(Tiểu luận) đề bài tìm hiểu sách sự minh định của địa lý sách lịch sử giao thương thương mại định hình thế giới như thế nào

LUẬN ĐIỂM 1: ĐỊA LÝ LĂ NỀN TẢNG CHO SỰ PHÂT TRIỂN TOĂN NHĐN LOẠI- Khi đọc Chương I đến Chương VIII của cuốn “SỰ MINH ĐỊNH CỦA ĐỊALÝ”, độc giả nhận ra được tâc giả Robert D.Kaplan khẳng đ

BÁO CÁO TUẦN 3 MÔN: LỊCH SỬ QUAN HỆ QUỐC TẾ CẬN ĐẠI

ĐỀ BÀI: Tìm hiểu sách “Sự Minh định của Địa lý”;

sách “Lịch sử Giao thương thương mại định hình thế

giới như thế nào?”

Nhóm thực hiện: Hegemony

Lớp: C1.4

Hà Nội, 2022

a LUẬN ĐIỂM 1: ĐỊA LÝ LĂ NỀN TẢNG CHO SỰ PHÂT TRIỂN TOĂN NHĐN LOẠI

- Khi đọc Chương I đến Chương VIII của cuốn “SỰ MINH ĐỊNH CỦA ĐỊALÝ”, độc giả nhận ra được tâc giả Robert D.Kaplan khẳng định một điều rằngĐịa lý chính lă một phần không thể thiếu để nhận thức được điểm mạnh yếu củamột đất nước, để từ đó có những bước đi khôn ngoan, mă nói theo câch khâc lă

biết lăm cho hợp lòng trời Cũng chính vì thế độc giả nhận định được rằng “Địa

lý lă nền tảng cho sự phât triển toăn nhđn loại”

- Ở phần đầu của cuốn sâch, tâc giả để phản ânh một thực trạng khi ấy rằng Địa

lý bị lêng quín vă đỉnh điểm lă sau khi Bức tường Berlin bị sụp đổ Không dừnglại ở đó, tâc giả còn nhận định rằng thời kì Hậu Chiến tranh lạnh (bắt đầu từ1980) lă thời kì của những ảo tưởng Tâc giả nhấn mạnh vậy lă vì Chủ nghĩa

lý tưởng tại Hoa Kì, cùng với đó lă Ảo vọng về câch mạng dđn chủ vă thịtrường tự do ở mọi nơi (kể cả chđu Phi) Chúng tôi hoăn toăn bị thuyết phục bởinhững nhận định mă tâc giả Robert D.Kaplan đưa ra Ông biết câch sử dụngnhững ví dụ thực tiễn như việc Iraq được đem lín so sânh cho ý kiến “chế độđộc tăi mă chúng ta đê chiến đấu chống lại trong những thập kỷ sau Thế chiến

II, trong một số tình huống, có thể còn thích hợp hơn so với tình huống mătrong đó không có ai chịu trâch nhiệm vă quản lý” Vă tất cả những vấn đề mẵng đưa ra, dường như để bổ sung vă nhấn mạnh vai trò của Địa lý lă vô cùngquan trọng, Địa lý ảnh hưởng sđu sắc đến nhđn loại

- Tiếp đến, tâc giả băn luận về chủ nghĩa hiện thực bằng việc sử dụng cuốn Chính

trị giữa câc quốc gia: Cuộc đấu tranh vì quyền lực vă hòa bình (1948) của Hans

J Morgenthau để đi sđu vì ông cho rằng đđy lă cuốn sâch đê tổng kết toăn diệnnhất chủ nghĩa hiện thực hiện đại Từ ấy tâc giả nói ra câc Chđn lý Địa lý vă

khẳng định Vai trò Trung tđm của Địa lý Chúng tôi khi có câi nhìn sđu sắc hơn về tầm quan trọng của Địa lý, cũng tự rút ra cho mình suy nghĩ về “Địa lý

lă nền tảng cho sự phât triển toăn nhđn loại” Nói rõ hơn về vấn đề năy, tâc

giả viết “Thiín nhiín âp đặt Con người sắp đặt” Vă Địa lý lă yếu tố cơ bảnnhất trong chính sâch đối ngoại, nó có thể vừa lă động lực vừa lă trở ngại Ví

