Tăng cường kiểm soát doanh thu tại tổng công ty cổ phần bảo hiểm quân đội mic

LỜI CAM ĐOANTôi xin cam đoan luận văn: “Tăng cường kiểm soát doanh thu tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Quân đội MIC” là công trình nghiên cứu của tôi, các số liệu và kết quả nêu trong

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn: “Tăng cường kiểm soát doanh thu tại Tổng

công ty Cổ phần Bảo hiểm Quân đội (MIC)” là công trình nghiên cứu của tôi, các

số liệu và kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bốtrong bất kỳ công trình nào khác

Hà Nội, ngày 30 tháng 11 năm 2015

Tác giả

Đỗ Thúy Lan

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bảo hiểm Việt Nam là một ngành còn rất non trẻ so với thế giới Để theo kịp

sự phát triển của các doanh nghiệp bảo hiểm quốc tế đối với các doanh nghiệp bảohiểm trong nước không phải là một điều dễ dàng, đặc biệt là trong điều kiện hộinhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã chính thức gia nhập WTO, vấn đề cạnh tranhngày càng trở nên gay gắt hơn, nó mở ra những cơ hội nhưng không kém phầnthách thức cho các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam

Trải qua 08 năm hình thành và phát triển, Bảo hiểm Quân Đội MIC đã dầnkhẳng định được vị thế của mình trên thị trường bảo hiểm Việt Nam Tuy nhiên,đứng trước những sự kiện và biến động liên tục của môi trường kinh doanh trongnước và quốc tế, đặc biệt là sự cạnh tranh khốc liệt từ các doanh nghiệp bảo hiểmtrong nước đòi hỏi MIC phải có những thay đổi trong chính sách kinh doanh phùhợp với thực tế đề có thể tăng trưởng và phát triển bền vững Đặc biệt là công táckiểm soát doanh thu, bởi vì doanh thu là yếu tố cơ bản trong phân tích tài chínhdoanh nghiệp bảo hiểm, khả năng thanh toán, tiềm năng cũng như triển vọng pháttriển trong tương lai

Tăng cường kiểm soát doanh thu là đảm bảo sự tăng trưởng và phát triển bềnvững, nâng cao thị phần và thương hiệu của MIC trong ngành bảo hiểm phi nhânthọ Việt Nam, trở thành doanh nghiệp bảo hiểm thuận lợi hàng đầu như cam kết củaTổng giám đốc Tổng công ty Do đó, tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Tăngcường kiểm soát doanh thu tại Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Quân Đội” làm đềtài luận văn Tốt nghiệp Thạc sĩ kinh tế của mình

2.Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa và lựa chọn cơ sở lý thuyết về công tác kiểm soát doanh thu

và những nhân tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát doanh thu tại MIC

- Làm rõ thực trạng công tác kiểm soát doanh thu tại tại MIC

- Đề xuất các giải pháp tăng cường công tác kiểm soát doanh thu tại MICtrong giai đoạn 2014-2020

3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác kiểm soát doanh thu tại MIC

- Phạm vi nghiên cứu:

năm 2011 tới 2013; Đề xuất giải pháp giai đoạn 2014-2020

đội (MIC)

4.Phương pháp nghiên cứu:

- Nguồn số liệu sơ cấp:

- Nguồn số liệu thứ cấp: là các nguồn dữ liệu được lấy từ sách, báo, tạp chí,website, các báo cáo tài chính, báo cáo thường niên đã công bố của MIC

 Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kiểm soát doanh thu trong doanh

nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

 Chương 2: Thực trạng công tác kiểm soát doanh thu tại Tổng công ty Bảo

hiểm Quân đội

 Chương 3: Một số giải pháp tăng cường kiểm soát doanh thu tại Tổng

công ty Cổ phần Bảo hiểm Quân đội

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT DOANH THU TRONG DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM PHI

NHÂN THỌ

Trong chương này, tác giả trình bày lý luận về hoạt động kinh doanh củadoanh nghiệp bảo hiểm, khái niệm, đặc điểm hoạt động bancassuarnce của doanhnghiệp bảo hiểm, các hình thức hợp tác và lợi ích của bancassurance Trong chươngnày tác giả cũng nêu ra quan niệm về sự phát triển hoạt động bancassurance, các chỉtiêu đánh giá sự phát triển và các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển hoạt độngbacassurance Nội dung chính của chương cụ thể như sau:

