Tìm hiểu tâm lí chán học của học sinh thpt trên địa bàn huyện yên dũng

Với những bạn học sinh bị kỉ luật, các bạn đã để lại một “vết nhơ”trong quãng đời học sinh áo trắng lẽ ra rất đẹp đẽ, nên thơ của mình.. sinh các cấp học dưới, những hậu quả to lớn mà tâ

TÌM HIỂU TÂM LÍ CHÁN HỌC CỦA HỌC SINH THPT

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN DŨNG

1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

1.1 Lí do chọn đề tài

Có thể nói rằng, tư tưởng coi trọng nhân tài từ lâu đã trở thành một truyềnthống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam Từ thế kỉ XV, tiến sĩ Thân Nhân Trung – một

người con ưu tú của mảnh đất Bắc Giang đã từng viết bài văn bia nổi tiếng Bài kí

đề danh tiến sĩ khoa Nhâm Tuất niên hiệu Đại Bảo thứ ba (Đại Bảo tam niên Nhâm Tuất khoa tiến sĩ đề danh kí) Trong bài văn bia ấy có câu: Hiền tài là nguyên khí của quốc gia Theo Thân Nhân Trung, hiền tài - người tài cao, học

rộng, có đạo đức là khí chất ban đầu, là yếu tố quan trọng hàng đầu, không thểthiếu để làm nên sự sống còn và phát triển của một đất nước, một dân tộc Kế thừa

tư tưởng coi trọng nhân tài ấy, đến thế kỉ XX, Bác Hồ cũng từng nói: Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người Để đào tạo

ra những nhân tài cho đất nước thì giáo dục giữ một vai trò, vị trí vô cùng quantrọng Giáo dục không chỉ quyết định tới sự phát triển, trưởng thành của một conngười mà còn quyết định cả tương lai, vận mệnh của đất nước

Yêu cầu, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu đặt ra cho người học sinh, nhất là

học sinh Trung học phổ thông (THPT) là Rèn đức, luyện tài vì ngày mai lập nghiệp, góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh,

phát triển Để có thể đóng góp công sức vào xây dựng đất nước, bất kì một ngườihọc sinh nào cũng cần hăng say, ra sức học tập, thi đua, trở thành những con ngườitài đức vẹn toàn Lịch sử hơn 4000 năm dựng nước và giữ nước của dân tộc ta đãchứng minh: Những con người có tài, có đức giữ một vai trò then chốt trong việcdựng xây đất nước, đưa đất nước ngày càng phát triển để sánh vai với các cườngquốc năm châu

Thế nhưng, ở rất nhiều trường THPT hiện nay (trong đó có những trườngTHPT trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang) lại đang có một hiện tượng

đáng buồn: Một bộ phận học sinh không ý thức được vai trò, nghĩa vụ của mình,chưa có tinh thần nghiêm túc phấn đấu vươn lên trong học tập và rèn luyện Nhữnghọc sinh này tỏ ra chán học, coi học tập là việc nặng nề, nhàm chán Nếu có dịp đingang qua các lớp trong giờ học, không khó để có thể quan sát được những hiệntượng như: Học sinh uể oải, lơ là, không chú ý nghe thày cô giảng bài Có nhữngbạn học sinh không ghi bài, không hòa nhịp cùng hoạt động học tập của lớp mà lơđễnh nhìn ra ngoài cửa sổ Có bạn mất trật tự, gây ồn ào cho lớp; có bạn hí hoáylàm việc riêng; thậm chí, có bạn còn gục xuống bàn ngủ một cách hồn nhiên vàngon lành Có những bạn còn chán học đến nỗi mở điện thoại ra chơi trò chơi, lướtFacebook, nhắn tin, “chát” với bạn bè ngay trong giờ học

Có lẽ, vì mang tâm lí chán học cho nên, một bộ phận học sinh THPT hiệnnay không có ý thức nghiêm túc khi làm bài kiểm tra hoặc bài thi, nhất là nhữngbài thi thử THPT Quốc gia, thi khảo sát chất lượng để đánh giá năng lực của họcsinh Có những bạn không hề dành thời gian ôn bài mà hoàn toàn trông chờ vào sựcứu trợ của bạn bè, vào tài liệu, thậm chí trông chờ vào việc giáo viên có sơ suấtkhi coi thi mà mở điện thoại ra tra cứu tài liệu rồi chép bài

Không chỉ vậy, một bộ phận học sinh không có ý thức làm theo những điềuquy định trong nội quy của nhà trường Họ phớt lờ nội quy, phớt lờ những lời căndặn của Ban Giám hiệu, Ban chấp hành Đoàn trường hay những giáo viên trongtrường, lớp Cá biệt, có một số học sinh còn ngang nhiên cãi lời thày cô với giọngđiệu khiêu khích, bất kính

Tâm lí chán học đã và đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho bảnthân học sinh nói riêng, gia đình,nhà trường và xã hội nói chung Với học sinh, vìkhông chú ý vào việc học nên học sinh sẽ không hiểu bài, không làm được bài khiđến giờ kiểm tra hay thi định kì Nhiều học sinh bị sa sút trầm trọng về lực học vàđạo đức, bị xếp loại trung bình, yếu về học lực và hạnh kiểm Thậm chí học sinh sẽ

bị kỉ luật, bị lưu ban hoặc ở lại lớp Theo thống kê về học lực, hạnh kiểm và sốlượng học sinh bị kỉ luật, lưu ban, bỏ học mà chúng em thu thập được ở các trườngTHPT trên địa bàn huyện Yên Dũng, chúng em nhận thấy, trong vòng hai năm trởlại đây, số lượng học sinh bị xếp loại học lực, hạnh kiểm từ trung bình trở xuống,

số lượng học sinh bị kỉ luật, bị lưu ban, hơn nữa là bỏ học ngang chừng vẫn cònchiếm tỉ lệ cao Với những bạn học sinh bị kỉ luật, các bạn đã để lại một “vết nhơ”trong quãng đời học sinh áo trắng lẽ ra rất đẹp đẽ, nên thơ của mình Với nhữngbạn học sinh bị lưu ban, họ phải học lại một năm cùng các em khóa dưới Và nhưvậy, họ đã tự mình đánh mất khoảng thời gian một năm quý báu của tuổi trẻ, mộtnăm quý báu của cuộc đời Với những bạn học sinh bỏ học ngang chừng, họ đã tựtước đi của mình cơ hội được học tập, được rèn luyện để trở thành một con người

có ích cho xã hội Họ vào đời sớm hơn các bạn cùng trang lứa, do đó mà vất vảhơn, nhọc nhằn hơn, tiềm ẩn nhiều yếu tố không thuận lợi hơn Cũng không hiếmnhững học sinh sau khi bỏ học đã lao vào con đường ăn chơi hư hỏng, trở thànhnhững kẻ sống thừa, sống vô nghĩa, thậm chí làm hại cho xã hội Gia đình, nhàtrường cũng phải gánh chịu những hệ lụy do tâm lí chán học của học sinh manglại: bố mẹ phiền lòng, thày cô thất vọng, uy tín của nhà trường bị ảnh hưởng Sựphát triển phồn thịnh, văn minh của xã hội cũng phải chịu những ảnh hưởng tiêucực

Trước thực trạng đáng báo động trên, chúng em cảm thấy vô cùng bức xúc

và xót xa Làm thế nào để các bạn học sinh trên địa bàn huyện Yên Dũng có nhậnthức đầy đủ, đúng đắn về tâm lí chán học và hậu quả của nó, từ đó biết cách ngănngừa, loại bỏ tâm lí này? Làm thế nào để khơi dậy niềm đam mê học tập ở các bạn,

