(Tiểu luận) đề tài phân tích quy luật mâu thuẫn, vận dụng để giải quyết những bất đồng trong cuộc sống công việc, học tập, gia đình…)

Do đó, quy luật mâu thuẫn hay còn gọi là quy luật thRng nhất và đấu tranh giữa các mặt đRi lập là một trong ba quy luật cơ bDn của phép biện ch:ng duy vật như V.I.. Mâu thuẫn để chỉ mRi

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN:

ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH QUY LUẬT MÂU THUẪN, VẬN DỤNG

ĐỂ GIẢI QUYẾT NHỮNG BẤT ĐỒNG TRONG CUỘC SỐNG CÔNG VIỆC, HỌC TẬP, GIA ĐÌNH…)

Trưởng nhóm: Võ M nh Thư TS Nguyễn Thị Tường Duy

Thành viên:

1 Cao Thị Thanh Thúy

2 Lê Mỹ Trâm

3 Nguyễn Thị Minh Trang

4 Nguyễn Thùy Tra g

5 Nguyễn Thị Ngọc Trinh

Thành phố Hồ Chí Minh,ngày 10 tháng 1 năm 2022

Chúng em đã kiểm tra dữ liệu theo quy định hiện hành

Kết quD bài làm của đề tài Quy luật mâu thuẫn là trung th;c và không sao chép

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

PHẦN NỘI DUNG 3

1 KHÁI NIỆM VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH QUY LUẬT MÂU THUẪN 3

1.1 Vị trí quy luật mâu thuẫn 3

1.2 Khái niệm mâu thuẫn, đối lập 3

1.2.2 Khái niệm mặt mâu thuẫn 3

1.3 Nội dung của quy luật mâu thuẫn 4

1.3.1 Các tính chất của mâu thuẫn : 4

1.4 Quá luật mâu thuẫn vận động 6

1.4.1 Sự thống nhất, đấu tranh và chuyển hóa giữa các mặt đối lập 6

1.4.2 Sự phát triển của các mặt đối lập 8

1.5 Giai đoạn hình thành xung đột, mâu thuẫn 8

1.6 Một số loại mâu thuẫn 10

2 Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN 12

3 VẬN DỤNG QUY LUẬT MÂU THUẪN ĐỂ GIẢI QUYẾT NHỮNG BẤT ĐỒNG 13

3.1 Những mâu thuẫn hay gặp trong cuộc sống sinh viên 13

3.1.1 Mâu thuẫn với cha mẹ 13

3.1.2 Mâu thuẫn quan hệ bạn bè 14

3.1.3 Xung đột giữa học sinh với thầy cô 15

4.1 Biện pháp giải quyết những mâu thuẫn 15

PHẦN KẾT LUẬN 17

PHỤ LỤ

Hình 1.2 1 S; hô hấp và quang hNp trong cây 4

Y Hình 1.3 1 Mâu thuẫn trong xã hội 5

Hình 1.3 2Mặt trời mọc 6

Hình 1.4 1 Ăn uRng hNp lý và bài tiết 7

Hình 1.5 1 Mâu thuẫn giữa tư sDn và vô sDn 9

Hình 3 1Mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái 14

PHẦN MỞ ĐẦU

Ta biết rằng mâu thuẫn là cái vRn có trong mỗi s; vật và hiện tưNng Trong mẫu thuẫn có s; chuyển hóa và thRng nhất giữa các mặt đRi lập, từ đó mà s; vật, hiện tưNng vận động và phát triển rQi dần dần từng bước hoàn thiện Do đó, quy luật mâu thuẫn hay còn gọi là quy luật thRng nhất và đấu tranh giữa các mặt đRi lập là một trong

ba quy luật cơ bDn của phép biện ch:ng duy vật như V.I Lênin đã từng viết rằng: “ Có thể định nghĩa vắn tắt phép biện ch:ng nhưng điều đó đòi hỏi phDi có những giDi thích

và s; phát triển thêm” Như vậy, quy luật mâu thuẫn là hạt nhân của phép biện ch:ng,

là nguQn gRc, động l;c của s; phát triển Trong xã hội nói chung và bDn thân mỗi con người nói riêng, quy luật này luôn tQn tại song song và tác động đến chúng ta, đến kinh tế, xã hội

Đặc biệt, trong cuộc sRng xung quanh ta mâu thuẫn luôn hiện hữu như trong gia đình, bạn bè, đQng nghiệp hay chính trong bDn thân chúng ta.