1.1 Doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ và doanh thu trong doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

1.1.1 Tổng quan về doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ và các hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

1.1.1.1 Khái niệm

Về bản chất bảo hiểm là việc phân chia tổn thất của một hoặc một số ngườicho tất cả những người tham gia bảo hiểm cùng gánh chịu, hay nói cách khác, bảohiểm hoạt động dựa trên quy luật số đông

Doanh nghiệp bảo hiểm là doanh nghiệp tổ chức và hoạt động theo quy địnhcủa Luật Kinh doanh bảo hiểm và các quy định khác của pháp luật có liên quan đểkinh doanh bảo hiểm, tái bảo hiểm

Bảo hiểm phi nhân thọ là một trong hai loại hình bảo hiểm thương mại bêncạnh Bảo hiểm nhận thọ bảo hiểm phi nhân thọ là loại nghiệp vụ bảo hiểm tài sản,trách nhiệm dân sự và các nghiệp vụ bảo hiểm khác không thuộc bảo hiểm nhânthọ Bản chất của loại hình bảo hiểm này là công ty bảo hiểm cam kết sẽ chi trả bồithường khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra liên quan đến tổn thất về vật chất, tai nạn conngười và trách nhiệm của người tham gia bảo hiểm

1.1.1.2 Đặc trưng của bảo hiểm phi nhân thọ

Mục đích bảo hiểm: giúp bên được bảo hiểm khắc phục những hậu quả về

mặt vật chất, tài chính của rủi ro hay sự kiện bảo hiểm

- Có chu trình kinh doanh ngược: các doanh nghiệp bảo hiểm không phải bỏ

vốn trước, họ nhận phí bảo hiểm trước của người tham gia bảo hiểm và thực hiệnnghĩa vụ sau với người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm

- Áp dụng kĩ thuật phân chia: Tức là việc xác định kết quả kinh doanh của

doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ vào thời điểm khóa sổ niên độ kế toán phảitính đến các dự phòng nghiệp vụ

- Phí bảo hiểm phi nhân thọ: phí bảo hiểm phi nhân thọ được tính cho từng

thời hạn bảo hiểm, thông thường là phí tính cho từng năm bảo hiểm hoặc từngchuyến Phí bảo hiểm cho những năm tiếp theo có thể có sự thay đổi và phụ thuộcvào mức độ rủi ro

1.1.1.3 Các hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

- Hoạt động kinh doanh bảo hiểm gốc

- Hoạt động kinh doanh tái bảo hiểm

- Hoạt động đầu tư

1.1.2 Khái niệm doanh thu trong doanh nghiệp bảo hiểm phi

nhân thọ

Luật kinh doanh bảo hiểm cũng đã nêu lên khái niệm về doanh thu trong cácdoanh nghiệp bảo hiểm: Doanh thu của doanh nghiệp bảo hiểm là số tiền phải thuphát sinh trong kỳ bao gồm doanh thu hoạt động kinh doanh bảo hiểm, doanh thuhoạt động tài chính và thu nhập hoạt động khác Trong đó:

trong kỳ sau khi đã trừ các khoản phải chi để giảm thu phát sinh trong kỳ

1.1.3 Đặc điểm của doanh thu tại doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

1.1.3.1 Đặc điểm doanh thu hoạt động kinh doanh bảo hiểm

 Doanh thu hoạt động kinh doanh bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ có đặc trưng riêng

Doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ có 03 khái niệm đặc trưng về doanh thulà: Doanh thu phát sinh, doanh thu bán hàng và doanh thu thực thu

 Nguyên tắc xác định doanh thu

Doanh thu hoạt động kinh doanh bảo hiểm gốc được xác định khi phát sinhtrách nhiệm bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm đối với bên mua bảo hiểm theoquy định Cụ thể: “Trách nhiệm bảo hiểm phát sinh khi Hợp đồng bảo hiểm đã đượcgiao kết hoặc có bằng chứng doanh nghiệp bảo hiểm đã chấp nhận bảo hiểm và bênmua bảo hiểm đã đóng phí bảo hiểm, trừ trường hợp có thoả thuận khác trong Hợpđồng bảo hiểm”

 Thời điểm ghi nhận doanh thu

Doanh thu hoạt động kinh doanh bảo hiểm gốc chỉ được ghi nhận khi phátsinh trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm với bên mua bảo hiểm Do đó, thờiđiểm ghi nhận doanh thu là thời điểm thời hạn bảo hiểm có hiệu lực chứ không phảitại thời điểm kí kết hợp đồng bảo hiểm

