Bài giảng môn Văn hóa kinh doanh: Chương 2 - PGS.TS. Dương Thị Liễu, TS. Đỗ Minh Cương

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp - Là văn hóa kinh doanh của một doanh nghiệp  Là toàn bộ các giá trị văn hoá thói quen, chuẩn mực, giá trị, triết lý, mục tiêu, bầu không khí tổ chức,

Chương 2

VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP

&TINH THẦN KINH DOANH

Chương 2

VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP

&TINH THẦN KINH DOANH

Giảng viên: PGS TS Dương Thị Liễu

-TS Đỗ Minh Cương

Bộ môn Văn hóa kinh doanh Đại học Kinh tế Quốc dân

quan về Văn hoá

doanh nghiệp và Tinh

thần kinh doanh, nhấn

mạnh các kỹ năng

trong việc tạo dựng,

phát triển, duy trì các

giá trị văn hoá của

doanh nghiệp và giải

pháp khơi dậy và phát

huy tinh thần kinh

doanh Việt Nam

Nội dung:

1 Văn húa doanh nghiệp

1.1 Tổng quan về Văn hoá doanh nghiệp 1.2 Cách thức và phương pháp xây dựng, phát huy, thay đổi văn hoá DN

1.3 Vấn đề xây dựng văn hoá DN trong các DN Việt Nam

2.Tinh thần kinh doanh

2.1 Khỏi luận về tinh thần kinh doanh 2.2 Cỏc nhõn tố tỏc động đến tinh thần kinh doanh

2.3 Vai trũ tinh thần kinh doanh trong sự nghiệp phỏt triển kinh tế quốc gia

2.4 Khơi dậy tinh thần kinh doanh Việt Nam

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

- Là văn hóa kinh doanh của một doanh nghiệp

 Là toàn bộ các giá trị văn hoá (thói quen, chuẩn mực, giá trị, triết lý, mục tiêu, bầu không khí tổ chức, quan niệm, tập quán, truyền thống…), được xây dựng trong suốt quá trình hình thành doanh nghiệp; trở

thành các giá trị, các quan niệm và tập quán, truyền thống ăn sâu

vào hoạt động của doanh nghiệp; chi phối suy nghĩ và hành vi của

mọi thành viên trong doanh nghiệp; tạo nên sự khác biệt giữa các doanh nghiệp

l “Là toàn bộ những nhân tố văn hoá được doanh nghiệp chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh, tạo nên bản sắc kinh doanh của doanh nghiệp đó”

 Đối với học giả Hồng Kông, Đài Loan: đó là nét văn hoá trong cơ quan hành chính, trong công ty, là cái hay cái đẹp,

là xây dựng kỷ luật kỷ cương, là hạn chế, trừ bỏ thói hư tật xấu trong cơ quan hành chính, trong công ty làm sao cho công ty phát triển Thật dễ hiểu và cụ thể!

 Đối với học giả Hàn Quốc cũng vậy, nhưng họ có nhấn mạnh thêm rằng văn hóa hành chính, văn hoá công ty còn mang nét đặc sắc, phong cách riêng của cơ quan hành chính ấy, công ty ấy

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

Các cấp độ biểu hiện và các yếu tố căn bản

xỏc lập nờn văn hoá doanh nghiệp

Văn hoá có thể nhìn thấy ở lớp

Vô hình

Những giá trị sâu hơn và những nhận thức được hình thành bởi các thành viên của tổ chức

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

Các cấp độ biểu hiện và các yếu tố căn bản

xỏc lập nờn văn hoá doanh nghiệp

Hữu hình

1 Những quá trình và cấu trúc hữu hình bài trí, đồng phục, trang phục, logo, khẩu hiệu, lễ hội, văn bản,công ty ca, hành

vi giao tiếp, kiến trúc…

2 Những giá trị được chia sẻ, được chấp nhận, được

tuyên bố : Chuẩn mực hành vi,tập quán, tập tục, nghi thức,tín ngưỡng, chuẩn mực đạo đức ng.nghiệp;triết lý KD,mục tiêu, chiến lược

giá trị nền tảng /cốt lõi, quan niệm kinh doanh, quan điểm phát triển…)

