Lắng nghe là quá trình chủ động, không chỉ cảm nhận âm thanh mà còn cả cảm xúc, ý nghĩ… - Lắng nghe là hình thức tiếp nhận thông tin thông qua thính giác có trạng thái chú ý làm nền, giú
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP HỒ CHÍ MINH
KHOA DU LỊCH VÀ ẨM THỰC
BÀI TẬP NHÓM HỌC PHẦN KỸ NĂNG GIAO TIẾP TÊN ĐỀ TÀI : KỸ NĂNG LẮNG NGHE Tình huống: Một người bạn Lớp: 13DHTDH02 Giảng viên hướng dẫn: Cao Thị Kiều Vinh Thông tin:
Trang 2Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 3 năm 2023
Trang 3BÀI TẬP NHÓM HỌC PHẦN KỸ NĂNG GIAO TIẾP TÊN ĐỀ TÀI : KỸ NĂNG LẮNG NGHE Tình huống: Một người bạn NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN
Điểm: TP Hồ Chí Minh,ngày tháng năm 2023
Giảng viên hướng dẫn
Trang 4MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
I KỸ NĂNG LẮNG NGHE 2
1 Khái niệm về lắng nghe: 2
2 Các mức độ lắng nghe: 3
3 Lợi ích của lắng nghe 3
4 Những rào cản đối với lắng nghe hiệu quả: 4
II VẬN DỤNG THỰC HÀNH 6
III TÀI LIỆU THAM KHẢO 8
KẾT LUẬN 9
Trang 5LỜI MỞ ĐẦU
Ngày nay mọi loại hình công việc đều đòi hỏi nhân viên phải có kỹ năng giao tiếp tốt Đây là một kỹ năng rất quan trọng bên cạnh yếu tố chuyên môn bởi nó giúp bạn trở thành một nhân viên hoàn hảo và có nhiều cơ hội thăng tiến
Với các mối quan hệ công sở, thất bại trong giao tiếp thường là nguyên nhân của những bất đồng hoặc hiểu lầm giữa các đối tượng giao tiếp Theo nhiều kết quả quan sát, thất bại trong giao tiếp không phải do khác biệt văn hóa hay bất đồng ngôn ngữ Nhiều người gặp khó khăn trong giao tiếp với cấp trên hoặc cấp dưới của mình, dù rằng họ nói cùng thứ tiếng và có chung một nền văn hóa Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể giao tiếp hiệu quả nếu cả hai phía đều biết lắng nghe và thấu hiểu lẫn nhau
Nghe là một phản xạ tự nhiên của con người nhưng lắng nghe lại là một kỹ năng Biết cách lắng nghe sẽ giúp bạn không những nắm rõ nội dung thông tin của cuộc đối thoại
mà còn thể hiện thái độ tôn trọng với người đang nói
Trong phần tiểu luận của này, dù các thành viên trong nhóm đã hỗ trợ lẫn nhau để hoàn thành tốt nhất có thể nhưng cũng sẽ không tránh khỏi những sai sót Chúng em mong nhận được lời góp ý sâu sắc của cô để bài của nhóm chúng em được hoàn thiện hơn
Trang 6I KỸ NĂNG LẮNG NGHE
1 Khái niệm về lắng nghe:
Để hiểu rõ khái niệm , bạn hãy làm như sau: Nhắm mắt lại trong 1 phút Bạn nghe được gì? Những gì bạn nghe được là nghe thấy
- Nghe thấy là quá trình sóng âm đập vào màng nhĩ và chuyển lên não Nghe thấy là quá trình hoàn toàn tự nhiên khi sinh ra đã như vậy rồi Lúc bạn ngủ thì quá trình đó vẫn xảy ra
- “Nghe” đơn thuần là một hành động của trí óc, khi ta bỗng nhiên bị “làm phiền” bởi một tiếng động nào đó trong không gian Đôi khi ta gật đầu, mỉm cười nghe ai đang nói Chúng ta nghe những âm thanh xung quanh mà không nhất thiết phải hiểu chúng