 Tính phù hợp của việc ghi nhận doanh thu và chi phí

Khi kết thúc hợp đồng bảo hiểm, đồng thời trách nhiệm của các công ty bảohiểm trước các tổn thất theo như thỏa thuận trong hợp đồng sẽ chấm dứt thì lúc đócông ty bảo hiểm mới có thể tính được chi phí của dịch vụ bảo hiểm này

 Việc xác định doanh thu phụ thuộc vào nhiều nhân tố

- Mức phí bảo hiểm

- Số lượng khách hàng tham gia bảo hiểm

 Doanh thu của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ tuân theo quy định của Pháp luật

1.1.3.2 Đặc điểm doanh thu hoạt động tài chính

- Hoạt động đầu tư trong doanh nghiệp bảo hiểm cũng giống như bất kỳhoạt động đầu tư nào, luôn đứng trước những rủi ro đầu tư

- Lợi nhuận trên khoản đầu tư của doanh nghiệp bảo hiểm phải đảm bảo bùđắp được cho các rủi ro thuộc về tính chất đặc thù của nghiệp vụ bảo hiểm

và các hợp đồng bảo hiểm được ký kết

1.1.3.3 Đặc điểm doanh thu hoạt động khác

Thu từ bán hay thanh lý tài sản cố định, thu đòi người thứ ba, thu thanh lýhàng đã bồi thường 100%

1.2 Công tác kiểm soát doanh thu trong doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

1.2.1 Sự cần thiết phải kiểm soát doanh thu trong doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

thực, hợp lý, đầy đủ và kịp thời

doanh của doanh nghiệp vì những lý do sau :

trung thực, khách quan và đáng tin cậy

động của doanh nghiệp bảo hiểm Có nghĩa là hoạt động kiểm soát doanh thu giúpdoanh nghiệp đạt được mục tiêu đề ra một cách có hiệu quả Mặt khác hoạt độngkiểm soát doanh thu cho phép quản lý được mối tương quan giữa doanh thu thu vàchi phí bỏ ra, từ đó xác định lợi nhuận của doanh nghiệp

định ngành liên quan

1.2.2 Yêu cầu đối với công tác kiểm soát doanh thu trong doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

hành một cách có hiệu quả các cơ chế giám sát, kiểm tra, kiểm soát và phải đượcthực hiện một cách thường xuyên

doanh

doanh và có những biện pháp hạn chế rủi ro hiệu quả, kịp thời

quyền hạn của các cá nhân, các bộ phận trong đơn vị

trách nhiệm và nghĩa vụ của cá nhân trong việc thực hiện công tác kiểm soát cũngnhư phải có năng lực kiểm soát đầy đủ theo quy định

1.2.3 Nội dung công tác kiểm soát doanh thu trong doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ

1.2.3.1 Cơ chế, chính sách liên quan đến công tác kiểm soát doanh thu

Thứ nhất, việc kiểm soát doanh thu phải nằm ngay trong quy trình nghiệp vụcủa doanh nghiệp bảo hiểm

Thứ hai, công tác kiểm soát cần được xây dựng quy trình kiểm tra, kiểm soátriêng

Thứ ba, để có thể đánh giá được hiệu quả của việc kiểm soát nội bộ nói chung

và kiểm soát doanh thu nói riêng, cần có bộ phận kiểm toán nội bộ đánh giá độc lập

1.2.3.2 Tổ chức quy trình ghi nhận và thực hiện kiểm soát doanh thu

- Kiểm soát công tác khai thác bảo hiểm

- Kiểm soát công tác tái bảo hiểm

- Kiểm soát công tác giám định bồi thường

- Kiểm soát công tác đại lý, tức là việc kiểm soát các đại lý làm công táckhai thác bảo hiểm cho doanh nghiệp bảo hiểm

- Kiểm soát công tác đầu tư

1.2.3.3 Công tác quản trị và đánh giá rủi ro trong kiểm soát doanh thu

Xét theo góc độ kiểm soát doanh thu cần quan tâm đến các loại rủi ro sau:

- Rủi ro về tính tuân thủ: Hoạt động của doanh nghiệp không tuân thủ cácquy định của pháp luật, chế độ tài chính, kế toán về quản lý và ghi nhận doanh thu

