Ví dụ về sức mạnh mềm
● Yoga - “vũ khí” sức mạnh mềm của Ấn Độ
- Nguồn gốc và sự ra đời của Yoga Yoga bắt nguồn từ lưu vực sông Ấn từ năm 1500 đến năm 800 trước Công nguyên
Yoga là khái niệm thể hiện mối liên kết giữa con người với thần thánh và thiên nhiên, đồng thời phản ánh sự sùng bái và khát vọng của con người về sức mạnh siêu nhiên.
Yoga trong các sách tôn giáo cổ không chỉ nhấn mạnh yếu tố tín ngưỡng và tâm linh, mà còn tạo nên một văn hóa Yoga bí ẩn và hấp dẫn Với tính bao dung lớn, Yoga phát huy tác dụng trong tư duy sâu, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng, tư duy và thực hành trong nền văn minh sông Ấn Điều này đã tạo ra một văn hóa Yoga độc đáo, đại diện cho văn hóa Ấn Độ trước thế giới Hơn nữa, Yoga còn mang tính thực dụng, được thể hiện qua các asana (tư thế) khác nhau, với sự xuất hiện của Hatha Yoga.
1 “Nguồn gốc của Yoga” 2019 xem 4/6/2021 < https://bookhunterclub.com/nguon-goc-cua-yoga/> h
Cân bằng giữa căng và giãn, vận động và nghỉ ngơi thông qua các tư thế, nhịp thở và kỹ thuật nhẹ nhàng giúp phục hồi sức khỏe, thu hút nhiều người tập luyện và tìm hiểu Điều này đã tạo nền tảng vững chắc cho việc hiện đại hóa và quốc tế hóa Yoga.
- Quá trình phát triển Yoga thành sức mạnh mềm của Ấn Độ
Từ đầu thế kỷ XXI, chính phủ Ấn Độ đã khai thác Yoga như một công cụ ngoại giao mạnh mẽ, và chính sách này đã chứng minh thành công trong thực tiễn Qua Yoga, các nhà hoạch định chính sách đã truyền tải văn hóa đặc trưng của Ấn Độ, nhằm nâng cao vị thế của quốc gia trên trường quốc tế Quá trình chuyển đổi Yoga từ lĩnh vực văn hóa sang ngoại giao tại Ấn Độ có thể được chia thành ba giai đoạn rõ ràng.
Giai đoạn đầu tiên bắt đầu từ thời Chính phủ của Thủ tướng A.B.Vajpayee (1998 -
Dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Atal Bihari Vajpayee (2004) và Manmohan Singh (2004-2014), Yoga đã được nâng cao vai trò chính thức thông qua việc xác định giá trị văn hóa và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ Chính phủ đã bắt đầu quan tâm và đầu tư vào Yoga, đưa nó vào lĩnh vực quản lý chính thức, đồng thời thiết lập kho dữ liệu số về các bài tập Yoga.
Giai đoạn 2 của văn hóa Yoga bắt đầu từ khi Thủ tướng Narendra Modi nhậm chức vào năm 2014, khi ông khởi xướng việc đưa Yoga vào lĩnh vực ngoại giao Ông đã thành công trong việc kêu gọi thiết lập Ngày Yoga quốc tế tại Liên hợp quốc, và ngày 21/6 đã được công nhận là Ngày Yoga quốc tế Để thúc đẩy văn hóa này, ông Modi đã thành lập Bộ Ayush, chuyên trách các vấn đề y dược, giáo dục, nghiên cứu và truyền bá Yoga.
Giai đoạn 3 chứng kiến Chính phủ Thủ tướng Modi tăng cường triển khai ngoại giao sức mạnh mềm qua Yoga, với ba hình thức chính Đầu tiên, Thủ tướng Modi trực tiếp giới thiệu Yoga tại các diễn đàn quốc tế, nhằm nâng cao nhận thức và tầm quan trọng của bộ môn này.
Tạp chí Nghiên cứu Ấn Độ và châu Á, số 3/2019, đã trình bày bài viết "Yoga: Con đường từ văn hóa đến ngoại giao sức mạnh mềm của Ấn Độ", thuộc Viện Nghiên cứu Ấn Độ và Tây Á, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam Bài viết khám phá vai trò của yoga như một công cụ văn hóa và ngoại giao trong việc thúc đẩy sức mạnh mềm của Ấn Độ trên trường quốc tế.
Ấn Độ đã thúc đẩy yoga qua các hoạt động ngoại giao cấp cao, bao gồm tặng sách và thảo luận về yoga với các chính khách như Thủ tướng Australia, Tổng thống Mỹ Obama và Tổng thống Nga Putin Ngoài ra, Ấn Độ tổ chức biểu diễn yoga trong các chuyến thăm, như chuyến thăm Trung Quốc năm 2015 giữa Thủ tướng Modi và Thủ tướng Lý Khắc Cường Đặc biệt, vào Ngày Yoga quốc tế 21/6/2015, các đại sứ quán Ấn Độ ở 177 quốc gia đã tổ chức hơn 3.000 sự kiện biểu diễn yoga Tại New Delhi, Thủ tướng Modi cùng 35.985 người đã đồng diễn yoga, thiết lập kỷ lục Guinness về số người luyện yoga cùng lúc tại một địa điểm.
Yoga là một văn hóa có sức mạnh mềm quan trọng trong ngoại giao nhờ tính thần bí, bao dung và thực dụng Sự phát triển nội dung thực dụng của Yoga giúp giảm thiểu yếu tố tín ngưỡng, từ đó hạn chế xung đột văn hóa trong các hoạt động ngoại giao Chính phủ Ấn Độ đã coi Yoga là công cụ chiến lược để thực thi ngoại giao sức mạnh mềm, nâng cao ảnh hưởng văn hóa của đất nước Dưới sự lãnh đạo của chính quyền Modi, Yoga đã trở thành một phương tiện thành công trong việc quảng bá văn hóa Ấn Độ, thay thế cho phim ảnh Bollywood vốn có những hạn chế nhất định.
