Phương pháp luyện tập tiết tấu âm nhạc cho học sinh Trung học cơ sở

SKKN Phương pháp luyện tập tiết tấu âm nhạc cho học sinh Trung học cơ sở. Trong chương trình giáo dục âm nhạc phổ thông, học sinh nào có kỹ năng thực hành tiết tấu tốt sẽ là một thuận lợi khi học tất cả các phân môn còn lại, cũng như cả quá trình học âm nhạc. Tiết tấu là một yếu tố lớn trong âm nhạc nói chung. Tiết tấu mang ý nghĩa đóng góp rất quan trọng và không thể thiếu trong các tác phẩm âm nhạc. Không có tiết tấu, bài hát trở nên khô khan và không thể hiện cảm xúc được truyền tải trong mỗi tác phẩm. Nếu HS không nắm được tiết tấu đồng nghĩa việc học đọc nhạc và nhạc cụ rất khó khăn và con đường nghệ thuật âm nhạc cũng vì thế mà không thể thành công. Xuất phát từ những lí do trên, tôi đã quyết định chọn và nghiên cứu sáng kiến Phương pháp luyện tập tiết tấu âm nhạc cho học sinh Trung học cơ sở với mong muốn được góp một phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao hiệu quả dạy học âm nhạc ở trường phổ thông.

1.2 Trong số các phân môn âm nhạc Cấp Trung học cơ sở (THCS) thì đại đa số các em HS thích học hát vì ca hát thể hiện sự hào hứng, sôi nổi, và vì học hát theo lối tái hiện thì rất dễ dàng đối với năng lực của các

em Còn với các phân môn khác cụ thể như môn đọc nhạc, nhạc cụ thì chỉ

có một số em có năng khiếu yêu thích thôi, các em còn lại thì tỏ ra ngại học phân môn này Theo như tôi tìm hiểu, lí do đa số HS THCS ước đầu được tiếp úc với các âm hình tiết tấu đã cảm thấy trừu tượng, ng Bên cạnh

đó, phương pháp dạy học của đại đa số giáo viên theo lối truyền khẩu, truyền tai mà không linh hoạt với những lớp có nhiều HS có năng khiếu…

Đó là những nguyên nhân khiến một phần học sinh mới tiếp úc với âm nhạc đã vì đó mà dẫn đến không phát huy được vai trò trong giáo dục âm nhạc cho học sinh phổ thông nói chung và học sinh THCS nói riêng

1.3 Trong chương trình giáo dục âm nhạc phổ thông, học sinh nào

có kỹ năng thực hành tiết tấu tốt sẽ là một thuận lợi khi học tất cả các phân môn còn lại, cũng như cả quá trình học âm nhạc Tiết tấu là một yếu tố lớn trong âm nhạc nói chung Tiết tấu mang ý nghĩa đóng góp rất quan trọng và

2

không thể thiếu trong các tác phẩm âm nhạc Không có tiết tấu, ài hát trở nên khô khan và không thể hiện cảm úc được truyền tải trong mỗi tác phẩm Nếu HS không nắm được tiết tấu đồng nghĩa việc học đọc nhạc và nhạc cụ rất khó khăn và con đường nghệ thuật âm nhạc cũng vì thế

mà không thể thành công

Xuất phát từ những lí do trên, tôi đã quyết định chọn và nghiên cứu

sáng kiến Phương pháp luyện tập tiết tấu âm nhạc cho học sinh Trung học cơ sở với mong muốn được góp một phần nhỏ é của mình vào việc

nâng cao hiệu quả dạy học âm nhạc ở trường phổ thông

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục tiêu nghiên cứu: Thực hiện đề tài này, tôi hướng tới mục tiêu

cơ ản sau: đề xuất một số phương pháp luyện tập tiết tấu giúp các em học sinh THCS tự thực hiện được các âm hình tiết tấu cơ ản trong chương trình THCS nhằm nâng cao hiệu quả dạy học âm nhạc ở trường THCS nói chung, từ đó nhằm phát huy năng lực, phẩm chất và niềm hứng thú học tập của học sinh

- Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Nghiên cứu, hệ thống hóa những lí thuyết âm nhạc cơ ản về tiết

tấu và trường độ

- Đề xuất các kinh nghiệm về phương pháp luyện tập tiết tấu âm nhạc cho học sinh THCS

