CÁC LOẠI ỐNG DÙNG TRONG CẤP THOÁT NƯỚC
Ống nhựa Polypropylen Radom
2.5.1 Tính chất của ống Thép
2.5.2 Các phương pháp gia công lắp đặt ống Thép
2.6 Kỹ Thuật Lắp Đặt Ống Bê Tông
2.6.1 Tính chất của ống Bê tông
2.6.2 Các phương pháp lắp đặt ống Bê tông
Chương 2 LẮP ĐẶT ỐNG POLYVINYCLORUA (PVC) Thời gian: 5 giờ
1 Mục tiêu: Giúp người học có kỹ năng lắp đặt ống polyvinyclorua (PVC) Nhằm giải quyết được công việc liên quan đến lĩnh vực lắp đặt đường ống cấp thoát nước
2.1 Thực hành lắp nối ống uPVC
2.1.1 Lắp nối ống bằng phương pháp dán keo
2.1.2 Lắp nối ống Kiểu miệng bát
2.1.3 Lắp nối ống Kiểu Mặt bích
2.2 Kỹ thuật lắp đặt phụ tùng trên tuyến ống
Chương 3 LẮP ĐẶT ĐƯỜNG ỐNG HIGH DENSITY POLYETHYLENE (HDPE)
1 Mục tiêu: Giúp người học có kỹ năng lắp đặt đường ống HighDensityPolyEthylene
Nhằm giải quyết được công việc liên quan đến lĩnh vực lắp đặt đường ống cấp thoát nước
2.1 Thực hành lắp nối ống HDPE
2.1.1 Kỹ thuật lắp đặt nối ống bằng phương pháp hàn
2.1.2 Kỹ thuật lắp đặt phụ tùng trên đường ống HDPE
2.2 Kỹ thuật lắp đặt phụ tùng trên tuyến ống
Chương 4 LẮP ĐẶT ỐNG GANG DẺO – DUCTILE IRON PIPE (DIP)
1 Mục tiêu: Giúp người học có kỹ năng lắp đặt ống gang dẻo – ductile iron pipe (DIP)
Nhằm giải quyết được công việc liên quan đến lĩnh vực lắp đặt đường ống cấp thoát nước
2.1 Các phương pháp lắp đặt ống
2.2 Thực hành lắp đặt ống Gang
2.2.1 Lắp đặt ống Kiểu miệng bát
2.2.2 Lắp đặt ống Kiểu Mặt bích
2`.2.3 Lắp đặt phụ tùng trên tuyến ống
Chương 5 LẮP ĐẶT ỐNG THÉP – STEEL PIPE Thời gian: 5 giờ
1 Mục tiêu: Giúp người học có kỹ năng lắp đặt ống thép – Steel pipe Nhằm giải quyết được công việc liên quan đến lĩnh vực lắp đặt đường ống cấp thoát nước
2.1 Các phương pháp gia công và lắp đặt ống thép
2.2 Thực hành lắp đặt ống Thép
2.2.1 Gia công ren ống bằng thủ công và bằng máy
2.2.2 Lắp đặt ống thép trên tuyến ống
Chương 6 LẮP ĐẶT ĐƯỜNG ỐNG BÊ TÔNG CỐT THÉP Thời gian: 10 giờ
1 Mục tiêu: Giúp người học có kỹ năng lắp đặt đường ống bê tông cốt thép Nhằm giải quyết được công việc liên quan đến lĩnh vực lắp đặt đường ống cấp thoát nước
2.1 Tính chất vật liệu của ống Bê tông
2.2 Thực hành lắp đặt ống Bê tông
2.2.1 Lắp đặt ống Kiểu liên kết cứng
2.2.2 Lắp đặt ống Kiểu liên kết mềm
Chương 7 LẮP ĐẶT ĐƯỜNG ỐNG NƯỚC DỊCH VỤ Thời gian: 5 giờ
1 Mục tiêu: Giúp người học có kỹ năng lắp đặt được đường ống dịch vụ Nhằm giải quyết được công việc liên quan đến lĩnh vực lắp đặt đường ống cấp thoát nước
2.1 Đặc điểm của ống dịch vụ
2.2 Thực hành các bước lắp đặt đường ống dich vụ
Chương 8 LẮP ĐẶT ĐỒNG HỒ ĐO NƯỚC Thời gian: 5 giờ
1 Mục tiêu: Giúp người học có kỹ năng lắp đặt đồng hồ đo nước Nhằm giải quyết được công việc liên quan đến lĩnh vực lắp đặt đường ống cấp thoát nước
2.1 Một số yêu cầu lắp đặt đồng hồ đo nước
2.2 Thực hành lắp đặt đồng hồ đo nước
2.2.1 Lắp đặt đồng hồ đo nước đầu ren
2.2.2 Lắp đặt đồng hồ đo nước kiểu mặt bích
6 Điều kiện thực hiện môn học:
1 Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Xưởng thực hành
2 Trang thiết bị máy móc: Máy hàn ống, máy ren ống, máy uốn ống, mô hình các loại và các thiết bị, dụng cụ thi công ống cấp, thoát nước
3 Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Ống và phụ tùng ống các loại
7 Nội dung và Phương pháp, đánh giá:
- Về kiến thức: Người học hiểu được tính chất các loại ống, các phương pháp lắp đặt các loại ống dùng trong cấp, thoát nước
- Về kỹ năng: Người học thực hiện lắp đặt được các loại đường ống dùng trong cấp, thoát nước
Năng lực tự chủ và chịu trách nhiệm của chúng tôi thể hiện qua khả năng thiết kế, đọc bản vẽ, thi công và tổ chức thi công các công trình lắp đặt đường ống cấp thoát nước, cũng như giám sát quá trình thực hiện để đảm bảo chất lượng và tiến độ công trình.
