Bài thu hoạch CCLL môn Khoa học lãnh đạo quản lý

Trong quá trình quản lý, các tổ chức, doanh nghiệp và Nhà nước luôn phải đưa ra và tổ chức thực hiện những quyết định khác nhau, có những quyết định nhỏ, đơn giản, có những quyết định lớn, phức tạp, có nhiều yếu tố không chắc chắn. Tuy nhiên không phải lúc nào các nhà quản lý cũng được đưa ra các quyết định đúng đắn, chính xác và kịp thời. Trong giai đoạn hiện nay, khi dịch Covid19 đang bùng phát, hàng ngày, hàng giờ Chính phủ, các tỉnh, huyện, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và mỗi cá nhân đều phải đưa ra các Quyết định khác nhau liên quan đến vấn đề phòng, chống dịch bệnh Covid19. Việc đưa ra quyết định này là không dễ bởi có nhiều mục tiêu cần xem xét, ảnh hưởng của quyết định là rất rộng, có nhiều yếu tố ảnh hưởng, đời sống của người dân đang gặp khó khăn, nhiều tính toán, cân nhắc cần thực hiện, nhiều phương án cần xem xét để lựa chọn phương án điều chỉnh tốt nhất. Trong bối cảnh mới đầy khó khăn, thách thức, phải đổi mới tư duy phát triển, thay đổi cách làm việc, cách sống, đẩy mạnh cải cách thể chế, ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc nghiên cứu các vấn đề về quyết định quản lý là vô cùng cần thiết, chính vì vậy, Học viên lựa chọn chủ đề “Phân tích quá trình xây dựng và ra quyết định trong quản lý. Liên hệ thực tiễn vấn đề này ở địa phương, doanh nghiệp, tổ chức. làm tiểu luận để có thể nghiên cứu sâu hơn về nội dung này.

VIỆN KINH TẾ

BÀI THU HOẠCH MÔN KHOA HỌC QUẢN LÝ

Họ và tên học viên: Nguyễn Huyền My

Mã số học viên: CD2021_QLKTLS_10

Lớp: Bổ sung kiến thức đầu vào cao học QLKT khóa 2021

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYẾT ĐỊNH QUẢN LÝ 2

1 Khái niệm 2

2 Đặc điểm của Quyết định Quản lý 3

3 Yêu cầu của Quyết định quản lý 3

II QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ RA QUYẾT ĐỊNH QUẢN LÝ 5

1 Phân tích vấn đề và xác định mục tiêu của quyết định 5

2 Xác định các phương án quyết định 7

3 Đánh giá và lựa chọn phương án tối ưu 9

4 Tổ chức thực hiện quyết định 10

5 Giám sát và đánh giá 10

6 Điều chỉnh Quyết định 11

III MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VÓI RA QUYẾT ĐỊNH LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 11

1 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng và ra quyết định quản lý 12

2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hoạt động xây dựng, ban hành các Quyết định quản lý trong giai đoạn hiện nay 14

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

MỞ ĐẦU

Trong quá trình quản lý, các tổ chức, doanh nghiệp và Nhà nước luôn phải đưa ra và tổ chức thực hiện những quyết định khác nhau, có những quyết định nhỏ, đơn giản, có những quyết định lớn, phức tạp, có nhiều yếu tố không chắc chắn Tuy nhiên không phải lúc nào các nhà quản lý cũng được đưa ra các quyết định đúng đắn, chính xác và kịp thời

Trong giai đoạn hiện nay, khi dịch Covid-19 đang bùng phát, hàng ngày, hàng giờ Chính phủ, các tỉnh, huyện, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và mỗi

cá nhân đều phải đưa ra các Quyết định khác nhau liên quan đến vấn đề phòng, chống dịch bệnh Covid-19 Việc đưa ra quyết định này là không dễ bởi có nhiều mục tiêu cần xem xét, ảnh hưởng của quyết định là rất rộng, có nhiều yếu tố ảnh hưởng, đời sống của người dân đang gặp khó khăn, nhiều tính toán, cân nhắc cần thực hiện, nhiều phương án cần xem xét để lựa chọn phương án điều chỉnh tốt nhất

Trong bối cảnh mới đầy khó khăn, thách thức, phải đổi mới tư duy phát triển, thay đổi cách làm việc, cách sống, đẩy mạnh cải cách thể chế, ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc nghiên cứu các vấn đề về quyết định quản lý là vô cùng cần thiết, chính vì vậy, Học viên lựa chọn chủ đề

