC PHÂN LOẠI,

XỬ LÝ TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM 30 2.1 Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền hạn của Công an xã trong việc phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm 30 2.2 Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền hạn của Công an xã trong việc phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm 33 2.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền hạn của Công an xã trong việc phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm 41 Kết luận Chương 2 45 KẾT LUẬN 46 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

xã chịu sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp uỷ Đảng, sự quản lý, điều hành của

Uỷ ban nhân dân xã và đặc biệt là sự chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ của công an cấp trên (Công an tỉnh, huyện) Vì vậy, pháp luật tố tụng hình sự đã quy định cho lực lượng Công an xã các quyền hạn khác nhau, phù hợp với chức năng của lực lượng này, đáp ứng kịp thời yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm Trong đó có thể kể đến quyền hạn rất cơ bản và quan trọng của Công an xã trong tố tụng hình sự, đó là quyền hạn trong việc tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm.Trong

tố tụng hình sự, Công an xã không phải là cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng nên không có thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và ra các quyết định tố tụng Tuy nhiên, Công an xã là lực lượng có đủ cơ sở, điều kiện và khả năng

để thực hiện tốt hoạt động tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm, đồng thời để đáp ứng yêu cầu của công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, đảm bảo mọi tố giác, tin báo về tội phạm phải được tiếp nhận, xử lý kịp thời, không bỏ lọt tội phạm

và không làm oan người vô tội, pháp luật tố tụng hình sự đã quy định cho Công an

xã quyền hạn tiếp nhận, phân loại và xử lý tố giác, tin báo về tội phạm Hiện nay,

lực lượng Công an xã đang được xây dựng chính quy theo Nghị quyết số NQ/TW, ngày 15/3/2018 của Bộ chính trị và Nghị định số 42/2021/NĐ-CP gày 31 tháng 3 năm 2021 về xây dựng lực lượng Công an xã, thị trấn chính quy, điều này càng tăng thêm về chất lượng và hiệu quả của hoạt động tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm của Công an xã trong thời gian tới

22-Pháp luật tố tụng hình sự đã quy định đầy đủ, cụ thể về việc tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm của Công an xã Những quy định này đã tạo

cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm của lực lượng Công an xã trên thực tế Tuy nhiên, qua nghiên cứu tác giả nhận thấy các quy pháp luật tố tụng hình sự về tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác,

tin báo về tội phạm của công an xã vẫn còn một số hạn chế, bất cập nhất định Những hạn chế, bất cập này sẽ dẫn đến những khó khăn, vướng mắc và vi phạm trong thực tiễn tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm, làm ảnh hưởng đến hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, dẫn đến tình trạng

oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm Xuất phát từ lý do trên, tác giả đã chọn vấn đề “Quyền

hạn của Công an xã theo luật tố tụng hình sự Việt Nam” làm đề tài luận văn tốt

nghiệp Cao học luật của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Quyền hạn của Công an xã trong việc tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm là một khía cạnh pháp lý quan trọng trong lĩnh vực tố tụng hình sự Qua khảo sát, tìm hiểu về các công trình khoa học pháp lý, tác giả nhận thấy có một

số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài này như sau:

- Nhóm giáo trình, sách bình luận, sách chuyên khảo:

Nhóm giáo trình, sách chuyên khảo: Các công trình có liên quan đến quyền

hạn của công an xã trong việc tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội

phạm như: Nguyễn Ngọc Chí (2014), Giáo trình luật Tố tụng hình sự Việt Nam,

NXB Đại học quốc gia Hà Nội; Giáo trình Luật Tố tụng hình sự Việt Nam, (2017), Trường Đại học Luật Hà Nội, NXB Công an nhân dân; Võ Thị Kim Oanh (chủ

biên), (2018), Giáo trình Luật Tố tụng hình sự Việt Nam, Trường Đại học Luật

Thành Phố Hồ Chí Minh, NXB Hồng Đức; … Qua tìm hiểu tác giả nhận thấy các sách, giáo trình này là tài liệu học tập trong các cơ sở đào tạo luật Nội dung của các công trình này viết về các vấn đề chung trong luật tố tụng hình sự, thủ tục giải quyết các vụ án hình sự chỉ là nội dung rất nhỏ được đề cập trong các giáo trình và sách được liệt kê ở trên Quyền hạn của công an xã trong việc tiếp nhận, phân loại, xử lý

tố giác, tin báo về tội phạm chỉ là một nội dung nhỏ được đề cập trong các công trình này mà chưa có sự phân tích, đánh giá chuyên sâu

Nhóm bài viết tạp chí, hội thảo khoa học có các công trình liên quan như sau:

Nguyễn Huy Thái, (2014), "Cần sửa đổi, bổ sung một số quy định của BLTTHS về

giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; khởi tố vụ án”, Tạp chí

Kiểm sát; Trương Văn Chung, (2015), "Thực tiễn và những khó khăn, vướng mắc

trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố", Tạp chí

Kiểm sát, (10); Phạm Thị Thoa (2015), “Nâng cao hiệu quả công tác tiếp nhận và

xử lý tố giác, tin báo về tội phạm cướp giật tài sản”, Tạp chí Cảnh sát phòng chống

tội phạm, (2); Nguyễn Việt Hùng, (2017), "Quan hệ phối hợp trong công tác tiếp

nhận, quản lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và điều tra,

truy tố các vụ án hình sự”, Tạp chí Kiểm sát, (8)… Nhìn chung các bài viết này chỉ

đề cập đến một hoặc một số vấn đề liên quan đến việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, chưa có bài viết nào nghiên cứu chuyên sâu về quyền hạn của Công

an xã trong việc tiếp nhận và xử lý tố giác, tin báo về tội phạm

Nhóm luận văn, luận án có một số công trình nghiên cứu có liên quan như

sau: Trần Thị Thu Thủy (2014), Tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm của

lực lượng cảnh sát 113 Công an TP Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc sĩ Luật Học,

Trường Đại học cảnh sát nhân dân; Phùng Quang Tuấn (2014), Tiếp nhận, xử lý tố

giác, tin báo về tội phạm của lực lượng cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an tỉnh Gia Lai, luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học cảnh sát nhân dân; Lê Thị

Thoa, (2017), Nhiệm vụ, quyền hạn tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của Công

an cấp xã theo Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Luận văn thạc sĩ, Đại học Luật thành

phố Hồ Chí Minh; Nguyễn Minh Tuấn, (2019), Tiếp nhận, giải quyết tin báo về tội

phạm của CQĐT theo luật tố tụng hình sự Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ, Trường Đại

học luật TP.HCM; Nguyễn Minh Thành, (2020), Thủ tục giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm theo Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Luận văn thạc sĩ ứng dụng, Trường

Đại học luật TP.HCM… Các công trình này nghiên cứu các vấn đề lý luận, quy định của pháp luật và thực tiễn áp dụng về việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm của các chủ thể khác nhau nhưng chủ tập trung vào thẩm quyền của cơ quan điều tra Trong số các công trình nghiên cứu trên có luận văn của tác giả Lê

Thị Thoa, (2017), Nhiệm vụ, quyền hạn tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của

Công an cấp xã theo Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Luận văn thạc sĩ, Đại học Luật

thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu trực tiếp về việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của công an xã Luận văn này đã làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận, quy định của pháp luật và thực tiễn áp dụng, trên cơ sở đó đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng Tuy nhiên, có một số vấn đề liên quan đến thủ tục tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm của Công an xã còn chưa được nghiên cứu, khảo sát toàn diện