để các bạn thực sự trở thành những người trò giỏi, con ngoan? Những suy tư,trăn trở đó đã thôi thúc chúng em lựa chọn đề tài nghiên cứu về tâm lí chán học ởhọc sinh THPT trên địa bàn huyện nhà

1.2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Tâm lí chán học là một vấn đề khá thường gặp ở học sinh, nhất là trong thờiđại ngày nay Có lẽ, bất cứ một học sinh nào cũng từng có một khoảnh khắc nào đócảm thấy mệt mỏi, buồn chán với việc học tập của mình Tuy nhiên, nhiều học sinh

sẽ không biết vì sao mình lại chán học, chán học để lại những hậu quả gì và cáchthức loại bỏ nó ra sao Cho nên, sự thành công của đề tài sẽ giúp làm sáng tỏnhững biểu hiện của tâm lí chán học ở học sinh THPT hiện nay (thậm chí ở học

sinh các cấp học dưới), những hậu quả to lớn mà tâm lí này mang lại và đề xuấtmột số giải pháp nhằm loại bỏ tâm lí này.

Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần giúp các bạn học sinh hiểu sâu sắc hơn vềtâm lí chán học của mình, đồng thời giúp các thày cô giáo, các nhà quản lí giáo dục

và cả các bậc phụ huynh có những giải pháp phù hợp nhằm giúp học sinh ngănngừa, loại bỏ tâm lí chán học để có thêm niềm hứng thú, đam mê trong học tập

1.3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

1.3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng, phân tích nguyên nhân, hậu quả của tâm lí chán học và

đề xuất một số giải pháp góp phần giúp học sinh THPT trên địa bàn huyện YênDũng vượt qua tâm lí chán học

1.3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Khảo sát thực trạng tâm lí chán học của học sinh ở các trường THPT trênđịa bàn huyện Yên Dũng

- Tiếp cận, trò chuyện, phỏng vấn một số học sinh mang tâm lí chán học,lắng nghe những chia sẻ, tâm tư của các bạn

- Tìm kiếm thông tin tài liệu, sự tư vấn và giúp đỡ của các chuyên gia về tâm lí

- Định hướng, đề xuất một số giải pháp nhằm loại bỏ tâm lí chán học củahọc sinh THPT

1.4 Giả thuyết khoa học và câu hỏi nghiên cứu

1.4.1 Giả thuyết khoa học

- Ngày càng có nhiều học sinh THPT trên địa bàn huyện Yên Dũng tỏ rachán học, không tha thiết với việc học tập

- Có nhiều nguyên nhân, cả chủ quan và khách quan khiến học sinh THPTtrên địa bàn huyện Yên Dũng hiện nay chán học và hậu quả của tâm lí chán học là

vô cùng nghiêm trọng

- Có thể đề xuất những giải pháp thực tế, hữu hiệu để giúp học sinh THPTtrên địa bàn huyện Yên Dũng có thể vượt qua tâm lí chán học, hứng thú hơn vớihọc tập để thực sự trở thành con ngoan trò giỏi, thành nhân tài của đất nước

1.4.2 Câu hỏi nghiên cứu

- Thứ nhất: Những biểu hiện của tâm lí chán học ở học sinh THPT trên địabàn huyện Yên Dũng hiện nay là gì?

- Thứ hai: Vì sao học sinh THPT trên địa bàn huyện Yên Dũng hiện naychán học? Hậu quả của tâm lí chán học đối với học sinh THPT trên địa bàn YênDũng là gì?

- Thứ ba: Có thể giúp học sinh THPT trên địa bàn huyện Yên Dũng vượt quatâm lí chán học bằng những giải pháp nào?

1.5 Đối tượng, thời gian và phương pháp nghiên cứu

1.5.1 Đối tượng, thời gian nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tâm lí chán học của học sinh THPT trênđịa bàn huyện Yên Dũng

Thời gian nghiên cứu của đề tài: Khoảng 11 tháng (từ tháng 1 đến tháng 11năm 2018)

1.5.2 Phương pháp nghiên cứu

1.5.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Phương pháp này được chúng em dùng để nghiên cứu các tài liệu có liênquan trong quá trình thực hiện đề tài về tâm lí lứa tuổi vị thành niên, về tâm lí chánhọc học sinh, hoạt động tư vấn tâm lí trong nhà trường THPT, giáo dục kĩ năngsống

1.5.2.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp phỏng vấn: Phương pháp này được dùng chúng em để phỏngvấn trực tiếp giáo viên đang giảng dạy ở các trường THPT trên địa bàn huyện, nhữngphụ huynh có con đang theo học THPT, những học sinh có biểu hiện chán học

- Phương pháp điều tra khảo sát thông tin qua phiếu điều tra (381 phiếu)

- Phương pháp thống kê xử lí số liệu: Sau khi tiến hành điều tra khảo sát thuthập thông tin phục vụ cho đề tài nghiên cứu thì chúng em đã phân tích kết quảđiều tra, khảo sát để phục vụ cho đề tài

- Phương pháp quan sát: Trực tiếp quan sát thái độ, cử chỉ, hành vi của cácbạn học sinh

- Phương pháp trò chuyện: Chúng em tiến hành trò chuyện trực tiếp với một

số bạn học sinh mang tâm lí chán học dẫn đến những hậu quả đáng tiếc

- Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình: Chúng em lựa chọn một sốhọc sinh điển hình cho tâm lí chán học để nghiên cứu, theo dõi quá trình học tập,rèn luyện của các bạn để trên cơ sở đó, khái quát được thực trạng, nguyên nhân,hậu quả và giải pháp của vấn đề

2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở lí luận

2.1.1 Đặc điểm tâm lí của lứa tuổi học sinh THPT

Lứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi vị thành niên (nhóm vị thành niênmuộn) Đây là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ con thành người lớn với những sự thayđổi rất lớn về thể chất, tâm sinh lí, tình cảm Ở giai đoạn này, học sinh gặp phảikhông ít khó khăn khi bước vào một giai đoạn mới và rất quan trọng của cuộc đời– giai đoạn học tập, rèn luyện cao độ để tích lũy kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệmchuẩn bị cho quá trình trưởng thành Trong những khó khăn ở giai đoạn này phải

kể tới khó khăn về việc xác định giá trị của bản thân, việc hòa nhập với cộng đồng,việc xác định mục đích, lí tưởng sống, khó khăn trong học tập Một khi học sinhkhông vượt qua được những khó khăn này, chúng sẽ dần làm hình thành tâm líchán học – một tâm lí gây ảnh hưởng không nhỏ tới kết quả học tập, rèn luyện củahọc sinh

2.1.2 Đặc điểm và vai trò của hoạt động học tập với học sinh THPT

“Học” (hay còn gọi là học tập, học hành, học hỏi) là hoạt động quan trọngkhông thể thiếu trong đời sống của con người Đây là quá trình con người tiếp thu,lĩnh hội cái mới hoặc bổ sung, trau dồi các kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm, giátrị Quá trình này không phải diễn ra một sớm một chiều hay trong một khoảngthời gian ngắn ngủi nhất định Học tập là việc cả đời của con người, giống như Lê

– nin từng nói: Học, học nữa, học mãi.