7.2 Phương pháp kiểm tra, đánh giá:
7.2.1 Đánh giá điểm quá trình:
Hình thức Số lần Trọng số Ghi chú
Chuyên cần 12 lần 10% Điểm danh
Kiểm tra thường xuyên 06 lần 10% Làm các bài thực hành
Kiểm tra định kỳ 01 lần 20%
7.2.2 Thi kết thúc học phần:
Hình thức Thời lượng Trọng số Ghi chú
Thực hiện bài thực hành 5 giờ/nhóm 60% Theo nhóm
8 Hướng dẫn thực hiện môn học:
8.1 Phạm vi áp dụng môn học: Sinh viên Cao Đẳng, Trung cấp và Công nhân kỹ thuật
8.2 Hướng dẫn về phương pháp giảng dạy, học tập môn học:
- Đối với Giảng viên: Dùng phương pháp thuyết trình, hướng dẫn làm mẫu
- Đối với người học: Lắng nghe, quan sát, trao đổi và thực hiện lại
8.3 Những trọng tâm cần chú ý:
8 4 Tài liệu giảng dạy và học tập:
[1] Giáo trình đào tạo công nhân kỹ thuật ngành nước theo phương pháp modun, NXB Xây Dưng 2002
[1] TCXDVN 33 – 2006 Mạng lưới đường ống và công trình, Tiêu chuẩn thiết kế Bộ Xây Dựng
[2] Quy chuẩn hệ thống cấp thoát nước trong nhà và công trình NXB Xây Dựng Hà Nội
[3] Sổ tay vật tư chuyên ngành dùng trong mạng lưới cấp nước, tổng công ty cấp nước Sài Gòn, 2008
[4] Giáo trình đào tạo công nhân kỹ thuật ngành nước theo phương pháp modun, NXB Xây Dưng 2002
[5] Sổ tay kỹ thuật thi công đường ống cấp nước, Tổng công ty cấp nước Sài Gòn, 2012
[6] Tài liệu thi công hàn ống HDPE của công ty Nhựa Thiếu Niên Tiền Phong năm 2012
10 Ghi chú và giải thích (nếu có):
Chương 1 CÁC LOẠI ỐNG DÙNG TRONG CẤP THOÁT NƯỚC
Chương 1 là chương giới thiệu tổng quan về các loại ống thường được dùng trong cấp thoát nước để người học có được kiến thức tổng quan về ống cấp thoát nước nhờ vậy, người học có thể so sánh được các loại vật liệu ống, chọn được ống phù hợp cho các công trình cấp thoát nước
Bài viết này giúp người học nắm vững các tính chất và ứng dụng của các loại ống trong hệ thống cấp thoát nước, từ đó hỗ trợ công việc lắp đặt đường ống một cách hiệu quả.
- Trình bày và giải thích được tính chất của các loại ống dùng trong cấp thoát nước
- Biết ứng dụng các loại ống phù hợp cho từng công trình
- Nhận diện được các loại ống
- Đọc được các ký hiệu ống và phụ kiện ống trên bản vẽ
Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
- Ý thức được tầm quan trọng của đường ống cấp thoát nước
- Tuân thủ nội quy, quy định nơi làm việc
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP CHƯƠNG 1
- Đối với người dạy: Sử dụng phương pháp giảng dạy thuyết trình, dùng hình ảnh minh họa trực quan
Đối với người học, việc chủ động đọc trước giáo trình và tham khảo tài liệu trước buổi học là rất quan trọng Hơn nữa, cần chú ý lắng nghe giảng viên và tham gia thảo luận nhóm về chuyên môn để nâng cao hiệu quả học tập.
- Quan sát mô hình và các sản phẩm có sẵn, hình ảnh
ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG 1
- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Phòng học lý thuyết và Xưởng thực hành
- Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác
- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan
- Các điều kiện khác: Không có
KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG 1
Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng
Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học
+ Nghiêm túc trong quá trình học tập
Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng/ thuyết trình)
Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có
Tổng quan các loại ống dùng trong cấp thoát nước
1.1 Ống Nhựa Polyvinyl Clorua (PVC)
1.1.1 Tính chất của vật liệu uPVC ống nhựa poly vinin clorua (uPVC) là Là loại ống có độ bền kéo tương đối lớn và khả năng chống ăn mòn cao
Loại ống này có xu hướng lão hóa nhanh chóng khi tiếp xúc với ánh nắng trực tiếp và bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi nhiệt độ, do đó cần lưu ý khi tiến hành lắp đặt.
1.1.2 Các phương pháp lắp đặt ống uPVC
- Phương pháp hóa học ( mối nối cố định): Đây là phương pháp dùng keo bôi lên bề mặt của hai đầu ống cần đấu nối với nhau
Phương pháp cơ học bao gồm việc sử dụng roong để kết nối các dạng nối lồng, như mối nối miệng bát, hoặc áp dụng mặt bích và mối nối dùng ren vặn.
1.2 Ống Nhựa High Density PolyEthylene (HDPE)
Ống nhựa HDPE ngày càng trở nên phổ biến nhờ vào những đặc tính vượt trội so với các loại ống nhựa khác, đồng thời vẫn đảm bảo an toàn cho hệ thống cấp thoát nước.