Ở trong hoàn cDnh đó việc chúng ta cần làm là tìm hiểu, nghiên c:u những mâu thuẫn trong những trường hNp đó Để làm gì? Để nhận ra đưNc s; tác động, chi phRi của quá trình vận động, phát triển các mâu thuẫn có nghĩa vP thật s; vô cùng to lớn Để nhận th:c đưNc mâu thuẫn nào đó thì ta phDi hiểu đưNc bDn chất th;c s; của nó hay như công th:c của Hêghen nêu ra :” ĐQng nhất – Khác nhau – Mâu thuẫn” cũng có thể nhận th:c đưNc các mâu thuẫn xã hội nói chung và bDn thân mỗi con người nói riêng Qua những lý luận trên, việc vận dPng quy luật mâu thuẫn để giDi quyết những mRi quan hệ kinh tế hay những mRi quan hệ giữa người với người hiện nay vào cuộc sRng là việc vô cùng cấp bách và cần thiết Từ những việc đó ta lại có thể đưa ra những biện pháp, bài học kinh nghiệm trong s; nghiệp công cuộc đổi mới của đất nước hay là những bài học riêng cho bDn thân chúng ta trong các mRi quan hệ xã hội.

Chính vì tầm quan trọng của s; mâu thuẫn trong xã hội chủ nghĩa Dnh hưởng đến công

cuộc đổi mới nên nhóm chúng em đã quyết định chọn đề tài: “Quy luật mâu thuẫn vận dụng để giải quyết những bất đồng trong cuộc sống”.

-Ở đề tài này sẽ đưNc chia thành 3 chương gQm có:

Chương I: Khái niệm và quá trình hình thành quy luật mâu thuẫn Chương II: Ý nghĩa của phương pháp luận

Chương III: Vận dụng quy luật mâu thuẫn để giải quyết những bất đồng

PHẦN NỘI DUNG

1 KHÁI NIỆM VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH QUY LUẬT MÂU THUẪN

1.1 Vị trí quy luật mâu thuẫn

Quy tắc mâu thuẫn là 1 trên 3 quy tắc biện ch:ng cơ bDn

Lenin: “Quy luật mâu thuẫn là hạt nhân của phép biện chứng”

Vai trò: Quy luật mâu thuẫn vạch ra nguồn gốc và động lực bên trong của s; phát triển.

1.2 Khái niệm mâu thuẫn, đối lập

1.2.1 Khái niệm về các mặt đối lập

Các khía cạnh, thuộc tính và xu hướng vận động tương phDn nhau nhưng lại làm tiền đề, điều kiện để tQn tại với nhau đưNc gọi là các mặt đRi lập nhau.

VD: Bài toán có đQng biến có nghịch biến, tâm linh và vô thần,quá trình hấp

thP năng lưNng và loại bỏ chất thDi từ các sinh vật.…

Theo chủ nghĩa duy vật biện ch:ng của Ph.Ăngghen, mọi s; vật, hiện tưNng trong thế giới đều ch:a đ;ng những mặt trái ngưNc nhau S; tQn tại của những khía cạnh này là khách quan và phổ biến trên thế giới.

VD: Trong nguyên tO có điện tO và hạt nhân hay trong sinh vật thì có s; đQng

hoá và dị hoá, trong nền kinh tế thị trường có cung và cầu, hàng hoá và tiền tệ Những mặt đRi lập này trong phép biện ch:ng duy vật đưNc gọi là mặt đRi lập

1.2.2 Khái niệm mặt mâu thuẫn

Mâu thuẫn để chỉ mRi quan hệ là thRng nhất và s; đấu tranh, chuyển hóa giữa mặt phDn đRi của tất cD mọi th:, hiện tưNng hoặc giữa những th:, hiện tưNng cùng nhau.

MRi quan hệ, Dnh hưởng lẫn nhau theo các hướng ngưNc nhau, động l;c mâu thuẫn trong các mặt đRi lập tạo thành mâu thuẫn biện ch:ng Theo Engels - triết học duy vật biện ch:ng thì mâu thuẫn biện ch:ng tQn tại một cách khách quan

và phổ biến trong t; nhiên, trong xã hội và trong tư tưởng Mâu thuẫn biện ch:ng trong tư tưởng phDn ánh mâu thuẫn trong th;c tế và là nguQn gRc của s; phát triển nhận th:c Mâu thuẫn biện ch:ng không phDi ngẫu nhiên, chủ quan, cũng không phDi là mâu thuẫn trong logic hình th:c Một mâu thuẫn trong logic hình th:c là một sai lầm của suy nghĩ.