Tæng quan vÒ v n ho¸ doanh nghiÖp ăn ho¸ doanh nghiÖp

VHDN - Những quá trình và cấu trúc hữu hình

Đó là những cái dễ nhìn thấy, nghe thấy, cảm nhận được khi tiếp xúc với doanh nghiệp,

là những biểu hiện bên ngoài của hệ thống văn hóa doanh nghiệp

Bao gồm: bài trí, đồng phục, trang phục, logo, khẩu hiệu, lễ hội, lễ nghi, các văn

bản,tài liệu, ấn phẩm, công ty ca, hành vi giao tiếp,ngôn ngữ,ăn mặc, hình thức sản phẩm, kiến trúc nội ngoại thất …

Logo - một tác phẩm sáng tạo được thiết kế để thể hiện hình tượng về DN bằng ngôn ngữ nghệ thuật - là loại biểu trưng đơn giản nhưng có ý nghĩa rất lớn nên được các

DN rất chú trọng

Khẩu hiệu (slogan)

Là những câu ngắn gọn với ngôn từ đơn giản, dễ nhớ, là sự diễn đạt cô đọng nhất

Triết lý hoạt động, kinh doanh của DN

Nghi lễ/các Lễ hội:

Đó là các hoạt động được tổ chức như các sự kiện văn hoá-xã hội chính thức, nghiêm trang, tình cảm nhằm thắt chặt các mối quan hệ tổ chức, nhấn mạnh các giá trị riêng của tổ chức, tôn vinh những tấm gương điển hình

Ngôn ngữ:

Ngôn ngữ được các DN sử dụng như những câu chữ đặc biệt, ví von, ẩn dụ… để truyền tải một ý nghĩa cụ thể đến nhân viên của mình và những người hữu quan

Giảng viên: PGS.TS Dương Thị Liễu

Tổng quan về văn hoỏ doanh nghiệp

VHDN-Những quỏ trỡnh và cấu trỳc hữu hỡnh (tiờp)

Giai thoại, truyền thuyết, huyền thoại: Đú là những cõu chuyện được thờu dệt, thờm thắt, hư cấu từ những sự kiện, những nhõn vật cú thực được cỏc thành viờn trong tổ chức cựng chia sẻ và nhắc lại với những thành viờn mới >> Cho nhõn viờn thấy cần làm gỡ và trỏnh gỡ.

Nh ng câu chuyện truyền thống ững câu chuyện truyền thống mang đậm tính đặc thù của doanh nghiệp đ ợc kể đi kể lại nhiều lần nhằm giúp nhân viên nhớ và hiểu các tiêu chuẩn, giá trị văn hoá của doanh nghiệp

Kiến trỳc

Kiến trỳc ngoại thất như kiến trỳc cổng, mặt tiền trụ sở cụng ty, bố cục cỏc bộ phận…

Kiến trỳc nội thất như mặt bằng, quầy, bàn ghế, phũng, giỏ để hàng, lối

dụng như biểu tượng và hỡnh ảnh về Cụng ty, để tạo ấn tượng thõn quen, thiện chớ trong cụng ty.

