Báo điện tử là một loại hình báo chí non trẻ, ra đời sau loại hìnhbáo in, báo phát thanh và báo hình nhưng sự ảnh hưởng cũngnhư phát triển của báo điện tử trong thời đại công nghệ thôngt
Trang 1Báo điện tử là một loại hình báo chí non trẻ, ra đời sau loại hìnhbáo in, báo phát thanh và báo hình nhưng sự ảnh hưởng cũngnhư phát triển của báo điện tử trong thời đại công nghệ thôngtin hiện nay thì không một loại hình báo chí nào sánh bằng.Ngoài những đặc trưng riêng, báo điện tử còn mang những vaitrò của báo chí nói chung trong xã hội như: Là kênh tạo lập,định hướng và hướng dẫn dư luận; Là kênh chủ yếu cung cấpkiến thức thông tin về tình hình thời sự trong nước và quốc tếcho nhân dân; là một công cụ hữu hiệu để quản lý, điều hành
và cải cách xã hội; là một định chế với những quy tắc và chuẩnmực riêng của mình và có những quan hệ mật thiết với các địnhchế khác trong xã hội; là một bộ phận hữu cơ không thể thiếutrong đời sống hàng ngày của mọi cá nhân, là phương tiện cungcấp thông tin, kiến thức và giải trí cho người dân Chính nhữngvai trò trên đã làm cho báo điện tử có sự ảnh hưởng vô cùng lớnđối với người dân nói chung, đặc biệt là giới trẻ Đây là nhữngngười thường xuyên tiếp cận với internet nói chung và báo điện
tử nói riêng do đặc thù về điều kiện sống, công việc, nhận thức
và hành vi
Có thể thấy hiện nay, rất nhiều người đang định hướng sai lệch
về như thế nào là báo mạng điện tử, đâu là trang thông tin, cóngười tìm những trang web “bẩn” để tiếp cận thông tin mộtcách không chính xác, thực trạng này xảy ra ở giới trung niên,
Trang 2ngành báo chí – truyền thông cần phải có cái nhìn đúng đắn vềloại hình báo chí điện tử, từ đó ngăn chặn nhiều hệ lụy rủi rocho nền báo chí nước nhà
Chính vì thế, cũng là những sinh viên của Học viện Báo chí &Tuyên truyền, những người đề cao tính chuyên nghiệp tronghoạt động báo chí, nhóm chúng tôi quyết định thực hiện khảosát thực trạng đọc báo mạng điện tử của sinh viên học viện Báochí & Tuyên truyền hiện nay Từ đó, tổng kết, tìm điểm mạnh đểphát huy, phát hiệu điểm yếu còn tồn đọng để đề xuất giảipháp nhằm mang lại cách hiểu chính xác về báo chí điện tử ViệtNam
2 Tình hình nghiên cứu
2.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới
Theo tìm hiểu, nhóm nghiên cứu đã tìm ra được những số liệuliên quan ở thế giới để giúp nhóm tham khảo và hoàn thànhcông trình nghiên cứu, khảo sát
Trong cuốn sách “Bùng nổ truyền thông – Sự ra đời một ý thức
hệ mới” của hai tác giả Philippe Breton và Serge Proulx đã
khẳng định, sự ra đời của điện tử học và sự phát triển của khoahọc công nghệ đã có tác động mạnh mẽ đối với hệ thốngtruyền thông (hệ thống các media) Nhờ đó mà các media trở
Trang 3nên dễ dàng hơn trong việc tiếp cận công chúng, đồng thời dễdàng làm ảnh hưởng tới tư tưởng, nhận thức của công chúng.Bởi vậy, tùy thuộc vào nền văn hóa khác nhau, thể chế chính trịkhác nhau mà hệ thống media được sử dụng một cách linhhoạt, phù hợp với tiêu chí hoạt động của từng tổ chức, cá nhân
sử dụng
Bài viết “Study Shows How internet Use Affects Today’s Youth”
của tác giả Michael Harper đăng trên http://www.redorbit.comcho thấy: các thanh thiếu niên ngày nay đang tích cực sử dụnginternet thông qua các thiết bị thông tin hiện đại trong cuộcsống của mình Bên cạnh việc cung cấp một lượng thông tinphong phú, internet cũng mang lại sự lạc hướng về thông tinđối với giới trẻ Điều này cho thấy, internet nói chung và loạihình báo điện tử nói riêng đã có ảnh hưởng nhất định đối vớigiới trẻ