Ở lứa tuổi THPT, học tập có những điểm khác biệt cơ bản so với hoạt độnghọc tập ở lứa tuổi thiếu niên Hoạt động học tập có động cơ gắn liền với việc lựachọn nghề nghiệp tương lai Học sinh cũng ý thức rõ hơn về động cơ học tập của

bản thân Hệ quả của điều này là tính thực dụng của việc học cũng rõ nét hơn Họcsinh có xu hướng bỏ qua, ít quan tâm đến các môn học không phục vụ trực tiếp chomục đích thi vào các trường Cao đẳng, Đại học; do đó mà sẽ ít chú ý đến môn nàyhơn môn học khác.

Hoạt động học tập có một vai trò vô cùng quan trọng đối với học sinhTHPT Không chỉ giúp học sinh tiếp thu, tích lũy hệ thống kiến thức phong phúcủa nhân loại; trau dồi nhiều kĩ năng cần thiết; bồi dưỡng thêm nhiều tình cảm caođẹp , học tập còn giúp học sinh định hướng nghề nghiệp trong tương lai Sự thànhcông hay thất bại của học sinh trong tương lai được quyết định phần lớn bởi việchọc tập ở cấp THPT

2.1.3 Tâm lí chán học của học sinh THPT

Có thể nói rằng, thuật ngữ “tâm lí” đã có từ rất lâu trong cuộc sống của conngười Từ xa xưa, con người đã tốn nhiều công sức để tìm hiểu khái niệm này Conngười thời cổ từng có quan điểm cho rằng: Con người có hai phần là thể xác vàtâm hồn Tâm hồn chính là cội nguồn của tâm lí con người Trong tiếng Việt, thuật

ngữ “tâm lí” cũng trở thành mối quan tâm của nhiều nhà khoa học Từ điển Tiếng Việt năm 1988 định nghĩa một cách tổng quát: “Tâm lí là ý nghĩ, tình cảm, làm thành thế giới nội tâm, thế giới bên trong của con người” Như vậy, “tâm lí” được

dùng để chỉ những hiện tượng tinh thần của con người Khái niệm tâm lí trong tâm

lí học bao gồm tất cả những hiện tượng tinh thần như cảm giác, tư duy, tình cảm hình thành trong đầu óc con người điều chỉnh, điều khiển mọi hoạt động của conngười Nói một cách chung nhất: Tâm lí là tất cả những hiện tượng tinh thần nảysinh trong đầu óc con người, gắn liền và điều hành mọi hành động, hoạt động củacon nguời

“Chán” là loại cảm xúc tiêu cực, một trạng thái tâm lí xấu xảy ra khi conngười cảm thấy kém thích nghi với hoàn cảnh Cụ thể: Không có công việc, hoạtđộng gì để làm; phải miễn cưỡng làm lặp đi lặp lại công việc, hoạt động khôngmong muốn; cảm thấy thiếu động lực, mục đích sống

Trong hoạt động học tập của học sinh THPT hiện nay, tâm lí chán họcdường như đã và đang trở thành một vấn đề thường gặp Đó là trạng thái thờ ơ,

không mặn mà, tha thiết với việc học; coi việc học là một áp lực, một gánh nặng Nét tâm lí này có nhiều biểu hiện phong phú, đa dạng; được bắt nguồn từ nhiềunguyên nhân và để lại những hậu quả không nhỏ Chính vì vậy, nó đang khiến chocác nhà trường, các thày cô giáo (trong đó cá các trường THPT trên địa bàn huyệnYên Dũng) vô cùng xót xa, lo lắng.

Tuy nhiên, qua quan sát, tìm hiểu thực tế ở một số trường THPT trên địa bànhuyện Yên Dũng hiện nay, đặc biệt là trường THPT Yên Dũng số 3, chúng emnhận thấy: Bên cạnh một bộ phận học sinh thực sự đam mê, có ý thức tốt trong họctập, luôn phấn đấu hết sức mình để có thể gặt hái được kết quả cao trong học tậpthì vẫn còn không ít học sinh tỏ ra chán học Nhiều bạn học sinh (kể cả mới vàolớp khá dài để quen với việc học tập ở môi trường THPT) thực sự không còn thathiết, mặn mà với việc học

Theo số liệu chúng em thu thập và thống kê từ 381 phiếu điều tra, chúng emnhận thấy trên địa bàn huyện Yên Dũng, có 35,7 % học sinh chán ít nhất một mônhọc nào đó, có 37,8% học sinh chán học các môn Khoa học Tự nhiên, 19,4% họcsinh chán các môn Khoa học Xã hội Cá biệt có tới 7,1% các bạn học sinh chán tất

cả các môn học Có 63,8% học sinh hay gặp phải tâm lí chán học, 31% thỉnhthoảng và chỉ có 5,2% không gặp tâm lí này trong qua trình học tập của mình

Những con số này cho ta hiểu một điều, việc học dường như không còn làniềm đam mê, yêu thích, mà ngược lại trở thành một gánh nặng, một nỗi ám ảnhđối với không ít học sinh

2.2.2 Những biểu hiện cơ bản của tâm lí chán học ở học sinh THPT trên địa bàn huyện Yên Dũng

Qua quá trình tìm hiểu, nghiên cứu, chúng em nhận thấy, tâm lí chán học ởhọc sinh THPT trên địa bàn huyện Yên Dũng được biểu hiện một cách đa dạng,phong phú Ta có thể thấy những biểu hiện chán học của học sinh ở ngay trên lớphọc, trong phòng thi hay khi tan học, trở về nhà

2.2.2.1 Chán học khi đến trường

Theo chúng em, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của người học sinh khi đếnlớp là mang đầy đủ sách vở, đồ dùng, dụng cụ học tập, say mê học bài, chăm chúnghe giảng, tiếp nhận và giải quyết những nhiệm vụ học tập mà giáo viên yêu cầu;chủ động, tích cực trong việc tìm kiếm tri thức và tích lũy kĩ năng cần thiết Vậynhưng, trong thực tế, ở trên lớp học hiện nay, thật không khó để bắt gặp nhiều bạn

có tâm lí chán học Nét tâm lí này không chỉ thể hiện qua lời nói mà còn thể hiệnqua cả hành động, cách ứng xử của các bạn Cụ thể như sau: Một số bạn thườngxuyên thiếu sách giáo khoa, vở ghi bài của các môn, thiếu dụng cụ học tập cho cácmôn học Trong một lần trực tiếp kiểm tra việc mang sách vở, đồ dùng học tập củahọc sinh trong trường, chính thày Phó Hiệu trưởng của trường em đã phải phê bìnhmột học sinh mang vỏn vẹn 3 quyển vở, không có sách giáo khoa (mặc dù buổisáng có có 5 tiết học của 5 môn khác nhau) Có bạn ghi chung nhiều môn họctrong một quyển vở, thậm chí quyển vở còn bị nhàu nát hoặc long bìa Khi ngồitrong lớp, các bạn lơ là, không chú ý nghe thày cô giảng bài (91,9% các bạn họcsinh được khảo sát) Phần nhiều các bạn không chăm chú nhìn lên bảng, không cótinh thần phát biểu xây dựng bài, thờ ơ với những nhiệm vụ học tập mà giáo viênchuyển giao Thay vì tích cực, chủ động trong học tập, các bạn lại nói chuyện, làmviệc riêng Có bạn lơ đễnh nhìn ra ngoài cửa sổ, ngắm cảnh thay vì học bài Có bạnlén sử dụng điện thoại di động để nhắn tin, lướt Web, cập nhật trạng thái trênFacebook, chơi trò chơi trực tuyến Có bạn còn chán học đến nỗi thường xuyên

ngáp vặt, có bạn lại gục trên bàn, ngủ gật, không ghi bài hoặc không ghi bài đầy

đủ Cũng không ít bạn chán học đến nỗi cố tình đi học muộn, bỏ giờ, bỏ tiết,thường xuyên xin phép thày cô ra ngoài Những trò nghịch ngợm cũng xuất hiệntrong các giờ học, ví như: Gập giấy ném sang chỗ bạn khác ngồi, bẻ vỡ bút để gây

ra tiếng động thu hút sự chú ý của mọi người, thậm chí có bạn sẽ ngồi tô vẽ lênnhững bức ảnh chân dung của các nhà văn, nhà thơ, các danh nhân của thế giới được in trong sách giáo khoa Khi được giáo viên hỏi vì sao lại tổ chức những trònghịch ngợm vô bổ trong giờ học, có bạn đã trả lời giáo viên một cách hồn nhiên:

Bọn em không thích học thì phải tìm một thú vui giải trí nào đó cho hết tiết chứ!