Ấn phẩm điển hỡnh:

Đú là những tài liệu chớnh thức như tài liệu giới thiệu về DN (trang Web),

ấn phẩm định kỳ, bản tuyờn bố sứ mệnh, “brochures”, bỏo cỏo thường

hành động, niềm tin và giỏ trị chủ đạo, triết lý quản lý, thỏi độ đối với lao động, người tiờu dựng, xó hội

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

VHDN-Những quỏ trỡnh và cấu trỳc hữu hỡnh (tiờp)

Logo 10 thương hiệu hàng đầu thế giới

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

VHDN-Những quỏ trỡnh và cấu trỳc hữu hỡnh (tiờp)

Logo Một số thương hiệu hàng đầu Việt nam

 Tập đoàn Bưu chính viễn

thông Việt Nam

 Công ty Cổ phần Sữa Việt

Nam

 Tổng Công ty Bia Rượu Nước

giải khát Hà Nội

 Công ty Cà phê Trung Nguyên

 Công ty Thép miền Nam

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

VHDN-Những giỏ trị được chia sẻ, được

4 Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp;

5 Chiến lược, mục tiêu, triết lý của DN

 Xác định những gì mình nghĩ và cần phải làm,

những gì mình cho là đúng hay sai.

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

VHDN-Những quan niệm chung

* Hình thành sau một thời gian hoạt động, va chạm, xử lý nhiều tình huống thực tiễn

* ¡n sâu vào tâm lý hầu hết các thành viên gần như không thể bị phản bác, không thể thay đổi, không được làm khác đi.

* Định hướng cho suy nghĩ, cảm nhận và hành vi của các thành viên trong cả mối quan hệ bên trong và bên ngoài doanh nghiệp

Bao gồm:

1 Các giá trị nền tảng / các gia trị cốt lõi,

2 Quan niệm kinh doanh,

3 Quan điểm phát triển

4 Hệ tư tưởng …

VD: “Sự cống hiến đối với công ty”, “ra quyết định tập thể” là giá trị văn hoá nền tảng trong các công ty truyền thống của Nhật.

“Trả lương theo năng lực” – quan niệm chung của các DN Phương Tây

“Trả lương theo thâm niên” – quan niệm chung của các DN phương Đông

“ IBM nghĩa là phục vụ”

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

Biểu hiện của Văn hoỏ doanh nghiệp

Văn hoỏ doanh nghiệp được biờ̉u hiợMn ra qua:

 Phong cỏch lónh đạo của người quản lý (tổ chức thực hiện cỏc quyết định, khả năng kết hợp hài hoà cỏc lợi ớch, sử dụng hiệu quả và nõng cao chất lượng nguồn nhõn lực, cỏch tổ chức trong doanh nghiệp…)

 Phong cỏch và tỏc phong làm việc của nhõn viờn (sự cẩn thận, cần mẫn, tận tuỵ, chớnh xỏc, chuyờn nghiệp và tự giỏc trong làm việc; sự tuõn thủ nghiờm ngặt cỏc quy trỡnh, quy phạm kỹ thuật và cụng nghệ…)

 Hệ thống tập quỏn, nề nếp của doanh nghiệp và mối quan hệ của doanh nghiệp với bờn ngoài.

LOGO

Văn hóa Viettel: Những quá trình và cấu trúc hữu hình

“Say it your way”

“Đó là 1 slogan để đời của chúng tôi, nó không chỉ đáp ứng nhu cầu hướng tới những nhu cấu riêng biệt của từng khách hàng

mà còn thể hiện sự quan tâm lắng nghe của Viettel đối với nhu cầu đó Mặt khác, đối với chính nội bộ của Viettel, slogan này cũng thể hiện sự quan tâm, lắng nghe đến các nhu cầu, ý kiến, ý tưởng sáng tạo của từng cá nhân và cho phép họ được thể hiện theo cách riêng của mình Tuy nhiên đúng là slogan này có xu

hướng thể hiện văn hóa phương Tây nhiều hơn.”

dương hòa quyện vào nhau (văn hóa phương Đông)

3 màu trên logo cũng có những ý nghĩa đặc biệt: màu xanh (thiên), màu vàng (địa), và màu trắng

(nhân) Theo đúng bát quái thì thiên ứng với màu đỏ nhưng đuợc đổi thành màu xanh để tông màu phù hợp với bố cục và biểu trưng của quân đội.