dụ: Đại Tây dương ảnh hưởng đến chính sách ngoại giao và quân sự của Hoa

Kỳ, làm nó có điểm khác biệt với chính sách của Châu Âu

- Không những thế, tác giả còn phân tích tầm quan trọng của Địa lý đến kinh tế

và các tôn giáo qua nhận định của McNeil Chính vì những sự di cư, sự tươngtác giữa các nền văn minh sẽ dẫn đến nguy cơ sự biến mất các sắc tộc, sự sụp đổcủa các nền văn hóa bản địa, sự biến đổi đáng kể về tôn giáo và bản sắc Bêncạnh đó, Địa lý còn ảnh hưởng đến chính trị và chiến lược của một quốc gia, vàđây cũng là khái niệm của “Địa Chính trị” mà tác giả đã nêu ra trong cuốnsách Địa Chính trị ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực Tác giả vẽ nên cho người đọcbản đồ Á - Âu, đồng thời so sánh sự đối lập giữa các cường quốc hàng hải tiến

bộ và những cường quốc lục địa phản động

- Thuật ngữ “Trục xoay địa lý” -> “Heartland”: “Heartland mới này sẽ gần khớpvới đất đai của nhà nước Soviet vào thời điểm đỉnh cao của nó trong Chiếntranh Lạnh Hay đúng hơn, tôi nên nói là: Đế chế Soviet cộng với Na Uy, miềnBắc Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, và miền Tây Trung Quốc.”

- Nhưng cũng phải nhìn nhận lại một điều rằng quan điểm của mỗi cá nhân, mỗidân tộc về vai trò của Địa lý là vô cùng khác nhau Trong sách, tác giả RobertD.Kaplan đã đưa ra góc nhìn của một số Nhà Địa Chính trị, Giáo sư, về vai tròcủa Địa lý đối với quốc gia của họ Có thể thấy rằng, tác giả phê phán FiedrichRatzel - Nhà Địa lý và Dân tộc học người Đức khi Ratzel chỉ nhìn thấy từngbước mở rộng, co rút lại của bản đồ Giống như Ratzel, quan điểm của RudolfKjellen - Nhà Khoa học Chính trị người Thuỵ Điển cũng không nhận được sựủng hộ từ phía tác giả Tác giả cho rằng quan điểm của Ratzel và Kjellen vẫncòn rất mơ hồ và đã có thể rất dễ dàng được sử dụng để biện minh cho việc giếtchóc của Đức Quốc xã Chúng tôi đồng tình với quan điểm này của tác giả khi

mà sâu sắc hơn về vấn đề “Ý tưởng là quan trọng, cho điều hay và cho cái dở;nhưng những ý tưởng càng lờ mờ thì càng đặc biệt nguy hiểm Trong khi địa lýđược ứng dụng một cách nghiêm túc có thể giúp chúng ta định hướng cho bảnthân trong một thế giới ngày càng phức tạp hơn…” Cũng từ đây, chúng tôi càng

củng cố được rằng “Địa lý là nền tảng cho sự phát triển của nhân loại”

- Ở phần tiếp theo của cuốn sách, tác giả Robert D.Kaplan đã viết: “ Tuy nhiên,như chúng ta sẽ thấy, một thế giới của những thoả thuận tinh tế về sức mạnh,nơi thương mại và kinh tế sẽ làm xói mòn sức mạnh quân sự thuần tuý, có thểvẫn là một nền chính trị được chi phối bởi hoàn cảnh địa lý, đặc biệt là trongĐại dương Thế giới, nơi sẽ trở nên đông đúc hơn bao giờ hết…” Theo nhưnhững gì tác giả nói, chúng tôi hiểu được rằng Địa lý là vô cùng quan trọng và

nó tác động lên mọi vấn đề của mọi quốc gia

- Những phần trên, tác giả đã chỉ ra quan điểm của một số Nhà Địa lý học, ĐịaChính trị học, và hầu hết họ quan tâm đến sức mạnh Địa lý trên đất liền bởi

những phát triển mạnh mẽ của công nghệ trong ngành đường sắt và vận tảiđường bộ Nhưng bên cạnh đó, sức mạnh Địa lý trên biển cũng được đánh giá là