Khi ngồi trong lớp, những bạn học sinh có tâm lí chán học thường hay nhìnđồng hồ, tỏ ra sốt ruột vì thời gian trôi đi quá chậm chạp Họ mong hết giờ học hơn

là mong được tiếp thu, khám phá, tích lũy những tri thức mới mẻ của nhân loại.Chưa trống tan trường, họ đã thu xếp sách vở để đến khi tiếng trống vang lên là ùa

ra khỏi lớp, trước khi giáo viên cho phép ra về Một số bạn thường xuyên khôngmang sách vở, đồ dùng về nhà, mà để tất cả ngay ở lớp, với lí do: Để hôm sau đỡquên đồ ở nhà Tuy nhiên, lí do đó chỉ là sự bao biện cho sự lười biếng và chán học– chán đến mức không màng tới sách vở Trong những đợt kiểm tra rà soát việchọc tập của học sinh, trong đó có nội dung liên quan tới sách giáo khoa, Ban Giámhiệu và Đoàn trường của THPT Yên Dũng số 3 đã phải phê bình, nhắc nhở họcsinh ở một số lớp về tình trạng để sách tại lớp Để lại như vậy nghĩa là học sinhhoàn toàn thờ ơ với việc tự học của mình

Khi làm bài kiểm tra, bài thi, theo phiếu điều tra, khảo sát của chúng em, có60,4% học sinh có quyết tâm cao độ làm bài kiểm tra, bài thi để đạt được nhữngđiểm số cao nhất, 37% học sinh thỉnh thoảng mới quyết tâm làm bài Và như vậy,vẫn còn một bộ phận học sinh chán học chỉ làm bài lấy lệ cho có, không quyết tâmgiành điểm số cao Với họ, có lẽ, thành tích không phải là mục tiêu phấn đấu; việclàm bài kiểm tra, bài thi để nhìn nhận, đánh giá năng lực thực chất của mình trongquá trình học tập cũng trở nên vô nghĩa Họ không có ý thức ôn bài ở nhà cho nên,khi làm bài kiểm tra, bài thi, họ tìm cứu trợ từ nhiều nguồn khác nhau, điển hìnhtrong đó là mở tài liệu, chép bài của bạn ngồi gần Có bạn thậm chí còn không làm

bài, thay vào đó là hành vi ngủ gục ngay trong giờ kiểm tra, giờ thi, nhất là trongnhững đợt thi thử THPT Quốc gia hay thi khảo sát chất lượng Chúng em đã quansát trên thực tế, có những bạn học sinh (chủ yếu là những bạn ở các lớp cơ bản từA7 đến A10), không tập trung làm bài thi, không cố gắng hết sức mình để gặt háiđược những thành tích xuất sắc nhất Có bạn chỉ làm bài qua loa một lúc rồi ngồichơi, nói chuyện, ngồi ngủ Có bạn khi làm bài thi trắc nghiệm đã không đọc đề

mà tô đáp án theo kiểu tính xác suất hoặc ăn may,

2.2.2.2 Chán học sau khi tan trường

Rời trường về nhà, những học sinh mang tâm lí chán học thường rất lười họcbài Họ dành ít thời gian, thậm chí có bạn không dành thời gian cho việc tự học

Họ không làm đầy đủ hoặc không làm bài tập với tinh thần: Khi nào đến lớp sẽmượn vở của bạn chép lại bài để chống đối với việc kiểm tra bài cũ của các thày côgiáo Thay vì tự học để củng cố kiến thức đã học, tìm kiếm kiến thức mới để làmgiàu có hơn cho vốn tri thức và tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm cho mình, nhiềubạn lại đi chơi, tụ tập với bạn bè, la cà ở quán Net, vùi mình vào những trò chơitrực tuyến làm phí phạm thời gian và hao tổn sức khỏe, tiền bạc

Để tìm hiểu rõ hơn về thực trạng tâm lí chán học của học sinh THPT trên địabàn huyện, chúng em tìm đến bạn H.H.T để tổ chức một cuộc phỏng vấn nho nhỏvới bạn (chúng em xin phép không nêu tên đầy đủ của bạn - đây là một học sinh cábiệt rất tiêu biểu của trường THPT Yên Dũng số 3 đã từng bị nhà trường xử lí kỉluật) Câu hỏi chúng em đặt ra cho bạn là về mục đích việc bạn đến trường trong 3năm THPT, bạn đi học để làm gì, bạn có đam mê, yêu thích việc học không, cóquan tâm, chú ý tới việc học không Câu trả lời mà chúng em nhận được là:

“Mình đi học để có được tấm bằng cấp 3 theo mong muốn của bố mẹ Mình chẳngthích học, môn nào cũng đáng chán” Và tất nhiên, bạn cũng không chú tâm vàoviệc ở trên lớp hay việc tự học ở nhà Chúng em cũng tìm đến một số thày cô giáotrực tiếp giảng dạy ở lớp của bạn H.H.T để hỏi thăm về tình hình học tập của bạntrong năm cuối cấp Câu trả lời của các thày cô khiến chúng em có nhiều bănkhoăn, nuối tiếc cho bạn Trong năm học vừa qua, bạn nghỉ học rất nhiều buổi.Bạn thường xuyên vào muộn, nói chuyện riêng, có lúc đã buông lời bất kính với

giáo viên của mình Bạn không chú ý đến bài học, thậm chí thường xuyên ngủ gụctrong lớp Ngay trong thời điểm cao trào của việc ôn luyện chuẩn bị cho kì thiTHPT Quốc gia năm 2018 diễn ra vào tháng 5 và đầu tháng 6 của năm học vừaquac, rất hiếm khi giáo viên bộ môn thấy bạn xuất hiện ở trên lớp, nếu có cũngkhông tỏ thái độ tha thiết với việc học Hậu quả đáng buồn là, bạn trở thành mộttrong những học sinh bị trượt trong kì thi, không thể lấy được tấm bằng tốt nghiệpnhư hầu hết bạn bè cùng trang lứa Nhìn thấy vẻ mặt nên trầm tĩnh và u buồn củabạn bây giờ, chúng em chợt cảm thấy buồn Nếu bạn chú ý vào việc học hơn, chịukhó, say mê với việc học của mình thì bây giờ, kết quả với bạn chắc chắn sẽ khác.