Bên cạnh đó, trên mạng Internet có rất nhiều bài viết, báo cáo chuyên đề của các tác giả, các cơ quan có thẩm quyền về quy định của pháp luật về tiếp nhận, xử

lý tố giác, tin báo về tội phạm của các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng và của Công an xã; đánh giá những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng Đây

sẽ là những tài liệu có giá trị tham khảo cho tác giả khi thực hiện luận văn này

Nhìn chung, các công trình này chỉ nghiên cứu một hoặc một số vấn đề liên quan đến việc quyền hạn của công an xã trong tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, hoặc có nghiên cứu nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế, vướng mắc nhất định Tuy nhiên, đây sẽ là những nguồn tài liệu tham khảo có giá trị Việc nghiên cứu chuyên sâu và toàn diện

về quyền hạn của Công an xã trong tố tụng hình sự (cụ thể trong việc tiếp nhận, xử lý

tố giác, tin báo về tội phạm) là một định hướng nghiên cứu phù hợp của luận văn này

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài:

lý tố giác, tin báo về tội phạm và thực tiễn áp dụng;

Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền hạn của Công an xã trong việc tiếp nhận, phân loại, xử

lý tố giác, tin báo về tội phạm

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Đối tượng nghiên cứu

Luận văn này tập trung nghiên cứu những quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền hạn của Công an xã trong việc tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm và thực tiễn áp dụng; xác định những hạn chế, khó khăn, vướng mắc; Đề ra một số giải pháp nhằm góp phần thực hiện có hiệu quả hơn việc tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm của Công an xã

- Phạm vi nghiên cứu

Pháp luật tố tụng hình sự quy định cho Công an xã nhiều quyền hạn khác nhau, tuy nhiên trong luận văn này, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về quyền hạn của Công an xã trong việc tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm;

Phạm vi về không gian và thời gian: đề tài nghiên cứu, khảo sát, đánh giá các

số liệu và vụ việc điển hình trên phạm vi cả nước từ năm 2016 đến năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu dựa trên quan điểm của Đảng và Nhà nước về chiến lược cải cách tư pháp, nâng cao hiệu quả tiếp nhận và giải quyết nguồn tin về tội phạm

Ngoài ra, các phương pháp điển hình, đặc trưng trong nghiên cứu khoa học pháp lý được sử dụng trong luận văn gồm:

Phương pháp phân tích, tổng hợp được sử dụng để làm sáng tỏ và đánh giá các nội dung, vấn đề cần nghiên cứu, trình bày khái quát kết quả nghiên cứu đã đạt được của luận văn; Phương pháp so sánh được sử dụng để so sánh quy định của BLTTHS năm 2015 và BLTTHS năm 2003, cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật ở các địa phương về đối tượng được nghiên cứu; Phương pháp thống kê được sử dụng trong luận văn để tổng hợp các số liệu, các vụ việc điển hình trên thực tế, đánh giá thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật

6 Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của đề tài

Sau khi hoàn thành, đề tài này có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong hoạt động lập pháp, góp phần vào việc hoàn thiện quy định của pháp luật tố tụng hình sự

về quyền hạn của Công an xã trong việc tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội Đồng thời, góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng quy định của pháp luật trong thực tiễn Mặt khác, đề tài có thể được sử dụng dưới dạng tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên

cứu, các giảng viên, người học và những người khác có quan tâm đến vấn đề này

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm hai chương như sau:

Chương 1 Quyền hạn của Công an xã trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về

tội phạm

Chương 2 Quyền hạn của Công an xã trong việc phân loại, xử lý tố giác, tin

báo về tội phạm

CHƯƠNG 1 QUYỀN HẠN CỦA CÔNG AN XÃ TRONG VIỆC TIẾP NHẬN TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM

1.1 Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền hạn của Công an

xã trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm

1.1.1 Quy định về khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm

Tố tụng hình sự phân chia thành nhiều giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn có nhiệm vụ riêng nhưng việc thực hiện nhiệm vụ riêng sẽ góp phần thực hiện nhiệm

vụ chung, đó là phát hiện kịp thời, xử lý nghiêm minh mọi hành vi phạm tội, bảo đảm không bỏ lọt tội phạm và không làm oan người vô tội Quá trình giải quyết vụ

án hình sự bắt đầu khi cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận nguồn thông tin về tội phạm Các nguồn tin về tội phạm là những cơ sở ban đầu để cơ quan có thẩm quyền

kiểm tra, xác minh nhằm xác định dấu hiệu của tội phạm, bao gồm: Tố giác của cá

nhân;Tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân; Tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng; Kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước; CQĐT, VKS, toà án, bộ đội biên phòng, hải quan, kiểm lâm, lực lượng cảnh sát biển, kiểm ngư và các cơ quan khác của công an nhân dân, quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm; Người phạm tội tự thú (Điều 143 BLTTHS năm 2015) Như vậy, tố giác, tin báo về tội phạm là một trong

những nguồn thông tin về tội phạm theo quy định của BLTTHS

BLTTHS năm 2003 chưa đưa ra khái niệm để phân biệt rõ ràng giữa tố giác tội phạm với tin báo về tội phạm; giữa tin báo về tội phạm với kiến nghị khởi tố và giữa tin báo, tố giác về tội phạm với các khiếu nại, tố cáo khác Việc BLTTHS năm

2003 không đưa ra được khái niệm và các tiêu chí để phân biệt giữa các nguồn thông tin về tội phạm nói trên gây khó khăn cho các chủ thể có thẩm quyền trong thực tiễn tiếp nhận, phân loại và giải quyết tố giác, tin báo, kiến nghị khởi tố Bởi vì theo quy định của pháp luật đối với mỗi nguồn thông tin về tội phạm sẽ do các chủ thể khác nhau có thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết, cũng như việc xác định trách nhiệm của cá nhân khi họ không tố giác tội phạm hoặc tố giác sai sự thật và đảm bảo các quyền pháp lý của họ trong quá trình giải quyết tố giác1 Để đảm bảo tính thống nhất trong thực tiễn áp dụng tại Điều 3 Thông tư liên tịch số 06/2013/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC ngày 22/8/2013 đã đưa ra khái niệm về

1 Nguyễn Minh Tuấn (2018), Tiếp nhận, giải quyết tin báo về tội phạm của Cơ quan điều tra theo Luật tố

tụng hình sự Việt Nam, LV thạc sĩ ứng dụng, Trường Đại học Luật, TP.HCM, tr 6

tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố Tuy nhiên, tiêu chí để phân biệt tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố chủ yếu dựa vào chủ thể cung cấp nguồn tin Cách phân loại này trong một số trường hợp chưa chuẩn xác về mặt khoa học vì không phải mọi trường hợp cá nhân có có danh tính, địa chỉ rõ ràng cung cấp thông tin về tội phạm cũng được gọi là tố giác Theo Điều 144 BLTTHS năm 2015 khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm được quy định như sau:

Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền Khái niệm này được xây dựng dựa trên các

dấu hiệu đặc trưng của tố giá về tội phạm, đó là: tố giác về tội phạm là “việc”, nghĩa

là cái phải làm, phải thực hiện bằng các hành vi hoạt động cụ thể của chủ thể2; chủ thể của tố giác về tội phạm chỉ có thể là cá nhân mà không thể là cơ quan, tổ chức; Nội dung của tố giác về tội phạm là cá nhân đã phát hiện và trình báo hành vi có dấu hiệu tội phạm đến cơ quan có thẩm quyền Việc trình báo này có thể được thực hiện bằng hình thức khác nhau như trình báo trực tiếp bằng lời nới, qua các phương tiện thông tin liên lạc hoặc bằng văn bản Tất nhiên, việc xác định một hành vi có dấu hiệu tội phạm của cá nhân sẽ mang chủ quan của cá nhân đó Mỗi cá nhân có khả năng nhận thức, đánh giá và trình độ hiểu biết pháp luật khác nhau nên nếu cá nhân cho rằng hành vi có dấu hiệu tội phạm thì họ được quyền trình báo đến cơ quan có thẩm quyền Còn thực chất việc xác định hành vi có dấu hiệu tội phạm hay không là trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền chứ không phải của cá nhân người đã tố giác, báo tin Tuy nhiên, nếu việc tố giác của cá nhân đối với hành vi có dấu hiệu tội phạm mà mang tính chất vu khống, vu cáo xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức thì sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật

Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan,

tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng Theo khái niệm này chủ thể của tin báo về tội

phạm bao gồm cá nhân, cơ quan, tổ chức; hoặc các phương tiện thông tin đại chúng; đối tượng của tin báo là “thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm” Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng.Tin báo về tội phạm có thể bằng lời hoặc bằng văn bản

Các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân giữ một vai trò quan trọng trong việc phát hiện kịp thời các hành vi phạm tội Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách

2 Viện Hàn Lâm khoa học xã hội Việt Nam (2013), Từ điển tiếng Việt, NXB Từ điển Bách khoa, tr 1195

nhiệm phải thông báo ngay cho CQĐT bằng văn bản khi họ phát hiện dấu hiệu của tội phạm hoặc khi nhận được tin tố giác của cá nhân về tội phạm CQĐT phải tiếp nhận và áp dụng các biện pháp để kiểm tra, xác minh tin báo đó

Cơ quan nhà nước, tổ chức khi thực hiện chức năng của mình có khả năng phát hiện dấu hiệu tội phạm có thể là cơ quan có chức năng bảo vệ pháp luật, chịu trách nhiệm tổ chức các hoạt động phòng ngừa, phát hiện tội phạm trên địa hạt của mình quản lý như hải quan, kiểm lâm, bộ đội biên phòng, lực lượng cảnh sát biển, kiểm ngư, thanh tra, kiểm toán… Trong trường hợp thấy không đúng thẩm quyền của cơ quan mình thì cơ quan đã tiếp nhận thông tin về tội phạm phải thông báo ngay cho CQĐT có thẩm quyền giải quyết vụ việc

đại chúng có vai trò quan trọng trong việc đấu tranh chống các hiện tượng tiêu cực,

vi phạm pháp luật Phương tiện thông tin đại chúng trong bối cảnh hiện nay đã và đang là kênh đấu tranh phòng chống tội phạm phổ biến và hiệu quả Vì vậy, BLTTHS quy định tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng là một trong những cơ sở khởi tố vụ án hình sự Các tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng (báo chí, đài phát thanh, truyền hình) là kết quả xác minh của phóng viên hoặc phản ánh thư của nhân dân phát hiện tội phạm Những tin báo này có vai trò rất quan trọng trong phát hiện tội phạm Vì vậy, BLTTHS qui định trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền khi nhận được các tin báo về tội phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng phải xem xét, xác minh các tin báo đó

Trong số các nguồn thông tin về tội phạm do pháp luật tố tụng hình sự quy định, thì Công an xã được quyền tiếp nhận đối với hai loại nguồn tin về tội phạm đó

là tố giác và tin báo về tội phạm, đối với các nguồn tin khác về tội phạm Công an xã không có thẩm quyền tiếp nhận Quy định này xuất phát từ tính chất, đặc điểm của các nguồn thông tin về tội phạm và điều kiện khả năng tiếp nhận, xử lý nguồn thông tin của Công an xã nhằm đảm bảo hiệu quả của công tác tiếp nhận và xử lý các

nguồn tin khác nhau về tội phạm

1.1.2 Quy định về thẩm quyền của Công an xã trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm

Trong đấu tranh phòng chống tội phạm, việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bảo đảm kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh mọi hành vi pham tội Việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm là hoạt động

3 Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh (2018), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB Hồng Đức, tr 371

tố tụng mở đầu của quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm Việc tiếp nhận tố giác, tin báo tội phạm đẩy đủ, kịp thời không chỉ đảm bảo việc phát hiện và xử lý nghiêm minh, kịp thời mọi hành vi phạm tội, mà còn đảm bảo không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội, bảo đảm quyền con người, quyền công dân

Hoạt động tố tụng hình sự là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, được thực hiện bở các cơ quan được nhà nước giao quyền Việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm cũng là một trong các hoạt động tố tụng được pháp luật tố tụng hình sự điều chỉnh Vì vậy, hoạt động này cũng phải được thực hiện bởi các chủ thể mang quyền lực nhà nước theo quy định của BLTTHS BLTTHS năm 2003 chỉ quy định thẩm quyền tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của CQĐT, VKS mà không quy định thẩm quyền của các cơ quan, tổ chức khác Trong 06/2013/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC ngày 22/8/2013 thì thẩm quyền, thủ tục tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố được quy định rõ ràng và chi tiết hơn so với quy định của BLTTHS năm 20034 Để khắc phục hạn chế trong BLTTHS năm 2003, BLTTHS năm 2015 đã có quy định cụ thể về thẩm quyền tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm tại Điều 145 BLTTHS năm 2015 bao gồm: CQĐT, VKS tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; Cơ quan, tổ chức khác tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm Tại Điều 146 BLTTHS năm 2015 quy định về thủ tục tiếp nhận tố giác, tin

báo về tội phạm lại quy định “CAX có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội

phạm, lập biên bản tiếp nhận, lấy lời khai ban đầu và chuyển ngay tố giác, tin báo về tội phạm kèm theo tài liệu, đồ vật có liên quan cho CQĐT có thẩm quyền” Để cụ thể

hóa quy định về thẩm quyền tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm trong BLTTHS năm

2015, tại Điều 5 Thông tư liên tịch VKSNDTC Quy chế việc phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong việc thực hiện một số quy định của BLTTHS năm 2015 về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo

01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-về tội phạm và kiến nghị khởi tố quy định: Các cơ quan, tổ chức quy định tại điểm b khoản 2 Điều 145 BLTTHS năm 2015 gồm: CAX, phường, thị trấn, Đồn Công an, Trạm Công an; Tòa án các cấp; Cơ quan báo chí và các cơ quan, tổ chức khác Như vậy, theo các quy định trên CAX là một trong các chủ thể có thẩm quyền tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm

Việc quy định thẩm quyền tiếp nhận cho CAX xuất phát từ những cơ sở sau đây: một là, Việt Nam là một đất nước nông nghiệp, địa bàn nông thôn chiếm trên 80% diện tích cả nước Trong đó người nông dân gắn liền với làng xã, ruộng đất và

4 Xem Điều 5 & 7 TTLT số 06/2013/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC ngày 22/8/2013

các nghề nông, lâm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp Địa bàn nông thôn là khu vực gắn liền với địa giới hành chính cấp xã; nơi người dân thường xuyên sinh sống, lao động sản xuất, học tập, công tác; quan hệ và gắn bó mật thiết với đất đai, phong tục tập quán, nghề nghiệp, dòng tộc và cộng đồng dân cư; chấp hành các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước; nơi chính quyền xã thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội đồng thời diễn ra mối quan hệ

giữa công dân với các cơ quan Đảng, chính quyền và các đoàn thể, tổ chức xã hội

Mỗi vùng nông thôn có những đặc điểm địa lý, khí hậu, đặc điểm tâm lý, phong tục tập quán riêng, có liên quan và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động phòng ngừa tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự Trước những đặc điểm tình hình an ninh trật tự trên địa bàn nông thôn như trên, CAX chính là lực lượng gần dân, là những người nắm được tình hình, hiểu phong tục, tập quán, điều kiện sống, ngôn ngữ, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc; là những người gắn bó trực tiếp với cơ sở; là đầu mối để xây dựng thế trận an ninh vững chắc trên địa bàn nông thôn5; hai là, đấu tranh phòng chống tội phạm là trách nhiệm của toàn xã hội do đó BLTTHS quy định các cơ quan, tổ chức đều có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, đồng thời tiến hành các biện pháp cần thiết trong phạm vi quyền hạn của mình để ngăn chặn hành vi phạm tội, thu thập, bảo quản dấu vết của tội phạm Để việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm thuận lợi, các cơ quan dù không có thẩm quyền khởi tố (trong đó có CAX) vẫn phải tiếp nhận mọi tố giác, tin báo về tội phạm sau đó chuyển cho cơ quan có thẩm quyền6; ba là, CAX chịu sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp

uỷ Đảng, sự quản lý, điều hành của Uỷ ban nhân dân xã và sự chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ của công an cấp trên Vì thế, CAX là một trong những chủ thể có đủ điều kiện, khả năng về chuyên môn, nghiệp vụ trong việc tiếp nhận đầy đủ và kịp thời các

tố giác, tin báo về tội phạm ở cơ sở Hơn nữa, hiện nay lực lượng CAX đang được

xây dựng chính quy theo Nghị định số 42/2021/NĐ-CP gày 31 tháng 3 năm 2021 về

xây dựng lực lượng CAX, thị trấn chính quy, điều này càng tăng thêm về chất lượng

và hiệu quả của hoạt động tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của CAX trong thời gian tới Xét ở khía cạnh tâm lý của người dân khi muốn trình báo thông tin về tội

phạm người dân sẽ nghĩ ngay đến lực lượng CAX vì đây là cơ quan trong hệ thống công an gần dân rất, việc trình báo tội phạm của người dân cũng thuận lợi hơn Việc