Tổng quan về cơ chế chuyển hóa văn hóa thành sức mạnh
Khi nào văn hóa chuyển hóa thành sức mạnh
Sự đồng thuận từ phía nhân dân của quốc gia sau này đã tạo điều kiện thuận lợi cho mối quan hệ giữa hai chính phủ, phù hợp với ý định của quốc gia phát tán văn hóa.
Sự thành công của một nền văn hóa trong việc "cảm hóa" thế giới bên ngoài cho thấy nó đã trở thành một hình thức sức mạnh mềm trên trường quốc tế.
Quá trình chuyển hóa văn hóa thành sức mạnh
Quá trình chuyển hóa văn hóa thành sức mạnh có thể được hiểu qua bốn cấp độ: hiện diện, thấu hiểu, chấp nhận và noi theo Ở cấp độ hiện diện, văn hóa chỉ đơn thuần là một sự kiện bên lề trong mắt những người lạ, dễ bị bỏ qua Khi đạt đến cấp độ thấu hiểu, văn hóa thể hiện các đặc tính nổi bật, giúp công chúng bên ngoài nhận ra và thông cảm với các giá trị của nó Điều này dẫn đến sự khoan dung lẫn nhau giữa các nền văn hóa, tạo ra sức mạnh của sự cảm thông và chia sẻ từ bên ngoài.
Khi công chúng bên ngoài đạt đến cấp độ “chấp nhận”, họ đã nhận ra các giá trị chung trong nền văn hóa này, tạo ra sự kết nối và chia sẻ với “bên trong”.
Tìm kiếm tiếng nói chung không chỉ mở ra cơ hội hợp tác mà còn giúp gia nhập vào một cộng đồng văn hóa đa dạng hơn, từ đó nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng lớn này Đây là một sức mạnh vượt trội so với các cấp độ trước đó.
Nền văn hóa phát huy sức mạnh tối đa khi được công chúng của các nền văn hóa khác "sao chép", "mô phỏng" và "làm theo".
Cơ chế này có thể được thực hiện qua nhiều phương pháp khác nhau, trong đó hai phương thức chính bao gồm việc sử dụng truyền thông đại chúng và xuất khẩu văn hóa.
Về truyền thông đại chúng văn hóa đại chúng -
Trong ngoại giao văn hóa, phổ biến và nổi bật nhất là việc sử dụng các kênh
Truyền thông đại chúng và các ấn phẩm văn hóa đại chúng đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải giá trị và chuẩn mực văn hóa nội địa ra thế giới Qua đó, truyền thông không chỉ thúc đẩy quá trình di truyền văn hóa trong cộng đồng truyền thống mà còn mô phỏng văn hóa giữa các cộng đồng khác nhau.
Cơ chế chuyển hóa giữa truyền thông đại chúng và văn hóa đại chúng có thể được hình dung như sau: các giá trị, tư tưởng và mục tiêu được đưa vào quá trình truyền thông, từ đó hình thành nên quan điểm, nhu cầu và thị hiếu của công chúng Cuối cùng, những yếu tố này ảnh hưởng đến việc xây dựng chính sách đầu ra.
Hiện nay, trong bối cảnh ngoại giao công chúng và ngoại giao văn hóa, các quốc gia đang nỗ lực truyền bá hình ảnh của mình ra toàn cầu để tạo sự chia sẻ, cảm tình và lòng tin từ công chúng nước khác Mục tiêu của họ là ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của các đối tác, theo hướng có lợi cho lợi ích quốc gia của mình.
Khi mọi người đều hành xử như vậy, tình trạng "nhiễu tin" bắt đầu xuất hiện Trong bối cảnh này, các luồng thông tin và tư tưởng được coi là "trung tính".
“Phi chính trị”, “phi ý thức hệ” và “phi mưu đồ” dễ dàng được công chúng quốc tế chấp nhận hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho kênh “xuất khẩu văn hóa” Điều này cho thấy rằng các hình thức phát tán thông tin miễn phí do chính phủ thực hiện với mục đích chính trị thuần túy đang gặp khó khăn hơn trong việc thu hút sự chú ý của người dân.
Về xuất khẩu văn hóa Xuất khẩu văn hóa không phải là một công việc đơn giản Trước hết nó đòi hỏi
Các bên xuất khẩu cần phát triển một nền văn hóa nội địa mạnh mẽ và độc đáo, đồng thời phải nâng cao khả năng giao tiếp và chia sẻ để tạo ra sự kết nối hiệu quả.
Khi văn hóa và truyền thông trở thành các ngành công nghiệp lợi nhuận, việc xuất khẩu văn hóa yêu cầu các quốc gia chú ý đến thị trường sản phẩm văn hóa Điều này có nghĩa là các ấn phẩm văn hóa như phim, nhạc, sách báo cần trở thành hàng hóa đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của công chúng cả trong và ngoài nước.
Văn hóa không chỉ được truyền tải qua truyền thông và ấn phẩm, mà còn lan tỏa mạnh mẽ thông qua các "vật mang" khác, trong đó con người và hàng hóa tiêu dùng là những yếu tố phổ biến và dễ nhận thấy nhất.
Văn hóa của con người được thể hiện qua tính cách, thói quen, hành vi và ngôn ngữ, thường được gọi là “văn hóa nhân cách” Điều này liên quan chặt chẽ đến nền giáo dục và đào tạo trong nước.
Văn hóa của một quốc gia được lan tỏa qua hàng hóa trong quá trình mở rộng thị phần, và văn hóa này gắn liền với chất lượng, uy tín và thương hiệu sản phẩm Điều này phản ánh sự phát triển của nền kinh tế đất nước.
TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA ANIME MANGA NHẬT BẢN -
Thôn g tin tổng quan
Từ "Manga" (chữ Hán: Mạn Họa) lần đầu tiên xuất hiện vào năm 1798 để chỉ các bức tranh của họa sĩ Santo Kyoden Theo thời gian, thuật ngữ này đã được mở rộng để chỉ các tác phẩm tranh vẽ của các họa sĩ Nhật Bản trong quá khứ Đến năm 1902, "manga" chính thức được sử dụng để chỉ truyện tranh được sản xuất theo phong cách Nhật Bản.