2.3 Nguyên nhân của vấn đề

Theo chúng em, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tâm lí chán học của họcsinh THPT trên địa bàn huyện Yên Dũng hiện nay Có những nguyên nhân chủquan từ phía học sinh chán học và những nguyên nhân khách quan nhất định vềphía gia đình, nhà trường, xã hội

Áp lực từ gia đình, bố mẹ kì vọng quá nhiều 18,9Gia đình lục đục/bố mẹ không quan tâm 5

2.3.1.1 Từ nhận thức chưa đúng đắn, đầy đủ về vai trò của việc học tập ở trường THPT

Theo kết quả điều tra, khảo sát của chúng em, không phải tất cả học sinh cóđược nhận thức đúng đắn, đầy đủ về vai trò, ý nghĩa của việc học tập ở trườngTHPT Có một số bạn học sinh vẫn còn nhận thức một cách mơ hồ, phiến diện,lệch lạc về việc học tập (2,1% học sinh được hỏi cho rằng học tập không quantrọng; 5,2% học sinh không biết việc học có quan trọng hay không) Với các bạn,

có nhiều con đường dẫn tới thành công cho con người trong cuộc sống, không nhấtthiết cứ phải học một cách nghiêm túc tại nhà trường thì mới có thể gặt hái đượcnhững thành quả nhất định trong đời Tuy nhiên, nếu ta coi thành công, thành đạt,

sự nghiệp, hạnh phúc là một chân trời tươi sáng, mơ ước thì quãng thời gian họccấp THPT được coi là cánh cửa vô cùng quan trọng mở ra chân trời đó Bởi lẽ,chương trình THPT sẽ trang bị cho học sinh những kiến thức, kĩ năng nền tảngnhất, bồi dưỡng cho con người những phẩm chất cơ bản nhất để phục vụ cho conngười trong cuộc sống sau này Bất kể sau khi học THPT, học sinh có học tiếp lênbậc cao hơn hay đi lao động kiếm sống thì nền tảng kiến thức, kĩ năng, nhữngphẩm chất đã tích lũy được từ cấp THPT vẫn vô cùng cần thiết

Có những bạn học sinh lại thấy việc học là nhàm chán, nặng nề, không có gìthú vị (15% học sinh được khảo sát) Với họ, đi học là ngày nào cũng phải cắp cặptới trường, bất kể nắng mưa hay giá rét; ngồi học suốt 4 đến 5 tiết dài lê thê Phảimang đầy đủ sách vở đã đành, lại phải cố gắng tỉnh táo, chủ động, tích cực trongviệc học bài mới, chuẩn bị chu đáo cho bài cũ Ngày nào cũng vậy tạo thành mộtvòng tròn luẩn quẩn, không có gì đổi thay, khác lạ Do đó với họ, việc học ngàycàng trở nên mệt mỏi và đáng chán Như vậy, có thể thấy rằng, chính bản thânnhững bạn này chưa tạo được hứng thú, đam mê cho mình trong việc học – vốn làmột việc cả đời của con người

2.3.1.2 Từ nhận thức bi quan về bản thân mình

Chúng em nhận thấy, hiện nay có rất nhiều bạn học sinh chưa thực sự tự tinvào khả năng học tập của mình (53,8%) Điều này đồng nghĩa với việc các bạnđang vướng vào những rào cản tâm lí nhất định trong quá trình học tập tại trườngTHPT Các bạn thường tự ti về khả năng của mình trong việc học – khả năng tiếpthu, lĩnh hội tri thức mới, khả năng vận dụng tri thức đã học vào thực tiễn Các

bạn tự cảm thấy mình nhỏ bé, yếu ớt, thua kém bạn bè, không thể hoàn thành việchọc; nhất là khi thành tích học tập của mình không tốt như bạn bè trong lớp Ngàyqua ngày lại, nét tâm lí ấy sẽ tích tụ dần dần và tạo nên tâm lí chán học, không mặn

mà với việc học tập

2.3.1.3 Từ nền tảng kiến thức tích lũy được ở cấp học dưới

Kết quả điều tra, khảo sát của chúng em cho thấy, có nhiều bạn chán học vì

bị mất gốc, bị hổng kiến thức từ cấp Trung học cơ sở (THCS) (47,5%) Đây là con

số đáng báo động, bởi nó cho ta biết một điều: Không phải học sinh THPT nàocũng trang bị được cho mình một nền tảng kiến thức vững vàng để bước vào mộtcấp học mới nhiều khó khăn, thử thách hơn Có những học sinh đã tâm sự vớichúng em về việc học tập từ thời học THCS Khi còn là học sinh THCS, các bạn đãlười học, không chú ý tới việc học, không tích lũy được vốn kiến thức, kĩ năng cơbản nhất để chuẩn bị cho cấp học cao hơn Do đó, khi tới cấp THPT, họ bỡ ngỡ,mất tinh thần vì phải làm quen, tiếp nhận một lượng kiến thức lớn hơn và khó hơnrất nhiều Có những bạn chỉ mải mê tập trung cho ba môn thi vào THPT (Toán,Văn, Anh) mà lơ là những môn học còn lại Chính vì thế, khi học cấp THPT, cácbạn thấy hụt hẫng và chán nản khi kết quả học tập của các môn chưa cao

2.3.1.4 Từ phương pháp học tập chưa phù hợp

Có nhiều học sinh được khảo sát (58,5%) cho rằng tâm lí chán học bắtnguồn từ việc chưa tìm ra được phương pháp học tập phù hợp tối ưu nhất chomình Ở THPT, học sinh được học 13 môn khác nhau ở các lĩnh vực Khoa học Tựnhiên, Khoa học Xã hội, Giáo dục thể chất Mỗi môn với đặc thù riêng lại đòi hỏi

ở người học những phương pháp riêng biệt Tuy nhiên, thực tế cho thấy, khôngphải học sinh nào cũng tìm được phương pháp học tập phù hợp cho từng bộ môn

cụ thể Nhiều bạn chưa rõ với từng môn thì nên học theo cách nào cho hợp lí để đạtkết quả cao nhất Sự lúng túng khi cố gắng đi tìm cho mình phương pháp học tậpphù hợp cộng với sự mất gốc từ cấp dưới và sự thiếu tự tin vào bản thân thực sựkhiến nhiều bạn cảm thấy hoang mang với việc học ở THPT Và khi đó, tâm líchán học nảy sinh như một điều tất yếu

2.3.1.5 Từ động lực, mục tiêu, mục đích học tập chưa rõ ràng

Động lực hay động cơ học tập là cái mà việc học phải đạt được để thỏa mãnnhu cầu của học sinh (theo Phan Trọng Ngọ) Việc xác định đúng động lực có ý

nghĩa to lớn trong việc thúc đẩy quá trình học tập, khiến người học phấn đấu, nỗlực hết mình để vươn tới thành công Tuy nhiên, theo kết quả khảo sát của chúng

em, có tới 58% học sinh thiếu động cơ cho quá trình học tập của mình Họ chưaxác định rõ, mình học vì ai, vì điều gì Có bạn băn khoăn rất nhiều khi nghĩ vềđộng cơ học tập của bản thân: Mình học vì muốn làm giàu cho vốn tri thức hay chỉ

vì chống đối với các đợt kiểm tra, thi cử; mình học vì tương lai tươi sáng của mìnhhay chỉ vì muốn làm vừa lòng bố mẹ và thày cô Những băn khoăn này một khikhông được giải đáp thỏa đáng sẽ khiến cho học sinh bị nhụt chí và mất dần nhiệthuyết dành cho việc học