Những ưu điểm nổi bật đó là:
- Nhẹ nhàng dễ vận chuyển
- Mặt trong và bề ngoài ống bóng cho nên có hệ số ma sát dẫn nước nhỏ
- Có hệ số truyền nhiệt thấp(nước không bị đóng băng khi bên ngoài nhiệt độ thấp
- Có độ bền cơ học và độ chịu nhiệt cao
- Ở dưới 60 0 c chịu được các dung dịch axit, kiềm, muối (không làm thay đổi tính chất của vật liệu)
- Chịu được ánh nắng mặt trời không bị Ion hóa dưới tia cực tím của ánh sáng mặt trời
- Giá thành rẻ, chi phí lắp đặt thấp so với các loại ống khác
- Đặc biệt nhựa HDPE có tính hàn tốt
1.2.2 Các phương pháp gia công, lắp đặt ống (HDPE)
- Nối bằng phương pháp hàn
1.3 Ống Nhựa Polypropylene Random(PP-R)
1.3.1 Tính chất của ống nhựa (PP-R) Ống Vật liệu PP – R có tính chịu nhiệt cao, có tính hàn tốt Có tính chịu uốn chịu va đập tốt Tuy nhiên, ống PP-R lại chịu tia UV kém do vậy, khi lắp đặt ống ở ngoài trời thì phải có biện pháp che nắng
1.3.2 Các phương pháp gia công, lắp đặt ống (PP-R)
Ống Gang dẻo
14.1 Tính chất của ống Gang dẻo Ống Gang dẻo có độ bền cao, chịu áp lực cao và đặc biệt là chịu tải trọng cao, tuy nhiên ống gang dẻo lại dễ bị oxy hóa, phụ tùng ống không đa dạng và giá thành tương đối cao, lắp đặt đòi hỏi người thợ phải có chuyên môn cao
1.4.2 Các phương pháp lắp đặt ống Gang
Do tính hàn của gang kém do vậy, gang chủ yếu được kết nối bằng phương pháp lắp mặt bích hay mối nối mềm
LẮP ĐẶT ỐNG POLYVINYLCLORUA (PVC)
Thực hành lắp nối ống uPVC
2.1.1 Lắp nối ống bằng phương pháp dán keo
2.1.2 Lắp nối ống Kiểu miệng bát
2.1.3 Lắp nối ống Kiểu Mặt bích
LẮP ĐẶT ĐƯỜNG ỐNG HIGHDENSITYPOLYETHYLEN
Thực hành lắp nối ống (HDPE)
Ống HDPE (High Density Polyethylene) hiện nay rất phổ biến với đủ các loại đường kính, từ ống nhỏ đến ống có đường kính D.2000 Việc lắp đặt ống HDPE yêu cầu người thợ lắp đặt có chuyên môn cao để đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, trong đó hàn ống HDPE là một kỹ thuật cơ bản quan trọng.
3.1.1 Kỹ thuật lắp đặt nối ống bằng phương pháp hàn
Một số vấn đề cần lưu ý
Trong quá trình kiểm tra lưỡi dao hoặc di chuyển đĩa nhiệt, cần mang găng tay để đảm bảo an toàn Khi không sử dụng, đĩa nhiệt và đĩa vát ống phải được đặt vào đồ gá riêng để bảo vệ và duy trì hiệu quả sử dụng.
Không sử dụng máy trong truờng hợp trời mưa, khu vực làm việc ẩm ướt hoặc khu vực có chất dễ gây cháy nổ
Nhiệt độ của đĩa nhiệt có thể lên đến 200°C, vì vậy người sử dụng cần cẩn thận để tránh bị phỏng Hơn nữa, chỉ những người đã được đào tạo và huấn luyện sử dụng máy mới nên vận hành thiết bị này.
Để đảm bảo chất lượng mối hàn, bề mặt đĩa nhiệt cần được vệ sinh sạch sẽ bằng vải mềm, tránh làm trầy xước lớp sơn chống dính Trước khi tiến hành hàn, ống cũng cần được làm sạch khu vực hàn để ngăn bụi bẩn bám vào, ảnh hưởng đến chất lượng mối hàn.
Công tác chuẩn bị trước khi hàn
Lắp đặt máy, nối các dây nguồn điện, thuỷ lực
Kiểm tra sơ bộ về máy, dầu thuỷ lực, điện áp phù hợp, vận hành thử
Cài đặt nhiệt độ đĩa nhiệt phù hợp (Với PE thường nằm trong khoảng 195- 210 0 C)
Cài đặt áp suất thuỷ lực hàn ống (P) phù hợp với kích cỡ và bề dày của ống cần hàn (tham khảo bảng thông số cài đặt)
Cài đặt thời gian gia nhiệt phù hợp (tham khảo bảng thông số cài đặt)
Cài đặt thời gian hàn phù hợp (tham khảo bảng thông số cài đặt)
Lưu ý rằng trong quá trình hàn ống, không cần thiết phải cài đặt các thiết bị như đồng hồ đeo tay hay đồng hồ đếm thời gian Điều này giúp tiện lợi hơn vì có nhiều mức thời gian khác nhau xảy ra liên tiếp trong quá trình hàn Để biết chi tiết, bạn có thể tham khảo bảng thông số cài đặt.
Gá 2 đầu ống cần hàn vào thiết bị gá, kẹp chặt lại 2 đầu ống phải cân nhau (nếu ống có đường sọc màu thì nên gá sao cho các đường sọc màu nằm đối xứng nhau)
Di chuyển đĩa vát ống vào giữa 2 bề mặt ống cần hàn
Mở công tắc cho đĩa vát ống hoạt động, lưu ý chiều quay đĩa vát
Gạt van thuỷ lực đóng hệ thống kẹp để tiến hành vát ống cho đến khi bề mặt vát đã trơn láng, đạt yêu cầu
Gạt van thuỷ lực theo chiều mở ra
Di chuyển đĩa vát về vị trí đồ gá
Bao gồm các bước cơ bản:
Bước 1: Định vị và kẹp chặt ống sao cho 2 ống phải được đồng tâm
Bước 2: Vệ sinh 2 đầu ống được hàn phải sạch sẽ
Bước 3: Bào phẳng 2 đầu ống sao cho độ khít cao nhất
Bước 4: Kiểm tra độ khít của hai đầu ống
Lắp đĩa gia nhiệt cho hai đầu ống để làm nhựa chảy dẻo, sau đó tiến hành lấy đai nhiệt ra và thực hiện ép hàn Cuối cùng, chờ nguội và kiểm tra mối hàn để đảm bảo chất lượng.