Viễn thông hàng đầu tại Việt Nam và có tên

tuổi trên thế giới.

 Tri t lý kinh doanh ết lý kinh doanh

1 Tiên phong, đột phá trong lĩnh vực ứng dụng

công nghệ hiện đại, sáng tạo đưa ra các giải

pháp nhằm tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới, chất

lượng cao, với giá cước phù hợp đáp ứng nhu

cầu và quyền được lựa chọn của khách hàng.

2 Luôn quan tâm, lắng nghe, thấu hiểu, chia sẻ

và đáp ứng nhanh nhất mọi nhu cầu của khách

hàng.

3 Gắn kết các hoạt động sản xuất kinh doanh với

các hoạt động nhân đạo, hoạt động xã hội.

4 Sẵn sàng hợp tác, chia sẻ với các đối tác kinh

doanh để cùng phát triển.

5 Chân thành với đồng nghiệp, cùng góp sức xây

dựng ngôi nhà chung Viettel

 8 giá trị cốt lõi:

1 Thực tiễn là tiờu chuẩn kiểm nghiệm chõn lý;

2 Trưởng thành qua những thỏch thức và thất bại;

“Sỏng tạo là sức sống của Viettel

 Quan điểm phát triển

1 Kết hợp kinh tế với lợi ớch quốc gia về An ninh Quốc phũng

2 éầu tư và phỏt triển nhanh cơ sở hạ tầng viễn thụng, đến năm 2005 cơ bản hoàn thành mạng lưới viễn thụng trờn phạm vi toàn quốc

3 Phỏt triển Kinh doanh theo định hướng của thị trường và luụn hướng tới lợi ớch chớnh đỏng của khỏch hàng

4 Đa dạng hoỏ ngành nghề kinh doanh theo định hướng của thị trường

và luụn hướng tới lợi ớch chớnh đỏng của khỏch hàng

5 Lấy yếu tố con người làm chủ đạo, cú chớnh sỏch đào tạo, phỏt triển

và thu hỳt nhõn tài

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

Tác động của V ă n hóa doanh nghiệp

đối với sự phát triển của doanh nghiệp

Tác động tích cực/Lợi ích

-Tạo nờn phong cỏch và “bản sắc” của DN, di truyền, bảo tồn cái bản sắc của DN

qua nhiều thế hệ thành viên, tạo ra khả năng phát triển bền vững của

DN VHDN như là ” bộ gen ”của Dn

- Tạo mụi trường làm việc thõn thiện, hiệu quả, tạo sự gắn kết, thống nhất ý chớ; kiểm

soỏt, định hướng thỏi độ và hành vi của cỏc thành viờn, làm tăng sự ổn định của DN

- Gúp phần nõng cao khả năng cạnh tranh của DN:

+Tạo bầu khụng khớ và tỏc phong làm việc tớch cực +Khớch lệ quỏ trỡnh đổi mới và sỏng chế

+Thu hỳt nhõn tài và nõng cao lũng trung thành của nhõn viờn + Nõng cao đạo đức kinh doanh

+ Làm phong phỳ dịch vụ cho khỏch hàng và mang lại hỡnh ảnh DN

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

Tác động của V ă n hóa doanh nghiệp

đối với sự phát triển của doanh nghiệp

Lãnh đạo DN quản lý công ty bằng quy chế và bằng văn hóa DN: dùng quy chế để tạo ra văn hóa, dùng văn hóa để thực thi quy chế

Quản lý công ty bằng quy chế có tính bắt buộc: mọi người phải tuân theo như thế, dù muốn hay không muốn Quản lý công ty bằng văn hóa có tính tự nguyện: mọi người tin và theo như thế

Một khi công ty có nền văn

2- Giúp cho Lãnh đạo dễ

dàng hơn trong việc

2 Là “nội lực” của DN, gúp phần tạo nờn sức mạnh lớn lao của DN, là

“dầu nhớt” bụI trơn cho “cỗ mỏy” hệ thống quản lý của DN Là “cụng cụ”, là một phần quan trọng và khụng thể thiếu trong quản lý DN