vô cùng tiềm năng và phát triển Thuyền trưởng Hải quân Mỹ Alfred ThayerMahan là người khởi đầu cho con điểm đó Sở dĩ nói biển có một sự quyến rũvới mọi quốc gia là vì biển và đáy biển là kho chứa tài nguyên thiên nhiên, như

cá, dầu, khí và quặng Thứ hai, các đại dương tạo thành một trục đường chungvượt ra ngoài quyền tài phán của mọi quốc gia ven biển Các quốc gia sử dụngbiển có thể vận chuyển hàng hóa thương mại và các lực lượng vũ trang trêntuyến đường biển này, đến bất cứ hải cảng nào khác trên khắp địa cầu Thứ ba,biển mang lại một môi trường trao đổi văn hóa Và thứ tư, đó là một lĩnh vực

mà các quốc gia chủ quyền có thể đấu tranh để giành quyền chi phối, hoặc kiểmsoát vùng bờ biển hoặc các vùng nước rộng hơn

=> Tóm lại, cuốn sách bằng việc đưa ra những ví dụ, quan điểm của nhiều Nhà ĐịaChính trị nổi tiếng, đã giúp chúng tôi hiểu hơn về tầm quan trọng của Địa lý đến vớicuộc sống nhân loại Và cũng từ đây, chúng tôi hoàn toàn ủng hộ những quan điểm củatác giả Robert D.Kaplan, chúng tôi tin rằng Địa lý là vĩ đại và là nền tảng cho sự pháttriển toàn nhân loại

b LUẬN ĐIỂM 2: TÁC ĐỘNG CỦA ĐỊA LÝ TỚI TỪNG QUỐC GIA

Tác giả luôn muốn nhấn mạnh quan điểm của mình rằng địa lý và chính trị luôn

là hai khái niệm gắn bó sâu sặc, mật thiết với nhau Địa lý của từng quốc gia luônđóng vai trò rất quan trọng trong công cuộc hình thành cũng như trong các chính sáchphát triển của các quốc gia ấy cả trong lịch sử, hiện tại và tương lai Đây là một quanđiểm tương đối phù hợp dưới nhiều khía cạnh sau đây:

1 Địa lý của từng quốc gia ảnh hưởng tới nền kinh tế của quốc gia đó:

- Châu Âu:

+ Châu Âu nằm giữa vùng sa mạc Nam Phi và vùng Bắc Cực băng giá, khí hậuGulf Stream ôn hòa Điều này đã tạo nên sự đa dạng thiên nhiên, giày tàinguyên với gỗ, đá, kim loại, lông thú,…Yếu tố quan trọng trong việc sản xuấtcác mặt hàng trong nước cũng như xuất khẩu, góp phần tăng trưởng nền kinh tế.+ Châu Âu có bờ biển chia cắt hình răng cưa và không đều đặn, nhiều cảng biển

tự nhiên tốt, nhiều đảo và bán đảo Sự kết hợp giữa biển và đất liền đã tạo sựthuận lợi lớn cho châu Âu: ngoài được bảo vệ bởi đại dương rộng lớn, châu lụcnày vẫn có tính năng động của hàng hải, dễ dàng tiếp cận cũng như xúc tiếnthương mại Ngoài ra, đây cũng chính là điều kiện thuận lợi cho các dân tộcđược giao lưu với nhau

+ Nhờ vào vị trí trung tâm, Đức có thể hoạt động phát triển thương mại cả về phíađông và tây Điều này khiến cho ảnh hưởng kinh tế của Đức đóng vai trò rấtquan trọng trong châu Âu, đặc biệt ảnh hưởng tới khu vực Tây Âu và các quốcgia trước đây thuộc Khối Hiệp ước Warszawa.

+ Ngày nay châu Âu đang dịch chuyển về phía đông bằng việc tiếp nhận nhữngquốc gia trước đây thuộc khối Đông Âu vào EU, và về phía nam với niềm hivọng về một sự đổi mới kinh tế và chính trị của bờ biển phía nam Địa TrungHải

- Nga:

+ Vào giữa những năm 1960, việc phát hiện ra những khu vực rộng lớn có mỏ dầu

và khí đốt tự nhiên ở tây bắc Sibir đã có thể khiến Nga trở thành một siêu cườngnăng lượng vào đầu thế kỉ XXI

- Trung Quốc:

+ Trung Quốc là một quốc gia giàu tài nguyên khoáng sản, dầu khí, được trời phúcho một đường bờ dài, nằm cả ở ôn đới lẫn nhiệt đới, với nhiều hải cảng, phầnnhiều không bị đóng băng Phía Đông Trung Quốc giáp Thái Bình Dương.Trung Quốc có thể dễ dàng giao lưu, buôn bán với các quốc gia, đặc biệt là cácquốc gia thuộc khu vực Châu Á – Thái Bình Dương Địa lý Trung Quốc đónggóp một phần rất lớn cho việc thuận lợi phát triển nền kinh tế, đặc biệt là kinh tếbiển

- Ấn Độ:

+ Nền kinh tế của Ấn Độ vượt xa bất kì nước nào khác trong khu vực (ngoài nềnkinh tế của Trung Quốc) Mặc dù sở hữu sức mạnh tiềm tàng, Ấn Độ hiện nayvẫn chỉ là một cường quốc khu vực bởi các mối nguy tới từ các nước lánggiềng Chừng nào Ấn Độ còn chưa giải quyết được những mối nguy này thìquốc gia này sẽ khó có thể phát triển mạnh mẽ hơn nữa được

+ “Chỉ vì Afghanistan vẫn đang có chiến tranh mà New Delhi chưa kết nối đượcvới Istanbul và Tbilisi bằng xe tải, xe lửa và tàu thuyền qua biển Caspi”

- Iran:

+ Thuận lợi phát triển ngành công nghiệp dầu khí do Iran là quốc gia duy nhấtnằm trên cả hai khu vực sản xuất dầu và khí đốt tự nhiên của Trung Đông (hoặcdọc theo vịnh Ba Tư, hoặc xung quanh biển Caspi) trải rộng từ biển Caspi tớivịnh Ba Tư (nơi nắm giữ tới 55% trữ lượng dầu thô thế giới) => Đứng thứ 3 thếgiới về trữ lượng dầu.

+ Do Iran có đường bờ biển dài nhất vịnh Ba Tư, khoảng 500 km đường bờ biểntrên biển Arab, với cảng Chabahar, gần biên giới với Pakistan nên các nướcTrung Á bắt buộc phải đi qua Iran Điều này tạo nên tiềm năng giao thươngmạnh mẽ với các nước trong khu vực Điển hình như việc xuất khẩu dầu củaIran qua vịnh Ba Tư

- Thổ Nhĩ Kỳ:

+ Nằm trong bộ phận trọng yếu vành đai hoang dã của Mackinder và Rimland củaSpykman Kinh tế nông nghiệp của họ thuộc loại giàu có nhất Trung Đông,đồng thời họ cũng có tỷ lệ công nghiệp hóa cao nhất và tay nghề công nghệ tiêntiến nhất trong khu vực

+ Nắm quyền kiểm soát lưu vực nguồn của các sông Tigris và Euphrates nên ThổNhĩ Kỳ có khả năng dừng việc cung cấp nước vào Syria và Iraq Là một điểmbắt buộc phải đi qua đối với dầu đi từ Iran ra biển Caspi để tới châu Âu nên nótrở thành một đối tác kinh tế quan trọng của châu Âu

- Mexico:

+ Bắc Mexico có những đồng bằng lớn và sa mạc Sonora nằm ở phía tây, tươngđối ổn định + lưu vực sông Rio Grande, ở phía đông, phát triển và liên kết vớiHoa Kỳ (về mặt văn hóa, kinh tế và thủy văn), thậm chí còn hơn nhiều so vớiphần còn lại của đất nước nên nó được hưởng lợi nhiều từ NAFTA (Hiệp địnhthương mại Tự do Bắc Mỹ)

1 Địa lý của từng quốc gia ảnh hưởng tới chính sách quân sự của quốc gia đó:

- Nga:

+ Nước Nga rộng lớn có địa hình bằng phẳng, gần như không có biên giới tựnhiên Bởi vậy những đất nước có cùng biên giới luôn có khả năng trở thành kẻ

thù của đất nước này Không được bảo vệ bởi núi và thảo nguyên trên các vùngrìa, nước Nga chỉ có thể trông chờ vào sức mạnh quân sự để bảo vệ mình.+ Lối ra biển chính nằm ở phía Bắc tuy nhiên lại bị chặn bởi băng Bắc Cực Bởivậy, họ luôn khao khát cảng nước ấm.