5 Chi Hà, Lực lượng Công an xã, thị trấn với công tác tham gia bảo đảm an ninh, trật tự tại địa bàn nông thôn, nguồn: http://csnd.vn/Home/Nghien-cuu-Trao-doi/5528/Luc-luong-Cong-an-xa-thi-tran-voi-cong-tac-tham-gia - bao-dam-an-ninh-trat-tu-tai-dia-ban-nong-thon, truy cập 2/1/2021

6 Trường Đại học luật TP Hồ Chí Minh (2018), tlđd (3), tr 376

tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm cũng phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của CAX, qua đó góp phần đấu tranh, phòng chống tội phạm ở cơ sở

1.1.3 Quy định về tổ chức tiếp nhận và trình tự, thủ tục tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của Công an xã

BLTTHS năm 2015 chưa quy định cụ thể về việc tổ chức và thủ tục tiếp nhận

tố giác, tin báo về tội phạm của CAX Tuy nhiên, vấn đề này đã được Thông tư liên tịch 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC Quy chế việc phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong việc thực hiện một số quy định của BLTTHS năm 2015 về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố và Thông tư 28/2020/TT-BCA quy định trình tự, thủ tục tiếp nhận, phân loại, xử lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của lực lượng Công an nhân dân quy định cụ thể như sau:

- Về tổ chức tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của Công an xã

Để tiếp nhận đầy đủ, kịp thời mọi tố giác, tin báo về tội phạm CAX phải bố trí cán bộ trực để tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm Cán bộ khi thực hiện nhiệm

vụ trực ban hình sự phải có kỹ năng tiếp công dân, kỹ năng xử lý các tình huống,

am hiểu các quy định của pháp luật, nhất là các quy định liên quan đến công tác tiếp nhận, phân loại, xử lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm; tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị phản ánh của công dân Cán bộ làm công tác trực ban hình sự hoặc được phân công tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm chỉ tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, không tiếp nhận các thông tin do cá nhân hoặc đại diện cơ quan, tổ chức trực tiếp đến phản ánh, đến gửi đơn hoặc các hình thức văn bản khác

có nội dung liên quan đến lĩnh vực hành chính, dân sự không thuộc thẩm quyền giải quyết của lực lượng Công an nhân dân, mà tiến hành lập biên bản hướng dẫn công dân gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết như vậy, mặc dù không phải cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng nhưng để đảm bảo việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm thì CAX cũng phải bố trí cán bộ trực 24/24 để kịp thời tiếp nhận mọi tố giác, tin báo về tội phạm của cá nhân, cơ quan, tổ chức

- Về trình tự, thủ tục tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của CAX

Xuất phát từ tính chất của từng loại tố giác, tin báo về tội phạm, nhằm đáp ứng yêu cầu của công tác tiếp nhận, đồng thời đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm, pháp luật tố tụng hình sự đã quy định về trình tự, thủ tục tiếp nhận

tố giác, tin báo về tội phạm đối với những tố giác, tin báo về tội phạm thông thường (không thuộc trường hợp hành vi phạm tội đang diễn ra hoặc vừa kết thúc thì bị

phát hiện) và trường hợp hành vi phạm tội đang diễn ra hoặc vừa kết thúc thì bị phát hiện

+ Đối với những tố giác, tin báo về tội phạm thông thường (không thuộc trường hợp hành vi phạm tội đang diễn ra hoặc vừa kết thúc thì bị phát hiện) thì trình tự, thủ tục tiếp nhận được thực hiện như sau 7 :

Tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm là trách nhiệm của mọi cá nhân,

cơ quan, tổ chức và của nhà nước Khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm hoặc

vụ việc có dấu hiệu tội phạm thì cá nhân, cơ quan, tổ chức phải kịp thời báo tin cho các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, đồng thời tích cực tham gia vào quá trình giải quyết vụ án để hỗ trợ cơ quan có thẩm quyền trong việc giải quyết đúng đắn, khách quan, toàn diện vụ án Nhằm đảm bảo mọi hành vi phạm tội đều phải được phát hiện kịp thời và nghiêm minh, cung như tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân, cơ quan, tổ chức trong việc báo tin về tội phạm thì pháp luật tố tụng hình sự

đã quy định cá nhân, cơ quan, tổ chức có thể tố giác, báo tin về tội phạm với nhiều hình thức khác nhau như trực tiếp bằng lời nói, bằng văn bản, hoặc qua các phương tiện thông tin liên lạc như điện thoại, hòm thư điện tử Tương ứng với các hình thức thực hiện việc tố giác, báo tin về tội phạm của cá nhân, cơ quan, tổ chức, pháp luật tố tụng hình sự đã quy định về trình tự, thủ tục tiếp nhận các tố giác, tin báo về tội phạm như sau:

Đối với trường hợp cá nhân trực tiếp đến trụ sở của CAX tố giác về tội phạm hoặc đại diện cơ quan, tổ chức trực tiếp đến báo tin về tội phạm thì cán bộ tiếp nhận phải lập Biên bản tiếp nhận theo mẫu số 09, ban hành kèm theo Thông tư số 61/2017/TT-BCA ngày 14/12/2017 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định biểu mẫu, giấy tờ, sổ sách về điều tra hình sự, có chữ ký hoặc điểm chỉ của người tố giác, báo tin và hướng dẫn họ viết đơn trình báo (có thể ghi âm, ghi hình có âm thanh việc tiếp nhận khi thấy cần thiết) Trường hợp người tố giác, báo tin từ chối cung cấp thông tin

cá nhân thì vẫn phải tiến hành tiếp nhận theo trình tự, thủ tục và ghi rõ lý do từ chối vào biên bản

Trường hợp cá nhân, đại diện cơ quan, tổ chức trực tiếp đến gửi tố giác, tin báo

về tội phạm bằng văn bản thì cán bộ tiếp nhận phải viết Giấy biên nhận (02 bản) theo mẫu số 196 (ban hành kèm theo Thông tư số 61/2017), một bản kèm theo tố giác, tin báo về tội phạm, một bản giao cho người gửi tố giác, tin báo về tội phạm

7 Điều 5 Thông tư 28/2020/TT-BCA quy định trình tự, thủ tục tiếp nhận, phân loại, xử lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của lực lượng Công an nhân dân