Cách kiểm tra mối hàn (bằng mắt) và một số nguyên nhân ảnh hưởng mối hàn
Mối hàn rộng và cao có thể xảy ra do áp suất quá cao, trong khi đường hàn nhô lên quá ít là do áp suất thấp Nếu đường hàn nhô lên quá cao, nguyên nhân thường là do thời gian gia nhiệt không đủ hoặc nhiệt độ không đồng đều trong quá trình hàn.
Mối hàn nhô lên không đều Nguyên nhân : Do gia nhiệt không đủ hoặc do thao tác hàn quá chậm
Mối hàn lệch (dung sai cho phép là 10%)
Nguyên nhân : Do tay nghề của người thợ hàn
2.2 Kỹ thuật lắp đặt phụ tùng trên tuyến ống HDPE Đối với ống HDPE lớn thì phương pháp hàn luôn mang lại tính kinh tế và đảm bảo kỹ thuật cao tuy nhiên đòi hỏi người thợ phải có tay nghề cao và thi công hàn đúng kỹ thuật Tuy nhiên việc lắp đặt phụ tùng trên ống nhỏ thì ta phải dùng các khâu nối bằng ren
Khi lắp phụ tùng đai khởi thủy để khai thác nước trên tuyến ống ta không cần phải khoa 1van cúp nước mà ta tiến hành như sau:
- Xác định vị trí cần khởi thủy
- Vệ sinh sạch sẽ cho vị rí lắp đặt
Gắn đai khởi thủy vào ống phân phối kẹp chặt Đảm bảo rằng đai được gắn chắc chắn và kín nước
- Tiến hành lắp van (nếu có yêu cầu) khoan khởi thủy
Các đoạn ống được kết nối thông qua các khâu nối Khi lắp đặt khâu nối, cần kiểm tra kỹ các roong và linh kiện để đảm bảo lắp đúng vị trí Lực siết đầu răng nên vừa phải, vì nếu quá mạnh có thể làm hư hỏng ren nhựa hoặc gây nứt.
Chúng ta có thể mở nhánh khai thác nước bằng phương pháp hàn trực tiếp mà không cần khóa van cúp nước Đối với các ống phân phối lớn, việc mở thêm nhánh bằng đai khởi thủy không đảm bảo an toàn do nguy cơ rò rỉ nước cao, trong khi sử dụng đai ốp lại tốn kém Do đó, hàn trực tiếp trên ống HDPE hiện hữu là một giải pháp hiệu quả.
Bước 1: Xác định vị trí cần khai thác nước, chuẫn bị mặt bằng
Bước 2: Chuẫn bị vật tư, thiết bị
Bước 3: Vệ sinh sạch sẽ, làm khô vị trí cần hàn trên ống
Bước 4: Lắp phụ tùng và thiết bị vào đúng vị trí
Bước 5: Tiến hành gia nhiệt và hàn phụ tùng vào ống phân phối
Bước 6: chờ nguội, kiểm tra bằng thử áp lực cục bộ cho mối nối
Bước 7: Lắp van vào mặt bích chờ và tiến hành khoan khởi thủy Khi khoan xong, rút mũi khoan ra khỏi van và khóa van lại.
Bước 8: tháo khoan ra khỏi Van và lắp nối tuyến ống tiêp theo
Trong chương này, một số nội dung chính được giới thiệu:
Phương pháp hàn nối ống và lắp đặt ống HDPE
Kỹ thuật lắp đặt phụ tùng trên tuyến ống
CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN CHƯƠNG 3
Cấu 1 Trình bày các bước hàn nối ống HDPE?
Câu 2 Trình bày kỹ thuật lắp đặt phụ tùng trên tuyến ống?
LẮP ĐẶT ỐNG GANG DẺO
thực hành lắp đặt ống Gang dẻo
4.2.1 Các bước cơ bản lắp đặt ống gang lắp đặt theo kiểu miệng bát ( mối nối thúc) Bước 1: Chuẫn bị mặt bằng
Bước 2: Hạ ống xuống phui đào nhẹ nhàng (chú ý: Không được để đầu ống va vào thành phui đào)
Bước 3: Vệ sinh mối nối
Làm vệ sinh sạch đầu đực, bên trong đầu cái và đệm cao su
Bước 4: Lắp roong vào mối nối
Lắp Roong cao su vào trước khi hạ ống xuống phui
Lưu ý: Đối với bước 4 lắp đặt roong cao
Bước 5: Đánh dấu độ sâu thúc ống
(Trường hợp đầu U chưa được đánh dấu trước) Đánh dấu đầu đực tại vị trí P-1cm Kiểm tra cạnh vát
Bước 6: Bôi dầu bôi trơn vào mối nối (dầu chuyên dụng cho lắp ống)
Bôi dầu bôi trơn trên bề mặt roong cao su, cạnh vát và đầu đực của ống
Dùng cọ để quét một lượng dầu bôi trơn chuyên dụng hợp lý
Bước 7: Lắp ráp đấu nối ống Định tâm và lắp đầu U vào đầu Loe (đảm bảo trục phải thẳng hàng)
Thúc ống đến vị trí đánh dấu
Lưu ý: trong trường hợp cần chuyển hướng thì cho phép bẻ tại vị trí mối nối 1 góc ≤ 3 độ
Bước 8: Kiểm tra mối nối
Dùng dụng cụ kiểm tra độ sâu nhằm đảm bảo độ đồng đều theoc của roong
A Một số biện pháp thi công ống Gang:
- Dùng xà beng chỉ áp dụng cho các cỡ đường kính từ 60mm-125mm
Xà beng làm đòn bẫy tựa trên mặt đất Đầu miệng ống phải được bảo vệ với một mẫu gỗ cứng
Dùng gàu của xe đào
Một vài sự phòng ngừa, có thể chấp nhận việc dùng tay gàu thủy lực của máy đào để kết nối các ống và phụ tùng thẳng
Trong trường hợp này :Đặt một mẫu gỗ giữa ống và gàu của máy đào Đẩy một cách chậm và đều, quan sát vạch chỗ nối ống.-
B Một số dụng cụ dùng thi công ống Gang:
Dùng tời (cảo) cơ khí kết hợp với với dây cáp, cùm, khối ròng rọc và móc an toàn
Palang tay là dụng cụ hỗ trợ kéo ống Gang vào miệng leo trong những trường hợp địa hình thi công phức tạp và chật hẹp, nơi xe cơ giới không thể vào Để sử dụng Palang hiệu quả, cần móc 2 bên thành ống.