3 “Lịch sử hình thành và phát triển truyện tranh Nhật Bản (Manga) 2019 Truy cập 4/6/2021
h
Manga khác biệt với các thể loại khác không chỉ ở việc "kể chuyện bằng hình ảnh", mà còn ở kỹ thuật chia khung hình, thể hiện ánh sáng, bóng tối, và hành động, tạo nên những tình huống sống động Điều này khiến manga có sự tương đồng với điện ảnh, và có thể coi manga như một "bộ phim" trên trang giấy, mặc dù không có âm thanh.
Anime, từ mượn từ tiếng Anh "Animation", chỉ những bộ phim hoạt hình mang phong cách Nhật Bản Khác với manga, anime xuất hiện sau vào đầu thế kỷ 20, khi hoạt hình phương Tây có những bước tiến lớn và thu hút đông đảo người hâm mộ Các họa sĩ Nhật Bản đã bắt đầu nghiên cứu và phát triển cách làm hoạt hình, dẫn đến sự ra đời của anime.
1.3: Một vài đặc điểm chung của Manga và Anime
Anime và Manga có mối quan hệ cộng sinh chặt chẽ, với sự phát triển của Manga tạo nền tảng cho Anime, trong khi kỹ thuật làm phim của Anime giúp truyền tải nội dung Manga một cách sâu sắc hơn Hầu hết các tác phẩm manga nổi tiếng đều được chuyển thể thành anime Đối tượng của cả hai loại hình này rất đa dạng, không chỉ giới hạn ở trẻ em như nhiều người vẫn nghĩ, mà còn được phân chia theo thể loại phù hợp với từng giới tính và độ tuổi.
Lịch sử phát triển
Lịch sử hình thành và phát triển manga có thể chia thành 5 mốc chính:
Thời kỳ khởi thủy của Manga (tranh mạn họa) kéo dài từ khoảng năm 700 đến 1814, bắt đầu với những tranh biếm họa được phát hiện vào những năm 710 SCN Trong thời kỳ Heian (794-1185), tranh mạn họa phát triển mạnh mẽ, phản ánh đời sống quý tộc và triều đình Nhật Bản, đồng thời phục vụ cho mục đích rao giảng giáo lý Đại thừa Đến năm 1798, thuật ngữ “manga” lần đầu tiên được sử dụng.
4 Lesley Aeschliman (2007) “What Is Anime?” Bell a Online Truy cập 4/6/2021. h
12 sử dụng để chỉ những tác phẩm của nhà thơ, họa sĩ Santo Kyoden Vào năm 1814,
Từ thế kỷ 18, "manga" đã được nhắc đến trong các tác phẩm như Manga Hyakujo của Aikawa Minwa và Hokusai Manga của Katsushika Hokusai, phân loại hình vẽ từ các tác phẩm ukiyo-e.
19 trở về trước, “manga” được hiểu theo nghĩa là những bức vẽ tràn trên trang giấy, có thể mang một câu chuyện nào đó hoặc không
Thời kỳ 1855-1895 đánh dấu sự mở cửa ngoại giao của Nhật Bản, tạo điều kiện cho sự du nhập của "dải truyện tranh ngắn", từ đó hình thành nên Manga - một phần quan trọng trong thị trường xuất bản Nhật Bản hiện nay Trong giai đoạn này, Manga được gọi là Ponchi e, và Nhật Bản bắt đầu xuất bản các tạp chí biếm họa dày từ 1-4 trang, đồng thời mời các họa sĩ nước ngoài đến dạy học sinh về đường nét, màu sắc và dáng điệu.
Thời kỳ từ 1895 đến 1923 chứng kiến sự nở rộ của các tạp chí, đặc biệt là các tạp chí châm biếm, thu hút sự quan tâm lớn từ công chúng Nhận thấy tiềm năng này, các ông chủ tòa soạn đã nhanh chóng mở rộng đối tượng độc giả bằng cách phát triển thêm nhiều sản phẩm tạp chí với các chủ đề đa dạng hơn.
Thập niên 20 là thời kỳ phát triển mạnh mẽ của các tạp chí và nhà xuất bản tại Nhật Bản, với sự ra đời của nhiều bộ truyện tranh cho cả người lớn và trẻ nhỏ Năm 1923, một nghiệp đoàn manga được thành lập và phát triển rộng rãi Trong giai đoạn 1930-1941, Norakuro và Mickey no Katsuyaki trở thành hai bộ truyện tranh nổi tiếng đầu tiên của Nhật Bản, chịu ảnh hưởng từ phong cách vẽ và nhân vật hoạt hình của Walt Disney Từ năm 1931 đến 1945, mặc dù Nhật Bản gia tăng sức mạnh tại Châu Á, cuộc chiến tranh với Mỹ đã dẫn đến thất bại Manga trở thành công cụ tuyên truyền thời chiến, nhưng không thể xóa bỏ hoàn toàn ảnh hưởng của văn hóa bên ngoài; đặc biệt, Chuột Mickey trở thành biểu tượng tại Nhật, với các nhân vật lấy cảm hứng từ Mickey vừa là đặc vụ của phe đối lập, vừa được chào đón.
Thời kỳ từ 1946 đến 1984 đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của manga ra thế giới Mặc dù Nhật Bản là nước thua cuộc trong Thế chiến II và bị chiếm đóng bởi Mỹ và Liên Xô, nhưng chính trong những năm tháng này, văn hóa Nhật Bản, đặc biệt là manga, đã trở thành cầu nối giúp thế giới hiểu biết nhiều hơn về đất nước này, không phải thông qua xâm lược mà qua nghệ thuật.
