– Trình bày được một số tác động của thiên tai đến hoạt động sản xuất và đời sống người dân ở địa phương.. Vậy những thiên tai nào thường xảy ra ở Nghệ An và chúng có tác động như thế nà
Trang 1Sau chủ đề, em sẽ:
− Nêu được một số thiên tai thường diễn ra ở địa phương
– Trình bày được một số tác động của thiên tai đến hoạt động sản xuất và đời sống người dân ở địa phương
– Nêu được một số biện pháp phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn ở địa phương
THIÊN TAI VÀ PHÒNG, CHỐNG THIÊN TAI
Ở NGHỆ AN
Chủ đề
8
Nghệ An nằm ở miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ, phía tây là dãy Trường Sơn, phía đông giáp Biển Đông nên thường gặp nhiều thiên tai
Vậy những thiên tai nào thường xảy ra ở Nghệ An và chúng có tác động như thế nào đến hoạt động sản xuất và đời sống người dân?
MỞ ĐẦU
Thiên tai là hiện tượng tự nhiên bất thường có thể gây thiệt hại về người, tài sản, môi trường, điều kiện sống và các hoạt động kinh tế − xã hội Thiên tai bao gồm:
bão, áp thấp nhiệt đới, lốc, sét, mưa lớn, lũ, lũ quét, ngập lụt, sạt lở đất, xâm nhập mặn, nắng nóng, hạn hán, mưa đá, rét hại,…
Phòng, chống thiên tai là quá trình mang tính hệ thống, bao gồm các hoạt động phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai
Em có biết?
Hình 8.1 Sơ tán 200 hộ dân ở phường Bến Thuỷ,
TP Vinh trong đợt ngập lụt tháng 10/2020
Trang 21 Một số thiên tai và tác động của thiên tai ở Nghệ An
a Bão và áp thấp nhiệt đới
Bão nhiệt đới là hiện tượng thời tiết đặc biệt nguy hiểm chỉ xuất hiện trên các vùng biển nhiệt đới, thường có gió mạnh và mưa lớn
Ở Nghệ An, trung bình mỗi năm có khoảng 2 cơn bão tác động trực tiếp, chủ yếu trong thời gian từ tháng 8 đến tháng 10
Theo số liệu thống kê 50 năm (1954 – 2004) đã có 63 cơn bão đổ bộ hoặc ảnh hưởng đến vùng biển Nghệ An, trong đó tháng 9 nhiều bão nhất là 19 cơn, tháng
8 có 15 cơn, tháng 10 có 12 cơn
Các năm gần đây, Nghệ An thường xuyên có từ 2 – 4 cơn bão mỗi năm Bão kèm gió to, mưa lớn và lũ lụt gây thiệt hại lớn về nhà cửa, mùa màng, tài sản của người dân Năm 2005, số lượng cơn bão đổ bộ vào Nghệ An đạt kỉ lục so với từ năm 1990 đến nay là 6 cơn bão đổ bộ Năm 2007, thiệt hại do bão lũ gây ra đối với nền kinh tế của tỉnh rất lớn, lên đến 900 tỉ đồng
Ở Nghệ An lượng mưa do bão gây ra chiếm 30 – 35% tổng lượng mưa trong năm, có tháng tới 50 – 60% Các huyện ven biển như Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc, thị xã Cửa Lò, bão thường gây sóng lớn 2 – 4 m, nước biển dâng cao làm ngập đồng ruộng, ảnh hưởng đến sản xuất muối, nuôi trồng thuỷ sản, đất bị nhiễm mặn,…
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 9, ở Nghệ An mưa lũ lớn từ ngày
28 – 30/10/2020 đã làm 5 người chết, 2 người mất tích Đồng thời, mưa lũ cũng khiến 14.551 ngôi nhà bị ngập, 4.447 hộ dân phải di dời do lụt ngập và sạt lở đất;
94 xóm bị ngập lụt, 27 xóm bị cô lập; 18 điểm trường bị ngập lụt, hư hỏng 12 phòng học, gần 1.400m tường rào nhà trường bị đổ sập
Hơn 885 ha lúa và gần 10.000 ha ngô và rau màu các loại, gần 6.500 ha diện tích thuỷ sản của người dân bị ngập chìm trong nước lũ; gần 140.000 con gia cầm
và gần 457 con gia súc bị lũ cuốn trôi Mưa lũ làm hơn 44 km kênh mương bị sạt
lở, cuốn trôi 23 cầu tạm, gây sạt lở hơn 51 km đường giao thông(1),…
Em có biết?