- Nghe là một phản xạ tự nhiên của con người nhưng lắng nghe lại là một kỹ năng Tiếp theo bạn hãy: Nhắm mắt lại và cố nghe xem người ở phòng bên cạnh đang nói gì? Đây chính là quá trình lắng nghe Quá trình này nối tiếp ngay sau quá trình nghe thấy Nó biến đổi sóng âm thanh thành ngữ nghĩa Quá trình này cần sự tập trung và chú ý rất cao
- Như vậy, lắng nghe là quá trình tập trung chú ý để giải mã sóng âm thanh thành ngữ nghĩa Lắng nghe là quá trình chủ động, không chỉ cảm nhận âm thanh mà còn cả cảm xúc, ý nghĩ…
- Lắng nghe là hình thức tiếp nhận thông tin thông qua thính giác có trạng thái chú ý làm nền, giúp người ta hiểu được nội dung thông tin, từ đó mới có thể dẫn tới những hoạt động tiếp theo của quá trình giao tiếp
- Lắng nghe là 1 khả năng của hệ thần kinh, khi lắng nghe thần kinh sẽ nhận thông tin xử
lý và lưu những gì chúng ta nghe được thành dạng dễ hiểu và dễ sử dụng
- Lắng nghe là hoạt động tâm lý có hướng đích, có ý thức thể hiện sự tập trung, chú ý cao
độ để nghe được hết, được rõ ràng âm thanh, tiếng động, cảm xúc trong lời nói của đối tượng giao tiếp
Lắng nghe là một trong những kỹ năng ứng xử quan trọng trong giao tiếp hàng ngày -Lắng nghe là cả một nghệ thuật
- Lắng nghe được chôn giấu kỹ nhất trong bản thân mỗi con người
=> Lắng nghe là cấp độ cao hơn nghe, vì nó cần sự cố gắng và tác động của trí tuệ
- Chu trình lắng nghe: Thông thường trong giao tiếp, chu trình lắng nghe diễn ra theo các bước sau:
+ Bước 1: Tập trung Phải toàn tâm toàn ý để lắng nghe đối tác thay vì nhìn lơ xung quanh Nên chú ý vào ngưới nói, thể hiện sự mong muốn lắng nghe, không được tranh thủ làm việc khác, hoặc nghĩ sang việc khác…
+ Bước 2: Tham dự Hòa mình vào cuộc giao tiếp, bắng cử chỉ, thể hiện rõ mình đang lắng nghe: gật đầu, biểu hiện đồng cảm qua nét mặt, thay vì ngồi im ta hãy thể hiện cho người nói biết mình đang lắng nghe họ bằng những câu nói phụ họa hoặc các từ đệm (vâng, dạ, thế ạ…)
+ Bước 3: Hiểu
Đề tin chắc và chứng tỏ mình đã hiểu đúng những gì đối tác nói bằng việc nhắc lại những
từ chính, từ quan trọng mà đối tác trình bày (ví dụ: người nói:” tôi thấy cần phải tăng thêm 2 người…”, người nghe:” 2 người”)
Trang 7+ Bước 4: Ghi nhớ Cách để ta nhớ tốt nhất là ghi chép lại những ý chính, những điều cần ghi nhớ hoặc chưa
rõ Trong công việc và cuộc sống, chúng ta cần những giải pháp đòi hỏi tính cụ thể và chi tiết không thể đại khái, chung chung Vậy cách tốt nhất để nhớ chính xác là ghi lại những thong tin cơ bản
+ Bước 5: Hồi đáp Chúng ta phải trả lời, giải đáp các băn khoăn thắc mắc của đối tác trong điều kiện có thể Những hồi đáp sẽ là những tín hiệu dẫn đường giúp người nói điều chỉnh nội dung và phong cách nói chuyện cho phù hợp và cũng là những tín hiệu giúp người nói tự tin hơn khi thấy có người thực sự muốn nghe và hiểu mình