Tezuka Osamu (1928 – 1989) là người đầu tiên đưa manga ra thế giới với tác phẩm nổi tiếng Astro Boy, đánh dấu sự khởi đầu cho sự cạnh tranh giữa manga Nhật Bản và truyện tranh Mỹ Từ đó, "manga" trở thành biểu tượng cho truyện tranh Nhật Bản, thể hiện qua các khung hình điện ảnh, khung thoại bong bóng và kỹ thuật biểu hiện độc đáo Tiếp nối thành công của Tezuka, Fujiko F Fujio với tác phẩm Doraemon đã giúp manga lan tỏa rộng rãi hơn ra toàn cầu, tạo nền tảng cho nhiều tác giả và đề tài mới lạ xuất hiện và được đón nhận quốc tế.
+ Manga tự khẳng định vị trí (2000 – nay)
Từ năm 2000, manga đã phát triển mạnh mẽ với sự gia tăng đáng kể về số lượng tác giả và tác phẩm Sự phân chia thể loại cũng trở nên đa dạng và phức tạp hơn Nhờ vào sự phát triển của internet, manga đã trở thành một hiện tượng toàn cầu, thu hút sự chú ý của đông đảo người hâm mộ trên khắp thế giới.
Vào năm 1914, sự du nhập của truyện tranh Mỹ và Châu Âu vào Nhật Bản đã khơi dậy niềm hứng thú cho các họa sĩ biếm họa, dẫn đến sự ra đời của bộ phim hoạt hình chuyên nghiệp đầu tiên tại Nhật Bản vào năm 1917 Tuy nhiên, hoạt hình Nhật Bản vẫn chưa được ưa chuộng vì công chúng vẫn đang tập trung vào những thành công nổi bật của Walt Disney.
- Tezuka Osamu - người tiên phong thúc đẩy sự phát triển anime h
Vào thập niên 60, Tezuka Osamu, được coi như "Walt Disney" của phương Đông, đã tạo ra một sức sống mới cho hoạt hình Nhật Bản và trở thành ông tổ của ngành công nghiệp manga Ông đã giới thiệu phong cách đặc trưng của mình qua anime "Three Tales", chương trình kể chuyện anime đầu tiên được phát sóng trên đài truyền hình quốc gia Thành công của chương trình này đã dẫn đến việc sản xuất anime dài tập đầu tiên, "Otogi Manga Calendar", được phát sóng liên tục từ năm 1961 đến 1964.
Trong những năm 70, Tezuka Osamu không chỉ dẫn dắt ngành công nghiệp phim hoạt hình mà còn truyền cảm hứng cho hàng nghìn thế hệ sau, góp phần thúc đẩy sự phát triển đa dạng về thể loại và phong cách trong lĩnh vực này.
Sự ra đời của đế chế Ghibli đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc đưa anime Nhật Bản vươn ra toàn cầu, đặc biệt là vào nửa cuối thế kỷ 20 khi thể loại này du nhập vào các nước phương Tây và nhanh chóng chiếm được cảm tình của khán giả Những bộ phim hoạt hình độc đáo và sáng tạo của Miyazaki Hayao cùng xưởng phim Ghibli như Spirited Away, Castle in the Sky và Grave of the Fireflies không chỉ được công nhận bởi người xem mà còn giành được nhiều giải thưởng Oscar danh giá, khẳng định vị thế của anime trên bản đồ điện ảnh thế giới.
Hoạt hình Nhật Bản đã có ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều bộ phim nổi tiếng của Hollywood, trong đó có tác phẩm The Matrix (Ma Trận) của chị em nhà Wachowski, được lấy cảm hứng từ anime “Ghost in the Shell”.
Anime Nhật Bản, đặc biệt là tác phẩm của Oshii Mamoru như Ghost in the Shell (1995) và Kon Satoshi với Perfect Blue, đã có ảnh hưởng sâu sắc đến điện ảnh quốc tế Bộ phim Requiem for A Dream (2000) của Darren Aronofsky đã vay mượn nhiều hình ảnh từ Perfect Blue, cho thấy sức hút mạnh mẽ của anime Ngoài ra, Dark City và nhiều bộ phim khoa học viễn tưởng khác cũng chịu ảnh hưởng từ Akira (1985), một trong những anime nổi tiếng nhất Những tác phẩm này chứng minh sự trưởng thành và tầm ảnh hưởng lớn của hoạt hình Nhật Bản trên toàn cầu.
Thực trạng
Sự phát triển mạnh mẽ của Anime - Manga đã được thúc đẩy bởi công nghệ kỹ thuật số và truyền thông trực tuyến, lan tỏa không chỉ trong khu vực châu Á mà còn ra toàn cầu Anime đã đạt được thành công quốc tế nhờ vào các chương trình sản xuất tại Nhật Bản được lồng tiếng Anh, trong khi manga được dịch ra nhiều thứ tiếng và được đón nhận rộng rãi Sự gia tăng văn hóa đại chúng quốc tế đã dẫn đến việc nhiều phim hoạt hình và truyện tranh nước ngoài áp dụng phong cách anime Theo số liệu của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản, anime chiếm khoảng 60% số lượng phim hoạt hình sản xuất toàn cầu vào tháng 1 năm 2004 Mặc dù chưa có số liệu chính xác về tỷ trọng của manga trong ngành truyện tranh toàn thế giới, nhưng vào đầu thế kỷ 21, ngành công nghiệp manga Nhật Bản đã lớn mạnh đến mức vượt qua cả Mỹ và Pháp.
Làn sóng Anime - Manga đã thúc đẩy sự phổ biến của ngôn ngữ Nhật Bản, với số lượng người nước ngoài học tiếng Nhật tăng từ 127.000 vào năm 1979 lên gần 4 triệu vào năm 2012 Văn hóa đại chúng Nhật Bản, bao gồm anime, manga và J-pop, đã tạo ra những ảnh hưởng mạnh mẽ, từ phong cách ăn mặc kiểu Nhật như đồng phục nữ sinh và phong cách lolita đến các quán cà phê mang đậm dấu ấn Nhật Bản Hơn nữa, anime và manga còn có mối liên hệ chặt chẽ với nhiều ngành kinh tế khác như game, cosplay, âm nhạc và du lịch, chứng tỏ sức ảnh hưởng to lớn của chúng trong đời sống hiện đại.