“Phân tích quá trình xây dựng và ra quyết định trong quản lý Liên hệ thực

tiễn vấn đề này ở địa phương, doanh nghiệp, tổ chức." làm tiểu luận để có thể

nghiên cứu sâu hơn về nội dung này

NỘI DUNG

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYẾT ĐỊNH QUẢN LÝ

1 Khái niệm

1.1 Quyết định quản lý

Trong thực tiễn các chủ thể luôn có những vấn đề cần được giải quyết Để giải quyết vấn đề cần phải có các quyết định Quyết định được định nghĩa là sản phẩm của quá trình xác định, lựa chọn và thực hiện những phương thức hành động nhằm giải quyết một hoặc một số vấn đề

Ra quyết định là hoạt động trung tâm của cuộc sống con người, được thực hiện bởi tất cả các chủ thể kinh tế - xã hội, từ các cá nhân cho đến các tổ chức và Nhà nước, là hành vi sáng tạo của nhà quản lý có thẩm quyền, là quá trình xác định mục tiêu và các phương thức thực hiện mục tiêu nhằm giải quyết một hoặc một số vấn đề đã chín muồi trên cơ sở hiểu biết các quy luật khách quan và phân tích thông tin về môi trường

Mỗi quyết định quản lý cần trả lời các câu hỏi cơ bản sau: quyết định được đưa ra nhằm giải quyết vấn đề gì? Mục tiêu của quyết định là gì? Phải làm

gì để thực hiện mục tiêu? Khi nào thực hiện các công việc?Thực hiện trong thời gian bao lâu ? Ai làm ? Ai chịu trách nhiệm đối với hậu quả của quyết định?

Quyết định quản lý là sản phẩm của quản lý, là điểm bắt đầu của quá trình quản lý, các quyết định về kế hoạch là hiện thân của các quyết định loại này Một bản quy hoạch, một chiến lược phát triển, một chính sách kinh tế xã hội, một chương trình, dự án được công bố đều là những hình thức khác nhau của quyết định quản lý Quyết định quản lý có thể do các tổ chức, doanh nghiệp hoặc Nhà nước đưa ra, công bố Nghị quyết đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ XIII là một quyết định quản lý quan trọng đối với nước ta cho giai đoạn phát triển đất nước 2021-2025 và tầm nhìn đến 2045-2050

Như vậy, hiểu một cách ngắn gọn: Quyết định quản lý là phương án hợp

lý nhất trong các phương án có thể để xử lý vấn đề theo mục tiêu và những điều kiện, môi trường của hệ thống trong hiện tại và tương lai

1.2 Quy trình quyết định quản lý

Quy trình là một khái niệm cơ bản đối với việc ra quyết định Quy trình đóng vai trò quan trọng nhằm chuyển biến ý tưởng thành kết quả thiết thực, hiệu quả Tư duy sáng tạo hay nỗ lực chăm chỉ không đảm bảo được chất lượng hay

số lượng của kết quả và mọi việc sẽ trở nên rối tung nếu thiếu quy trình hợp lý Khi có quy trình phù hợp và hiệu quả chất lượng công việc sẽ tăng lên đáng kể theo chiều hướng tốt đẹp Nếu bạn liên tục cải thiện quy trình, kết quả cũng sẽ liên tục được cải thiện theo

Quy trình quyết định quản lý là trình tự thực hiện các hoạt động nhằm đưa

ra và thực hiện quyết định Nội dung của quy trình quyết định có thể khác nhau đối với những quyết định khác nhau

2 Đặc điểm của Quyết định Quản lý

Quyết định quản lý là sản phẩm của hoạt động quản lý Quá trình quản lý thực chất là quá trình đề ra và tổ chức thực hiện các quyết định quản lý

Chủ thể ra quyết định quản lý là cá cá nhân, tập thể được trao thẩm quyền hoặc uỷ quyền Trong quản lý nhà nước chủ thể ra quyết định là hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước, từ Quốc hội, Chính phủ, Hội đồng nhân dân, … và các

cá nhân đứng đầu các cơ quan quản lý nhà nước, Thủ tướng, Bộ trưởng, Chủ tịch tỉnh, Trong quản lý các doanh nghiệp và các tổ chức phi lợi nhuận, chủ thể ra quyết định có thể là hội đồng quản trị, hội đồng đại diện tổ chức như hội đồng trường Đại học, các cá nhân như giám đốc, tổng giám đốc…

Quyết định quản lý có phạm vi tác động không chỉ một người mà có thể rất nhiều người Quyết định quản lý nhà nước có tác động đến toàn xã hội