- Thực nghiệm thiết kế giáo án và tổ chức dạy học Tiết 11- Lí thuyết

âm nhạc: Nhịp 4/4 Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 2 Thường thức âm nhạc: Giới thiệu hình thức hát è trong Chủ đề 3 Nhớ ơn Thầy cô, Âm nhạc 6 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Âm hình tiết tấu cơ ản; dạy học các ài đọc

3

nhạc (Lớp 6 và lớp 7 trong chương trình GDPT 2018)

- Phạm vi nghiên cứu: Trong phạm vi đề tài này, tôi tập trung nghiên cứu, khảo sát: Chương trình GDPT 2018 Âm nhạc 6

+ Khảo sát thực trạng dạy học âm nhạc THCS

+ Biện pháp, cách thức dạy học âm nhạc trên địa àn huyện Đak Pơ

4

II NỘI DUNG Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TIẾT TẤU VÀ PHƯƠNG PHÁP LUYỆN TẬP TIẾT TẤU TRONG ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG THCS

1 Khái quát về lịch sử vấn đề nghiên cứu

Qua quá trình nghiên cứu và tìm hiểu tôi thấy, đã có một số tài liệu

có liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của ài áo như:

Hoàng Long, Hoàng Lân (2010), Phương pháp dạy học âm nhạc,

N Đại học Sư phạm Cuốn sách đưa ra hệ thống các phương pháp dạy học âm nhạc ở trường Trung học sơ sở như: Phương pháp dạy hát, phương pháp dạy tập đọc nhạc, phương pháp dạy nghe nhạc, phương pháp dạy Âm nhạc thường thức, phương pháp tổ chức hoạt động âm nhạc ngoại khóa

Trịnh Hoài Thu (2011), Phương pháp dạy học Ký ướng âm trong đào tạo giáo viên Âm nhạc phổ thông, N Âm nhạc, Hà Nội Cuốn sách đi sâu vào các phương pháp rèn luyện kỹ năng ướng âm, ghi âm

Ngoài hai tài liệu trên còn có một số luận văn thạc sỹ, có liên quan đến ài viết như:

Luận văn tốt nghiệp cao học chuyên nghành Lý luận và phương pháp dạy học âm nhạc của Nguyễn Văn Dương với đề tài “Nâng cao chất lượng giảng dạy môn Đọc - ghi nhạc cho sinh viên Cao đẳng Sư phạm Âm nhạc trường Cao đẳng Sư phạm Trung Ương” Đề tài khảo sát thực trạng tình hình dạy học môn Đọc - ghi nhạc của sinh viên tại trường Cao đẳng Sư phạm Trung Ương, và đưa ra những giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học phân môn này

Có thể nói, các đề tài nêu trên đều rất quan tâm đến việc đưa ra những giải pháp cải tiến phương pháp dạy học môn Tập đọc nhạc ( ướng

5

âm) Ở đề tài này, tôi đi sâu nghiên cứu về phương pháp luyện tập tiết tấu

về cơ ản và đơn giản cho học sinh khối THCS

2 Thực trạng dạy học Bài đọc nhạc, vỡ mẫu âm hình tiết tấu cho học sinh THCS

2.1 Phương pháp dạy học của giáo viên

Qua quá trình dự giờ, sinh hoạt trao đổi cụm chuyên môn, quan sát hoạt động dạy học, các giáo viên thường sử dụng phương pháp truyền thống chủ yếu là: phương pháp dùng lời, phương pháp trình ày tác phẩm, phương pháp hướng dẫn thực hành luyện tập, phương pháp kiểm tra đánh giá Giáo viên lên lớp thường gõ mẫu hoặc đánh đàn rồi yêu cầu học sinh

gõ lại theo hình thức tái hiện, từ đó giáo viên sửa những lỗi tiết tấu học sinh còn thực hiện chưa chính ác và đọc lại nhiều lần cho đúng Với cách dạy học như vậy có thể không làm mất nhiều thời gian học, trong một buổi lên lớp, nhưng sẽ rất hạn chế khả năng tự đọc, tự rèn luyện, tự sửa sai và có thể