Mục tiêu là một ý tưởng về tương lai mà người nào đó hình dung ra, đặt kếhoạch và cam kết thực hiện được Mục đích là cái mà con người vạch ra làm đíchnhằm đạt được Mục tiêu và mục đích cũng có vai trò rất quan trọng trong hoạtđộng học tập của học sinh Nếu có mục tiêu, mục đích rõ ràng, người học sẽ tìmđược cách thức tối ưu để đạt được chúng Đó có thể là mục tiêu đạt điểm số và thứhạng thật cao trong các kì thi; trở thành học sinh giỏi toàn diện hay học sinh giỏicấp tỉnh, thành phố; có bằng tốt nghiệp cấp 3 hay đỗ vào các trường Đại học, Caođẳng Đó có thể là mục đích học để tích lũy tri thức, kĩ năng, hoàn thiện bản thân

để trở thành nhân tài đóng góp công sức vào công cuộc dựng xây quê hương đấtnước, trở thành giáo viên, bác sĩ, kĩ sư Tuy nhiên, ở các trường THPT trên địabàn huyện Yên Dũng hiện nay, một bộ phận không nhỏ tự nhận thấy mình chưaxác định rõ mục tiêu, mục đích cho việc học tập (59,1%) Chính điều này làm cho

họ lơ là, không chú ý, không quyết tâm phấn đấu để vươn lên trong học tập Thay

vì “vùi mình” trong sách vở, say mê tìm tòi, nghiên cứu, rất có thể họ lại “vùimình” trong những trò chơi làm lãng phí những khoảng thời gian quý báu

2.3.1.6 Những nguyên nhân chủ quan khác

Ngoài những yếu tố chủ quan về nhận thức, phương pháp, mục tiêu , còn

có một số nguyên nhân chủ quan khác dẫn tới tâm lí chán học của học sinh THPTtrên địa bàn huyện Đó có thể là nguyên nhân từ điều kiện sức khỏe không đảmbảo (8,7%) Một số ít học sinh gặp vấn đề về sức khỏe như hay đau ốm, mắc bệnhhiểm nghèo thường xuyên phải nằm viện dài ngày, bị bỏ lỡ nhiều bài học quan

trọng Cho nên khi quay trở lại trường lớp, các bạn không theo kịp bạn bè xungquanh nên nảy sinh tâm lí chán nản.

Có một số bạn học sinh nảy sinh tâm lí chán học do đã bước vào tình yêu(vấn nạn yêu sớm) Các bạn không biết cân bằng thời gian dành cho việc học vàchuyện tình cảm, cũng không nhận thức đúng đắn về hai chuyện này Với các bạn,chuyện yêu đương thú vị hơn việc học rất nhiều Thay vì dành thời gian cho việchọc, họ lại dành thời gian cho đi chơi, gọi điện, nói chuyện, tâm tình với ngườiyêu Rồi những đam mê (có khi là đam mê mù quáng), những hờn giận, ghentuông của tình yêu làm họ bị phân tâm, không toàn tâm toàn ý cho việc học, dẫntới chán học

2.3.2 Nguyên nhân khách quan

Bên cạnh những nguyên nhân chủ quan, chúng em nhận thấy có nhiềunguyên nhân khách quan dẫn tới tâm lí chán học của học sinh THPT trên địa bànhuyện Yên Dũng Đó là những nguyên nhân liên quan tới chương trình học, từ giađình, thày cô, từ những cám dỗ ở cuộc sống bên ngoài

2.3.2.1 Từ áp lực thi cử và lượng kiến thức ở THPT

Hầu hết những bạn học sinh có tâm lí chán học đều cho rằng, áp lực thi cử ởTHPT là rất lớn, lượng kiến thức của các môn học là quá nhiều và đa phần là kiếnthức khó (61,7%) Trong một năm học, học sinh phải trải qua nhiều lần làm bàikiểm tra của các môn học trong chương trình, hai lần làm bài thi học kì và một sốlần thi thử, thi khảo sát Riêng học sinh cuối cấp còn phải vượt qua kì thi THPTQuốc gia - một kì thi “sinh tử” quyết định tới vận mệnh cả cuộc đời con người Vớinhững học sinh say mê học tập, đây chính là những cơ hội để họ khẳng định mình,biết khả năng mình tới đâu để có những phương pháp học tập tối ưu nhất Nhưng,với một bộ phận không nhỏ học sinh còn lại, việc kiểm tra, thi cử nhiều lại tạo cho

họ áp lực lớn, nhất là với những học sinh thường xuyên bị xếp ở vị trí cuối lớp,cuối khối

Lượng kiến thức mà học sinh cần lĩnh hội, nắm bắt ở cấp THPT cũng rấtlớn Chưa kể tới nội dung kiến thức của từng bộ môn, với những học sinh mangtâm lí chán học, lượng kiến thức ở môn học nào cũng là quá nhiều, vượt quá tầm

nhận thức và tiếp thu của họ Với những bạn không thích học các môn xã hội thìnguyên nhân này lại càng trở nên phổ biến Họ cho rằng, ở các môn xã hội, bài họcnào cũng dài và nhiều chữ, chỉ nhìn vào sách giáo khoa thôi đã đủ mệt và ngại rồi.Một khi đã mang tâm lí như vậy, các bạn sẽ khó có thể tìm thấy niềm đam mê, yêuthích dành cho việc học

2.3.2.2 Từ phía gia đình, bố mẹ, người thân

Nhiều học sinh tâm sự với chúng em về việc gia đình có ảnh hưởng như thếnào tới tâm lí học tập của các bạn Nếu được bố mẹ, người thân trong gia đình thấuhiểu, đồng cảm, sẻ chia, ủng hộ trong quá trình học tập thì đó sẽ là một động lực tinhthần to lớn giúp các bạn học sinh có thêm ý chí quyết tâm và niềm đam mê học tập.Thế nhưng, trên thực tế, có một số bạn học sinh lại chán học do bị ảnh hưởng tâm lí

từ chính gia đình, người thân của mình Có bạn phải chịu nhiều áp lực từ bố mẹ(18,9%) Nhiều bậc phụ huynh mong muốn con học hành đến nơi đến chốn, kì vọngcon trở thành học sinh xuất sắc để sau này đỗ đạt vinh hiển, mang lại niềm vinh dự,

tự hào cho gia đình, dòng tộc Họ luôn có suy nghĩ con mình phải thật giỏi, áp đặtvào con những thứ con không muốn, thậm chí quyết định cả tương lai của con,không cho con quyền tự quyết định lấy cuộc đời mình Do đó, họ thúc ép con học,bắt con cái học ngày học đêm, hết học ở trường lại tham gia các lớp học phụ đạokhác để bổ sung, đào sâu kiến thức Mỗi khi kết quả học tập của con không đượcnhư mong đợi, họ buồn bã, thất vọng; có người căng thẳng với con, trách mắng con.Những điều này khiến các con bị tổn thương rất lớn Lâu ngày, sự nhiệt huyết, saysưa với việc học cũng ngày càng giảm sút, hình thành tâm lí chán học