+ Bước 6 : Phát triển Bằng cách đặt câu hỏi để làm rõ các vấn đề, hoặc phát triển thêm các ý kiến khác mà đối tác chưa đề cập đến hoặc không có ý định đề cập đến Bằng những câu hỏi gợi mở, chúng
ta có thể mở rộng chủ đề hoặc khai thác thêm những thông tin cần thiết và giúp hai bên định hướng cuộc nói chuyện đi đúng hướng mong muốn của mình
=> Chu trình 6 bước này liên tục lặp đi, lặp lại trong quá trình giao tiếp đảm bảo lăng nghe hiệu quả nhất
2 Các mức độ lắng nghe:
- Mức 1: Nghe phớt lờ. Lờ đi, không nghe dì cả, không để ý đến người nói
- Mức 2: Nghe giả vờ. Người nghe đang suy nghĩ một vấn đề khác nhưng lại tỏ vẻ chú ý người nghe đối thoại để an ủi họ, đồng thời che dấu việc mình chẳng nghe gì cả
- Mức 3: Nghe có chọn lọc. Người nghe chỉ nghe phần mình quan tâm, cách nghe này không mang lại hiệu quả cao bởi vì người nghe không theo dõi liên tục nên không nắm bắt được đầy đủ, chính xác những thông tin người đối thoai đưa ra
- Mức 4: Nghe chăm chú. Người nghe tập trung mọi sự chú ý vào người đối thoại để có thể hiểu họ
- Mức 5: Nghe thấu cảm. Người nghe không chỉ chú ý nghe mà còn đặt mình vào vị trí của người nói để hiểu được suy nghĩ, cảm xúc, thái độ , hiểu họ cần gì, muốn gì (Hiểu được nghĩa đen, nghĩa tình cảm, nghĩa sâu kín).
3 Lợi ích của lắng nghe
- Nắm bắt được nội dung vấn đề, thu thập được nhiều thông tin, đánh giá đúng nội dung thông tin và tương tác qua lại trong quá trình giao tiếp
- Tạo sự liên kết giữa người với người, đó là sự liên kết về xúc cảm Lúc này sự lắng nghe lại có thêm những tác dụng tích cực như: tạo ra mối quan hệ tốt đẹp với mọi người; chia sẻ, cảm thông với người khác; khám phá ra những tính cách mới mẻ của người đã quen biết…
- Ngoài ra, lắng nghe là một biện pháp hữu hiệu để giải quyết xung đột, mâu thuẫn Các xung đột, bất đồng sẽ dễ dàng được giải quyết hơn khi người ta lắng nghe nha Sự chú tâm và chân thành khi lắng nghe của bạn sẽ khiến đối phương cảm thấy được tôn trọng, được quan tâm, họ cũng sẽ cởi mở với bạn và những nút thắt của vấn đề sẽ được tháo gỡ một cách nhanh chóng
- Những người biết lắng nghe là những người biết tiếp nhận những thông tin mới, những
ý kiến mới Vì thế, họ sống sáng suốt và thấu hiểu mọi việc xung quanh, thành quả mà họ
Trang 8thu được là lòng tin của mọi người, là khả năng nắm bắt, cập nhật hóa thông tin và khả năng giải quyết vấn đề
- Thảo mãn nhu cầu của người nói: Ai cũng muốn mình được tôn trọng, thể hiện qua việc chú ý lắng nghe người đối thoại Vì khi đó, nhu cầu chiasẻ của họ được thỏa mãn và chúng ta đã tạo được ấn tượng tốt với đối phương
- Thu thập được nhiều thông tin: Người ta chỉ thích nói với những ai biếtlắng nghe Do