tự v một ài trọn vẹn Nếu dạy theo cách thức này thì việc dạy học ài đọc nhạc ở trường phổ thông không khác gì dạy ài hát theo lối truyền khẩu Các em HS chỉ biết đúng ài đã học, nhưng đối với các ài có âm hình tiết tấu mới, rất ít các em Hs có thể vận dụng để có thể tự v ài được Vì thế,

dù nhiệt tình, hăng say giảng ài nhưng GV vẫn không thể nào thu hút hết

sự chú ý của tất cả các HS; HS chủ yếu tiếp thu thụ động, máy móc

Phương pháp giảng dạy có vai trò rất quan trọng, ảnh hưởng lớn đến chất lượng dạy học Mỗi giáo viên đều có một phương pháp truyền đạt khác nhau nhưng tất cả cùng hướng đến mục tiêu giúp cho người học nắm bắt, tiếp thu được kiến thức của ài học Tôi tự đặt câu hỏi, làm thế nào để phương pháp dạy học âm nhạc của giáo viên khơi dậy được tính tích cực của các em với môn học, các em iết cách tự v ài tiết tấu, tự kiểm tra và rèn luyện các kỹ năng luyện tập tiết tấu cần thiết, cơ ản của bản thân học sinh?

6

2.2 Tình hình học tập của học sinh

Nghệ thuật âm nhạc là môn học thực hành luôn đòi hỏi ở người học

sự chăm chỉ luyện tập Ở cấp học THCS, các em học sinh chỉ được học thời lượng 1 tiết/ tuần cho tất cả các phân môn âm nhạc, các em chịu khó học tập, rèn luyện tiết tấu, siêng năng thì cũng đáp ứng được yêu cầu của môn học và còn có thể tự sáng tạo và ứng dụng để tự luyện tập thực hành nhạc

cụ đối với các em có năng khiếu và yêu thích nhạc cụ Ví dụ có một số học sinh được học âm nhạc từ nhỏ trước và có năng khiếu hơn nên các em học tập khá hứng thú, kết quả học tập của các em cũng vì vậy mà tốt Một số học sinh tuy rằng năng khiếu còn hạn chế, nhưng các em luôn luôn có ý thức học hỏi, cầu tiến nên cũng đạt được kết quả đáng ghi nhận Bên cạnh

đó, vẫn còn học sinh năng khiếu âm nhạc yếu mà lại chưa tập trung học tập, đặc biệt yếu về tiết tấu: ví dụ như khi kiểm tra ở các ài đọc nhạc các em đọc được tên và cao độ nốt nhạc nhưng về phần tiết tấu lại sai rất nhiều; còn một số học sinh trong quá trình học lại thiếu nhiệt tình, học mang tính đối phó, chưa có ý thức tự rèn luyện bài ở nhà, nên kết quả học tập còn yếu kém

Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng trên chủ yếu là vì phần lớn con

em trên địa àn huyện đều thuộc gia đình làm nông nghiệp, hoàn cảnh gia đình còn khó khăn, chủ yếu đầu tư cho con cái học các môn chủ chốt thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên, hoặc ã hội hay ngoại ngữ Rất ít gia đình chú trọng đến việc phát triển ở lĩnh vực nghệ thuật; tư tưởng về nghệ thuật chỉ

là một môn học cho đủ môn, cho vui mà không ý thức việc học nghệ thuật

sẽ có tác động lớn đến việc phát triển toàn diện, và mục tiêu lớn mà chương trình giáo dục đặt ra mặc dù nhà trường, ngành Giáo dục tạo điều kiện về

cơ sở vật chất, cơ ản đảm ảo dạy và học chương trình nghệ thuật âm nhạc

Chính vì những vấn đề còn hạn chế trên đây đã thôi thúc tôi cần thay

7

đổi tư duy, tìm hiểu và ây dựng những phương pháp cho việc luyện tập tiết tấu cho học sinh, góp phần tạo hứng thú học tập âm nhạc, thúc đẩy chất lượng giảng dạy và học tập môn nghệ thuật âm nhạc cho học sinh THCS

8

Chương 2 MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP LUYỆN TẬP TIẾT TẤU ÂM NHẠC CHO