(1) Đình Tiệp, Nghệ An: Thiệt hại do mưa lũ tiếp tục tăng, baotainguyenmoitruong.vn,
Trang 3https://baotain-Dựa vào thông tin và kiến thức đã học, em hãy thực hiện yêu cầu sau:
1 Trình bày đặc điểm bão ở Nghệ An Bão thường tác động nhiều nhất đến
vùng nào ở Nghệ An?
2 Nêu tác động của bão đến hoạt động sản xuất và đời sống người dân ở
Nghệ An.
b Các thiên tai khác
Nghệ An thường xảy ra lũ quét ở miền núi và ngập lụt ở vùng đồng bằng Các
sông ở Nghệ An đều hẹp, dốc nên tốc độ tập trung nước rất nhanh và thường gây
lũ lụt bất ngờ cho vùng hạ lưu, gây thiệt hại lớn đến đời sống và sản xuất
Các vùng có nguy cơ ngập lụt là vùng đồng bằng của các huyện Nam Đàn,
Hưng Nguyên, Nghi Lộc; vùng Diễn Châu, Yên Thành, Quỳnh Lưu Nhiều trận
lũ đã gây thiệt hại rất lớn như trận lũ lịch sử năm 1978 đã làm vỡ đê ở Thanh
Chương và Đô Lương làm ngập lụt toàn bộ phần hạ du, gây nên tổn thất nặng nề
(164 người chết, tài sản thiệt hại lên trên 1.800 tỉ đồng; năm 1988 lũ làm ngập úng
68.000 ha lúa nước và hoa màu)
Lũ quét thường xảy ra ở miền núi Nghệ An do hệ thống sông miền núi ngắn,
dốc, sự suy giảm lớp phủ thực vật,… nên khi mưa lớn, nước lũ lên nhanh gây ra
lũ quét ở các huyện miền núi Nghệ An Một số trận lũ quét xảy ra ở Nghệ An như:
trận lũ quét năm 1978 cuốn trôi 20 ngôi nhà và toàn bộ gia súc, gia cầm của bản
Hồi Xá, xã Mai Sơn, huyện Tương Dương Trận lũ quét vào ngày 17/9/2003 ở bản
Khe Ty, thị trấn Mường Xén, huyện Kỳ Sơn làm sập 3 căn nhà, làm ngập 9 ha lúa,
?
Hình 8.3 Sạt lở ở quốc lộ 46 xã Thanh Ngọc,
huyện Thanh Chương tháng 10/2020
Hình 8.2 Mưa lũ gây ngập sâu ở xã Thanh Mỹ,
huyện Thanh Chương tháng 10/2020
Trang 440 ao cá, gây tắc nghẽn một đoạn quốc lộ 7A Ngày 26/9/2009, tại huyện Quỳ Hợp, một cơn lũ quét đã làm ngập trên 600 ngôi nhà, 66 cầu cống bị hư hỏng, 79 đập tạm bị cuốn trôi, nhiều km đường bị sạt lở,…
Nghệ An nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc Một số năm, nhiệt độ xuống quá thấp khi gió mùa Đông Bắc thổi ảnh hưởng xấu đến sản xuất và đời sống của người dân Vào mùa đông, một số vùng ở Nghệ An thường xuất hiện sương muối, gây tác hại lớn cho cây trồng Vùng Phủ Quỳ có số lần xuất hiện sương muối nhiều nhất trong tỉnh
Hình 8.5 Lũ quét vào ngày 24/7/2017
ở xã Tà Cạ, huyện Kỳ Sơn làm 10 ngôi nhà
bị cuốn trôi
Hình 8.7 Lốc xoáy xảy ra ngày 15/5/2020
ở huyện Thanh Chương làm nhiều nhà dân
bị tốc mái, cây cối đổ gãy
Hình 8.4 Nhà dân bị ngập sâu từ 3 – 4 m
ở huyện Con Cuông trong trận lũ lụt
ngày 18/8/2018
Hình 8.6 Mưa đá xuất hiện ở huyện
Tương Dương vào ngày 21/4/2020 làm mái nhà người dân bị thủng
Trang 5Bên cạnh đó, Nghệ An còn chịu ảnh hưởng của gió phơn Tây Nam khô nóng
vào mùa hạ, đặc biệt là khu vực miền núi phía Tây Hoạt động của loại gió này
thường gây nên hạn hán trong thời kì đầu và giữa mùa hè Gió phơn Tây nam gây
thời tiết khô nóng, tác động xấu đến cây trồng, vật nuôi, gây hạn hán, tăng nguy
cơ cháy rừng,…
Mưa đá xuất hiện ở Nghệ An chủ yếu vào cuối mùa xuân, đầu mùa hè (nhiều
nhất vào tháng 4, 5) Mưa đá thường xảy ra ở các huyện miền núi, gây thiệt hại về
nhà cửa và cây trồng
Trên địa bàn tỉnh Nghệ An hằng năm cũng xảy ra nhiều trận lốc xoáy gây thiệt