Trường hợp tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm qua điện thoại thì cán bộ tiếp nhận, phải ghi chép vào sổ tiếp nhận đầy đủ các thông tin sau: Thời gian tiếp nhận thông tin, họ tên cán bộ tiếp nhận; họ tên, địa chỉ, số điện thoại, số chứng minh nhân dân (hoặc căn cước công dân), ngày, tháng, năm, đơn vị cấp của người

tố giác, báo tin; Thời gian, địa điểm xảy ra vụ việc; Tóm tắt nội dung, diễn biến vụ việc; Các thông tin khác có liên quan (nếu có) như: họ tên, địa chỉ, đặc điểm nhận dạng của đối tượng, người làm chứng, bị hại, hướng bỏ trốn của đối tượng, công cụ, phương tiện phạm tội, hậu quả thiệt hại, những việc đã làm tại hiện trường khi phát hiện vụ việc ; Lý do người tố giác, báo tin biết được vụ việc đó, những ai cùng biết vụ việc đó Trường hợp người tố giác, báo tin từ chối cung cấp thông tin cá nhân thì cán bộ tiếp nhận vẫn phải tiến hành tiếp nhận và ghi rõ lý do từ chối Sau

đó cán bộ tiếp nhận viết thành văn bản báo cáo lãnh đạo, chỉ huy để xử lý

Đối với thông tin về vụ viềc có dấu hiệu tội phạm phản ánh trên các phương tiện thông tin đại chúng thì cán bộ được phân công phải tiếp nhận bằng cách sao chụp, ghi chép hoặc in bài viết ra giấy báo cáo lãnh đạo, chỉ huy để xử lý; Đối với thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm phản ánh trên báo nói, báo hình thì cán bộ tiếp nhận viết thành văn bản báo cáo lãnh đạo, chỉ huy để xử lý; Tiếp nhận thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm qua hòm thư điện tử thì cán bộ tiếp nhận có trách nhiệm in thư ra giấy hoặc viết nội dung đó thành văn bản báo cáo lãnh đạo, chỉ huy để xử lý

Trường hợp tiếp nhận đơn, thư có nội dung liên quan đến tội phạm được gửi qua đường bưu điện, giao liên, thì ngay sau khi tiếp nhận, cán bộ tiếp nhận phải tiến hành phân loại và báo cáo lãnh đạo, chỉ huy để xử lý hoặc chuyển đến bộ phận, đơn

vị có chức năng tiếp nhận, phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm để tiến hành phân loại, xử lý theo trình tự, thủ tục quy định

Trường hợp người dưới 18 tuổi, người nước ngoài, người dân tộc ít người trực tiếp đến tố giác, báo tin về tội phạm thì việc tiếp nhận được thực hiện như sau:

Đối với trường hợp người dưới 18 tuổi trực tiếp đến tố giác, báo tin về tội phạm thì cán bộ tiếp nhận phải lập biên bản tiếp nhận, trong quá trình làm việc cán

bộ tiếp nhận cần chú ý khai thác thông tin về nhân thân, lại lịch, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp của người dưới 18 tuổi và liên lạc mời họ nhanh chóng đến trụ sở làm việc để giám hộ Trong trường hợp người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp không đến kịp thì mời người chứng kiến hoặc ghi âm, ghi hình có

âm thanh (việc ghi âm, ghi hình được ghi rõ vào biên bản và bảo quản theo quy định) Đồng thời khi lấy lời khai cần chú ý đến thái độ, biểu hiện tâm lý của họ để

kịp thời có những tác động tích cực nhằm đảm bảo hiệu quả, sau đó báo cáo lãnh đạo, chỉ huy để xử lý; Như vậy, pháp luật tố tụng hình sự đã có những quy định mang tính đặc thù về thủ tục tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm đối với những người dưới 18 tuổi nhằm đảm bảo hiệu quả của hoạt động tiếp nhận, cũng như đảm bảo tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể dưới 18 tuổi, phù hợp với các quy định khác trong luật tố tụng hình sự nhằm đảm bảo sự thân thiện khi tiến hành các hoạt động tố tụng đối với người dưới 18 tuổi, tránh làm tổn thương về mặt tâm

lý, tinh thần của người dưới 18 tuổi

Đối với người nước ngoài, người dân tộc ít người trực tiếp đến tố giác, báo tin về tội phạm không nói, viết được ngôn ngữ tiếng Việt thì cán bộ tiếp nhận, căn

cứ vào khả năng ngôn ngữ của mình để tiếp nhận hoặc kịp thời báo cáo lãnh đạo, chỉ huy đề ra phương án xử lý Đây là một trong những quy định nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn tiếp nhận nguồn tin về tội phạm Tuy nhiên đối với quy định này pháp luật tố tụng hình sự mới chỉ dừng lại ở mức định hướng mà chưa có quy định mang tính toàn diện để giải quyết triệt để

Đối với đơn, thư hoặc các hình thức văn bản khác, không ghi rõ tên tuổi, địa chỉ, không có chữ ký trực tiếp hoặc điểm chỉ của người tố giác, báo tin hoặc của người gửi đơn, thư nhưng có nội dung rõ ràng về người có hành vi vi phạm pháp luật, có tài liệu, chứng cứ cụ thể về hành vi vi phạm pháp luật và có cơ sở để kiểm tra, xác minh, thì cán bộ tiếp nhận vẫn tiến hành tiếp nhận, phân loại, xử lý theo quy định Về nguyên tắc, những thông tin về tội phạm cần phải thể hiện rõ chủ thể thực hiện tố giác, tin báo về tội phạm nhằm ràng buộc trách nhiệm của họ đối với các thông tin về tội phạm mà họ cung cấp, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm Tuy nhiên, đối với những tin báo không rõ thông tin của người đã tố giác, báo tin nhưng có cơ sở để xác định hành vi, vụ việc như tố giác, tin báo là có thật, có dấu hiệu tội phạm, để bảo đảm không bỏ lọt tội phạm thì CAX vẫn tiến hành tiếp nhận để xử lý Nguyên nhân người tố giác, báo tin về tội phạm không muốn ghi rõ thông tin cá nhân trong đơn trình báo rất đa dạng nhưng cũng có thể do tâm lý lo sợ bị trù dập, trả thù bởi việc báo tin về tội phạm

Mặc dù người tố giác, báo tin về tội phạm có thể thực hiện việc trình báo thông tin về tội phạm dưới nhiều hình thức khác nhau nhưng tất cả các trường hợp tiếp nhận

tố giác, tin báo về tội phạm, cán bộ tiếp nhận phải ghi vào sổ tiếp nhận nguồn tin về tội phạm, theo mẫu số 278 (ban hành theo Thông tư số 61/2017), và phải có trách

nhiệm bảo quản, lưu giữ đồ vật, tài liệu có liên quan không để hư hỏng thất lạc, không làm thay đổi hình thức, nội dung văn bản tố giác, tin báo về tội phạm; đóng dấu đến, ghi rõ số, ngày, tháng, năm tiếp nhận và nhập vào phần mềm cơ sở dữ liệu (nếu có) để quản lý, theo dõi Sau khi hoàn thiện thủ tục tiếp nhận thì đơn vị tiếp nhận, cán bộ tiếp nhận tiến hành phân loại, xử lý theo trình tự, thủ tục quy định

+ Tiếp nhận, xử lý đối với tố giác, tin báo về hành vi phạm tội đang diễn ra, hành vi phạm tội đang diễn ra vừa kết thúc thì bị phát hiện 8

Những thông tin về tội phạm trong trường hợp hành vi phạm tội đang diễn ra, vừa kết thúc thì bị phát hiện có những đặc thù riêng đối với những tố giác, tin báo

về tội phạm này bên cạnh việc tiếp nhận nhanh chóng, kịp thời đầy đủ nguồn tin về tội phạm theo quy định của pháp luật thì cơ quan tiếp nhận còn phải nhanh chóng kịp thời áp dụng một số biện pháp mang tính khẩn cấp nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, cũng như đảm bảo hiệu quả của các hoạt động tố tụng tiếp theo Chính vì vậy, pháp luật tố tụng hình sự đã quy định về trình tự, thủ tục tiếp nhận riêng đối với những nguồn tin này như sau:

Khi tiếp nhận tố giận, tin báo về hành vi phạm tội đang diễn ra hoặc hành vi phạm tội diễn ra vừa kết thúc thì bị phát hiện trên địa bàn mình hoặc trên địa bàn giáp ranh thì cán bộ tiếp nhận tiến hành lập biên bản hoặc ghi chép vào sổ tiếp nhận và kịp thời báo cáo lãnh đạo, chỉ huy đơn vị mình CAX sau khi tiếp nhận phải thông báo ngay cho CQĐT Công an huyện nơi xảy ra vụ việc phạm tội biết để giải quyết, đồng thời phải khẩn trương cử người đến bảo vệ hiện trường và tiến hành các biện pháp cấp bách tại hiện trường Khi CQĐT có thẩm quyền đến thì kịp thời báo cáo tình hình

và phối hợp thực hiện một số biện pháp khác theo quy định khi được yêu cầu

1.2 Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền hạn của Công an xã trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm

- Những kết quả đạt được trong việc thực hiện hoạt động tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của CAX

Theo báo cáo của VKS nhân dân tối cao từ năm 2016-2020 tình hình kinh tế- chính trị nước ta có nhiều chuyển biến tích cực trên các lĩnh vực an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội Nền kinh tế không ngừng tăng trưởng và phát triển, lạm phát được kiểm soát; quốc phòng được giữ vững tình hình an ninh chính trị và trật

tự an toàn xã hội được bảo đảm; công tác cải cách tư pháp, đấu tranh phòng chống

8 Điều 5 Thông tư 28/2020/TT-BCA quy định trình tự, thủ tục tiếp nhận, phân loại, xử lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của lực lượng Công an nhân dân

tội phạm tiếp tục được tăng cường Nhưng bên cạnh đó tình hình tội phạm cũng diễn biến phức tạp, đáng chú ý số vụ án về ma túy, án xâm phạm an ninh quốc gia, tội phạm về tham nhũng chức vụ, trật tự xã hội… vẫn diễn ra phức phức tạp, mức

độ ngày càng nghiêm trọng, nhiều vụ phạm tội có tổ chức, gây ảnh hưởng xấu đến

dư luận xã hội Tình hình xâm phạm trật tự, an toàn xã hội tại các vùng nông thôn trong thời gian vừa qua cũng có những diễn biến rất phức tạp, nổi lên là các vụ: giết người, cướp tài sản, cố ý gây thương tích, chống người thi hành công vụ, tội phạm về ma tuý, tội phạm về môi trường, bạo lực gia đình, xâm hại tình dục trẻ

em9 Trước diễn biến phức tạp của tình hình tội phạm, công tác tiếp nhận và xử

lý tố giác tin báo về tội phạm của các chủ thể có thẩm quyền trong phạm vi cả nước được đặc biệt xem trọng Theo báo cáo của VKS nhân dân tối cao10 cho thấy

tỷ lệ tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm của các địa phương trên

cả nước từ năm 2016-2020 luôn đảm bảo được các chỉ tiêu, yêu cầu trong Nghị quyết số 37/2012/QH13 và Nghị quyết số 63/2-13/QH13 của Quốc hội (chỉ tiêu 90%) Kết quả tiếp nhận và giải quyết nguồn tin về tội phạm của các cơ quan có thẩm quyền từ năm 2016-2020 được thể hiện qua bảng số liệu sau:

Năm Tỷ lệ tiếp nhận và giải quyết nguồn tin về tội phạm (%)

9 Chi Hà, Lực lượng Công an xã, thị trấn với công tác tham gia bảo đảm an ninh, trật tự tại địa bàn nông thôn, nguồn: http://csnd.vn/Home/Nghien-cuu-Trao-doi/5528/Luc-luong-Cong-an-xa-thi-tran-voi-cong-tac-tham- gia-bao-dam-an-ninh-trat-tu-tai-dia-ban-nong-thon, truy cập 2/1/2021

10 Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Báo cáo Tổng kết công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt

động tư pháp của ngành kiểm sát nhân dân từ năm 2016 – 2020

công tác thụ lý và giải quyết nguồn tin về tội phạm như trên chắc chắn không thể thiếu vai trò quan trong của lực lượng CAX trong việc tiếp nhận nguồn tin về tội phạm ở địa phương CAX là lực lượng gần dân nhất và tiếp nhận một số lượng lớn các nguồn thông tin về tội phạm trên địa bàn Qua công tác tiếp nhận nguồn tin về tội phạm, phân loại và xử lý ban đầu những nguồn tin về tội phạm sẽ được chuyển đến CQĐT của huyện Có thể khẳng định, kết quả tiếp nhận nguồn tin về tội phạm của công an cấp xã là một trong những yếu tố quan trọng quyết định kết quả giải quyết nguồn tin về tội phạm của công an huyện nói riêng và của các cơ quan có thẩm quyền giải quyết nguồn tin về tội phạm nói chung Ở nhiều địa phương, sự đóng góp của CAX trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm vào kết quả của hoạt động tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm của công an huyện, điều này

có thể được minh chứng qua một ví dụ điển hình như sau: Trong năm 2020 Công an huyện Thuận Thành (tỉnh Bắc Ninh) đã thực hiện thắng lợi các mục tiêu, yêu cầu, chỉ tiêu các mặt công tác lớn đã đề ra (trong đó có nhiệm vụ tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm) Công an huyện đã tham mưu giúp cấp uỷ, chính quyền địa phương nhiều chủ trương, biện pháp để chỉ đạo, huy động sức mạnh tổng hợp của

cả hệ thống chính trị tham gia công tác đảm bảo an ninh trật tự; thực hiện quyết liệt,

có hiệu quả công tác phòng, chống dịch bệnh Covid-19; phạm pháp hình sự giảm 13,11% so với cùng kỳ năm 2019, tỷ lệ điều tra khám phá đạt 85%, trong đó án rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng đạt 100%; tỷ lệ tiếp nhận và giải quyết nguồn tin về tội phạm đạt trên 90% Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc được tăng cường, phát huy hiệu quả Công tác vận động quần chúng nhân dân tham gia đấu tranh phòng chống tội phạm được nhân dân tích cực tham gia, ủng hộ; đã có trên 180 tin có giá trị do quần chúng nhân dân cung cấp, góp phần quan trọng trong công tác phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh có hiệu quả với các loại tội phạm Trao

đổi với báo chí, Phó Trưởng Công an huyện cho biết: Nhờ làm tốt các mặt công tác,

lực lượng Công an chính quy đã và đang phát huy vai trò nòng cốt, huy động được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong công tác đảm bảo an ninh trật tự tại địa phương; tình hình an ninh trật tự có những chuyển biến rõ nét, tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội giảm đáng kể Từ đó đã góp phần phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương và đem lại niềm tin, cuộc sống bình yên cho Nhân dân… Để có được những kết quả nêu trên, Công an huyện đã

thực hiện nhiều biện pháp, giải pháp khác nhau Bên cạnh đó, việc kiện toàn CAX chính quy ở các xã cũng là một yếu tố quan trọng để công an huyện nắm vững tình

hình an ninh trật tự ngay từ cơ sở, CAX đã tích cực chủ động trong việc tiếp nhận các nguồn thông tin về tội phạm, xử lý có hiệu quả và phối hợp chặt chẽ với công

an huyện trong việc xác minh, điều tra xử lý tội phạm11

Trong những năm qua, lực lượng CAX đã làm tốt công tác tham mưu với cấp

ủy, chính quyền xã các chủ trương, kế hoạch và biện pháp về công tác bảo đảm an ninh, trật tự, phát huy vai trò nòng cốt trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc, thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước về an ninh, trật tự, phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả với các loại tội phạm, tệ nạn xã hội, và các vi phạm pháp luật; trực tiếp giải quyết 80% những vấn đề về an ninh, trật tự xảy ra trên địa bàn xã Tính đến năm 2018 trên toàn quốc có 9.506 đơn vị CAX, thị trấn với quân số trên