âm nhạc cho HS THCS giúp các em hình thành và phát triển các kỹ năng

và khả năng nắm vững nhịp điệu giúp các em tăng khả năng tập trung, tăng khả năng linh hoạt và sáng tạo khi iết cách sắp ếp và thay đổi tiết tấu cho phù hợp với ài hát và các thể loại khác nhau; ngoài ra còn hình thành ở các em khả năng tập trung và làm việc nhóm khi phối hợp giữa các mô típ tiết tấu khác nhau của các nhạc cụ khác nhau

Luyện tập tiết tấu cần phải cung cấp cho học sinh những kỹ năng gõ chuẩn ác tiết tấu… giúp cho các em khả năng nghe, nắm ắt, cảm nhận nhạy én đối với các loại nhạc Từ đó, các em có thể chủ động vận dụng các kiến thức âm nhạc trong các phân môn khác của chương trình âm nhạc chung

Từ mục tiêu chung của chương trình giáo dục nghệ thuật âm nhạc phổ thông 2018, dạy học luyện tập tiết tấu âm nhạc giáo viên cần phải đạt được những mục tiêu cụ thể sau:

Trước hết, giáo viên phải hướng dẫn, rèn luyện cho học sinh nắm vững kiến thức lý thuyết âm nhạc và kỹ năng, kỹ ảo thực hành Tiết tấu Cụ thể là giáo viên phải luyện cho học sinh ài đọc tiết tấu chính

ác theo ài mẫu trên ảng hoặc trên giấy

9

Bên cạnh đó, giáo viên cần luyện tập kỹ cho các em phần tiết tấu

và nhịp điệu, giáo viên luyện cho học sinh đọc, gõ các ài tập tiết tấu từ đơn giản là phách nguyên, phách chia hai, chia a, chia ốn… trong các kiểu phối hợp móc đơn với móc kép, phối hợp phách chia cơ ản với chia đặc iệt thành chùm a, chùm hai, các dạng đảo …tùy vào mục tiêu cụ thể chi tiết của từng tiết học

1.2 Xác định tính chất, đặc điểm dạy học luyện tập tiết tấu âm nhạc cho học sinh THCS

Một trong những nguyên tắc cơ ản của dạy học là nguyên tắc vừa phù hợp với mục đích, yêu cầu ài học và vừa phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh

Trước hết, việc dạy học luyện tập tiết tấu âm nhạc THCS là cần nắm vững đặc điểm về các đối tượng HS, đặc điểm về nội dung chương trình dạy học Trên cơ sở nắm vững tính chất, đặc điểm dạy học luyện tập tiết tấu cho học sinh THCS, giáo viên mới có thể ác định và vận dụng những phương pháp, phương tiện dạy học phù hợp thì mới thực

sự đạt hiệu quả như mong muốn

Trên thực tế, thời lượng tiết học âm nhạc không nhiều, chỉ 1 tiết/ tuần, không chuyên sâu Tuy nhiên, dạy học bất cứ môn học nào thì cũng cần trang bị cho người học những kiến thức cơ ản, có thể đáp ứng được yêu cầu cần thiết cho bộ môn đó Chính vì vậy, dạy học tiết tấu cho học sinh THCS cũng cần phải từng ước luyện tập các kỹ năng

cơ ản thì các em mới hiểu, nắm chắc được những kiến thức để vận dụng vào các phân môn khác của chương trình âm nhạc phổ thông chung

Dạy học theo phương pháp truyền thống hay phương pháp hiện đại cũng đều có nguyên tắc chung là theo trình tự từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Đối với Tiết tấu âm nhạc, chủ yếu là phương pháp

10

hướng dẫn thực hành luyện tập Ở phương pháp này đòi hỏi người giáo viên phải định hình cho học sinh thiết lập phương pháp học; phải căn

cứ vào phương pháp thực hành của học sinh đã được mình định hướng

từ trước để tiếp tục hướng dẫn, uốn nắn Về phần học sinh thì phải tiếp nhận sự định hướng trước của giáo viên để hình thành phương pháp thực hành các ài tập các mô típ tiết tấu, đồng thời dự kiến đúng phương pháp luyện tập dưới sự uốn nắn của giáo viên trong quá trình thực hành

2 Rèn luyện kỹ năng luyện tập tiết tấu

Tiết tấu là sự tương quan trường độ của các âm thanh nối tiếp nhau Trong âm nhạc có sự luân phiên các trường độ của âm thanh, do