Hay “The Impact of Social Media on Children, Adolescents, and
Families” (Tạm dịch: Ảnh hưởng của mạng xã hội đối với trẻ
em, thanh thiếu niên và gia đình) của hai tác giả GwennSchurgin O'Keeffe, Kathleen Clarke-Pearson (đăng trênhttp://pediatrics.aappublications.org/) đã phân tích về thực
trạng sử dụng MXH của thanh thiếu niên Mỹ; “Impact of media
use on children and youth” (Tạm dịch: “Tác động của việc sử
dụng phương tiện truyền thông đối với trẻ em và thanh thiếuniên) được đăng trên https://www.ncbi.nlm.nih.gov/ đã cónhững phân tích sâu sắc về sự ảnh hưởng của các PTTT đạichúng như: tivi, trò chơi điện tử, video âm nhạc, Internet… đối
với trẻ em và thanh thiếu niên; “Effects of Media on Teens: A
Look at the Research” (Tạm dịch: Ảnh hưởng của phương tiện
Trang 4truyền thông đối với giới trẻ: Một góc nhìn nghiên cứu) của haitác giả Alison Burkhardt và Daniel White Hodge đăng trênwebsite của trường Đại học North Park ngày 01/05/2012, trong
đó đã chỉ ra rằng, phương tiện truyền thông đại chúng đã đưa
ra những “chỉ số” để những người trẻ định hình cái gì là “bìnhthường” và “không bình thường”, củng cố kiến thức, giúp họnhận thức rõ về bản thân và những người xung quanh mình
2.2 Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
Hiện tại, thực trạng đọc báo mạng điện tử của sinh viên họcviện báo chí tuyên truyền là đề tài chưa được đưa vào nghiêncứu Tuy nhiên, tại học viện đã có những luận án, luận văn haynhững cuốn sách của các giảng viên trong trường nhằm xâydựng công trình nghiên cứu về sự ảnh hưởng của báo mạngđiện tử đối với thế hệ trẻ hiện nay
Trước hết, về mặt lý luận và những vấn đề cơ bản của báo điện
tử như: sự ra đời và phát triển của báo điện tử, khái niệm vàđặc trưng của báo điện tử, phương thức sáng tạo tác phẩm báo
điện tử… phải kể đến các cuốn sách tiêu biểu như:“Báo mạng
điện tử những vấn đề cơ bản” – TS Nguyễn Thị Trường Giang
chủ biên (Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội – 2011); “Đạo đức
nghề nghiệp của nhà báo” – TS Nguyễn Thị Trường Giang chủ
biên (Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội – 2011); “Báo mạng
điện tử - Đặc trưng và phương pháp sáng tạo” – TS Nguyễn Trí
Nhiệm, TS Nguyễn Thị Trường Giang đồng chủ biên (Nxb Chính
trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội – 2014); “Các thủ thuật làm báo
điện tử” do Vũ Kim Hải, Đinh Thuận biên soạn
Trang 5Trong cuốn sách “Tác nghiệp báo chí trong môi trường truyền
thông hiện đại” – TS Nguyễn Thành Lợi, Nxb Thông tin và
Truyền thông, tháng 06/2014 đã giới thiệu những nét khái quátnhất về các vấn đề khá mới mẻ đang được nghiên cứu rộng rãitrên thế giới nhiều năm – nhiều thập kỷ qua như: truyền thông
xã hội, các lý thuyết về truyền thông, hội tụ truyền thông, xuhướng tòa soạn báo hội tụ và những kỹ năng cần thiết trongviết báo đa phương tiện Cuốn sách đã khẳng định tầm quantrọng của internet và các thiết bị truyền thông hiện đại đối với
báo chí Trong cuốn “Phương tiện truyền thông mới và những
thay đổi văn hóa xã hội ở Việt Nam” – Bùi Hoài Sơn, Nxb Khoa