 “Hiện nay văn hoá công ty là một cụm từ kì diệu mà nhà tư vấn quản trị thổi vào tai các giám đốc điều hành” (Tờ Thời báo New York)

 “Trên thực tế, trong thời đại toàn cầu hoá, tầm quan trọng của nền

văn hóa công ty có thể được coi như người quản lý thứ V , đứng sau những nhân tố như con người, sở hữu, tiền tệ và thông tin” (Takahiro

Sekimoto, tổng giám đốc NEC)

 “V ăn hoá phải trở thành một thước đo, bên cạnh thước đo về kỹ năng chuyên môn để đánh giá cán bộ xxí nghiệp, nhất là cán bộ chỉ huy, quản lý” (Một nhà nghiên cứu người Pháp khẳng định)

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

Tác động của V ă n hóa doanh nghiệp đối với sự phát triển của doanh nghiệp

Tác động tiêu cực

- Cơ chế quản lý cứng nhắc, độc đoỏn chuyờn quyền, hệ thống tổ chức quan liờu

- Khụng khớ thụ động, sợ hói của cỏc nhõn viờn

- Nhõn viờn thờ ơ hoặc chống đối lónh đạo

 Kỡm hóm sự phỏt triển của DN

Câu chuyện về một nền văn hóa doanh

 Ban Lãnh đạo kiêu ngạo và chủ quan

 Ban lãnh đạo mất đoàn kết

 Sản phẩm lạc hậu

 Nợ nần chồng chất

 Thể chế xó hội Thể chế chính

trị; Thể chế kinh tế ; Thể chế hành chính; Chính sách của chính phủ;Hệ thống luật pháp…

 Quỏ trỡnh toàn cầu hoỏ và sự

khỏc biệt, giao lưu văn hoỏ

 Xu hướng phỏt triển kinh tế,

kinh doanh

 Mụi trường kinh doanh

 Khỏch hàng và đối tỏc, đối thủ

cạnh tranh của doanh nghiệp

Các nhân tố bên trong

 Văn húa, phong cỏch, đạo đức giá trị

cá nhân của nhà lónh đạo doanh nghiệp

 Tinh cách, giá trị cá nhân của nhân viên

 Lịch sử và truyền thống của doanh nghiệp

 Hệ thống đỏnh giỏ th.tớch và chế độ đói ngộ; hệ thống q.lý và chia sẻ thụng tin

 Ngành nghề hoạt động

 Cỏc nguồn lực: nguồn nhõn lực, nguyờn nhiờn liệu, Cụng nghệ và sản phẩm của d.nghiệp…

 Những giỏ trị văn húa học hỏi được

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

Các yếu tố ảnh hưởng

đến VĂn hóa doanh nghiệp

Môi trường kinh doanh với V ă n hóa DN

6 Bảo vệ nhà đầu tư,

7 Thương mại quốc tế,

8 Đóng thuế,

9 Thực thi hợp đồng

10 Giải thể doanh nghiệp

 MôI trường kinh doanh Việt Nam chưa thực sự hoàn thiện

 Mỗi DNVN phải mất 1.000 giờ/năm với thủ tục thuế

 Một doanh nghiệp tại Việt Nam phải nộp tới 44 khoản thuế khỏc nhau, trong khi ở Hồng Kụng, họ chỉ phải thanh toỏn làm 8 lần trong 1 năm.