đó tạo ra những mối tương quan khác nhau về thời gian giữa các âm thanh đó Khi liên kết với nhau theo một thứ tự nhất định, trường độ của âm thanh tạo ra những nhóm tiết tấu (hình tiết tấu) mà từ những hình tiết tấu đó hình thành đường nét tiết tấu chung của toàn tác phẩm

Có thể nói, Tiết tấu là phần không thể thiếu để hoàn thiện một ài đọc nhạc, ài học hát, hay một tác phẩm âm nhạc Và vấn đề quan trọng

ở đây là chúng ta truyền thụ kiến thức gì cho học sinh của chúng ta để các em có thể rèn luyện kỹ năng về tiết tấu một cách tốt nhất Trong thực tế, học sinh THCS luôn cảm thấy khó khăn khi gặp phải các loại

âm hình tiết tấu phức tạp như: chùm a, đơn chấm dôi và móc kép (trong 1 phách),… và đôi khi các em đọc tốt âm hình tiết tấu móc kép, khi chuyển sang âm hình móc đơn hay nốt đen thì nhịp độ thường ị cuốn nhanh lên là do ảnh hưởng của âm hình móc kép trước đó Vì vậy,

để hình thành cho các em khả năng giữ đúng nhịp độ thì việc luyện đọc tiết tấu kết hợp với gõ phách là không thể coi nhẹ Dựa vào trình

độ nhận thức của độ tuổi các em học sinh THCS và khung chương trình

âm nhạc giáo dục phổ thông cấp THCS, tôi đã áp dụng việc luyện tập

11

tiết tấu thực hiện theo các giai đoạn, trình tự cơ ản từ dễ đến khó, chia nhỏ kết hợp lí thuyết và thực hành thường uyên ở tất cả các tiết học

Giai đoạn 1: Lý thuyết âm nhạc cơ bản

a Trường độ những nốt thường gặp và cơ bản nhất

Trước khi luyện tập tiết tấu, GV nhắc lại tổng quát về trường độ những nốt thường gặp và cơ ản nhất khi học âm nhạc ở cấp THCS:

Trong các ài đọc nhạc hoặc ài tiết tấu, chúng sẽ ắt gặp một dấu

chấm nhỏ ên cạnh nốt, dấu chấm được quy ước có giá trị ằng 1/2 so với kí

hiệu nốt đứng trước nó Từ đó tổng giá trị của nốt kèm dấu chấm, ạn có được trường độ nốt và cách đếm, cụ thể như:

+ Nốt tròn chấm (6 phách)

12

+ Nốt trắng chấm (3 phách)

+ Nốt đen chấm (1,5 phách)

d Phách

Phách được hiểu là đơn vị đo thời gian trong âm nhạc, phách thể hiện

độ dài ngắn của các âm thanh Các phách khi thực hiện phải luôn đều nhau

về thời gian (Có thể hiểu là tiếng gõ đều tạo nên ởi 2 thanh phách gõ vào nhau)

Giai đoạn 2: Rèn luyện kỹ năng gõ phách

Việc hình thành và rèn luyện cho HS thể hiện các phách phải đều nhau, không đọc lúc nhanh lúc chậm là hết sức cần thiết Giáo viên có thể hướng dẫn HS một số kỹ năng như : Sử dụng metronome (Metronome là một công cụ quan trọng trong việc luyện tập âm nhạc và giúp HS gõ, đánh đều nhịp) GV có thể tải ứng dụng metronome miễn phí trên điện thoại Bật Metronome lên và tập gõ theo nhịp Bắt đầu từ một tốc độ chậm, sau đó tăng dần cho đến khi HS có thể đánh đều nhịp

ở tốc độ nhanh hơn Cố gắng duy trì tập luyện thường uyên cho HS vào mỗi uổi học để đạt được kỹ năng đánh đều phách trong âm nhạc

áp lực với môn học Và sau mỗi lần tổ chức trò chơi, GV cần chốt ý để

HS có thể hiểu và vận dụng việc gõ đều phách Với nội dung này, tôi đưa ra một số trò chơ có thể vận dụng ở phần khởi động, đồng thời ôn luyện gõ đều phách trong tiết học như sau:

Trò chơi 1: Nói theo Metronome

GV yêu cầu HS nói lên một câu đơn giản và yêu cầu HS giữ mỗi chữ tương ứng với một lần gõ của Metronome; hoặc HS phải nói đều hai chữ trong một lần gõ của Metronome,…

Trò chơi 2: Chuyền bóng theo tiếng trống

Chuẩn ị 1 quả óng, 1 cái trống con GV ếp học sinh thành vòng tròn

Yêu cầu 1 HS gõ trống chậm đều nhau Bóng được chuyền từ GV sang HS với 1 lần chạm óng uống đất, lần chạm đất phải trùng với tiếng trống vang lên

Mục đích của trò chơi này, GV sẽ giúp cho hầu hết các em HS rèn luyện được việc điều chỉnh tốc độ của mình theo nhịp trống, các em

có thể vận dụng vào việc gõ tiết tấu, hát theo nhịp…

Giai đoạn 3: Luyện tập với từng loại âm hình tiết tấu riêng lẻ

Với học sinh của trường THCS, mặc dù được làm quen với âm nhạc

từ cấp Tiểu học nhưng để nhận iết âm hình nốt nhạc với các em vẫn còn khó khăn,còn chậm Do đó, tôi in đưa ra một số mẫu ài tập tiết tấu để các em làm quen và luyện thêm phần nào kỹ năng về luyện tiết tấu Điều này sẽ giúp các em HS tiếp cận dần dần như một thói quen, sau đó tiến tới

Bài tập 3: Mẫu bài tập tiết tấu âm hình kết hợp nốt đen, móc đơn,

móc kép, móc giật

2

Ở ài tập trên, HS cần chú ý để không ị cuốn nhịp khi vừa chuyển từ âm hình tiết tấu móc kép sang móc đơn Với âm hình tiết tấu đơn chấm dôi và móc kép (trong 1 phách), HS chú ý nghỉ lâu hơn (thêm 1/4 phách) ở nốt móc đơn chấm dôi

GV cần hướng dẫn cho học sinh phân iệt rõ sự khác nhau về độ dài khoảng cách khi thể hiện trường độ của các nốt đen, nốt móc đơn và nốt móc kép Giá trị trường độ của nốt đen ằng một phách nên khi đập, HS đập chậm, đều nhưng đến nốt móc đơn thì giá trị trường độ chỉ ằng nửa phách, HS cần đập nhanh gấp đôi so với nốt đen và đến nốt móc kép, giá trị của nốt móc kép ằng 1/4 phách nên khi đập, HS phải chú ý đập nhanh gấp đôi so với nốt móc đơn và đập đều các nốt sao cho khi đập ốn nốt móc kép sẽ ằng giá trị độ dài của một nốt đen

16

3

Yêu cầu cần thiết khi đọc, gõ mẫu tiết tấu này là học sinh phải chú ý khoảng cách độ dài ở âm hình tiết tấu đen chấm dôi, các em nghỉ lâu hơn (nghỉ thêm 1/2 phách) so với nốt đen, móc đơn GV có thể hướng dẫn cho HS hiểu như tiết tấu đen chấm dôi ằng đen nối với móc đơn

Với âm hình tiết tấu đơn chấm dôi và móc kép (móc giật), HS thường lúng túng, các em chưa làm rõ được trọng tâm của từng phách nên GV cần hướng dẫn các em nhấn rõ vào đầu của từng phách, gõ dứt khoát các âm hình tiết tấu này

Trong quá trình giảng dạy, học sinh cần phải được làm quen với các loại ài tập tiết tấu từ dễ đến khó Việc làm này không chỉ đơn giản là cung cấp cho các em đạt đến sự nhuần nhuyễn khi thể hiện âm nhạc, mà còn ổ sung thêm về kiến thức âm nhạc cho các em Chẳng hạn như Bài đọc nhạc

số 1 âm nhạc lớp 6 của ộ sách kết nối tri thức với cuộc sống, ài viết ở nhịp 2/4, sử dụng chủ yếu là âm hình tiết tấu móc đơn và đen chấm dôi, nên trước khi học vào ài, giáo viên luyện kỹ cho học sinh đập tiết tấu ở những