hại về tài sản và kinh tế cho nhiều vùng Ngày 14/3/2019, một trận lốc xoáy kéo
dài 30 phút ở huyện Đô Lương đã làm 40 ngôi nhà bị tốc mái, hơn 7 ha cây ngô
và mía bị đổ gãy; ngày 11/4/2019, lốc xoáy ở xã Châu Thuận, huyện Quỳ Châu đã
làm 16 nhà dân bị tốc mái, 3 cột điện đổ sập
Ở Nghệ An, trong mùa khô, lượng nước ngọt ở các con sông giảm mạnh, gây
nên tình trạng nhiễm mặn ở cửa sông Xâm nhập mặn thường xảy ra chủ yếu ở
hạ lưu sông Cả Tháng 3 hằng năm, xâm nhập mặn xảy ra mạnh nhất, nhiều nơi
nước biển có thể sâu vào 35 km trên sông Cả Xâm nhập mặn tác động trực tiếp
đến hoạt động sản xuất nông nghiệp và nguồn nước sinh hoạt của người dân vùng
ven biển
Dựa vào thông tin và kiến thức đã học, em hãy thực hiện yêu cầu sau:
1 Trình bày một số thiên tai thường xảy ra ở Nghệ An.
2 Nêu một số tác động của thiên tai đến hoạt động sản xuất và đời sống người
dân ở Nghệ An.
2 Phòng, chống thiên tai ở Nghệ An
Hạn chế, giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra là một trong những nhiệm vụ
quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh Trong những năm qua, tỉnh
đã triển khai các giải pháp sau:
– Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng
cơ sở dữ liệu, công cụ hỗ trợ điều hành ứng phó thiên tai
– Tuyên truyền, phổ biến pháp luật, kĩ năng về phòng chống thiên tai được tổ
chức bằng nhiều hình thức, với sự tham gia của nhiều tổ chức, cá nhân tham gia,
?
Trang 6nhằm nâng cao nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng và kĩ năng ứng phó của cấp chính quyền, người dân, cộng đồng trong phòng chống thiên tai
– Tu sửa một số hồ chứa nước, công trình đê điều,… để tạo sự vững chắc cho
hệ thống công trình chống lũ của tỉnh
– Bảo vệ rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, rừng ngập mặn,…; trồng rừng phủ xanh đất trống đồi núi trọc
Dựa vào thông tin và kiến thức đã học, em hãy thực hiện yêu cầu sau:
1 Trình bày một số giải pháp phòng chống thiên tai tỉnh Nghệ An đã và đang
thực hiện.
2 Theo em, cần phải làm gì để phòng chống thiên tai ở địa phương?
?
Hình 8.9 Cắt tỉa cây xanh phòng chống
mưa bão ở thành phố Vinh
Hình 8.8 Cống thuỷ lợi để tưới tiêu
1 Kể tên một số thiên tai thường xảy ra ở Nghệ An
2 Sắp xếp các việc cần làm trước, trong và sau lũ lụt theo mẫu
LUYỆN TẬP
Trang 7a Thường xuyên theo dõi thông tin cảnh báo mưa lũ.
b Cắt hết các nguồn điện sinh hoạt
c Di chuyển đến nơi an toàn
d Kiểm tra các trang thiết bị trước khi sử dụng để đảm bảo an toàn
e Di chuyển gia súc, gia cầm, đồ đạc,… lên nơi cao để tránh ngập
f Chuẩn bị và cất giữ đồ đạc phòng chống lũ (thuyền, bè, phao…)
g Không đi vào khu vực nguy hiểm
h Khẩn trương khắc phục hậu quả, khôi phục sản xuất
i Tranh thủ thu hoạch các sản phẩm nông nghiệp, thuỷ sản
j Khi di chuyển phải sử dụng áo phao hoặc các vật nổi khác
k Tham gia dập dịch bệnh và xử lí môi trường
l Chủ động sơ tán ra khỏi vùng có nguy cơ sạt lở, lũ quét
m Bảo vệ người già yếu, trẻ em, người khuyết tật
n Lưu giữ các số điện thoại và địa chỉ liên lạc trong trường hợp khẩn cấp
Chọn một trong hai nhiệm vụ dưới đây và thực hiện:
đời sống ở địa phương em
2 Nhiệm vụ 2: Lập kế hoạch về một hoạt động phòng chống thiên tai phù hợp
với bản thân em và các bạn
VẬN DỤNG