đó việc chú ý lắng nghe không những giúp ta nắm bắt và hiểu được vấn đề mà họ nói mà còn kích thích để người ta chia sẻ nhiều hơn, nắm bắt được nhiều thông tin hơn
- Hạn chế được những sai lầm trong giao tiếp: Khi bạn chú ý, thông tin sẽ được tiếp thu sâu hơn, hiểu được những điều họ nói, đồng thời có thời gian để cân nhắc, tránh được những sai sót khi giao tiếp
- Tạo không khí biết lắng nghe nhau khi giao tiếp: Nếu bạn lắng nghe họ, đối phương cũng sẽ tạo ra một không khí toont rọng nơi mọi người cùng lắng nghe nhau
4 Những rào cản đối với lắng nghe hiệu quả:
- Tốc độ suy nghĩ: Mọi người cứ tưởng rằng khi người ta nói mình nghe rất chăm chú, nhưng thực tế tốc độ tư duy của chúng ta cao hơn nhiều so với tốc độ người ta nói, nên rất dễ bị phân tán tư tưởng, vì thời gian dư ra thường được dùng để suy nghĩ về một cái gì khác Một sự quan tâm đến những vấn đề khác cần thiết hơn sẽ không tập trung được tư duy và là lý do của những thói quen nghe kém
- Sự phức tạp của vấn đề: Chúng ta thường dễ nghe người mà chúng ta thích và những vấn đề mà mình quan tâm hơn Khi có sự khó khăn trong sự theo dõi một vấn đề, người
ta thường chọn con đường dễ nhất là bỏ đi, không thèm để ý tới nó nữa
- Thái độ lắng nghe thiếu tích cực: Ta thường hay ngộ nhận là biết rồi nên không muốn nghe hoặc chỉ nghe một phần, nhưng đến khi cần nhắc lại thì lại không nhớ Thái độ này xuất phát từ việc có định kiến hoặc cố chấp không đồng tình với lý lẽ của người nói hoặc ngay cả với người nói Do cái tôi của người nghe quá lớn, cứ cho rằng bạn là người biết tất cả rồi, những vấn đề của họ chẳng thấm vào đâu so với bạn nên không cần quan tâm đến vấn đề mà người khác đang nói hay tiêu cực hơn là chỉ chăm chăm nghe để tìm lỗi sai của đối tác để phản bác lại
- Do không được tập luyện: Đa số người ta nghe không có hiệu quả vì không bao giờ được dạy về cách lắng nghe Từ nhỏ cho tới lúc trưởng thành, thường thì người ta dành nhiều thời gian cho việc tập nói, tập viết, tập đọc, chứ còn tập lắng nghe thì không Đó là một nghịch lý, vì như chúng ta đã biết vì trong giao tiếp thì thời gian để nghe rất nhiều
- Thiếu sự quan tâm và sự kiên nhẫn: Thiếu sự quan tâm và sự kiên nhẫn đối với ý nghĩ của người khác, hoặc không hợp với họ, làm cho nhiều người trở thành nghe kém Với tình cảm như vậy thì các từ sẽ đi từ tai này sang tai kia và bay luôn ra ngoài
- Thiếu sự quan sát bằng mắt: Khi nghe cần phải nắm bắt được cả những thông tin không bằng lời, như ánh mắt, nét mặt, dáng điệu, cử chỉ…, để biết thêm về thái độ và cảm nghĩ của đối tượng
- Nghe không nỗ lực, tập trung: Nghe thấy là quá trình tự nhiên, còn lắng nghe là sự tập trung và chú ý chúng ta thường hay làm những việc khác trong lúc lắng nghe Đây có lẽ
Trang 9là điều nhiều người gặp phải, họ nghĩ trong lúc lắng nghe ta không có gì làm nên thường làm các việc khác cùng lúc.