VD: S; quang hNp và hô hấp trong cây (th;c vật), 2 quá trình này nó mâu thuẫn

nhưng lại làm tiền đề, bổ sung cho nhau Nếu thiếu hô hấp thì cây sẽ không sRng đưNc và ngưNc lại ( Hình 2.1.1 )

Hình 1.2 1 Sự hô hấp và quang hợp trong cây 1.3 Nội dung của quy luật mâu thuẫn

1.3.1 Các tính chất của mâu thuẫn :

a) Tính khách quan:

Mâu thuẫn là cái vRn có của s; vật hiện tưNng TQn tại không phP thuộc vào ý th:c cùa con người.

VD: MuRn triệt để Covid- 19 nhưng chỉ bDn thân chúng ta thì không có khD

năng làm đưNc -> nằm ngoài khD năng nên điều này chỉ là tính khách quan mà thôi

b) Tính phổ biến:

Mâu thuẫn diễn ra ở mọi s; vật, hiện tưNng, mọi giai đoạn tQn tại và phát triển của s; vật và hiện tưNng Mâu thuẫn này mất đi sẽ có mâu thuẫn khác thay thế

Hình 1.3b

Hình 1.3 1 Mâu thuẫn trong xã hội

VD: Trong cuộc sRng chúng ta có rất nhiều mâu thuẫn đặc biệt khi làm việc

teamwork cũng gặp rất nhiều mâu thuẫn trong bất đQng quan điểm chẳng hạn

c) Tính phong phú, đa dạng:

S; vật, hiện tưNng khác nhau sẽ có mâu thuẫn khác nhau Trong một s; vật, một hiện tưNng có thể tQn tại nhiều mâu thuẫn khác nhau và có vai trò và vị trí khác nhau đRi với s; vận động và phát triển của s; vật này.

VD: Người thí nói Mặt trời mọc ở Đằng Đông, người kia thì nói Mặt trời mọc

ở Đằng Tây

Hình 1.3 2Mặt trời mọc

 Người định ra s; việc trên chỉ là định ra một nguyên lý mà thôi

1.4 Quá luật mâu thuẫn vận động

Tất cD, hiện tưNng ch:a đRi thủ, hình thành các xu hướng ngưNc lại tạo thành chính những mâu thuẫn, s; thRng nhất và đấu tranh của các mặt đRi lập là nguQn gRc của s; vận động và phát triển, làm cho cái cũ mất đi cái mới ra đời.

1.4.1 Sự thống nhất, đấu tranh và chuyển hóa giữa các mặt đối lập

 S; thRng nhất của các mặt đRi lập: Nó ràng buộc, phP thuộc, quy định lẫn nhau, đòi hỏi, chúng có nhau, chúng d;a vào nhau để đRi lập, bộ phận này lấy bộ phận kia làm tiền đề tQn tại của chính nó Nó là s; đQng nhất của các mặt đRi lập; nó là tác dPng ngang nhau của các mặt đRi lập.

VD: Trong mỗi con người, hoạt động ăn và hoạt động bài tiết rõ ràng là

các mặt đRi lập Nhưng chúng phDi nương t;a, tin tưởng nhau, không tách rời nhau Nếu có hoạt động ăn uRng mà không có hoạt động bài tiết thì con người không thể sRng đưNc Như vậy, hoạt động ăn uRng và hoạt động bài tiết thRng nhất với nhau ở khía cạnh này.

Hình 1.4 1 Ăn uống hợp lý và bài tiết

VD: Mỗi sinh vật có quá trình đQng hóa thì phDi có quá trình dị hóa, nếu

trình thì sinh vật sẽ chết.

là s; tác động cái khác, loại trừ lẫn nhau và phủ định các mặt đRi lập S; đấu tranh của các mặt đRi lập có thể đưNc biểu hiện trong s; Dnh hưởng lẫn nhau hoặc dùng bạo l;c để thủ tiêu lẫn nhau giữa các mặt đRi lập.

VD1: S; đấu tranh giữa các điện tích âm và điện tích dương trong mỗi

nguyên tO

VD2: S; đấu tranh giữa các giai cấp thRng trị và giai cấp bị trị trong các

xã hội có đRi kháng giai cấp

 S; chuyển hóa của các mặt đRi lập là tất yếu, là kết quD của quá trình đấu tranh của các mặt đRi lập Do thế giới đa dạng nên hình th:c biến đổi cũng rất đa dạng: có thể hai mặt đRi lập đang thay đổi thì cũng có thể cD hai sẽ biến thành chất mới S; chuyển hóa ( biến đổi) của các mặt đRi lập phDi có những điều kiện nhất định.