+ Người Nga từ cội nguồn là tộc người sống trong vành đai bảo vệ của thảm rừng,chỉ ra khỏi nơi đó vào cuối thời Trung cổ để tự vệ chống lại những cư dân dumục tới từ những vùng thảo nguyên châu Á phía nam và phía đông

- Iran:

+ Iran là cường quốc duy nhất có đường bờ dài và chia cắt kiểu đường răng cưađối diện với các emirate Arab tương đối yếu và nhỏ bé Đấy là lí do quốc gianày có thể bị tấn công quân sự

- Thổ Nhĩ Kỳ:

+ Trở thành lớp lót bằng bạc đối với Phương Tây: nếu không có sự nổi lên củaThổ Nhĩ Kỳ, nước Iran cách mạng sẽ trở thành cường quốc vượt trội ở TrungĐông; nhưng với sự nổi lên mang tính gây hấn của Thổ Nhĩ Kỳ như một cườngquốc Trung Đông lần đầu tiên kể từ sự sụp đổ của đế quốc Ottoman, Iran sẽ phảicạnh tranh ngay với người hàng xóm bên cạnh, bởi vì Thổ Nhĩ Kỳ cùng một lúcvừa có thể là bạn và là đối thủ cạnh tranh của Iran.

- Mexico:

+ Nhờ sự liền kề một phần lãnh thổ với Hoa Kỳ, hai nước đã hợp tác song song,cùng nhau tuần tra biên giới và giảm thiểu được nạn trộm cướp ở nơi lũng loạnnày

2 Địa lý của từng quốc gia ảnh hưởng tới chính sách ngoại giao:

- Trung Quốc:

+ Nhận thấy được những ưu điểm vượt trội của địa lý quốc gia, cụ thể là đường

bờ dài, nhiều hải cảng, Trung Quốc sẵn sàng tận dụng để xây dựng các mốiquan hệ có lợi từ cả những nước láng giềng lẫn những vùng đất xa, đặc biệt lànhững nước giàu tài nguyên nhằm nâng cao chất lượng đời sống cư dân củamình như là các khu vực cận Sahara châu Phi giàu khoáng sản, khu vực Ba Tư -Arab giàu dầu khí, các cảng trên Biển Đông và Ấn Độ Dương Trung Quốc luônmuốn mở rộng tầm ảnh hưởng của mình, thông qua thương mại, không chỉ ởtrong khu vực mà còn trên toàn thế giới

- Châu Âu:

+ Hẻm núi Moravia, đèo Brenner, các đồng bằng rộng lớn của nước Pháp cũngnhư thung lũng sông Rhône có thể coi là hành lang nối liền các vùng khác nhaucủa Châu Âu Hơn nữa, khoảng cách giữa hai đầu của châu Âu, từ Lisbon tớiWarszawa cũng rất ngắn, chỉ 3300km Bởi vậy, bất chấp đã có những sự xungđột, châu Âu vẫn cho phép cư dân đi lại giữa các quốc gia tương đối thoải mái,

có thể là qua hành lang đất thấp đất thấp từ Đại Tây Dương tới Biển Đen Chínhsách này đã góp phần tạo nên sự gắn kết giữa các quốc gia trong khu vực này.+ Sau khi Bức tường Berlin sụp đổ, Đức và Ba Lan đã có sự hòa giải lịch sử vàogiữa những năm 1990 Điều này đã càng làm tăng cường thêm sức mạnh địachính trị cho quốc gia cũng như khu vực này

+ Nhu cầu khí đốt tự nhiên của châu Âu đối với Nga có thể tạo điều kiện cho Ngatạo sức ảnh hưởng của mình lên châu lục này:

+ Nga cung cấp khoảng 25% khí đốt của châu Âu, 40% của Đức, và gần 100%của Phần Lan và các quốc gia Baltic

- Iran:

+ Sở hữu vị trí chính trị đáng mơ ước: ở rìa của vùng Địa Trung Hải nên Iran đãtrở thành đối tác ưu tiên của Hamas đang kiểm soát Gaza; Hezbollah ở miềnNam Lebanon và Alawite tại Syria