Ngược lại, có một số phụ huynh không hề đặt hi vọng, tin tưởng vào khảnăng học tập của con Họ mặc định con mình học kém Với họ, việc con thi đỗ vàotrường THPT đã là một kì tích Do đó, khi con thi đỗ và theo học THPT, họ cũngkhông để ý, quan tâm sát sao tới việc học của con, không có tư tưởng khích lệ,động viên con phấn đấu vươn lên trong quá trình học tập, bởi có phấn đấu cũngkhông thể mang tới kết quả gì Có những bạn đã tâm sự về việc bố mẹ có “thànhkiến” với con về việc học Những câu nói không hay vẫn được bố mẹ nói ra khiếncác bạn càng thêm tự ti về khả năng của mình, thêm chán nản bởi bố mẹ không

nhận ra sự cố gắng nỗ lực của mình Thậm chí, khi các bạn còn chưa xác định rõmục đích, lí tưởng của việc học thì bố mẹ cũng chưa giúp các bạn định hướng đúngđắn cho cả cuộc đời mình Có một số bậc phụ huynh khi chúng em hỏi về việc địnhhướng như thế nào cho con cái trong học tập, hi vọng con cái sau này thi đỗ vào

trường Đại học, Cao đẳng nào , họ trả lời bình thản rằng: Chỉ cần con lấy được tấm bằng tốt nghiệp cấp 3 để đi làm công nhân hoặc để đi lao động ở nước ngoài Sức nó làm sao có thể đỗ vào trường nào được Chính những hạn chế trong nhận

thức và tư tưởng này của bố mẹ khiến cho học sinh bị ảnh hưởng không nhỏ Họcsinh không nuôi dưỡng những khát vọng, ước mơ lớn lao gì hơn ngoài chuyện đỗtốt nghiệp, cầm được tấm bằng tốt nghiệp trong tay Chính vì vậy, tâm lí chán học

sẽ có cơ hội lấn át những quyết tâm, hi vọng và cả đam mê của các bạn

Cũng không hiếm học sinh mang tâm lí chán học bởi phải sống trong mộtgia đình không hạnh phúc (5%) Việc bố mẹ thường xuyên mâu thuẫn, cãi cọ, thậmchí giải quyết những cơn nóng giận bằng vũ lực đã tác động tiêu cực tới tâm lí củacác con Sẽ hiếm đứa con nào giữ đủ bản lĩnh mà ngồi học khi không khí gia đìnhnặng ề, u ám Thường khi đó, các con sẽ thu mình lại, buồn bã, đau đớn, thấy mìnhthua kém bạn bè, xấu hổ với bạn bè, nhất là những bạn có gia đình hạnh phúc, bố

mẹ hòa thuận Có lẽ, tâm lí chán nản, không thể tập trung vào việc học không chỉtheo các bạn khi ở nhà mà cả khi ở trên trường lớp, tâm lí ấy vẫn ảnh hưởng rất lớntới việc tập trung vào bài học của các bạn Cá biệt, có những bạn học sinh mà bố

mẹ đã li hôn thì vết thương lòng của các bạn là rất lớn Các bạn rất nhạy cảm, dễbuồn phiền, tự ti Cho nên, chỉ cần một tác động nhỏ từ bên ngoài hay chỉ cần kếtquả học tập không được như ý, các bạn sẽ có tâm lí chán nản, buông xuôi trongviệc học

Không chỉ vậy, trên thực tế có những bậc phụ huynh mải làm ăn, chăm loxây dựng kinh tế gia đình hoặc phải đi làm ăn xa, để con cái ở nhà cho ông bàchăm sóc Thời gian họ dành cho con không có nhiều, ít có cơ hội sát sao với việchọc tập của con Thành ra, chuyện hàng ngày con cái học tập ra sao, có gặp phảinhững khó khăn nào, bố mẹ không thể nắm bắt kịp thời để giúp các con uốn nắn

Cảm giác không được bố mẹ quan tâm, lo lắng có thể trở thành một trong nhữngnguyên nhân làm nảy sinh tâm lí chán học của học sinh THPT hiện nay.

2.3.2.3 Từ phía nhà trường và thày cô giáo

Ngoài những nguyên nhân về phía gia đình, không thể không nhắc tớinguyên nhân về phía nhà trường và giáo viên trong việc làm nảy sinh tâm lí chánhọc ở học sinh Có nhiều bạn chia sẻ rằng, bản thân chán học một phần do áp lực

từ phía các thày cô giáo trực tiếp giảng dạy mình (19,4%) Một số thày cô giáo,nhất là các thày cô tâm huyết với nghề đã đặt ra những yêu cầu cao và đặt kì vọngrất lớn vào học sinh Thày cô muốn học sinh của mình phải trở thành những họcsinh giỏi toàn diện, xuất sắc, một phần lớn là vì tương lai tươi sáng của chính họcsinh, nhưng cũng một phần là vì thành tích, vị thế của nhà trường và danh tiếngcủa các thày cô Chính vì thế, lượng kiến thức các thày cô muốn các bạn tiếp thu,lĩnh hội và vận dụng là rất lớn Thời gian dành để học bài, làm bài đã chiếm gầnhết thời gian biểu trong một ngày của học sinh Điều này trên thực tế có mang lạinhững tác dụng tích cực như: Học sinh phải nghiêm túc, cần cù, chăm chỉ để hoànthành nhiệm vụ học tập của mình Thành tích học tập của học sinh có thể đượcnâng cao Tuy nhiên, nếu điều này cứ kéo dài hết ngày này sang tháng khác sẽ dầnkhiến học sinh trở nên mệt mỏi và chán nản Một ngày của các bạn trở thành vòngtròn quẩn quanh của học và học, đến nỗi có học sinh vì muốn đảm bảo thời gianhọc mà không kịp ăn uống hay nghỉ ngơi

Theo khảo sát của chúng em, một số bạn học sinh còn cảm thấy chán học dokhông thích phương pháp giảng dạy của thày cô (17,8%) Thực tế cho thấy,phương pháp giảng dạy của thày cô có một vai trò vô cùng quan trọng trong việccuốn hút học sinh vào bài giảng trong các tiết học Một người thày giỏi, có uy tínvới học sinh không chỉ phải có một vốn tri thức phong phú, sâu rộng; một trái timgiàu tình yêu thương, biết lắng nghe, thấu hiểu mà còn phải có những phương phápgiảng dạy phù hợp, linh hoạt và hấp dẫn Mỗi thày cô ở trường THPT thường chỉgiảng dạy một môn học mà mình có sở trường và được đào tạo bài bản Tuy nhiên,không phải thày cô nào cũng có những phương pháp giảng dạy lôi cuốn được tất cảhọc sinh trong lớp vào bài học Có một vài giáo viên chưa biết cách tạo hứng thú

cho học sinh, chưa biết biến mỗi giờ học thành một cuộc khám phá, kiếm tìm trithức đầy thú vị của mỗi học trò Có thày cô giảng bài không có hồn, chỉ đọc lạinhững điều đã có trong sách giáo khoa để cho học sinh ghi chép lại Nếu học sinhkhông tham gia tiết học đó vẫn có thể biết được kiến thức nhờ việc tìm hiểu sáchgiáo khoa Có thày cô chưa khơi dậy được trong học sinh sự hào hứng, thích thúvới việc học tập, để học sinh bị ám ảnh bởi việc đến lớp là chỉ để chép bài Chonên, những học sinh nào thực sự ngoan ngoãn sẽ cố gắng ủng hộ thày cô; cònnhững học sinh nào chán học sẽ sẵn sàng nói chuyện, làm việc riêng, ngủ gục hoặcthậm chí là bỏ giờ, bỏ tiết.