 MRi quan hệ: MRi quan hệ giữa thRng nhất và đấu tranh của các mặt đRi lập thể hiện ở chỗ trong một mâu thuẫn, s; đoàn kết, thRng nhất và đấu tranh của các mặt đRi lập không tách khỏi nhau, bởi vì trong s; liên kết, phP thuộc vào nhau, hai mặt đRi lập luôn có xu hướng phát triển đRi lập nhau, vật lộn với nhau Không có s; thRng nhất ( đoàn kết) thì sẽ không có đấu tranh, thRng nhất ( đoàn kết) là tiền đề của đấu tranh, s; đấu tranh của các mặt đRi lập là nguQn gRc và là động l;c của s; vận động và phát triển.

1.4.2 Sự phát triển của các mặt đối lập

S; phát triển là s; đấu tranh của các mặt đRi lập: S; phát triển của s; vật, Hiện tưNng có liên quan đến quá trình đào tạo, phát triển và giDi quyết xung đột S; thRng nhất và đấu tranh của các mặt đRi lập là hai mặt Dnh hưởng khác nhau của các mặt đRi lập tạo nên mâu thuẫn Vì vậy, mâu thuẫn biện ch:ng cũng bao hàm cD s; " thRng nhất " và " đấu tranh " của các mặt đRi lập S; thRng nhất và s; đấu tranh của các mặt đRi lập không tách rời, trong quá trình vận động và s; phát triển của s; vật, s; thRng nhất gắn liền với s; thRng nhất gắn liền với tính bất động, với tính ổn định tạm thời của s; vật.

S; đấu tranh gắn liền với cái tuyệt đRi của s; vận động và phát triển Việc này có nghĩa là s; thRng nhất của các mặt đRi lập là khá tương đRi, tạm thời; s; đấu tranh của các mặt đRi lập là tuyệt đRi Việc đào tạo, phát triển và giDi quyết mâu thuẫn là một quá trình đấu tranh rất khó khăn, trDi qua nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có những đặc điểm riêng của nó.

1.5 Giai đoạn hình thành xung đột, mâu thuẫn

Giai đoạn hình thành mâu thuẫn, thể hiện ở chỗ: giRng hệt nhau nhưng bao gQm s; khác biệt; khác nhau ngoại hình, khác nhau bDn chất, những mâu thuẫn đưNc hình thành.

Giai đoạn phát triển của mâu thuẫn, thể hiện ở chỗ: các mặt đRi lập mâu thuẫn với nhau; các mặt đRi lập xung đột gay gắt với nhau.

Giai đoạn giDi quyết mâu thuẫn, thể hiện ở chỗ: s; biến đổi của các mặt đRi lập thì mâu thuẫn đưNc giDi quyết.

Trong s; tác động qua lại của các mặt đRi lập, s; đấu tranh của các mặt đRi lập quy định một cách tất yếu s; thay đổi về ngoại hình Dnh hưởng và làm nDy sinh những mâu thuẫn Trong thời gian đầu nDy sinh mâu thuẫn, tuy chỉ là những điểm khác nhau cơ bDn, nhưng có chiều hướng trái ngưNc nhau S; khác biệt đó càng ngày càng phát triển đi đến trái ngưNc, độc lập với nhau Khi hai mặt đRi lập của một xung đột gay gắt có đủ điều kiện, chúng sẽ chuyển hóa và xung đột sẽ đưNc giDi quyết Như vậy đơn vị cũ đưNc thay thế bằng đơn vị mới; Vật cũ mất chỗ đ:ng, vật mới ra đời.

Tuy nhiên, nếu không có s; thRng nhất của các mặt đRi lập thì giữa chúng không

có s; đấu tranh S; thRng nhất và s; đấu tranh của các mặt đRi lập là không thể tách rời nhau trong mâu thuẫn biện ch:ng Vận động và phát triển bao giờ cũng là s; thRng nhất giữa tính ổn định và tính thay đổi S; thRng nhất và đấu tranh của các mặt đRi lập quyết định s; ổn định và khD biến của s; vật Khi xung đột đưNc giDi quyết, cái cũ biến mất, cái mới xuất hiện lại bao hàm xung đột mới, xung đột mới lại đưNc triển khai, phát triển và lại đưNc giDi quyết làm cho cái mới luôn luôn xuất hiện thay thế cái cũ Do vậy, chính s; đấu tranh của các mặt đRi lập dẫn đến s; biến đổi của các mặt đRi lập (giDi quyết mâu thuẫn) là nguQn gRc và là động l;c thúc đẩy s; vận động và phát triển Nếu mâu thuẫn không đưNc khắc phPc và giDi quyết (các mặt đRi lập không biến đổi ) thì không có s; phát triển.