+ Do là bản lề của Trung Đông, tuy là đất nước không lớn nên Iran trở thành đốitượng được nhiều cường quốc chú ý Điều này đã khiến Iran xem xét, chú trọngđến các chính sách, lựa chọn cách ngoại giao thông minh nhất

+ Ví dụ: với Mỹ, tuy sẽ có những bất đồng nhưng Iran sẽ vẫn chọn là đồng minh.Vào vụ khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001 ở Hoa Kỳ, nhiều người Iran đã tổchức buổi cầu nguyện trên các đường phố của Tehran cho các nạn nhân, trongkhi đó tại một số thành phố Arab lại có những đám đông vui mừng trước cáccuộc tấn công hay Iran đã cung cấp hỗ trợ cho liên minh do Mỹ dẫn đầu chốnglại Taliban, và đề nghị nối lại các cuộc đối thoại sau sự sụp đổ của Baghdad vàomùa xuân năm 2003

=> Chính vị trí địa lý đã làm cho Iran trở thành một yếu tố không thể né tránh của ĐạiTrung Đông và châu Á, nhưng nó lại không thể quyết định những gì Iran sẽ làm trên vịthế thuận lợi

+ Vào những năm đầu của nửa cuối thế kỷ XX, đường lối chính trị của Thổ Nhĩ

Kỳ đã phản ánh tình trạng địa lý này tại nơi giao cắt của các nền văn minh Nó

đã là một thành viên của NATO, hợp tác với các cơ quan mật vụ của Mỹ, có đại

sứ quán tại Israel và từng tạo thuận lợi cho các cuộc đàm phán hòa bình giántiếp giữa Israel và Syria

+ Thổ Nhĩ Kỳ có lẽ sẽ không trở thành một thành viên đầy đủ của tổ chức EUtrong những thập kỉ đầu thế kỉ XXI với lý do được xem là sặc mùi Quyết địnhluận địa lý và văn hóa: mặc dù Thổ Nhĩ Kỳ đã cố công để có một nền dân chủ

và trở thành một thành viên của NATO, nhưng nó cũng là một nước Hồi giáo,

và do vậy không được chào đón

- Mexico:

+ Do Mexico là nước duy nhất mà Hoa Kỳ sáp nhập một phần lãnh thổ nên tìnhhình ổn định của Mexico có ý nghĩa quan trọng với Hoa Kỳ hơn bao giờ hết.Bên cạnh đó, hai quốc gia hoàn toàn có khả năng bắt tay cùng làm việc với Hoa

Kỳ để hợp thành một liên minh địa chính trị vững vàng hay kết hợp thêm vớiColombia-một quốc gia bình ổn, có liên minh với Hoa Kỳ để tạo ra một Siêuquốc gia

3 Địa lý của từng quốc gia ảnh hưởng tới con người, dân cư của quốc gia đó:

- Nga:

+ Là một quốc gia lớn nhất thế giới, đất nước này nằm ở phía Bắc của lục địa

Á-Âu Chính điều này đã tạo điều kiện để nhiều các dân tộc xuất hiện như dân tộcNga, Tatar, Chuvash, Bashkir,…

- Châu Âu:

+ Sự phức tạp của đại lý bao gồm tính đa dạng của biển, bán đảo, thung lũng, vànhững khối núi đã khiến Châu Âu hình thành nhiều cộng đồng đa dạng, nhữngQuốc gia – dân tộc với nhiều nhóm ngôn ngữ khác nhau Đây có thể coi là mộtđiểm mạnh làm phong phú văn hóa của châu Âu Tuy nhiên đây cũng chính làmột thách thức rất lớn của châu lục này trong việc thống nhất hóa, hơn nữa, đâycũng chính là tác nhân chính dẫn đến những cuộc chiến tranh giành quyền lực:

● Trong thời cổ đại tồn tại những cuộc xung đột giữa những người Athens,Sparta, người Roma, Iberia, Phoenicia và Scythia

● Trong thời hiện đại, tồn tại những cuộc xung đột giữa những người Pháp,Đức, Nga, Phổ, Habsburg và Ottoman

- Ấn Độ:

+ Tuy có lãnh thổ rộng lớn nhưng lại không có một cái nôi dân cư chung Điềunày có thể lí giải bằng việc lục địa này còn bị chia cắt bởi nhiều sông khác ngoàisông Hằng Các nền văn minh đa dạng đã phát triển dọc theo các con sông nhưsông Hằng, sông Ấn,… Tồn tại nhiều tôn giáo khác nhau như Hồi giáo, đạoHindu, đạo Sikh,…