học Xã hội năm 2008 đã khẳng định: “Dù biết rằng, công nghệluôn luôn là công nghệ, nó không hoàn toàn tốt cũng khônghoàn toàn xấu, mà chỉ giúp con người trở nên thuận tiện hơntrong cuộc sống hàng ngày, tuy nhiên, các phương tiện truyềnthông mới đã khiến nhân loại lo lắng về một khả năng conngười trở thành nạn nhân của máy móc”
Hay trong cuốn “Ảnh hưởng của internet đối với hành vi của
thanh niên Hà Nội”, Nxb Khoa học Xã hội (2006), tác giả trên có
viết: “Trên thực tế, đối với bất kỳ một công nghệ mới nào, bảnchất của công nghệ đều mang tính trung tính Việc con người sửdụng nó trong những hoàn cảnh cụ thể và vì những mục đích cụthể sẽ quyết định nó có lợi hay có hại đối với bản thân người sửdụng hay lợi ích của toàn bộ xã hội” Tuy nhiên, cả hai tài liệunghiên cứu này mới chỉ đề cập tới sự ảnh hưởng của mạnginternet mà vẫn chưa nói tới báo điện tử hay báo chí đối với lốisống của giới trẻ Trong các đề tài nghiên cứu khóa luận, luậnvăn và luận án tiến sĩ tại Khoa Báo chí và Truyền thông – Đại
Trang 6học KHXH&NV cũng đã đề cập tới sự ảnh hưởng của báo chí đối
với giới trẻ ở Việt Nam Cụ thể: “Báo chí với quá trình hình
thành nhân cách của học sinh - sinh viên” (Luận văn thạc sĩ
Truyền thông đại chúng của Lại Thị Hải Bình, năm 2006) có chỉ
ra rằng, báo chí với chức năng và vai trò định hướng dư luận xãhội đã có sự tác động tới quá trình hình thành nhân cách củahọc sinh – sinh viên, nhất là đối với các loại hình báo chí hiện
văn thạc sĩ Truyền thông đại chúng của Trương Thị Tuyên, năm2008) đã trình bày cơ sở lý luận của báo chí với việc rèn luyệnđạo đức của sinh viên, mối quan hệ giữa báo chí và sinh viên Tìm hiểu thực trạng báo chí với việc rèn luyện đạo đức của sinhviên qua hệ thống báo chí cho sinh viên; nội dung chuyển tải vàhình thức thể hiện của của hệ thống báo chí cho sinh viên
“Công chúng thế hệ Net với các phương tiện truyền thông đại
chúng” (Luận văn thạc sĩ Truyền thông đại chúng của Hoàng Thị
Thu Hà, năm 2011) đã chỉ ra được sự ảnh hưởng của các PTTThiện đại đối với thế hệ trẻ, những người có khả năng tiếp thucông nghệ nhanh chóng
Luận văn “Ảnh hưởng của Báo điện tử đối với lối sống của giới
trẻ Việt Nam hiện nay” của Ths Nguyễn Thị Huyền Chinh cũng
là một tài liệu đã tổng hợp chi tiết rất nhiều con số thống kê,thông tin về cả báo chí thế giới và báo chí Việt Nam
Tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, đã có rất nhiều đề tàinghiên cứu về báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng, trong
đó cũng có nói tới sự ảnh hưởng của chúng đối với người trẻ
Đơn cử: “Thực trạng tiếp nhận báo mạng điện tử của học sinh
Trang 7phổ thông trung học ở nội thành Hà Nội hiện nay” – Luận văn
Thạc sĩ của Phạm Duy Đức, năm 2013; “Báo mạng điện tử đối
với việc phát triển hỗ trợ kỹ năng mềm cho sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh” – Luận văn Thạc sĩ của Nguyễn Thị Minh
Châu, năm 2014; “Tương tác giữa tòa soạn và công chúng báo
mạng điện tử” (Khảo sát báo Vietnamnet.vn, VnExpress.net và
Tuoitre.com.vn từ 01/2006 đến 01/2011) – Luận văn Thạc sĩ củaNguyễn Hoàng Quỳnh Hương…
3 Mục đích nghiên cứu
Nhóm thực hiện nghiên cứu về đề tài này để có thể thống kêđược con số sinh viên đọc báo mạng điện tử trong học viện Báochí & Tuyên truyền hiện nay Từ đó cho thấy được tầm quantrọng, sự ảnh hưởng của báo chí điện tử đối với sinh viên họcviện