 Để khởi sự một doanh nghiệp ở Việt Nam phải mất tới 50 ngày, trong khi đú tại Thỏi Lan hay Malaysia chỉ mất khoảng dưới 30 ngày; việc đăng ký cú tài sản đảm bảo mất tới từ 60-70 ngày trong khi việc tương tự ở Thỏi Lan chỉ mất cú 2 ngày thời gian thực thi

1 hợp đồng ở Tunisie là 7 ngày, ở Singapore là 50 ngày thỡ ở Việt Nam là 120 ngày

 Chi phớ đăng ký một doanh nghiệp chiếm tới 1/2 thu nhập bỡnh quõn đầu người nờn nhiều doanh nghiệp cho rằng họ khụng nhất thiết phải "xuất đầu lộ diện" làm gỡ.

 Về mức độ dễ dàng, thuận tiện trong kinh doanh, Việt Nam mới chỉ đứng thứ 99/155 nước do vẫn cũn hạn chế về việc bảo vệ cỏc nhà đầu tư, trả thuế

 Tỡnh trạng độc quyền ở một số lĩnh vực đó cản trở đến mụi trường cạnh tranh hiện nay.

TỔNG QUAN VỀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

SỰ KHÁC BIỆT VĂN HÓA TÁC ĐỘNG ĐẾN

KHÁC BIỆT VĂN HÓA TRONG CÁCH LÀM ĂN KINH TẾ VỚI VIỆT NAM Họ ít khi nói thẳng vì không muốn làm mất lòng người khác, thích làm hài lòng

người khác khẳng định “Vâng”, “Có”, “Chuyện nhỏ” cho mọi câu hỏi

 Họ có tâm lý tôn trọng quyền lực cao nên dễ bị căng thẳng mỗi khi quan hệ với cấp trên không như ý muốn

 Thiếu rõ ràng trong trách nhiệm giải quyết công việc, nhất là ở các công ty quốc doanh hay các cơ quan nhà nước

 Quan hệ công việc với quan hệ cá nhân gắn kết hai mối quan hệ này làm một –

và thường phải “tiêu tốn thời gian” để xây dựng quan hệ

 Muốn có sự đồng thuận trong tập thể, không ai muốn “chơi trội” cả.

 Thay vì đến gặp người quản lý để cùng tìm cách giải quyết, thường tự mình xoay

xở và hậu quả là làm chậm công việc, hiệu quả thấp

 Có tâm lý tập thể cao, nhưng ít thành công hơn trong những dự án có nhiều người làm chung

 Tin vào cảm nhận của mình đối với đối tác, thường nghĩ đến những nét lớn của thương vụ chứ không chú ý nhiều đến các tiểu tiết

 trong hội nghị, hội thảo, thường giữ im lặng dù chưa hiểu, hay chưa đồng tình Thái độ này xuất phát từ tâm lý không muốn đối đầu, hay không muốn đặt mình vào tình thế khó xử, dễ mất mặt.

HäC C¸CH CHÊP NHËN

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

Các yếu tố ảnh hưởng đến VĂn hóa doanh nghiệp

 Là người ghi dấu ấn đậm

nét nhất lên văn hoá

doanh nghiệp

 Là người tạo nên nét đặc

thù của văn hoá doanh

nghiệp

 Các nhà lãnh đạo kế cận

Khi DN thay đổi người lãnh đạo, VHDN sẽ phản chiếu tài năng,

cá tính và những triết lý kinh doanh của người chủ doanh nghiệp mới với những giá trị mà

họ tạo ra

Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

Các yếu tố ảnh hưởng đến VĂn hóa doanh nghiệp

 Góp phần chính tạo dựng nên VHDN

 Khơi dậy, nuôi dưỡng và định hướng, phát huy VHDN

 Truyền thông, thẩm thấu các giá trị văn hoá của DN cho nhân viên

 Quyết định sự thành hay bại việc xây dựng và phát triển và duy trì VHDN: về tầm nhìn, bản lĩnh, phong cách…

 Là tấm gương về văn hoá: Văn hoá quản lý, văn hoá lao động, văn hoá ứng xử, văn hoá đạo đức.

Văn hoá lãnh đạo quyết định

chất lượng văn hoá của cả doanh nghiệp