+ Hệ thực vật phong phú, xum xuê bậc nhất trên đại lục Á-Âu đã khiến cho dân

cư nơi đây không nhận thấy được sự cần thiết của hệ thống chính trị để quản lýcác vùng tài nguyên Bởi vậy, trong phần lớn lịch sử, Ấn Độ không có được sựthống nhất chính trị

+ Hoàn cảnh địa lý không mấy thuận lợi cho sự phát triển xã hội và kinh tế nhưvậy đã cho phép các triều đại Seljuk và Ottoman, được tổ chức tốt, cai trị suốtnhiều thế kỷ từ những căn cứ của mình đặt ở phía tây đất nước, mà không phải

lo lắng về tình hình tại phần phía đông

+ Vị trí địa lý cầu lục địa của Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ kết nối nó với châu Âu, màcũng giúp tiếp xúc với những đám du mục ở Trung Á, những người đã thổi vàonền văn minh Anatolia một sức sống nhất định

- Mexico:

+ Nằm ở khoảng giữa tuyến đường Đại Tây Dương - Thái Bình Dương, thunglũng nên Mexico là một trong những cái nôi quan trọng nhất của nền văn minhtrên hành tinh.

+ Là nơi có núi non chập chùng với hai bán đảo Yucatan và Baja (bán đảo)California (còn gọi là California-Hạ) - cả hai đều tách biệt khỏi phần còn lại củađất nước nên đất nước này bản thân nó cũng bị chia rẽ sâu sắc và miền BắcMexico có khuynh hướng sáp nhập với phần Tây Nam Hoa Kỳ Từ đây, chủquyền của nhà nước Mexico bị làm phức tạp bởi chính thể liên bang của đấtnước phát sinh từ hoàn cảnh địa lý núi non của nó

=> Qua đó, ta có thể thấy đặc trưng địa lý của từng vùng lãnh thổ, quốc gia thật sự cóảnh hưởng tới quá trình hình thành, lịch sử của dân tộc đó Không chỉ có vậy, bằngviệc hiểu được địa lý vùng lãnh thổ của mình cũng như trên thế giới, từng quốc gia cóthể có đưa ra những chính sách riêng, phù hợp để có thể giải quyết được những tháchthức trước mắt và hơn nữa là đưa quốc gia của họ ngày một phát triển lớn mạnh hơn

III LIÊN HỆ TÌNH HÌNH THỰC TIỄN HIỆN NAY:

- Sức mạnh quốc gia của Việt Nam là sự kết hợp của yếu tố con người và yếu tố

tự nhiên Hai loại yếu tố này gắn bó chặt chẽ với nhau, tạo điều kiện cho nhauphát triển Yếu tố con người sẽ giúp cho một quốc gia khắc phục được nhữngđiểm yếu hoặc phát huy được lợi thế địa lý tự nhiên của quốc gia Bên cạnh đóyếu tố địa lý tự nhiên cũng mang tính hai mặt: chúng có thể tạo tiền đề thuận lợicho an ninh và phát triển nếu chúng có lợi thế; nhưng chúng cũng có thể lànguồn cơn gây đại họa cho quốc gia

- Với Việt Nam, các yếu tố địa chính trị ảnh hưởng trực tiếp tới tình hình an ninh

và chiến lược ngoại giao của quốc gia là: vị trí địa lý, địa hình, khí hậu, tàinguyên, biển Đông và dân cư

1 Vị trí địa lý:

- Vị trí địa lý đặc biệt:

+ Nằm ở rìa phía Đông bán đảo Đông Dương, nằm ở gần trung tâm khu vực ĐôngNam Á

+ Việt Nam nằm ở gần khu vực xích đạo, nghĩa là gần “Tâm” của địa cầu

+ Vị trí địa lý của nước ta trải dài trên nhiều vĩ độ (15 vĩ độ)

+ Nằm ở vị trí chuyển tiếp giữa lục địa phía Tây và biển+ Nằm ở nơi giao nhau của 2 vành đai sinh khoáng lớn là Thái Bình Dương vàĐịa Trung Hải