VD: Mâu thuẫn giữa tư sDn và vô sDn đã nãy sinh từ thời kì hNp tác đơn giDn,

sDn xuất công xưởng và tQn tại ở đó lúc đầu dươi dạng khác biệt không bDn

chất, giữa một bên thN

cD và bên kia thN bạn cùng những người học việc

Hình 1.5 1 Mâu thuẫn giữa tư sản và vô sản

1.6 Một số loại mâu thuẫn

Mâu thuẫn tQn tại trong tất cD các s; vật, hiện tưNng, cũng như ở tất cD các giai đoạn phát triển của chúng Mâu thuẫn hay còn gọi là xung đột hết s:c phong phú,

đa dạng Tính đa dạng đưNc xác định một cách khách quan bởi đặc điểm của các mặt đRi lập, bởi điều kiện Dnh hưởng lẫn nhau của chúng, m:c độ tổ ch:c của hệ thRng (s; vật) trong đó tQn tại mâu thuẫn Tùy theo mRi quan hệ với s; vật đang xét, có thể phân biệt nó thành mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài.

 Mâu thuẫn bên trong là s; tác động qua lại giữa các mặt đRi lập và khuynh hướng của cùng một s; vật.

 Mâu thuẫn bên ngoài đRi với một s; vật nhất định là mâu thuẫn xDy ra trong mRi quan hệ của s; vật đó với s; vật khác.

Mâu thuẫn bên trong có vai trò tr;c tiếp, quyết định đRi với s; vận động, phát triển của s; vật Và mâu thuẫn bên ngoài có Dnh hưởng đến s; phát triển của s; vật Tuy nhiên, xung đột bên trong và bên ngoài không ngừng tác động qua lại lẫn nhau GiDi quyết xung đột nội bộ không thể tách rời giDi quyết xung bên ngoài; việc giDi quyết mâu thuẫn bên ngoài là điều kiện để giDi quyết mâu thuẫn trong nội bộ.

D;a trên nghĩa đRi với s; tQn tại và phát triển của tổng thể s; vật, mâu thuẫn đưNc chia thành mâu thuẫn cơ bDn và mâu thuẫn không bDn chất:

 Mâu thuẫn cơ bDn là mâu thuẫn quyết định bDn chất của s; vật, quyết định s; phát triển của chúng ở mọi giai đoạn của s; vật, nó tQn tại trong suRt quá trình tQn tại các s; vật Khi mâu thuẫn cơ bDn đưNc giDi quyết, mọi th: sẽ thay đổi đáng kể về mặt chất lưNng.

 Mâu thuẫn không bDn chất là mâu thuẫn chỉ đặc trưng cho một phương diện nào

đó của s; vật, nó không chỉ định bDn chất của s; vật Xung đột này nDy sinh hoặc đưNc giDi quyết mà không làm thay đổi cơ bDn mọi th:.

“ Khi việc gì có mâu thuẫn, khi phải tìm cách giải quyết tức là có vấn đề.

Khi đã có vấn đề, ta phải nghiên cứu cho rõ cái gốc của mâu thuẫn là vấn đề gì Phải điều tra, phải nghiên cứu các mâu thuẫn đó Phải phân tách rõ ràng và có hệ thống, phải biết rõ cái nào là mâu thuẫn chính, cái

nào là mâu thuẫn phụ Phải đề ra cách giải quyết”

(Theo lời Chủ tịch Hồ Chí Minh )

D;a trên vai trò của mâu thuẫn đRi với s; tQn tại và s; phát triển của s; vật trong một giai đoạn nhất định, các mâu thuẫn đưNc chia thành mâu thuẫn chủ yếu và mâu thuẫn th: yếu ( mâu thuẫn th: cấp)

 Mâu thuẫn chủ yếu là mâu thuẫn nổi lên ở tiền cDnh của một giai đoạn phát triển nhất định của s; vật và chi phRi các mâu thuẫn khác trong thời kỳ này GiDi quyết đưNc mâu thuẫn chủ yếu trong từng giai đoạn là điều kiện cho s; vật chuyển sang giai đoạn phát triển mới.

 Mâu thuẫn th: cấp là những mâu thuẫn nDy sinh và tQn tại trong một giai đoạn phát triển một bộ phận nào đó của s; vật, nhưng nó không có vai trò chi phRi,

mà bị chi phRi bởi các mặt mâu thuẫn GiDi quyết mâu thuẫn th: cấp là góp phần vào việc từng bước giDi quyết mâu thuẫn

D;a trên tính chất của các quan hệ lNi ích, có thể chia mâu thuẫn trong xã hội ở hai dạng, đó là mâu thuẫn đRi kháng và mâu thuẫn không đRi kháng.