Không chỉ vậy, thông qua phương thức khảo sát của đề tài,nhóm nghiên cứu dễ dàng nhận ra được đâu là tầm nhìn sailệch về báo chí điện tử, hay sinh viên nào đang có biểu hiệnchưa đúng khi tiếp xúc với loại hình báo chí 4.0 này
4 Mục tiêu nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu, nhóm đặt ra những mục tiêunghiên cứu sau:
a) Tìm hiểu nhận thức và thái độ của sinh viên AJC về báo mạngđiện tử
b) Khảo sát, thu thập số liệu về số lượng sinh viên đọc báomạng điện tử
c) Tìm hiểu lý do lựa chọn đọc báo mạng điện tử
Trang 85 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là thực trạng đọc báo mạng điện tử củasinh viên học viện Báo chí & Tuyên truyền
6 Đối tượng khảo sát
Đối tượng khảo sát của đề tài là những sinh viên đang theo họctại học viện Báo chí & Tuyên truyền
7 Khái niệm công cụ (mở rộng, thu hẹp)
a) Khái niệm công cụ mở rộngKhái niệm công cụ mở rộng của đề tài đi từ thực trạng đọc báomạng điện tử của sinh viên AJC, sau đó tới thực trạng đọc báođiện tử của giới trẻ, cuối cùng là thực trạng tiếp nhận thông tinbáo chí – truyền thông của giới trẻ
b) Khái niệm công cụ thu hẹpKhái niệm công cụ thu hẹp của đề tài đi từ khái niệm rộng nhất
là thực trạng đọc báo mạng điện tử của sinh viên AJC, cho tớikhái niệm công cụ nhỏ hơn là thực trạng đọc báo mạng điện tửcủa các khoa nghiệp vụ, chuyên ngành báo chí, phát thanhtruyền hình
8 Phương pháp nghiên cứu 8.1 Cơ sở lý luận
Tiểu luận đã tham khảo và đưa ra cơ sở lý luận dựa vào nhữngtài liệu về báo chí – truyền thông, công nghệ, tâm lý học, vănbản quản lý báo chí
8.2 Cơ sở thực tiễn
Trang 9Đề tài nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra bằng câu hỏi,bảng hỏi trực tuyến Sau đó, thu thập câu trả lời, số liệu để cóthể thống kê chính xác hoặc gần nhất về thực trạng đọc báomạng điện tử của sinh viên học viện Báo chí & Tuyên truyền
9 Kết cấu: (Chương, mục, tiểu mục):
Chương I: Những vấn đề cơ bản về báo mạng điện tử 1.1 Sự phát triển của nền công nghiệp 4.0
1.2 Khái niệm báo mạng điện tử 1.3 Lịch sử phát triển của báo mạng điện tử 1.3.1 Trên Thế giới
1.3.2 Tại Việt Nam 1.4 Xu hướng phát triển của báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay
1.5 Luật quản lý báo chí điện tử ở Việt Nam Chương II: Khảo sát thực trạng đọc báo mạng điện tử của sinh viên học viện Báo chí & Tuyên truyền hiện nay 2.1 Khái quát chung học viện Báo chí & Tuyên truyền và sinh viên học viện
2.1.1 Tổng quan về Học viện Báo chí & Tuyên truyền 2.1.2 Tổng quan về sinh viên học viện
2.2 Phân tích thực trạng 2.2.1 Tiến hành khảo sát 2.2.2 Kết quả thu được qua khảo sát
Trang 10Chương III: Đề xuất giải pháp về nâng cao thái độ tiếp cận thông tin báo chí – truyền thông nói chung và báo mạng điện tử nói riêng của sinh viên học viện Báo chí & Tuyên truyền nói chung
3.1 Tổng quan về thực trạng 3.2 Giải pháp trước khi nghiên cứu 3.3 Đề xuất giải pháp
NỘI DUNG Chương I Những vấn đề cơ bản về báo mạng điện tử 1.1 Sự phát triển của nền công nghiệp 4.0
Đánh dấu bước khởi đầu của một kỷ nguyên số, với những thiết
bị hiện đại, nền công nghiệp 4.0 đã khiến cho thế giới chuyểnmình theo hướng tân tiến hơn rất nhiều