5 Dr.Jackal 2016 “Disney và anime đã ảnh hưởng đến hoạt hình hiện đại thế nào?” Gamek Truy cập 6/6/2021
6 Tổ chức Xúc tiến Mậu dịch Nhật Bản 2005 “Japan Animation Industry Trends” Truy cập 6/6/2021
7 “Manga khi người Nhật viết truyện tranh (Bài 2)” - thethaovanhoa.vn Truy cập 6/6/2021 < https://thethaovanhoa.vn/van-hoa/manga- khi -nguoi-nhat-viet-truyen-tranh-bai-2-n20101107165816941.htm >
Báo cáo của Kuroshio Shuppan năm 2013 về tình hình giáo dục tiếng Nhật ở nước ngoài đã nêu rõ các điều kiện hiện tại của các tổ chức giáo dục tiếng Nhật trong năm tài chính 2012 Tài liệu này được phát hành bởi Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản.
Trong chương 1 "Cơ chế chuyển hóa làn sóng văn hóa Anime - Manga thành sức mạnh", tác giả đã trình bày các khái niệm về sức mạnh mềm, sự phát tán văn hóa, xuất khẩu văn hóa và truyền thông đại chúng Chương này cũng cung cấp cái nhìn tổng quan về văn hóa đại chúng Anime - Manga của Nhật Bản qua các giai đoạn khác nhau, đồng thời nêu rõ thực trạng của làn sóng văn hóa này Những thông tin trong chương I sẽ làm nền tảng cho các lập luận và phân tích trong các chương tiếp theo.
SỰ CHUYỂN HÓA VĂN HÓA MANGA ANIME THÀNH SỨC MẠNH -
Các cấp độ trong cơ chế chuyển hóa văn hóa Manga Anime thành sức mạnh -
Quá trình chuyển hóa văn hóa thành sức mạnh, về thực chất, là làm cho văn hóa ấy trở thành phổ biến lần lượt các cấp độ:
Lắng nghe và biết đến một nền văn hóa là bước đầu tiên để đạt được sự thấu hiểu, từ đó dẫn đến cảm thông và chia sẻ Khi những giá trị văn hóa này được chấp nhận và lan tỏa, chúng trở thành những tiêu chuẩn để người khác noi theo và học hỏi Khi một quốc gia có thể khuếch tán văn hóa của mình đến những cấp độ này, điều đó chứng tỏ họ đã thành công trong việc xây dựng "sức mạnh mềm".
1 Cấp độ “nhận biết” Đây là cấp độ đầu tiên mà văn hóa thể hiện được sức mạnh của mình Lúc này công chúng các quốc gia khác đang nhận thức được một số nét văn hóa truyền thống của quốc gia đang cố gắng tác động tới họ, nhưng chỉ dừng lại ở mức độ nhận thức chứ chưa dẫn đến các mức độ cao hơn
Văn hóa Nhật Bản được thể hiện rõ nét qua các tập truyện tranh và hoạt hình, nơi những giá trị truyền thống được khắc họa sinh động qua những nhân vật dễ thương.
Bài viết của 9 PGS.TS Phạm Thái Việt và Lý Thị Hải Yến (2012) mang tên "Ngoại giao văn hóa: Cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế và ứng dụng" được xuất bản bởi NXB Chính trị hành chính tại Hà Nội Nội dung của tác phẩm tập trung vào lý thuyết và thực tiễn của ngoại giao văn hóa, đồng thời cung cấp những bài học kinh nghiệm từ các quốc gia khác nhau trong việc áp dụng chiến lược này.
Nhiều bộ truyện tranh Nhật Bản đã tích cực quảng bá các điệu nhảy truyền thống như Bon odori, Kabuki và Yosakoi, nhằm phục hồi và gìn giữ văn hóa đang mai một Những điệu múa này thường được biểu diễn trong các lễ hội và mang đậm bản sắc dân tộc Các nhân vật học sinh trung học trong truyện, với tình yêu dành cho các điệu nhảy này, đã thành lập câu lạc bộ để phát huy và bảo tồn nét đẹp văn hóa Qua đó, độc giả không chỉ hiểu biết thêm về các điệu nhảy mà còn cảm nhận được tinh thần dân tộc mạnh mẽ của người Nhật.
Manga ”Hanayamata” kể về câu l c b múa Yosakoi (bên trái) ạ ộ và anime “Kabukibu” xoay quanh câu lạc bộ kịch kabuki c a các b n h ủ ạ ọc sinh (bên phải)
Bên cạnh đó, các tác phẩm cũng rất khéo léo đưa vào những chi tiết về lễ hội của Nhật
Nhật Bản, hay còn gọi là "đất nước mặt trời mọc", nổi bật với sự đa dạng văn hóa và các lễ hội độc đáo Trong bộ truyện tranh Doremon, nhiều trò chơi truyền thống của Nhật Bản được giới thiệu một cách tinh tế và dễ thương, như Ayatori (trò đan dây), Hanetsuki (trò chơi đánh cầu vào đầu năm mới) và Koma (trò chơi quay).
Trang phục Kimono cùng trò chơi Hanetsuki được đưa vào truyện tranh Doremon
Anime và manga mang đến cho độc giả cái nhìn sâu sắc về văn hóa Nhật Bản, thể hiện sự phát triển hiện đại nhưng vẫn giữ gìn truyền thống và bản sắc văn hóa độc đáo Mặc dù nhiều người nước ngoài nhận biết về Nhật Bản qua các yếu tố văn hóa này, nhưng sự hiểu biết của họ vẫn còn ở mức độ nông cạn, chưa đạt được sự thấu hiểu sâu sắc hơn về nghệ thuật anime và manga.