Cây Ren và Cờ lê 1 chiều là dụng cụ lý tưởng cho thi công trong không gian chật hẹp, khi không có phương tiện thay thế Để sử dụng hiệu quả, cần trang bị thêm hai bộ kẹp hai bên dầu ống và sử dụng hai dụng cụ cùng lúc.
Để đảm bảo ống luôn được đồng tâm, cần sử dụng 3, 4 hoặc 6 cây ren vặn đối xứng Lưu ý rằng ống không được lệch tâm, vì nếu lệch tâm sẽ dẫn đến hư hỏng roong hoặc làm cho roong bị trượt ra khỏi rãnh.
4.2.2 Lắp đặt ống gang dẻo theo kiểu nối mặt bích
Bước đầu tiên trong quá trình lắp đặt là chuẩn bị mặt bằng Cần đào trống lớp đất dưới mặt bích của ống để tạo không gian thuận lợi cho việc siết bulông và đai ốc.
Bước 2: Làm sạch mặt bích của 2 ống cần lắp
Bước 3: Vệ sinh mặt bích và roong sạch sẽ sau đó lắp roong vào vị trí mặt bích và định vị roong
Bước 4: Cẩu ống đến vị trí lắp đặt, đảm bảo hai mặt bích của ống cùng nằm trên một mặt phẳng và các cặp lỗ phải trùng khớp với nhau Tiến hành định vị các cặp lỗ và lắp bulong, lưu ý rằng bulong, mặt bích và roong cần được vệ sinh sạch sẽ trước khi lắp đặt.
Bước 5: Siết Bulong, theo kiễu đối xứng nhằm mục dích không để mặt bích bị vênh
Lúc đầu chỉ siết lực vừa phải và kiểm tra roong tránh bị lệch roong
Trình tự công tác lắp bu-lông được thực hiện như sau:
+ Đảm bảo bề mặt của các mối nối phải sạch và không bị bám bẩn
+ Làm sạch bu-lông và con tán
+ Lắp bu-lông định vị (04 bu-lông) vào cặp mặt bích cần nối
+ Kiểm tra roong cao su đảm bảo không bị hư hại
+ Siết 04 bu-lông định vị để ép chặt mối nối theo đúng yêu cầu
+ Lắp các bu-lông còn lại và siết chéo trả với lực siết theo quy định
Kiểm tra các lỗ bu-lông đảm bảo phải được lắp đầy đủ
Trình tự siết bu-lông mặt bích theo thứ tự hình minh họa dưới đây:
Lực siết bulông (Tiêu chuẩn TCVN 8298 : 2009)
Lực siết bulô ng bar 05 70 70 110 105 145 150 145 180 175 215 27
4.2.3 Lắp đặt phụ tùng trên tuyến ống Để lắp đặt phụ tùng trên tuyến ống ta tiến hành các bước sau:
Bước 1: Nghiên cứu bản vẽ, xác định vị trí, kích thước phụ tùng phù hợp cần lắp đặt
Bước 2: Tiến hành khóa van cúp nước
Bước 4: Cắt ống cũ chính xác theo vạch dấu
Bước 5: Lắp phụ tùng vào và đưa phụ tùng theo thứ tự Sau đó thực hiện thứ tự theo
Bước 6: Chèn roong cao su vào và lắp bulong vào kiềng và mặt bích
Bước 7: Siết bulong một cách đối xứng theo từng cặp, bắt đầu từ việc siết gá để đảm bảo roong tiếp xúc đều với bề mặt ống, sau đó tiến hành siết bulong đến mức lục giới hạn.
Bước 8: Vệ sinh sạch sẽ và kiểm tra
Trong chương này, một số nội dung chính được giới thiệu:
1 Các phương pháp lắp đặt ống gang
2 Thực hành lắp đặt ống gang
3 Lắp đặt ống kiểu miệng bát
4 Lắp đặt ống kiểu mặt bích
5 Lắp đặt phụ tùng trên tuyến ống
CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN CHƯƠNG 4
Cấu 1 Trình bày các bước lắp đặt ống gang kiểu miệng bát?
Câu 2 Trình bày các bước lắp đặt ống gang kiểu mặt bích?
Câu 3 Trình bày các bước lắp đặt phụ tùng trên tuyến ống?
LẮP ĐẶT ỐNG THÉP – STEEL PIPE
Các phương pháp gia công và lắp đặt ống thép
Ống thép đóng vai trò quan trọng trong hệ thống cấp thoát nước nhờ khả năng chịu áp lực cao và chống va đập, rung động Đặc biệt, ống thép có thể được gia công theo kích thước và hình dáng phù hợp để lắp đặt cho các cụm máy Chẳng hạn, trong các trạm bơm, ống thép phải đối mặt với áp lực, va đập và nhiệt độ cao, do đó việc sử dụng ống thép là lựa chọn tối ưu.
Đối với ống có đường kính từ D.100 trở lên, phương pháp lắp đặt tối ưu là hàn trực tiếp và hàn mặt bích để bắt bulong Tuy nhiên, để thực hiện phương pháp này, người thợ cần có tay nghề cao trong hàn ống thép.
Đối với ống thép có đường kính nhỏ hơn D.100, phương pháp tạo ren là lựa chọn tối ưu để liên kết Trong chương này, người học sẽ thực hiện lắp đặt ống thép bằng cách sử dụng phương pháp nối ren.