Nếu vừa làm việc riêng hoặc nghĩ về việc khác sẽ khiến chúng ta không thu nhận được đầy đủ thông tin Nguy hiểm hơn là người nói sẽ cảm thấy bị “bỏ rơi” Họ sẽ thất vọng, chán nản và không muốn tiếp tục câu chuyện
- Những thành kiến tiêu cực: Thường người ta có khuynh hướng lắng nghe một cách chủ quan, nên những thành kiến tiêu cực khiến người ta không chú ý lắng nghe nữa Những thành kiến đó có thể xuất phát từ cách ăn mặc, tóc tai, dáng vẻ bên ngoài, giọng nói, cách sử dụng từ ngữ của đối tượng Chủng tộc và giới tính đôi khi cũng cản trở tới việc lắng nghe Khi đã có những thành kiến tiêu cực thì người ta thường dùng thì giờ tìm những lý lẽ để bác bỏ và những câu hỏi để gây cản trở cho người nói Những việc làm đó đều làm ngăn cản sự lắng nghe
- Nghe “phục kích”: Theo thói quen tư duy, chú ý đến cái xấu, cái nguy hiểm nhiều hơn
là chú ý đến cái tốt Cách tư duy này tạo nên kiểu lắng nghe phục kích Nghĩa là người nghe chỉ nghe xem người nói có gì sai để phản bác lại Cách nghe này không học hỏi điều hay lẽ phải mà lại làm xấu đi quan hệ giữa người nghe và người nói
Thay vì lắng nghe để phản bác, ngược lại chúng ta nên tập trung lắng nghe để tìm kiếm những điều hay, những điều tích cực trong lời nói của họ để học hỏi Những người thành công trong cuộc sống cũng như trong lắng nghe vì họ luôn luôn “đãi cát tìm vàng”, “gạn đục khơi trong”, “thấy cơ hội trong khó khăn”
- Nghe “phòng thủ”: Bố mẹ, thầy cô,… gọi ta đến để nói chuyện Ta sẽ nghĩ ngay đến lỗi của mình và lo lắng vì sắp phải nghe mắng Tại sao chúng ta lại có thói quen suy nghĩ như vậy? Bởi vì rất ít khi người khác gọi ta đến để khen mà chỉ trách mắng Điều này tạo nên thói quen nghe phòng thủ làm ảnh hướng đến hiệu quả lắng nghe
- Võ đoán ngộ nhận Đôi khi mới nghe chủ đề đã ngộ nhận rằng ta biết rồi nhưng thực tế nội dung trình bày chưa chắc đã là điều chúng ta biết Hơn nữa, cùng một nội dung nhưng người nói khác nhau thì ta cũng có cảm nhận khác nhau và điều này cũng nên hướng đến mối liên hệ với kiến thức vốn có của ta một cách khác nhau
- Không gian và thời gian chưa hợp lý Một trong những điều làm bạn không thể lắng nghe tốt là do môi trường xung quanh khi bạn gặp đối tác làm ăn mà lại chọn một quán cafe, nơi có nhiều người qua lại và ngồi gần cửa ra vào… Hoặc bạn gặp đối tác vào các giờ cao điểm, lúc mà bạn có rất ít thời gian để lắng nghe
- Bất đồng quan điểm Cái tôi của mỗi người quá cao nên cho dù lắng nghe người khác nói thì chúng ta vẫn cứ tập trung vào chính mình Có khi vừa nghe đối phương nói bạn vừa suy nghĩ, không phải suy nghĩ rồi chia sẻ mà suy nghĩ để chuẩn bị phản bác vì cho rằng quan điểm của đối phương là sai Như vậy không phải là đang tập trung vào người nói mà bạn đang tập trung vào chính bạn Đã là quan điểm thì mỗi người có một cái nhìn về mỗi khía cạnh khác nhau Bất đồng quan điểm biến cuộc đối thoại thành cuộc tranh luận và dần đi đến những cãi vã Thay vì phản đối quan điểm của nhau, chúng ta vẫn cứ đưa ra quan điểm của mình để cùng nhau nhìn vấn đề ở nhiều khía cạnh hơn