2 Cấp độ “thấu hiểu” Ở cấp độ hai, nền văn hóa đó đã bộc lộ các đặc tính “trội” và “lặn” trong con mắt của công chúng bên ngoài Nhờ đó, công chúng bên ngoài có thể hiểu được vì sao nó hành xử như vậy, và thông cảm với các giá trị mà nó theo đuổi Ở vị thế này, người ta nói đến sự khoan dung lẫn nhau giữa các nền văn hóa, văn hóa đã có được sức mạnh của sự cảm thông, chia sẻ từ bên ngoài Đây là cấp độ tiếp nối sau cấp độ nhận biết Ở cấp độ này công chúng đã để ý hơn vào các nét văn hóa của quốc gia ban đầu, nhưng sức mạnh chuyển biến văn hóa chỉ dừng lại ở mức độ cảm thông giữa văn hóa nước sở tại và luồng văn hóa mới
Con người Nhật Bản được phản ánh chân thực qua các bộ phim hoạt hình, thể hiện lối sống đề cao tinh thần đoàn kết, thượng võ Họ nổi bật với sự cần cù, tỉ mỉ và tính kỷ luật cao, tạo nên một nền văn hóa đặc sắc và mạnh mẽ.
Thông qua các bộ anime mô tả sự tàn phá khủng khiếp của chiến tranh và thiên tai, chúng ta có thể hiểu rằng việc vượt qua những khó khăn này là cần thiết để trở thành một cường quốc.
Sự phát triển của Nhật Bản ngày nay là kết quả của nỗ lực, tính cách chăm chỉ và tinh thần tiết kiệm của người dân nơi đây Họ không ngừng lao động để tạo ra giá trị cho cộng đồng, điều này lý giải cho cụm từ "Văn hóa làm việc đến chết" thường được nhắc đến khi nói về quốc gia này, khiến chúng ta cảm thấy đồng cảm hơn với họ.
Hoạt hình “Mộ Đom Đóm” lột tả cuộc sống của trẻ em Nhật trong nửa cuối chiến tranh thế giới thứ 2.
Người Nhật rất coi trọng mối quan hệ thứ bậc, điều này thể hiện rõ qua việc sử dụng các hậu tố như -san, -chan, và -sama trong giao tiếp Ý thức tôn trọng thứ bậc đã có từ lâu và vẫn được duy trì mạnh mẽ trong xã hội Nhật Bản hiện đại Ngôn ngữ xưng hô và cách chào hỏi phản ánh sắc thái tôn ti trật tự, với kính ngữ (sonkeigo) dành cho người lớn tuổi và người có địa vị, trong khi khiêm nhường ngữ (kenjogo) được sử dụng khi nói về bản thân và gia đình Cấu trúc này góp phần tạo nên tinh thần đoàn kết và lòng trung thành của người Nhật, giúp việc đạt được mục tiêu tập thể trở nên dễ dàng hơn Mặc dù một số quốc gia, bao gồm Việt Nam, cũng có sự ứng xử theo tôn ti trật tự, nhưng mức độ không nghiêm ngặt như ở Nhật Bản, chỉ dừng lại ở mức độ thấu hiểu.
Khi đạt đến cấp độ “chấp nhận”, công chúng bên ngoài nhận ra các giá trị chung trong nền văn hóa này, tạo ra sự kết nối và chia sẻ với “bên trong”.
Tìm được tiếng nói chung đồng nghĩa với việc gia nhập vào một cộng đồng văn hóa rộng lớn hơn, từ đó nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ Văn hóa Nhật Bản khi du nhập vào Việt Nam sẽ dễ dàng hơn so với các quốc gia phương Tây nhờ vào vị trí địa lý gần gũi Việt Nam và Nhật Bản đều thuộc khu vực châu Á, dẫn đến sự đồng nhất về con người, lối sống và văn hóa, giúp cho nhiều đặc điểm của văn hóa Nhật Bản được cộng đồng Việt Nam chấp nhận.
Trong lĩnh vực thời trang Nhật Bản, Kimono là quốc phục truyền thống với thiết kế nữ thường có màu sắc nhã nhặn và hoa văn nổi bật, trong khi Kimono nam thường tối màu và không có hoa văn Nhiều manga và anime không chỉ tái hiện hình ảnh Kimono mà còn hướng dẫn cách mặc Phụ nữ mặc Kimono thường bó sát trang phục và phải mặc lớp Juban bên trong để bảo vệ Kimono, sau đó thắt Obi lụa Họ thường đi kèm với vớ tabi trắng, guốc gỗ và túi nhỏ Ngoài Kimono, Yukata là trang phục mùa hè truyền thống, được may đơn giản hơn và không có lớp lót, mang lại cảm giác thoải mái và mát mẻ cho người mặc.
Đánh giá hiệu quả của cơ chế chuyển hóa văn hóa Manga Anime thành sức mạnh - 23 1 Hiệu quả
Anime và Manga đã tạo ra những ảnh hưởng tích cực đáng kể đối với Nhật Bản Thành công này chủ yếu nhờ vào sự sáng tạo không ngừng của các tác giả, cùng với chiến lược đổi mới rõ ràng và sự phối hợp hiệu quả với truyền thông Nhật Bản.
Từ năm 2012, Thượng viện Nhật Bản đã phê duyệt việc thành lập quỹ 500 triệu USD trong vòng 20 năm để thúc đẩy văn hóa Nhật Bản ra thế giới Chiến dịch mang tên Cool Japan nhằm quảng bá các giá trị văn hóa đặc trưng như anime, manga, thiết kế thời trang, ẩm thực và du lịch Nhật Bản.
Chiến dịch Cool Japan đã thúc đẩy nhiều sáng kiến liên quan đến anime và manga, với quỹ Cool Japan đầu tư khoảng 3,7 triệu USD để quảng bá văn hóa Nhật Bản ra toàn cầu Quỹ này tài trợ mở trường đào tạo họa sĩ manga, anime và nghệ sĩ lồng tiếng tại 12 quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á, đồng thời hỗ trợ Sentai Holdings trong việc cấp phép anime cho Bắc Mỹ Chính phủ Nhật Bản cũng tạo điều kiện cho báo chí nước ngoài tham quan các xưởng sản xuất anime và tổ chức các sự kiện như triển lãm, cuộc thi và liên hoan phim Nhật Để bảo vệ bản quyền, chính phủ đã thực hiện các biện pháp nghiêm ngặt, bao gồm các hiệp định thương mại tự do và các chiến dịch như "Manga-Anime Guardians Project", xóa bỏ hàng trăm tác phẩm vi phạm bản quyền và ra mắt website "Manga-Anime here" phục vụ miễn phí cho người dùng.