Thực hành lắp đặt ống Thép
Để lắp đặt ống thép, cần chuẩn bị kỹ lưỡng về vật tư và thiết bị Đối với ống thép lớn tại các trạm bơm, phương pháp hàn là chính, trong khi ống nhỏ có thể sử dụng hàn điện hoặc tạo ren Để hàn ống thép đạt yêu cầu, thợ hàn cần có tay nghề cao Bài viết này chỉ tập trung vào phương pháp tạo ren và lắp đặt ống thép.
5.2.1 Gia công ren ống bằng thủ công và bằng máy
A Gia công ren ống bằng thủ công
Dụng cụ đo cơ khí
Trong công việc lắp ráp đường ống thường sử dụng các loại dụng cụ đo như sau:
- Bàn ren ống thủ công
- Cơle lắp tháo ống chuyên dụng
Bước 1: Chuẫn bị vật tư dụng dụ, thiết bị
Bước 2: Chọn dao phù hợp cho đường kính ống
Bước 3: Kẹp chặt ống lên bàn Ê tô
Bước 4: Định vị và mở dao tạo ren đúng vị trí trên ống, sau đó đưa dao kẹp lên ống để tiến hành cắt ren Lưu ý, cần châm dầu bôi trơn cho dao và ống thép nhằm giảm ma sát.
Bước 5: Tháo dao ra khỏi ống vệ sinh sạch sẽ và dùng ren mẫu để tra
B Gia công ren ống bằng máy
Máy và một số dụng cụ
- Bàn ren ống thủ công
- Cơle lắp tháo ống chuyên dụng
Bước 1: Chuẫn bị vật tư dụng dụ, thiết bị
Bước 2: Chọn dao phù hợp cho đường kính ống
Bước 3: Kẹp chặt ống lên mâm cặp của máy
Bước 4: Chọn dao phù hợp với đường kính ống
Bước 5: Bật công tắc cho máy chạy ( chú ý: mâm cặp quay dễ gây tai nạn)
Bước 6: Sau khi tạo ren đến cữ thỉ tắt máy và tháo ống ra khỏi mâm cặp
Bước 7: vệ sinh sạch sẽ và kiểm tra ren bằng cách dùng ren mẫu để tra
Bảng quy ước các thông số kỹ thuật cho gia công ren ống bao gồm đường kính danh định của mối ghép ren tính bằng inch, đường kính ngoài của ống tính bằng mm và độ dày tối thiểu của ống cũng tính bằng mm.
Khi gia công tạo ren cho ống thép, lớp tráng kẽm bị cắt bỏ, do đó cần sơn một lớp bảo vệ lên phần ren để ngăn ngừa oxy hóa Tiếp theo, sử dụng cao su non quấn quanh phần ren ngoài để lấp đầy khoảng trống giữa ren trong và ren ngoài khi lắp ghép Điều này giúp tạo ra mối nối kín và chịu áp lực cao.
5.2.2 Lắp đặt ống thép trên tuyến ống
Trên tuyến ống thép hiện hữu cần lắp thêm ống thì ta có thể làm các bước như sau:
- Khảo sát kỹ mặt bằng, yêu cầu thiết kế để chọn phương pháp hàn, hoặt phương pháp hàn mặt bích, phương pháp lắp bằng vặn ren để lắp đặt:
Bước 1: Đọc nghiên cứu bàn vẽ
Bước 2: Tiến hành cúp nước xác định vị trí, đường kính kích thước ống
Bước 3: Chọn vị trí lắp đặt và phương án lắp đặt
Bước 4: Tiến hành lắp đặt:
Khi hàn ống lớn, cần lựa chọn phương pháp hàn trực tiếp Trước khi bắt đầu quá trình hàn, việc đảm bảo an toàn về điện và phòng chống cháy nổ là rất quan trọng.
- Đối với ống nhỏ thì ta tiến hành tạo ren cho đầu ống và lắp đặt theo các bước như đã hướng dẫn phần trên
Bước 5: Vệ sinh sạch sẽ và kiểm tra lắp đặt
Trong chương này, một số nội dung chính được giới thiệu:
1 Các phương pháp gia công và lắp đặt ống thép
2 Thực hành lắp đặt ống thép
3 Gia công ống thép bằng phương pháp thủ công và bằng máy
4 Lắp đặt ống thép trên tuyến ống
CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN CHƯƠNG 5
Cấu 1 Trình bày các bước tạo ren thủ công?
Cấu 2 Trình bày các bước tạo ren bằng máy?
LẮP ĐẶT ĐƯỜNG ỐNG BÊ TÔNG CỐT THÉP
Tính chất vật liệu của ống Bê tông cốt thép
Ống bê tông cốt thép có độ cứng cao và khả năng chịu lực tốt, nhưng dễ bị nứt hoặc gãy tại các mối nối khi chịu tải trọng vượt mức cho phép Chúng có khả năng chịu nhiệt độ cao và có thể sản xuất với đường kính lớn, nhưng các mối nối lại chịu áp lực kém Vì vậy, ống bê tông cốt thép thường được sử dụng trong hệ thống thoát nước.
Thực hành lắp đặt ống Bê tông
Công tác chuẩn bị mặt bằng thi công
Trước khi thi công các công trình thoát nước, cần thực hiện công tác chuẩn bị hiện trường, bao gồm việc điều chỉnh và duy trì dòng chảy hiện tại, xây dựng các đường tránh, lắp đặt hàng rào cảnh báo và biển báo cần thiết, cũng như duy trì khả năng hoạt động của các công trình phụ tạm trong suốt quá trình thi công.