115 nghìn đồng chí Hầu hết lực lượng này đã được đào tạo, bồi dưỡng, huấn luyện theo quy định của Bộ Công an, có phẩm chất chính trị và trình độ nghiệp vụ, hăng hái, nhiệt tình, trách nhiệm với công việc Trong thực hiện nhiệm vụ tiếp nhận và xử

lý tố giác, tin báo về tội phạm từ năm 2011 đến năm 2018, nhìn chung lực lượng CAX tiếp nhận đầy đủ, kịp thời, đúng quy định của pháp luật về các tố giác, tin báo của quần chúng nhân dân, thông qua đó đã phát hiện hơn 17.000 vụ, bắt giữ hơn 26.000 đối tượng phạm tội quả tang, 1.452 đối tượng có quyết định truy nã, trong

đó có nhiều đối tượng nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm12

- Những hạn chế, vướng mắc trong việc thực hiện hoạt động tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của CAX

Bên cạnh những kết quả đạt được trong công tác tiếp nhận nguồn tin về tội phạm của các chủ thể có thẩm quyền trong phạm vi cả nước như đã trình bày ở trên Trong quá trình tiếp nhận nguồn tin về tội phạm, các chủ thể này vẫn còn tồn lại một số hạn chế, bất cập nhất định Thông qua công tác kiểm sát, VKS đã phát hiện một số vi phạm trong hoạt động tiếp nhận nguồn tin về tội phạm của các cơ quan có thẩm quyền, chẳng hạn theo báo cáo vủa VKS nhân dân tối cao năm

2018, VKS đã phát hiện những vi phạm trong việc thụ lý, giải quyết nguồn tin về tội phạm của cơ quan có thẩm quyền như có 66 nguồn tin về tội phạm không được

cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết đúng pháp luật; 40 nguồn tin về tội phạm không được thụ lý; không chuyển thông báo đến cho VKS, vi phạm thời hạn

11 Hữu Ánh, Thuận Thành phát huy hiệu quả vai trò công an xã, thị trấn, nguồn: http://syt.bacninh.gov vn/web/huyen-thuan-thanh/news/-/details/22340/thuan-thanh-phat-huy-hieu-qua-vai-tro-cong-an-xa-thi-tran, truy cập 12/3/2021

12 Bùi Văn Nam, Nâng cao vai trò của Công an xã ở địa bàn nông thôn, nguồn: phong-chong-toi-pham/Nang-cao-vai-tro-cua-Cong-an-xa, truy cập 15/3/2021

http://cand.com.vn/Toan-dan-giải quyết13… Theo báo cao của VKS nhân dân ở một số địa phương cũng phát

hiện các trường hợp cơ quan có thẩm quyền vi phạm trong việc tiếp nhận nguồn tin về tội phạm, chẳng hạn: ở một số địa phương đã phát hiện cơ quan có thẩm quyền không thụ lý đầy đủ tin báo về tội phạm, còn để ngoài sổ thụ lý những tin báo về tội phạm không rõ đối tượng gây án, nhất là các hành vi trộm cắp tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tham nhũng… Việc phân loại nguồn tin về tội phạm vẫn còn nhầm lẫn tố giác với tin báo, nhầm lẫn giữa nguồn tin về tội phạm với các hành vi vi phạm pháp luật hành chính, dân sự, lao động, hôn nhân gia đình dẫn đến việc tiếp nhận và thụ lý tin báo không đầy đủ, kịp thời và thống kê số liệu để báo cáo không chính xác14 Cơ quan có thẩm quyền sau khi tiếp nhận tin báo về tội phạm nói riêng và nguồn tin về tội phạm nói chung phải ra quyết định không khởi

tố vụ án, chuyển hướng xử lý khác chiếm tỷ lệ khá cao trong tổng số tin báo đã tiếp nhận gây tốn kém thời gian, công sức, tiền bạc Một số trường hợp cơ quan có thẩm quyền vi phạm việc tiếp nhận tin báo của cá nhân, cơ quan, tổ chức, cụ thể khi cá nhân, cơ quan tổ chức đến báo tin nhưng Cơ quan có thẩm quyền không lập biên bản tiếp nhận và vào sổ thụ lý theo quy định của pháp luật Một số trường hợp cơ quan có thẩm quyền không lập hồ sơ hoặc lập hồ sơ không kịp thời đầy đủ đối với các tin báo về tội phạm đã được tiếp nhận mà chỉ quản lý trên sổ thụ lý dẫn đến việc tổ chức xác minh bị kéo dài, quá thời hạn luật định 15

Đây là những thiếu sót vi phạm của cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm thuộc phạm vi kiểm sát của VKS nên những vi phạm, thiếu sót được VKS phát hiện và yêu cầu khắc phục CAX không thuộc phạm vi kiểm sát của VKS nên trong các báo cáo của VKS không chỉ ra trực tiếp những vi phạm, thiếu sót của CAX nhưng rõ ràng những vi phạm, thiếu sót của công an cấp huyện trong hoạt động tiếp nhận nguồn tin về tội phạm có nhiều nguyên nhân, nhưng trong đó cũng có những nguyên nhân từ những thiếu sót, hạn chế trong hoạt động tiếp nhận tin báo của CAX Bởi vì nếu CAX không thực hiện tốt công tác tiếp

13 Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2018), Báo cáo Tổng kết công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát các

hoạt động tư pháp của ngành kiểm sát nhân dân, tr.4

14 Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Cà Mau (2015), Báo cáo sơ kết 01 năm thực hiện TTLT 06/2013, tr 5 (Trích theo Nguyễn Minh Tuấn (2018), Tiếp nhận, giải quyết tin báo về tội phạm của Cơ quan điều tra theo Luật tố

tụng hình sự Việt Nam, LV thạc sĩ ứng dụng, Trường Đại học Luật, TP.HCM, tr.13)

15 Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng (2017), Báo cáo chuyên đề: Nâng cao chất lượng của Điều tra

viên, Kiểm sát viên trong việc phối hợp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố nhằm chống oan sai, bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, tr 5 (Trích theo Nguyễn Minh Tuấn (2018), Tiếp nhận, giải quyết tin báo về tội phạm của Cơ quan điều tra theo Luật tố tụng hình sự Việt Nam, LV thạc sĩ ứng

dụng, Trường Đại học Luật, TP.HCM, tr.13)

nhận, xử lý nguồn tin về tội phạm và chuyển công an huyện theo quy định của pháp luật sẽ ảnh đến hiệu quả của công tác tiếp nhận và giải quyết nguồn tin về tội phạm của công an huyện, chẳng hạn như: khi tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm mà CAX không thu giữ hung khí, vũ khí của người có hành vi vi phạm pháp luật quả tang, bảo quản vật chứng không theo đúng quy định dẫn đến hư hỏng, mất mát hoặc không lấy lời khai ban đầu người biết vụ việc, hoặc chậm chuyển tố giác, tin báo cho CQĐT có thẩm quyền theo quy định,…dẫn đến khó khăn, vi phạm của CQĐT trong việc tiếp nhận và giải quyết nguồn tin về tội phạm

Trong hoạt động tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của công an cấp xã, thực tiễn ở một số địa phương trong thời gian qua cũng phát hiện những vi phạm cụ thể như sau: một số địa phương cong an xã vi phạm quy định về công tác tiếp nhận

và xử lý tố giác, tin báo về tội phạm Chẳng hạn, qua công tác kiểm tra của Công an tỉnh Sóc Trăng phát hiện nhiều trường hợp tố giác, tin báo về tội phạm được CAX tiếp nhận và giữ lại để tự ý tiến hành kiểm tra, xác minh một thời gian dài, cho những người liên quan tiến hành hòa giải không thành mới báo cáo và chuyển hồ sơ lên công an huyện Thậm chí có trường hợp không báo cáo lên công an huyện để tiến hành hoạt động kiểm tra, xác minh nguồn tin theo quy định Theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự công an cấp xã không phải chủ thể có thẩm quyền tiến hành các hoạt động kiểm tra, xác minh tố giác, tin báo về tội phạm Bên cạnh đó một số trường hợp CQĐT công an huyện và công an cấp xã chưa thực hiện đúng quy định của BLTTHS năm 2015 và TTLT số 01/2017 về lập biên bản giao nhận nguồn tin và hồ sơ, tài liệu liên quan đến nguồn tin về tội phạm16