11 NCS Lư Thị Thanh Lê Nghiên cứu: “Điện ảnh như một công cụ của ngoại giao văn hóa: Trường hợp của
Nhật Bản và Hàn Quốc” Trường ĐH KHXH&NV – ĐH Quốc Gia Hà Nội
12 Eric Margolis.(2020) “Cool Japan campaign at a crossroads 10 years after setting sights abroad” [Online] < https://www.japantimes.co.jp/culture/2021/05/31/general/cool-japan-success/> Truy cập 6/6/2021
13 Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) (2014) “METI to Start the First Cross-Industry
Anti-Piracy Measures for Manga and Anime”
14 Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI) 2014 “METI to Start the Second Project for Promoting
Cross-Industry Anti- Piracy Measures for Manga and Anime”. h
Văn hóa Nhật Bản được xuất khẩu một cách hiệu quả thông qua phim hoạt hình và truyện tranh, với sự hỗ trợ từ Chính phủ trong việc truyền tải nét đặc sắc văn hóa Những tác phẩm này khéo léo kết hợp các yếu tố truyền thống và hiện đại, tạo ra sự hòa quyện giữa cái chung và cái riêng, gần gũi và mới lạ Qua đó, người xem được khám phá nhiều khía cạnh của văn hóa Nhật Bản như ẩm thực, trang phục, lễ hội, lối sống và tư duy Độc giả có cơ hội tìm hiểu về trang phục Kimono, nghệ thuật ẩm thực Nhật Bản, trà đạo, lịch sử Samurai, và tinh thần kiên cường của các võ sĩ kiếm đạo, từ đó góp phần nâng cao nhận thức về văn hóa xứ Phù Tang.
Anime - Manga đã thành công trong việc kết nối cộng đồng quốc tế nhờ tình yêu chung với truyện tranh và văn hóa Nhật Bản Các lễ hội cosplay ra đời, cho phép người hâm mộ hóa thân thành các nhân vật yêu thích, với nhiều sự kiện nổi bật như Katsucon tại Mỹ Tại Việt Nam, phong trào cosplay cũng đang phát triển mạnh mẽ, từ Hà Nội đến các thành phố khác, thu hút ngày càng nhiều người tham gia.
Các cuộc thi cosplay tại Hồ Chí Minh và Hải Phòng đang ngày càng gia tăng về số lượng và chất lượng, với sự xuất hiện của nhiều shop may đồ cosplay và nhóm cosplay mới Hình ảnh của các cosplayer cũng được chăm chút kỹ lưỡng hơn, từ việc chọn địa điểm đến kỹ thuật photoshop, thể hiện sự đầu tư và đam mê trong cộng đồng này.
26 tâm huyết của cộng đồng yêu mến Anime - Manga nói chung hay cộng đồng Cosplayer nói riêng
2 Hạn chế Bên cạnh những hiệu ứng tích cực mà làn sóng Anime Manga đã mang đến các quốc gia - trên toàn thế giới thì cũng không thể phủ nhận một vài điểm tiêu cực trong làn sóng văn hóa này a Xuất hiện những “fan cuồng” không phân biệt được thế giới thật và thế giới ảo
Sự giao thoa văn hóa có thể diễn ra theo hai chiều hướng, tích cực hoặc tiêu cực Khi tiếp nhận văn hóa anime manga của Nhật Bản, một bộ phận khán giả đã bị cuốn vào "ảo tưởng", dẫn đến việc xa rời thực tại Những người này thường được gọi là những người ảo tưởng, họ chỉ thích đắm chìm trong thế giới 2D của anime và manga, bỏ qua thực tại xung quanh Điều này tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, khi mà sự đắm chìm quá mức có thể ảnh hưởng đến cuộc sống thực của họ.
Sự "say mê" có thể dẫn đến việc xa lánh cuộc sống thực tại, coi thường nó như "rác rưởi" và khao khát sống trong một thế giới "lý tưởng" Đây là vấn đề nghiêm trọng không chỉ ở Nhật Bản mà còn ở nhiều quốc gia khác, khi số lượng thanh niên Hikikomori - những người sống tách biệt trong thế giới ảo của riêng họ - ngày càng gia tăng Tình trạng này không chỉ tạo áp lực cho gia đình mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội Hơn nữa, nhiều bộ truyện tranh và hoạt hình hiện nay chứa đựng các yếu tố bạo lực và gợi dục, không phù hợp với trẻ em, góp phần vào vấn đề này.
Manga và anime, với sự đa dạng về nội dung và chủ đề, không chỉ mang lại những tác động tích cực đến trẻ em mà còn chứa đựng nhiều khía cạnh cần được chú ý.
Một số thể loại manga bị coi là hỗn tạp, tiêu cực và không lành mạnh, chứa đựng cảnh bạo lực và giới tính Những tác phẩm này có thể ảnh hưởng xấu đến thanh, thiếu niên, làm suy giảm quá trình hình thành tâm sinh lý của họ và dẫn đến hành động trái pháp luật.
Việc thường xuyên tiếp xúc với manga và anime bạo lực có thể ảnh hưởng đáng kể đến thanh thiếu niên, đặc biệt là trẻ em Ở độ tuổi này, các em chưa có nhận thức đầy đủ về tính đúng đắn của hành vi, thường hành động theo kiểu mô phỏng và bắt chước những gì thấy được.
Trẻ em thường vô thức bắt chước các hành vi bạo lực từ truyện và hoạt hình Hơn nữa, sự xuất hiện tràn lan của đồ chơi bạo lực dựa trên các bộ phim hoạt hình và truyện đã tạo cơ hội cho trẻ không chỉ quan sát mà còn trải nghiệm những hành vi này thông qua việc chơi.