Thi công cống tròn và cống hộp bê tông cốt thép:
Cần đào hố móng để lắp đặt các cấu kiện cống đến độ sâu yêu cầu, với hình dạng và kích thước tuân thủ bản vẽ thi công Hố móng phải có chiều rộng và độ dốc theo thiết kế được phê duyệt Nếu không có sự khác biệt về địa chất hoặc chỉ dẫn từ Tư vấn giám sát, có thể mở rộng chiều rộng rãnh để thuận tiện cho thi công, nhưng phần khối lượng phát sinh sẽ không được thanh toán.
Khi phát hiện sự khác biệt lớn giữa điều kiện thi công thực tế và bản vẽ thi công đã được phê duyệt, Nhà thầu cần thông báo và thống nhất với Tư vấn thiết kế và Tư vấn giám sát về các biện pháp điều chỉnh cần thiết để đảm bảo an toàn và thuận lợi cho công tác thi công Mọi điều chỉnh hoặc sửa đổi phải được ghi lại bằng biên bản, sơ hoạ và cập nhật vào bản vẽ hoàn công Nếu Nhà thầu tự ý điều chỉnh hoặc sửa đổi bản vẽ, các khối lượng và chi phí phát sinh sẽ không được thanh toán Đệm móng cống phải được thi công và nghiệm thu trước khi đổ bê tông hoặc lắp dựng các cấu kiện móng cống, trong khi lớp lót móng cần được đầm chặt, tạo phẳng và đúng cao độ thiết kế.
Tất cả các bước thi công, bao gồm sản xuất và đổ bê tông, cốt thép, cũng như chế tạo ván khuôn, cần phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu được quy định trong Quy định thi công - nghiệm thu.
Các cấu kiện bê tông đúc sẵn cần được kiểm tra và nghiệm thu tại vị trí sản xuất trước khi vận chuyển đến nơi lắp đặt Nhà thầu không được lắp dựng các cấu kiện đã bị loại bỏ, và Tư vấn giám sát có quyền từ chối nghiệm thu các hạng mục thi công không đúng trình tự hoặc yêu cầu kỹ thuật Việc lắp đặt các đốt ống cống phải chính xác, khe hở giữa các ống phải nằm trong khoảng dung sai cho phép Vữa chèn mối nối cần được nhồi kín, và việc bảo dưỡng vữa ngoài phải duy trì độ ẩm trong hai ngày hoặc cho đến khi được Tư vấn giám sát chấp thuận Công tác chống thấm phải hoàn thiện trước khi Nhà thầu tiến hành đắp trả hố móng và đỉnh cống, và không được lấp bất kỳ đoạn cống nào khi chưa được nghiệm thu Nhà thầu cũng phải lấp và đầm đất quanh cống theo quy định và sử dụng vật liệu phù hợp.
Khi lấp đất, cần đảm bảo chiều cao tối thiểu 50 cm từ mặt trên của ống cống Đặc biệt, cần chú ý đến việc lấp và đầm chặt đất xung quanh cống Đất phải được lấp và đầm đều ở cả hai bên ống, đảm bảo sự cân bằng trên toàn bộ chiều dài của đường ống.
Các máy lu loại nặng không được phép lu đất trong khoảng cách gần hơn 1,5m từ mép cống cho đến khi trên đỉnh cống được lấp với chiều dày ít nhất 50cm Trong khi đó, máy lu trọng lượng nhẹ có thể hoạt động khi trên đỉnh ống đã được lấp với độ dày tối thiểu 30cm Quy định này không làm giảm trách nhiệm của Nhà thầu đối với các hư hỏng trong quá trình thi công đầm lèn đất.
Thi công mối nối, khe co giãn
Mối nối của cống tròn và cống hộp cần tuân thủ đúng quy định trong bản vẽ được phê duyệt Trong quá trình thi công, các mối nối phải được thực hiện theo trình tự nhất định để đảm bảo tính kín nước Vật liệu sử dụng cho thi công mối nối phải phù hợp với các quy định liên quan trong Quy định thi công và nghiệm thu.
Gioăng ngăn nước cần được lắp đặt cẩn thận và cố định đúng vị trí Khi thực hiện các mối nối, cường độ kéo của chúng phải đạt ít nhất 80% so với Gioăng không có mối nối Trong quá trình thi công, cần tránh làm thay đổi hoặc hỏng hóc Gioăng Tất cả bề mặt của Gioăng phải sạch sẽ, không có dầu, mỡ, vữa khô hoặc các vật liệu gây hại khác Gioăng ngăn nước cần được lắp đặt chính xác theo thiết kế trên bản vẽ.
Trước khi thi công, đáy rãnh phải được đầm chặt, tạo dốc theo đúng quy định và phải được Tư vấn giám sát nghiệm thu
Nắp rãnh cần được sản xuất theo đúng các dung sai quy định để đảm bảo chất lượng Trong quá trình lắp đặt, cần tránh tạo ra các khe hở lớn Nếu cần thiết, hãy kiểm tra và mài hoặc tạo phẳng nắp để ngăn chặn hiện tượng cập kênh, điều này có thể dẫn đến việc nắp cống bị vỡ khi chịu lực.
Tất cả các bước thi công, bao gồm sản xuất và đổ bê tông, lắp đặt cốt thép, chế tạo ván khuôn, và sản xuất các cấu kiện lắp ghép, cần phải tuân thủ đúng các yêu cầu quy định trong Quy định thi công - nghiệm thu, mục 07100 "Bê tông và Kết cấu bê tông".
Thi công cửa thoát nước dư từ nền đường
Cửa thoát nước đóng vai trò quan trọng trong việc thoát nước thừa từ nền đường Vị trí lắp đặt và cấu tạo của cửa thoát nước được xác định theo bản vẽ thiết kế hoặc theo yêu cầu của tư vấn giám sát.
Cửa thoát nước được lắp đặt theo hướng dẫn của Tư vấn giám sát, và công tác thi công cũng như nghiệm thu hạng mục này cần tuân thủ các yêu cầu nghiêm ngặt.