Quyết định quản lý liên quan chặt chẽ với hoạt động thu thập và xử lý thông tin Chất lượng thông tin là một trong hai yếu tố cơ bản đảm bảo chất lượng của các quyết định quản lý: năng lực ra quyết định của tập thể và cá nhân;

hệ thống đảm bảo thông tin

3 Yêu cầu của Quyết định quản lý

Quyết định quản lý chỉ có hiệu lực và hiệu quả khi đảm bảo các yêu cầu

Thứ nhất, Yêu cầu về tính hợp pháp Tính hợp pháp của quyết định quản

lý đòi hỏi ngưòi ra quyết định tuân thủ các yêu cầu: Quyết định được đưa ra trong phạm vi thẩm quyền của cá nhân của tập thể; Quyết định không trái với nội dung mà pháp luật quy định; Quyết định được ban hành đúng thủ tục và hình thức; Mọi quyết định quản lý không đảm bảo tính pháp lý đều bị đình chỉ và huỷ

bỏ Cá nhân hoặc tập thể đưa ra quyết định quản lý phải chịu trách nhiệm trước pháp luật

Thứ hai, Yêu cầu về tính khoa học Quyết định quản lý được đưa ra trên

cơ sở lý luận và thực tiễn Cụ thể là phải phù hợp với xu hướng vận động khách quan, tuân thủ yêu cầu của các nguyên lý khoa học, vận dụng các phương pháp khoa học hiện đại, phù hợp với môi trường hiện tại, tương lai, có đầy đủ thông tin cần thiết, những kết quả phân tích thực trang và bài học kinh nghiêm trong nước và quốc tế

Thứ ba, yêu cầu về tính hệ thống (thống nhất) Tính hệ thống của quyết

định yêu cầu khi ra quyết định cần đảm bảo: Các quyết định được ban hành thống nhất theo một hướng, tránh mâu thuẫn Hướng thống nhất do mục tiêu chung quyết định Các cá nhân và tập thể ra quyết định cần hiểu rõ cây mục tiêu của hệ thống, có thể là nền kinh tế địa phương, ngành hoặc tổ chức; Các quyết định được ban hành tại các thời điểm khác nhau không được mâu thuẫn, trái ngược và phủ định nhau Quyết định nào không còn phù hợp cần được loại bỏ

Thứ tư, Yêu cầu về tính tối ưu Quyết định quản lý thực chất là một

phương án hành động được lựa chọn nhằm giải quyết một vấn đề của tổ chức, xã hội Yêu cầu về tính tối ưu của quyết định đòi hỏi phương án mà quyết định lựa chọn phải là phương án tối ưu Theo nghĩa tổng quát, phương án tối ưu là phương án đáp ứng tốt nhất các mục tiêu đồng thời phù hợp với những ràng buộc nhất định, được sự ủng hộ của đối tượng và những người thực hiện quyết định

Thứ năm, Yêu cầu về tính linh hoạt Yêu cầu về tính linh hoạt đòi hỏi

quyết định quản lý phải phản ánh được mọi nhân tố mới trong lựa chọn quyết

định, phản ánh được tính thời đại, môi trường mà quyết định ra đời và thực hiện Tính linh hoạt của quyết định quản lý cũng đòi hỏi việc xử lý tình huống phải linh hoạt, khéo léo tránh rập khuôn, máy móc, giáo điều Phương án quyết định đáp ứng được sự biến đổi của môi trường

Thứ sáu, Yêu cầu về tính cô đọng, dễ hiểu Dù được thể hiện dưới hình

thức nào, các quyết định đều phải ngắn gọn, dễ hiểu, đơn nghĩa Điều đó một mặt tránh cho người thực hiện hiểu sai về quyết định, mặt khác tiết kiệm được dung lương thông tin, tiên lợi cho việc lưu trũ và sử dung thông tin về quyết định

Thứ bẩy, yêu cầu về tính thời gian, đối tượng thực hiện và chủ thể chịu trách nhiệm tổ chức thực thi Tính thời gian cho biết quyết định được đưa ra khi

nào, có hiệu lực từ ngày nào và trong thời gian bao lâu.Mặt khác, một quyết định muốn có hiệu lực và hiệu quả phải xác định rõ các chủ thể quản lý điều hành và các đối tượng thực hiện quyết định.Điều này đặt ra trách nhiệm cho từng các nhân, bộ phận trong việc kiểm tra đôn đốc trong quá trình thực hiện quyết định

II QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ RA QUYẾT ĐỊNH QUẢN LÝ

1 Phân tích vấn đề và xác định mục tiêu của quyết định

Quá trình ra quyết định thường bắt đầu từ việc phát hiện, xác định vấn đề Hầu hết các vấn đề là sự không thống nhất giữa tình trạng hiện tại và tình trạng mong muốn nào đó, buộc chúng ta phải cân nhắc hành động để thay đổi hiện trạng Giai đoạn này được thực hiện theo 5 bước: Phát hiện vấn đề; Chẩn đoán nguyên nhân; Xác định ra quyết định; Xác định mục tiêu và các hạn chế đối với quyết định; Lựa chọn tiêu chí đánh giá phương án quyết định

Một là, Phát hiện vấn đề Ra quyết định là nhiệm vụ khi xuất hiện vấn đề

hay cơ hội đối với hệ thống kinh tế - xã hội Cơ hội là tình huống xẩy ra khi môi trường tạo cho hệ thống khả năng đi xa hơn so với mục tiêu ban đầu Ra quyết định để tận dụng cơ hội là chìa khoá thành công của hệ thống quản lý Các nhà quản lý cần nhanh chóng phát hiện các vấn đề và cơ hội (gọi chung là vấn đề) để kịp thời can thiệp khắc phục vấn đề, tận dụng cơ hội đưa hệ thống phát triển Để

hỗ trợ cho việc nhận biết vấn đề, hệ thống thông tin quản lý rất quan trọng Nó cho biết khi nào thì những dữ liệu thực tế khác biệt so với dự kiến, việc tăng lên hay giảm đi đều có thể có những vấn đề phát sinh Khả năng tiếp cận và phân tích thông tin là cơ sở để kịp thời phát hiện vấn đề của hệ thống Quá trình phát hiện vấn đề có thể diễn ra không chính thức và theo kinh nghiệm hay trực giác Các nhà quản lý thường dựa vào triệu chứng và các linh cảm để nhận biết vấn

đề Có một số tình huống thể hiện hệ thống đang có vấn đề: (1) có sự sai lệch so với kinh nghiệm quá khứ, có nghĩa là mô hình hoạt động trước kia của hệ thống

bị phá vỡ, (2) có sự sai lệch so với kế hoạch, không thực hiện đúng mục tiêu,(3)

có sự thay đổi trong thái độ và hành đông của cá nhân, tập thể và xã hội

Hai là, Chẩn đoán nguyên nhân của vấn đề Sau khi phát hiện được vấn đề,

công việc tiếp theo của quá trình quyết định là phân tích để làm rõ nguyên nhân

và tính chất của vấn đề Cần trả lời rõ những câu hỏi: Vấn đề liên quan đến ai? Phản ứng của họ trước vấn đề như thế nào? Vấn đề xuất hiện từ bao giờ? Vấn đề

do đâu mà ra? Vấn đề xuất hiện và gây ảnh hưởng ở đâu? như thế nào ? Những

dữ kiện và sự việc nào thể hiện vấn đề cũng như hậu quả của nó? Vấn đề có nghiêm trọng và bức súc đến mục cần phải đưa ra quyết định để giải quyết không? Nguyên nhân của vấn đề là gì? Trả lời được những câu hỏi này là có thể nhận dạng, chẩn đoán được tình hình Đây là bước quan trọng nhất của quá trình

ra quyết định

Ba là, Quyết định giải quyết vấn đề Không phải mọi vấn đề nẩy sinh trong

hệ thống đều trở thành vấn đề cần giải quyết Chỉ những vấn đề chín muồi mang tính cấp bách và thuộc phạm vi của hệ thống mới trở thành vấn đề quyết định Trong bước này cần trả lời những câu hỏi: Vấn đề có thể tự nó giải quyết được không? Vấn đề có bức xúc cần phải giải quyết ngay không? Chi phí và lợi ích của giải quyết vấn đề? Giải quyết vấn đề có khó khăn và phức tạp không? Có trách nhiệm phải giải quyết vấn đề không?

Bốn là, Xác định mục tiêu của quyết định Sau khi làm rõ được vấn đề, phải

xác định kết quả cần đạt được khi giải quyết vấn đề, tức là mục tiêu của quyết định Mục tiêu của quyết định là trạng thái cần có và có thể đạt được thông qua

quyết định và thực thi quyết định Thay đổi chính sách học phí sinh viên đại học

ở nước ta có mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo và đảm bảo công bằng trong tiếp cận dịch vụ đào tạo