Hiện nay, VKS ở nhiều địa phương trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm

vụ của minh (thông qua công tác kiểm sát thi hành án, công tác xét xử lưu động, thông qua các hộp thư tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm) tại các xã, Phường, thị trấn đã cử Kiểm sát viên kết hợp tiến hành kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm Một số địa phương khác tiến hành kiểm sát thông qua ký Quy chế Phối hợp với các xã, Phường hoặc thông qua việc tham mưu cho cấp ủy, chính quyền ban hành Chỉ thị để tiến hành kiểm sát Qua kiểm sát đã phát hiện nhiều tin báo, tố giác tội phạm có dấu hiệu tội phạm nhưng đã không được công an các xã chuyển lên CQĐT có thẩm quyền giải quyết nhằm để "thỏa thuận dân sự" hoặc ra quyết định giải

16 Công an tỉnh Sóc Trăng (2019), Thông báo số 27 về những tồn tại, hạn chế trong chấp hành pháp luật về điều tra, xử lý tội phạm của Cơ quan CSĐT công an cấp tỉnh, cấp huyện năm 2016, 2017, tr.2 &3 (Trích

theo Nguyễn Minh Thành (2020), Thủ tục giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo Luật tố tụng hình sự

Việt Nam, Luận văn thạc sĩ ứng dụng, Trường Đại học luật TP.HCM, tr.14)

quyết (xử phạt hành chính) sai quy định (Hành chính hóa, dân sự hóa các hành vi có dấu hiệu tội phạm), việc vào sổ tiếp nhận, lập hồ sơ tin báo không đúng các quy định của pháp luật, vi phạm về thời hạn giải quyết qua đó ảnh hưởng đến niềm tin của người dân đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật Sau khi phát hiện vi phạm nhiều VKS đã yêu cầu công an các xã, phường chuyển hồ sơ lên Cơ quan điều tả và yêu cầu CQĐT tiến hành khởi tố, nhiều tố giác, tin báo sau khi chuyển lên đã được CQĐT tiến hành khởi tố17 Tương tự, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại Điều

160 BLTTHS năm 2015, VKS nhân dân huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng đã tiến hành trực tiếp kiểm sát công tác tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm tại hai cơ quan CAX trên địa bàn huyện vào tháng 8 năm 2018, qua đó đã phát hiện kịp thời một số thiếu sót, vi phạm như phân loại nguồn tin không đúng quy định; không có biên bản giao nhận giữa cơ quan chuyển và nhận tố giác, tin báo; vi phạm về thời hạn chuyển giao cho CQĐT có thẩm quyền, qua đó đã ban hành kết luận, kiến nghị khắc phục kịp thời các vi phạm18

Như vậy, rõ ràng ở một số số địa phương hoạt động tiếp nhận, tố giác tin báo

về tội phạm của CAX vẫn còn tồn tại những hạn chế, vi phạm nhất định Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra hiện nay là VKS không được quyền kiểm sát việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của công an cấp xã BLTTHS năm 2015 quy định thẩm quyền của CAX trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm Giai đoạn từ khi CAX tiếp nhận cho đến khi chuyển cho CQĐT có thẩm quyền giải quyết có thể hiểu là một giai đoạn trong tố tụng hình sự; các tài liệu, chứng cứ mà CAX thu giữ, xác minh sơ bộ được xem là nguồn chứng cứ chứng minh nếu thỏa mãn các thuộc tính của chứng cứ Việc tiếp nhận và xử lý sơ bộ các thông tin ban đầu tố giác, tin báo về tội phạm của CAX, phường, thị trấn ảnh hưởng nhiều vào công tác giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự của các cơ quan tiến hành tố tụng19 Nhưng thực tiễn VKS một số địa phương đã hiểu và áp dụng Điêu 160 BLTTHS về kiểm sát hoạt động tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của công an xã chưa đúng nên đã trực tiếp tiến hành hoạt động kiểm sát việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội

17 Nguyễn Xuân Lưu, Một số khó khăn, vướng mắc và kiến nghị, đề xuất trong công tác kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, nguồn: https://vksndtc.gov.vn/tintuc/Pages/ lists.aspx?Cat=10&ItemID=3816, truy cập 15/3/2021

18 Lê Hồng Như, Trực tiếp kiểm sát công tác tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm tại Công an xã, phường, thị trấn: Biện pháp hiệu quả góp phần phòng chống oan, sai, bỏ lọt tội phạm, nguồn: https://vkssoctrang gov.vn/42-chitiettin4.html, truy cập 16/3/2021

19 Lê Hồng Như, Trực tiếp kiểm sát công tác tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm tại Công an xã, phường,

thị trấn: Biện pháp hiệu quả góp phần phòng chống oan, sai, bỏ lọt tội phạm, nguồn: https://vkssoctrang gov.vn/42-chitiettin4.html, truy cập 16/3/2021

phạm của CAX căn cứ vào quy định tại Điều 160 BLTTHS (ví dụ trường hợp của VKS nhân dân huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng như đã trình bày ở trên)

- Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập trong thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật tố tụng hình sự về tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của CAX

+ Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập trong quy định của pháp luật tố tụng hình sự về tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của CAX

Thứ nhất, luật chưa quy định hoàn thiện về khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm dẫn đến khó phân biệt được hai nguồn tin này Tác giả đống tình với quan điểm cho rằng khái niệm về tố giác, tin báo về tội phạm, với quy định tại Điều 144 BLTTHS năm 2015 vẫn còn hạn chế nhất định, đó là việc quy định khái niệm tố giác

và tin báo về tội phạm như trên dẫn đến khó phân biệt giữa tố giác và tin báo về tội phạm trong trường hợp cá nhân cung cấp thông tin về tội phạm vì nội hàm của thuật ngữ “tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm” và “thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm” là khó phân định được sự khác nhau Tác giả cho rằng tiêu chí để phân định giữa tố giác về tội phạm với tin báo về tội phạm chính là việc thông tin về tội phạm

do cá nhân cung cấp có xác định cụ thể, chính xác, rõ ràng người đã thực hiện hành vi

có dấu hiệu tội phạm là ai hay không Nếu cá nhân cung cấp nguồn tin về tội phạm

mà cung cấp được rõ ràng thông tin về người đã thực hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm là ai thì đó là tố giác về tội phạm, còn nếu thông tin chung chung về hành vi, vụ việc có dấu hiệu tội phạm mà không xác định được người thực hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm là ai thì đó là tin báo về tội Tiêu chí xác định này cũng tương thích với quy định của BLTTHS năm 2015 về tư cách tham gia tố tụng Theo BLTTHS năm

2015 chỉ có tư cách “người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố” mà không tồn tại tư cách “người bị báo tin về tội phạm”20 Mặt khác, theo quy định tại Điều 144 Tin báo

về tội phạm là thông tin về hành vi, vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức,

cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về tội phạm trên

phương tiện thông tin đại chúng Theo quy định tại Điều 146 BLTTHS năm 2015 thì

CAX phải tiếp nhận cả hai loại tin báo trên Nhưng thực tế hiện nay các phương tiện thông tin đại chúng rất nhiều và đa dạng, như: Báo và các trang tin điện tử trên Internet, Đài phát thanh, Đài truyền hình.…, cơ quan có thẩm quyền chưa có hướng dẫn thống nhất về biện pháp thực hiện, quy trình tiếp nhận, cần tập trung theo dõi các

20 Nguyễn Minh Tuấn (2018), tlđd (1), tr.18 &19