Cửa thoát nước được lắp đặt sau khi hoàn thiện công tác đắp lớp cát đệm và đất bao quanh, đảm bảo đạt độ chặt, độ dốc ngang và độ bằng phẳng theo thiết kế Đá dăm trong lõi cửa thoát phải được liên kết chặt chẽ tại các góc, cạnh và được lèn chặt để không xảy ra biến dạng hình học.
Lớp vải địa kỹ thuật bên ngoài cửa thoát cần được quấn chặt và bám sát vào lõi đá đăm, với yêu cầu phải được neo chắc chắn ở cả hai đầu, bao gồm bên trong và bên ngoài cửa thoát.
Kích thước cửa thoát nước sau khi hoàn thành phải đảm bảo tuân thủ theo hồ sơ thiết kế
LẮP ĐẶT ĐƯỜNG ỐNG DỊCH VỤ
Đặc điểm của ống dịch vụ
Đường ống dịch vụ là hệ thống ống nhánh kết nối từ đai khởi thủy để dẫn nước từ tuyến ống phân phối đến vòi sử dụng Với đường kính nhỏ, đường ống dịch vụ bao gồm nhiều phụ kiện quan trọng như đai khởi thủy, van chặn, van một chiều và đồng hồ đo lưu lượng nước.
7.2 Thực hành các bước lắp đặt đường ống dich vụ Ống dịch vụ ở đây có nghĩa là đường ống dẫn nước vào khu dân cư hoặc hộ dân sau khi rẽ nhánh từ ống phân phối hoặc thiết bị dịch vụ hiện có ống dịch vụ có thể là ống gang, ống thép tráng kẽm, ống thép không rỉ, ống nhựa PVC, ống nhựa PE
1 Phương pháp đấu nối lấy nước vào nhà từ các đường ống phân phối Ống dẫn nước vào nhà chỉ được phép đấu nối với đường ống phân phối hay đường ống cấp nước tiểu khu Công việc đấu nối này có thể tiến hành bằng các phương pháp sau đây: a) Dùng Tê hoặc thập đã được lắp sẵn ở mạng lưới phân phối hay đường ống cấp nước tiểu khu b) Lắp thêm Tê vào đường ống phân phối để nhánh nước vào nhà c) Dùng đai khởi thủy để nối ống nhánh lấy nước vào nhà
Khoan khởi thủy từ ống phân phối
2 Phương pháp lắp đặt ống :
Phương pháp nối ống là yếu tố quan trọng trong lắp đặt đường ống dịch vụ Đối với ống gang, việc nối được thực hiện tương tự như trong hệ thống phân phối Ống thép tráng kẽm chủ yếu được nối bằng ren, trong khi với ống có đường kính lớn hơn 100mm, có thể sử dụng mặt bích Ống thép không rỉ áp dụng các kiểu mối nối giống như mối nối chịu lực trong nhà và kiểu mối nối bù Đối với ống PVC, việc nối có thể thực hiện bằng hai phương pháp: nối bằng joăng và nối bằng keo Cuối cùng, ống PE được nối bằng bàn nối nhiệt hoặc măng sông.
3 Các thiết bị trên mạng lưới đường ống
-Thiết bị đo lưu lượng, đo áp lực
-Thiết bị đóng mở, điều chỉnh lưu lượng: van khóa
-Thiết bị lấy nước: vòi nước công cộng, họng cứu hỏa, trụ lấy nước cứu hỏa
Trong hệ thống ống dẫn, các thiết bị phòng ngừa như van một chiều, van giảm áp, van cố định áp lực và van xả khí đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an toàn và hiệu suất hoạt động Đồng thời, để xả sạch nước trong ống khi cần thiết, các thiết bị như van xả bùn và van xả cặn cũng không thể thiếu, giúp duy trì sự thông thoáng và hiệu quả cho hệ thống.
Phần XII Lắp đặt bộ ống ngánh
I Sơ đồ lắp đặt bộ ống ngánh
Sơ đồ lắp đặt ĐHN 15mm cho khỏch hàng (chi tiết van gúc ắ” cú van 1 chiều)
II Vật tư sử dụng (Pipes and fittings)
Van cóc 3/4’’ Ống nhựa HDPE OD 25
Van góc 3/4’’ liên hợp Đồng hồ nước 15mm
III Lắp đặt bộ ống ngánh (Installs the pipe for customers)
Xác định tuyến ống phân phối chính Đào phui
Lắp đặt bộ kiềng ốp và khoan tê ốp
Hình 33 van cúc ắ vào đai lấy nước
Mở van cóc, sử dụng thiết bị khoan (mũi khoan) để khoan ống thông qua van cóc và đai lấy nước
Sau khi khoan ống thành công, rút mũi khoan ra, khúa van cúc ắ và lắp đặt đường ống HDPE vào sau van cóc
Kéo ống HDPE đến vị trí cần lắp đặt đồng hồ nước (tham khảo bản vẽ thiết kế) rồi cắt ống, gắn van gúc liờn hợp ẵ vào ống HDPE
Sau khi lắp đặt xong van góc, mở van cóc và van góc xả nước làm sạch đoạn ống vừa gắn sau đó khóa van góc lại
Lắp đặt đồng hồ nước mới
Lắp đặt cụm đồng hồ bao gồm đồng hồ và van bi ắ vào van cúc liờn hợp ẵ
Mở van góc và van bi để xả nước, kiểm tra tình trạng hoạt động của đồng hồ và làm sạch đoạn ống vừa lắp Sau đó, khóa van bi lại và bấm chặt đấu nối cho đoạn ống ngõnh đã được lắp đặt.
Trong chương này, một số nội dung chính được giới thiệu:
1 Đặc điểm của ống dịch vụ
2 Thực hành các bước lắp đặt đường ống dịch vụ
CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN CHƯƠNG 7
Cấu 1 Mô tả đường ống dịch vụ?
Cấu 2 Trình bày các bước lắp đặt đường ống dịch vụ?