Năm là, Xác định tiêu chí đánh giá Đây là việc chuyển đổi các mục tiêu

thành các tiêu chí và các điều kiện ràng buộc Để đánh giá các phương án quyết định nhằm lựa chọn phương án tốt nhất cũng như đánh giá kết quả thực hiện quyết định cần chuyển đổi mục tiêu tổng quát của quyết định thành các chỉ tiêu hay tiêu chí cụ thể Các chỉ tiêu đánh giá quyết định thường đa dạng Các chỉ tiêu có thể định lượng hoặc định tính, có thể tổng quát hoặc cụ thể Đối với những người ra quyết định, xác định tiêu chí đánh giá là khâu quan trọng cần cân nhắc nghiêm túc Một hệ thống các tiêu chí tốt tạo cơ sở khách quan cho việc lựa chọn phương án quyết định tối ưu và đo lường những thành công trong quá trình hướng tới những mục tiêu của quyết định Do vậy, cần xem xét một số yêu cầu sau: Hệ thống chỉ tiêu cần thể hiện được khả năng thực hiện mục tiêu và mức độ quan trọng của từng mục tiêu Hệ thống chỉ tiêu cần phản ánh được mức độ tác động của những ảnh hưởng quan trọng của quyết định Số lượng các tiêu chí không nên quá nhiều vì tính phức tạp của những bài toán đa tiêu chí sẽ tăng lên rất nhanh cùng với số lượng và tính đa chiều của các tiêu chí Cần cố gắng lượng hoá các tiêu chí đánh giá, tuy khó tránh khỏi các tiêu chí định tính

do sự hiện diện của các tiêu chí xã hội

Bất kỳ quyết định nào cũng sẽ được thực hiện trong những hoàn cảnh nhất định, bị ràng buộc bởi những điều kiện nhất định Điều kiện ràng buộc chủ yếu đối với các quyết định quản lý là các giới hạn về nguồn lực, hạn chế về phạm vi quyền lực đối với quyết định và hạn chế về thời gian Nếu bất chấp các điều kiện ràng buộc, lựa chọn một cách tuỳ tiện theo ý muốn chủ quan thì dù mục tiêu và chỉ tiêu có đúng nhưng quyết định có thể không thực hiện được vì tính khả thi không đảm bảo

2 Xác định các phương án quyết định

Phương án quyết định là cách thức can thiệp của chủ thể quản lý nhằm giải quyết vấn đề quyết định, là tổng thể các mục tiêu và các phương thức thực

hiện mục tiêu.

Các dữ liệu đầu vào được thu thập, phân tích ở hoạt động trên được sử dụng để lập các phương án hành động Tuy nhiên, nó vẫn luôn cần được bổ sung, cập nhật Hoạt động này được bắt đầu bằng việc xác định các tiêu chí để đánh giá các phương án Một lần nữa, mục tiêu, các giá trị cốt lõi của tổ chức và định hướng giá trị của cá nhân người lãnh đạo được đưa ra xem xét để xác định các tiêu chí này

Việc xây dựng các phương án thường được thực hiện theo nhiều cách Đó

có thể là xem xét những giải pháp đã được thực hiện trong quá khứ và những giải pháp tỏ ra là thích hợp nhất trong hiện tại Trong thực tế, khi tìm ra được một giải pháp thoả đáng thì cuộc tìm kiếm sẽ không tiếp tục nữa Cách này hay được sử dụng, song hạn chế của nó là các giải pháp mới thường bị bỏ qua, cho

dù chúng mang tính sáng tạo hoặc có thể giúp giải quyết triệt để vấn đề Do đó, bên cạnh cách thức trên, người ra quyết định cũng nên tham khảo kinh nghiệm của các tổ chức khác khi họ phải giải quyết các vấn đề tương tự

Nếu một tổ chức khác phải đối mặt với một vấn đề tương tự và đã giải quyết nó ổn thoả thì các nhà lãnh đạo có xu hướng tìm kiếm các giải pháp tương

tự, hơn là “sáng tạo lại bánh xe”

Với các nội dung và tác dụng khác nhau, các phương án quyết định có thể chia thành ba loại:

Phương án tích cực là những phương án bảo đảm thực hiện mục tiêu trong điều kiện xu thế biến động của môi trường và các đối tượng quản lý và cơ bản sẽ diễn ra như dự đoán Đây là phương án chủ yếu, bao gồm các biện pháp mang tính chủ động cao thúc đẩy việc thực hiện mục tiêu

Phương án tình thế là phương án chứa đựng các biện pháp dự phòng, áp dụng cho những tình huống ngoài mong đợi Loại phương án này giúp cho các chủ thể quản lý duy trì được tính chủ động cho dù hoàn cảnh có thay đổi

Phương án lâm thời là phương án chứa đựng những biện pháp đối phó với vấn đề đã xẩy ra nhưng chưa giải quyết dứt điểm do chưa làm rõ được nguyên