âm hình này để các em làm quen với sự thay đổi liên tục giữa các âm hình tiết tấu đồng thời tạo sự linh hoạt, nhanh nhạy hơn khi gặp các dạng tiết tấu này trong ài, từ đó học sinh sẽ dễ dàng hơn khi kết hợp giữa phần cao độ

và nhịp độ Khi học luyện tiết tấu GV có thể ày cho HS một số động tác vận động nhất định, chẳng hạn âm hình tiết tấu đen ằng tiếng vỗ tay đều nhau theo từng phách Ở những âm hình tiết tấu nốt móc đơn thể hiện vận

17

động ằng vỗ đùi Còn ở những ô nhịp viết ở âm hình tiết tấu móc kép, học sinh cũng có thể úng tay, còn dậm chân thể hiện âm hình nốt trắng.v.v… Với cách học này, ngoài việc nắm được kiến thức của ài, học sinh có thể

tự phát huy được tính sáng tạo và vận dụng vào các ài ứng dụng vận động

ở các ài học hát, hơn nữa các em sẽ cảm thấy hứng thú hơn trong giờ học, các em sẽ không cảm thấy khó và chán đối với mỗi uổi học âm nhạc

3 Rèn luyện kỹ năng đếm tiết tấu

Đây là phần luyện tập tiết tấu trong các ài đọc nhạc, có thể ứng dụng vào học nhạc cụ của chương trình nghệ thuật âm nhạc phổ thông

2018 Để thực hiện được phần này, yêu cầu HS cần nắm vững trường độ của kí hiệu các nốt, cách gõ phách, giữ vững nhịp độ, như vậy việc luyện tiết tấu ở giai đoạn này sẽ trở nên đơn giản hơn Ở đây, tôi đề uất cách đếm và quy ước như sau:

Khi thực hiện đọc tiết tấu, HS đọc to phần “tên nốt”, còn phần “và” +

số thì đọc nhẩm để đảm ảo độ ngân vang của Tên nốt đủ số phách Nếu là dấu lặng thì đọc nhẩm toàn ộ theo qui ước

18

Ví dụ 1:

Pam (và) Pam (và) Pam (và) (Lặng và)

Ví dụ 2:

Son (và) Son (và) Son (và) Son (và) La La La La Son (và 2 và)

Ở ví dụ 1 vì không có khuông nhạc nên tên nốt nên chúng ta có thể đọc là Pam và đọc tên nốt khi có khuông nhạc như ở ví dụ 2

GV hướng dẫn HS đọc tiết tấu với các ài tập mức độ từ dễ đến khó,

từ các ài tập với âm hình tiết tấu riêng lẻ đến các ài tập tiết tấu kết hợp các loại âm hình, tương tự các ài tập ở giai đoạn 2, chỉ thay phần dậm chân ằng việc đọc tiết tấu theo qui ước Phần luyện tập tiết tấu ở giai đoạn này, ngoài việc giúp các em HS có thể tự đọc được tiết tấu, các em vẫn giữ được nhịp độ khi tăng độ khó của phần ài tập kết hợp, vận dụng vào các tiết thực hành nhạc cụ giai điệu

19

Chương 3 THỰC NGHIỆM

Để kiểm chứng tính khoa học và hiệu quả của phương pháp luyện tập tiết tấu âm nhạc cho HS THCS như đã đề xuất, tôi đã thiết kế và tổ chức dạy thực nghiệm ở Chương trình Âm nhạc lớp 6 - Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống:

Chủ đề 3 Nhớ ơn Thầy cô

Tiết 11 - Lí thuyết âm nhạc: Nhịp 4/4

- Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 2

- Thường thức âm nhạc: Giới thiệu hình thức hát è

Đối tượng thực nghiệm: lớp 6A sau đó, GV đối chiếu với kết quả khảo sát đầu năm của lớp 6A khi sử dụng phương pháp dạy học thông thường, không áp dụng sáng kiến Phương pháp luyện tập tiết tấu âm nhạc cho HS THCS như đã đề xuất

Địa àn thực nghiệm: Trường THCS và THPT Y Đôn, huyện Đak

Pơ, tỉnh Gia Lai

Thời gian thực nghiệm: Tôi đã tiến hành thực nghiệm sư phạm vào học kỳ I năm học 2022 - 2023