Nền công nghiệp 4.0 khiến cho nhiều ngành nghề được thayđổi, đi theo một con đường hiện đại hơn Với nông nghiệp, côngnghiệp, hay các nơi lao động nhỏ, lẻ, 4.0 vẫn đóng góp mộtphần trong sự phát triển của những ngành nghề này, từ đó, nềnkinh tế của một đất nước được đẩy mạnh hơn rất nhiều lần.Nền công nghệ số cũng thay đổi bộ mặt, cách hoạt động củangành báo chí – truyền thông, trong những thay đổi đó phải kểđến sự xuất hiện của loại hình báo chí điện tử Cách vận hànhcủa những trang báo mạng điện tử, hay những mạng xã hội đềugóp phần làm thông tin đến gần với mọi người hơn Nhờ vàointernet, wifi, smartphone, người dùng có thể cập nhật thôngtin ở bất cứ đâu, bất kì thời gian nào, mà lại nhỏ gọn, tiện lợi
Trang 11Có được điều này chính là do cách mạng công nghiệp 4.0 manglại
1.2 Khái niệm báo mạng điện tử
Báo mạng điện tử là một loại phương tiện truyền thông đạichúng được ra đời cũng khá lâu rồi nhưng lại sau truyền hình,báo in và phát thanh Ngày trước, khi có một sự kiện đời sống
xã hội xảy ra thì người dân sẽ tiếp cận qua đài phát thanh, kênhtruyền hình hoặc là trên các tờ báo Còn bây giờ, báo mạngđiện tử đã có thể thay thế được những kênh tin tức kia mộtcách nhanh chóng và dễ dàng
Báo trực tuyến, báo điện tử, báo mạng hay tin tức trực tuyến làloại hình báo viết được xây dựng theo hình thức một trang web
và phát hành dựa trên nền tảng Internet Báo điện tử được tòasoạn điện tử xuất bản, còn người đọc báo dựa trên máy tính,thiết bị cá nhân như máy tính bảng, điện thoại di động trungcao cấp, có kết nối internet
Khác với một trang web nói chung hay trang thông tin điện tử,báo trực tuyến cập nhật thường xuyên tin tức, đặc biệt là đăng
cho phép mọi người trên khắp thế giới tiếp cận tin tức nhanhchóng không phụ thuộc vào không gian và thời gian Sự pháttriển của Báo điện tử đã làm thay đổi thói quen đọc tin và ítnhiều có ảnh hưởng đến việc phát triển báo giấy truyền thống
So với các phương tiện truyền thông đại chúng khác thì thì báomạng điện tử có những đặc điểm vượt trội hơn như khả năngtương tác cao – sự tương tác qua lại giữa người dân và báo điện
tử rất cao, khả năng đa phương tiện, tính thời sự cao vì khả
Trang 12năng tiếp cận và truyền đạt thông tin rất nhanh chóng, ngoài rabáo điện tử còn có khả năng tìm kiếm thông tin và lưu giữthông tin tốt nhất.
newspaper" Sự phổ biến và thuận tiện của việc dùng từ
"Online" dẫn đến trên thế giới và trong nước từ này được gắn
Online", để chỉ phiên bản trực tuyến.
Tuy nhiên, cũng vì những ưu thế trên mà tính chính xác và antoàn thông tin của báo mạng điện tử khiến người dân và chínhtrị phải lo lắng Là một trong những phương tiện truyền thôngđại chúng phổ biến nhất hiện nay, việc đảm bảo chính xác vềthông tin của báo mạng điện tử là vấn đề rất quan trọng
1.3 Lịch sử phát triển của báo mạng điện tử 1.3.1 Trên thế giới
Sự ra đời và phát triển của mạng Internet trong những năm đầucủa thập niên 90 là một bước tiến vượt bậc của khoa học kỹthuật Cả thế giới được liên kết với nhau thông qua mạng máytính Và một trong những thành tựu lớn nhất của Internet là tiền
đề tạo điều kiện cho sự ra đời và phát triển của một loại hìnhbáo mới – Báo mạng điện tử
Năm 1973, các nhà nghiên cứu đã nghĩ đến mô hình một tờ báođiện tử Nhưng mãi đến năm 1980 tờ báo điện tử đầu tiên mớixuất hiện Sự ra đời của báo mạng điện tử thời kỳ này gặpkhông ít những khó khăn: số lượng người đọc báo ít, người dungmáy tính ít, các khâu trong kỹ thuật gặp trục trặc Những ràocản đó đã khiến cho báo mạng điện tử chậm phát triển