Ví dụ đó là việc ghi nhận doanh thu không đủ điều kiện ghi nhận theo chuẩn mực

kế toán Việt Nam số 14 về doanh thu;

- Rủi ro về tính chính xác: Số liệu do kế toán thu thập, xử lý và cung cấp cóchính xác hay không;

- Rủi ro về tính đúng kỳ: Việc ghi nhận doanh thu của DN có đúng kỳ phát

sinh thực tế hay không;

- Rủi ro về tính hiện hữu: Các khoản doanh thu thực tế phát sinh nhưng

không được ghi sổ và thể hiện trong Báo cáo tài chính;

- Rủi ro về tính hiệu quả: Các khoản phí tính có đúng hay không, giảm phí

có tuân thủ quy định của pháp luật và quy định nội bộ hay không;

- Rủi ro về tính trình bày và khai báo: Doanh thu không được đánh giá

đúng, thông tin trình bày trên Báo cáo tài chính không hợp lý

Quá trình đánh giá rủi ro cần thực hiện qua các giai đoạn:

1.2.3.4 Tổ chức bộ máy

Có hai mô hình tổ chức bộ máy kiểm tra, kiểm soát trong doanh nghiệp bảo

hiểm phi nhân thọ

độc lập với các hoạt động điều hành, hoạt động kinh doanh Có nghĩa là về mặt tổ

Xác định đối

tượng được

kiểm soát

Xác định các nhân tố ảnh hưởng tới rủi ro của từng đối tượng

Nhận diện rủi ro

Đánh giá rủi ro

chức, hệ thống kiểm soát cũng phải độc lập với bộ máy điều hành và kinh doanh.

Bộ phận chuyên trách về hệ thống kiểm soát phải trực thuộc HĐQT

đốc nhưng hoạt động của bộ phận kiểm tra, kiểm soát có tính đến sự độc lập vớihoạt động điều hành, kinh doanh (theo quy định của theo Thông tư số 124/2012/TT-BTC)

1.2.4 Tính hiệu quả của công tác kiểm soát doanh thu

1.2.4.1 Định nghĩa hiệu quả

Về mặt lý luận, hiệu quả hoạt động kiểm soát là kết quả cụ thể đạt được trongquá trình thực hiện công tác kiểm soát nhằm đạt được mục đích và yêu cầu đặt ra

có thể chi tiết mục tiêu này theo hoạt động kiểm soát bao gồm hai nội dung chính:

sách nội bộ đã được ban hành

định nội bộ hiện tại so với thực tế hoạt động, tham gia đóng góp xây dựng hệ thốngquy trình, quy chế nội bộ

1.2.4.2 Các tiêu chí đánh giá hiệu quả

- Nhóm tiêu chí đánh giá tính tuân thủ

- Nhóm tiêu chí đánh giá tình hiệu quả và mức độ phù hợp liên quan đến hệthống quy trình, quy chế đang thực hiện

1.2.5 Nhân tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát doanh thu

1.2.5.1 Nhân tố thuộc về công ty

- Thứ nhất, đặc thù vê quản lý

- Thứ hai, cơ cấu tổ chức

- Thứ ba, chính sách nhân sự

- Thứ tư, công tác kế hoạch

- Thứ năm, bộ phận kiểm toán nội bộ

- Thứ sáu, hệ thống công nghệ thông tin

1.2.5.2 Nhân tố bên ngoài

- Nhân tố chính sách

- Nhân tố khách hàng

-CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT

DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO HIỂM

QUÂN ĐỘI

-2.1 Tổng quan về Tổng công ty cổ phần bảo hiểm quân đội

2.1.1 Giới thiệu về Tổng công ty CP Bảo hiểm quân đội

Lĩnh vực hoạt động kinh doanh của MIC gồm 03 hoạt động chính:

Cơ cấu tổ chức của MIC:

ĐẠI HỘI ĐỒNG CỔ ĐÔNG

3 Ban Phát triển mạng lưới & Quản lý đại lý

4 Các Ban kinh doanh thuộc Hội sở

Khối Nghiệp vụ

1 Ban BH Xe cơ giới

2 Ban BH Hàng hải

3 Ban BH Tài sản kỹ thuật

4 Ban BH Con người

Khối Vận hành

1 Ban Tài chính Kế toán 1.1 Phòng Tài chính 1.2 Phòng Kế toán

2 Ban Quản trị Rủi ro

Khối Tái bảo hiểm

1 Ban nhượng Tái bảo hiểm

2 Ban nhận Tái bảo hiểm

BAN ĐẦU TƯ

Ban Kiểm soát

Cơ quan Kiểm toán nội bộ

CÁC CÔNG TY KINH DOANH BẢO HIỂM HẠCH TOÁN PHỤ THUỘC/VĂN PHÒNG ĐẠI DIỆN

Ban Giám định Bồi thường

1 Trung tâm GĐBT khu vực Hà Nội

2 Trung tâm GĐBT khu vực Miền Trung và Tây Nguyên

3 Trung tâm GĐBT khu vực Hồ Chí Minh

4 Bộ phận GĐBT tại các đơn vị

2.1.2 Mạng lưới hoạt động của Tổng công ty CP bảo hiểm quân đội

2.1.3 Hệ thống sản phẩm của Tổng công ty CP bảo hiểm quân đội

Hiện nay, các mảng nghiệp vụ chính của MIC bao gồm:

 Tình hình hoạt động kinh doanh của MIC giai đoạn 20 12 – 201 4

 Bảng 2.2: Kết quả hoạt động kinh doanh MIC (2012 – 2014)

Đơn vị: Triệu đồng

Chỉ tiêu

Năm 2012

Năm 2013

Tăng trưởng

2012 so 2013

(%)

Năm 2014

Tăng trưởng

2014 so 2013

(%)

Doanh thu bảo hiểm 448.047 624.157 39% 939.664 51%

Thu từ hoạt động đầu tư 40.338 56.203 39% 61.352 9%

Lợi nhuận trước thuế 31.942 40.730 27% 37.785 -7%

 Doanh thu theo nghiệp vụ

Bảng 2.2: Doanh thu phí bảo hiểm theo nghiệp vụ của MIC (2012 – 2014)

(Đơn vị: Triệu đồng)

Chỉ tiêu

Năm 2012

Năm 2013

Tăng trưởng

2012 so 2013

(%)

Năm 2014

Tăng trưởng

2014 so 2013

(%)

- Bảo hiểm Xe cơ giới

5

54

- Bảo hiểm Con người

Thực trạng công tác kiểm soát doanh thu tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Quân đội (MIC)

2.2.1 Cơ chế chính sách liên quan công tác kiểm soát doan

Quan điểm xây dựng hệ thống kiểm soát đi liền với các hoạt động kinh doanhhiện tại chưa toàn diện do tái cơ cấu áp dụng mô hình ngân hàng hoàn toàn vào bảohiểm

Một yếu tố ảnh hưởng lớn nữa đó là mục tiêu chiến lược được xây dựng tronggiai đoạn 2012-2015 tại MIC là tăng trưởng nóng doanh thu đến rủi ro khống doanhthu, khai sai kỳ doanh thu, giảm phí sai quy định hoặc lựa chọn dịch vụ rủi ro cao

để đạt mục tiêu có được doanh thu

Cơ cấu tổ chức bộ phận kiểm soát chưa hoàn chỉnh

2.2.2 Quy trình ghi nhận và thực hiện công tác kiểm soát

Thứ nhất về thực hiện công tác kiểm soát được đánh giá trước hết đi theo đặc

điểm của từng hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp bảo hiểm:

Kiểm soát công tác khai thác bảo hiểm:

kiểm soát trực tiếp hồ sơ phụ thuộc vào bản thân kiểm soát tại đơn vị là chủ yếu vàkiểm soát hiện tại đang thực hiện kiểm soát sau là chủ yếu, kiểm soát trước cấp đơnngăn ngừa rủi ro doanh thu dịch vụ xấu hiện tại chỉ được thực hiện với các đơn trênphân cấp Tình hình hóa đơn ấn chỉ cấp phát sai nội dung, báo hủy báo mất nhưngvẫn phát sinh doanh thu, phát sinh bồi thường vẫn diễn ra đặc biệt tại các đơn vịmới thành lập

tháng và cuối năm, do vậy với các công nợ phải thu phí ngay như TNDS bắt buộchoặc nợ phí Xe cơ giới thời hạn bảo hiểm thường 1 năm thì không đảm bảo tínhkiểm soát

- Kiểm soát công tác tái bảo hiểm:

mục đích từ việc thu xếp nhượng tái trên thị trường trước khi cấp đơn như một cách