Vì thế, từ tư duy đến hành động, thậm chí là ngôn từ cũng ngày càng phát triển theo xu hướng “bạo lực”
Nhiều truyện tranh và hoạt hình Nhật Bản chứa hình ảnh gợi dục, với các nhân vật nữ ăn mặc hở hang và được mô tả một cách phóng đại, có thể tác động tiêu cực đến thẩm mỹ và xu hướng của thanh thiếu niên, đặc biệt là học sinh trung học Những hình ảnh này không chỉ ảnh hưởng đến tư duy và nhận thức của các em mà còn có thể dẫn đến hành vi không mong muốn.
Trong chương II, tác giả đã đề cập đến từng cấp độ cụ thể mà làn sóng văn hóa Nhật
Anime và Manga đã có sự xâm nhập mạnh mẽ vào Việt Nam và các quốc gia khác trên thế giới, cho thấy rằng văn hóa này cần trải qua các giai đoạn phát triển để chuyển hóa thành sức mạnh Tác giả cũng phân tích hiệu quả và hạn chế của cơ chế chuyển hóa văn hóa của Nhật Bản Dựa trên lý luận và thực tiễn từ Nhật Bản, tác giả sẽ đưa ra khuyến nghị để nâng cao khả năng chuyển hóa văn hóa thành sức mạnh cho Việt Nam trong chương tiếp theo.
MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG CHUYỂN HÓA VĂN HÓA THÀNH SỨC MẠNH CHO VIỆT NAM
Chuyển hóa văn hóa thành sức mạnh là một nhiệm vụ quan trọng đối với Việt Nam, và Nhật Bản là một ví dụ điển hình về việc này Tác giả đưa ra một số khuyến nghị nhằm nâng cao khả năng chuyển hóa văn hóa thành sức mạnh quốc gia cho Việt Nam, từ việc phát huy giá trị văn hóa truyền thống đến việc áp dụng các mô hình phát triển bền vững.
1 Chính phủ Việt Nam cần tính toán rõ ràng về những “mục tiêu cụ thể” của nguồn lực văn hóa để chuyển hóa thành sức mạnh mềm văn hóa
Việt Nam tự hào với nền văn hóa độc đáo và lịch sử lâu đời, thể hiện tinh thần yêu nước và đoàn kết Đất nước có nhiều di sản văn hóa được UNESCO công nhận, cùng với nền ẩm thực phong phú, tạo nên bản sắc riêng biệt Tuy nhiên, vẫn còn nhiều giá trị văn hóa chưa được khai thác triệt để để tạo sức mạnh cho dân tộc Để nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế, cần xác định mục tiêu cụ thể trong việc phát huy sức mạnh mềm của văn hóa, bao gồm việc thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ chủ quyền văn hóa.
2) Xây dựng thương hiệu văn hóa quốc gia; 3) Gia tăng sức hấp dẫn văn hóa;
4) Thu hút thế giới đến với Việt Nam; 5) Quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới;
6) Nâng cao khả năng cạnh tranh quốc gia của các ngành công nghiệp văn hóa;
7) Nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, vị thế quốc gia trong quá trình hội nhập quốc tế
Để chuyển hóa văn hóa thành sức mạnh, Việt Nam cần xây dựng một chiến lược tổng thể quốc gia nhằm phát huy sức mạnh mềm văn hóa Chính phủ và các ban ngành liên quan cần đánh giá cụ thể khả năng nguồn lực của đất nước và nghiên cứu kỹ lưỡng các cấp độ ưu tiên của từng giá trị trong các loại hình văn hóa khác nhau.
Sau khi xác định thứ tự ưu tiên cho việc phát triển các giá trị văn hóa, các nhà quản lý và bộ ban ngành cần tìm kiếm các kênh truyền thông phù hợp để quảng bá văn hóa Ngoài các kênh truyền thống như truyền hình và báo chí, mạng xã hội như Facebook, Tiktok và Instagram hiện nay trở thành công cụ hiệu quả nhờ vào khả năng phủ sóng và tương tác cao Sử dụng những nền tảng này không chỉ giúp truyền tải thông điệp một cách sáng tạo mà còn tạo cơ hội lắng nghe phản hồi, góp ý và nhận xét từ cộng đồng.
Chúng ta có thể điều chỉnh hoặc bổ sung một số mục tiêu đã đề ra trước đó dựa trên ý kiến từ 29 khán giả trong và ngoài nước, nhằm đảm bảo sự phù hợp với nhu cầu của công chúng.
Để nâng cao văn hóa di sản vật thể và phi vật thể, chính phủ cần quảng bá thông qua du lịch, giúp du khách ghi nhớ những nét văn hóa đặc trưng của Việt Nam Điều này không chỉ thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội mà còn yêu cầu sự phối hợp giữa các nhà quản lý và lập pháp với các ban ngành liên quan để đưa ra quy định phù hợp, ngăn chặn việc lợi dụng lỗ hổng trong quản lý Đây là lựa chọn chuyển hóa hợp lý cho Việt Nam, quốc gia đang phát triển với nguồn lực kinh tế hạn chế nhưng sở hữu di sản văn hóa phong phú và hấp dẫn.
Nhân dân Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc gìn giữ và phát triển văn hóa dân tộc, bên cạnh những nỗ lực của chính phủ Để đưa văn hóa Lạc Hồng ra thế giới, cần có tinh thần đoàn kết và quyết tâm từ người dân Kiều bào Việt Nam ở nước ngoài có thể chia sẻ kiến thức văn hóa với bạn bè quốc tế, trong khi người dân trong nước có thể mang đến cho du khách những trải nghiệm tuyệt vời thông qua lòng hiếu khách và ẩm thực phong phú, cùng với cảnh đẹp thiên nhiên độc đáo Những hành động này không chỉ giúp phát triển sức mạnh mềm văn hóa của đất nước mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân Việt Nam đối với quê hương.