Trang 10- Không chuẩn bị: “Nói là gieo, nghe là gặt” Người nông dân trước khi đi gặt họ thường chuẩn bị rất kỹ về con người, kỹ năng, công cụ… Vậy, những người chuyên gặt hái thông tin, tình cảm thì chuẩn bị như thế nào? Đã bao giờ chúng ta chuẩn bị tinh thần nghe người thân, bạn bè mình chia sẻ chưa? Đã bao giờ chúng ta hỏi: Hôm nay bố mẹ hoặc bạn của mình sẽ nói về điều gì? Họ đang mong muốn chia sẻ điều gì với chúng ta? Thông thường chúng ta chỉ chuẩn bị nói mà chưa chuẩn bị lắng nghe Để nói một điều gì ta chuẩn bị rất
kỹ tất cả các phương án vậy mà trong giao tiếp ta chưa bao giờ chuẩn bị lắng nghe cả Không chuẩn bị là chuẩn bị cho thất bại Đó chính là nguyên nhân làm ta nghe kém hiệu quả
- Lựa chọn vấn đề giao tiếp phức tạp: Sẽ có đôi lúc bạn là người bắt đầu cuộc hội thoại, nên việc chỉ chọn bừa một chủ đề để nói đôi khi sẽ làm cuộc hội thoại đi đến bế tắc hay gây ra những cuộc tranh cãi vì những quan điểm khác nhau Vì vậy, việc lựa chọn chủ đề giao tiếp nên được chú ý để tránh mắc các sai lầm hoặc xảy ra những tình huống không mong muốn
- Thiếu tôn trọng ý kiến của người khác: Hãy lắng nghe ý kiến của người khác và đánh giá một cách chân thật nhất Không nên đả kích hay chê bai ý kiến của họ Làm như vậy
sẽ khiến cho họ cảm thấy không được tôn trọng Một ý kiến hay hay dở cũng đều phải suy nghĩ, cân nhắc trước khi nói ra Vì vậy cho dù thế nào khi nghe chúng ta nên tỏ thái
độ tích cực, nếu không chính chúng ta sẽ biến mình thành con người ích kỷ, nhỏ nhen Nếu kéo dài tình trạng đó sẽ không ai chia sẻ gì với bạn nữa Vì vậy hãy tôn trọng ý kiến của người khác trước khi bạn muốn họ tôn trọng ý kiến của mình
- Uy tín của người nói: Thường uy tín làm tăng sức ám thị, nên khi chúng ta nghe một người có uy tín nói về những vấn đề mình quan tâm, thì chúng ta dễ mất tính phê phán và nghe một cách mù quáng
- Do những thói quen xấu khi lắng nghe: Giả bộ là mình chú ý lắng nghe, hay cắt ngang, tự tiện đoán trước thông điệp, nghe một cách máy móc, buông trôi sự chú ý thì đó
là những thói quen xấu làm bạn không lắng nghe hiệu quả
=> Một người có kỹ năng giao tiếp tốt sẽ xây dựng và giữ gìn được các mối quan hệ tốt đẹp xung quanh từ bạn bè, đồng nghiệp, đến gia đình, đối tác,… Vì vậy, đừng để những rào cản LẮNG NGHE KHÔNG HIỆU QUẢ này hạn chế khả năng giao tiếp của bạn Nên nhớ rằng, kỹ năng giao tiếp có thể được rèn luyện, trau dồi từng ngày Và nếu bạn quyết tâm học hỏi, khắc phục sẽ cải thiện được rất nhiều
II VẬN DỤNG THỰC HÀNH
MỘT NGƯỜI BẠN Tóm tắt sơ lược: Vĩnh và Huy là hai người bạn cùng lớp cấp 3 Vĩnh hay hẹn Huy đi cà phê, tâm sự về những nổi lòng với Huy nhưng bạn mải mê vào việc cá nhân không bận tâm tới lời nói.Vĩnh thấy điều đó không nhận được sự tiếp nhận từ Huy và bạn đã phân tích cho Huy thấy tầm quan trọng việc lắng nghe trong giao tiếp để bạn nhận ra cái sai của bản thân và hoàn chỉnh phần nào về kỹ năng lắng nghe trong cuộc sống
Vĩnh : (nhạc chờ điện thoại ) Huy : ( reng, reng, reng) alo! Tui nghe bạn ơi!
Vĩnh : Bạn có rảnh không? Chạy qua quán cà phê gần chỗ bà Bảy bán bánh xèo ngồi chơi với tui