Qua tâm sự với những bạn học sinh chán học, chúng em còn nhận thấy: Cómột số học sinh bị ảnh hưởng tâm lí từ những lời khen chê của giáo viên Mỗi lờikhen, lời chê ở trước tập thể lớp bao giờ cũng có tác động rất lớn tới tâm lí của mỗihọc sinh Nếu giáo viên biết sử dụng lời khen, lời chê một cách đúng mực thìnhững lời nói ấy sẽ mang lại cho học sinh động lực để phấn đấu vươn lên trong họctập Tuy nhiên, không phải thày cô nào cũng làm được như vậy Nhiều khi, một lờikhen thái quá có thể hình thành trong học sinh khác sự ganh ghét, đố kị với bạn;hay một lời chê không tế nhị có thể khiến học sinh tự ti về bản thân, về khả nănghọc tập của mình và sinh ra chán học

Một số bạn học sinh còn chia sẻ về việc giáo viên còn đối xử chưa côngbằng với các học sinh trong lớp Những học sinh nào được thày cô quý mến sẽđược quan tâm, giúp đỡ nhiều hơn trong quá trình học tập Những học sinh chưađược chú ý sẽ cảm thấy buồn lòng, thất vọng Hay có bạn chia sẻ về việc giáo viênchưa biết lắng nghe và thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của học sinh Khi học sinhchưa hiểu bài, muốn hỏi thày cô để được giải đáp thì lại nhận được những câu trảlời tỏ ý không bằng lòng, quy lỗi học sinh không hiểu là do năng lực của học sinhchứ không phải do phương pháp của thày cô; hoặc không giải đáp mà yêu cầu họcsinh tự mình tìm hiểu Điều này khiến cho nhiều học sinh thấy sợ, thấy nản vớiviệc học môn của thày cô

2.3.2.4 Từ đời sống xã hội

Bên cạnh những nguyên nhân về gia đình, thày cô, tâm lí chán học của họcsinh THPT nói chung và học sinh THPT trên địa bàn huyện Yên Dũng nói riêngcòn hình thành do những nguyên nhân khách quan khác Đó là đời sống xã hộihiện nay Xã hội ngày càng phát triển, đời sống của con người ngày càng đượcnâng cao Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 bùng nổ đã đưa cuộc sống con người lênmột tầm cao mới Nhiều phương tiện kĩ thuật hiện đại được sử dụng đem lại nhiềutiện ích cho con người, trong đó có những học sinh đang ngồi trên ghế nhà trườngTHPT Không thể phủ nhận sức hấp dẫn đặc biệt và những lợi ích lớn lao của côngnghệ thông tin, trong đó có mạng Internet với các trang mạng xã hội, có những tròchơi trực tuyến sống động, hấp dẫn Một bộ phận học sinh THPT cũng biết sửdụng công nghệ một cách thông minh, phù hợp, chắt lọc lấy những gì có ích chocuộc sống hay quá trình học tập của mình Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn còn không

ít học sinh bị hấp dẫn quá mức bởi những tiện ích mà công nghệ thông tin mang lạicho cuộc sống của mình dẫn tới sử dụng công nghệ một cách thiếu kiểm soát Cóbạn có thể dành cả hàng chục tiếng đồng hồ mỗi ngày để lướt Facebook, vào Zalohay chơi game online Với các bạn, thế giới ảo có sức hấp dẫn hơn nhiều so vớithế giới thực Có rất nhiều bạn vì mải mê với Facebook, Zalo, Game online màxao nhãng việc học hành, dẫn đến kết quả học tập sút kém Càng trượt dài trên condốc học hành đó, học sinh càng chán học, sau đó là bỏ bê việc học Chúng em đãrất nhiều lần bắt gặp cảnh tượng các bạn học sinh tụ tập ở quán Net sau giờ học,thậm chí bỏ cả giờ học để chơi game (nhất là trong những giờ học phụ đạo buổichiều) Theo điều tra, khảo sát của chúng em, có tới 47,6% các bạn học sinh tựthấy mình chán học vì dành quá nhiều thời gian cho Facebook, Zalo hay chơigame Rõ ràng, đây là một trong những nguyên nhân trực tiếp gây nên tâm lí chánhọc của học sinh THPT

2.3.2.5 Nguyên nhân khác

Qua quan sát thực tế học sinh THPT, chúng em nhận thấy: Mối quan hệ bạn

bè, xã hội hay môi trường lớp học cũng có những tác động nhất định tới tâm líchán học của học sinh Có bạn học sinh chưa biết “chọn bạn mà chơi”, kết bạn với

kẻ xấu, bị rủ rê, lôi kéo vào những trò chơi vô bổ, thậm chí những tệ nạn xã hội để

rồi xao nhãng việc học hành và chán học Có một số học sinh ngoan lại lâm vàotình cảnh éo le khi phải học cùng lớp với những người lười học, cá biệt, thườngxuyên vi phạm nội quy Nhiều khi, sự cố gắng phấn đấu của các bạn lại khiến chonhững học sinh ấy ganh ghét, tìm đủ mọi cách nói xấu, làm giảm uy tín của cácbạn với lớp Lâu dần, các bạn dễ chán nản trong học tập

2.4 Hậu quả của vấn đề

2.4.1 Hậu quả đối với người chán học

Có thể nói rằng, hậu quả mà tâm lí chán học đem lại cho người học là vôcùng to lớn Trước hết, tâm lí chán học ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả học tập vàrèn luyện của học sinh THPT Trong số 381 bạn học sinh được chúng em khảo sát,

có 54,5% cho rằng, tâm lí chán học ảnh hưởng rất nhiều đến kết quả học tập, rènluyện của mình, 40,5% cho rằng, tâm lí này ảnh hưởng ít và chỉ 5% cho rằngkhông ảnh hưởng Những con số này cho ta thấy, tâm lí chán học ảnh hưởng tới kếtquả học tập, rèn luyện của học sinh là điều tất yếu

Lực học của học sinh sẽ bị giảm sút, giảm sút so với năm học trước hoặc sovới cấp học dưới Một khi đã mang tâm lí chán học, học sinh sẽ không hứng thúvới bài giảng của thày cô, không chú ý nghe giảng, không ghi chép bài, hoặc cóghi cũng chỉ mang tính chất chống đối, do đó sẽ không hiểu bài Chính vì vậy, khiđến giờ làm bài kiểm tra hay thi học kì, nhiều bạn mang tâm lí chán học sẽ khônglàm được bài, điểm sẽ kém, kết quả xếp loại học lực sẽ bị giảm Thực tế, có nhữnghọc sinh khi học ở cấp THCS luôn đạt học sinh giỏi nhưng khi lên cấp THPT chỉđạt loại khá Suốt thời THCS được nhận giấy khen của nhà trường về thành tíchhọc tập nhưng khi lên cấp THPT lại có học lực trung bình, thậm chí lực học yếu

Đó là điều vô cùng đáng tiếc

Không chỉ ảnh hưởng tới kết quả học tập, tâm lí chán học còn ảnh hưởngtrực tiếp tới kết quả rèn luyện hạnh kiểm, đạo đức của học sinh Phần nhiều nhữnghọc sinh chán học cũng là những học sinh thường xuyên vi phạm nội quy trườnglớp Bất kì một ngôi trường nào cũng cũng có những quy định riêng về nề nếp đểhọc sinh thực hiện theo, nhằm giúp học sinh trưởng thành về ý thức Tuy nhiên,những học sinh mang tâm lí chán học lại có xu hướng coi nhẹ, phớt lờ những quy

định ấy Thực tế ở các trường THPT trên địa bàn huyện Yên Dũng hiện nay chothấy: Có những học sinh vì chán học mà không tha thiết với việc đến trường, đếnlớp Với họ, câu khẩu hiệu thường thấy ở mỗi ngôi trường “Mỗi ngày đến trường làmột ngày vui” dường như trở nên vô nghĩa Họ đi học muộn, thậm chí sẵn sàng bỏgiờ bỏ tiết, nghỉ học không phép Có những học sinh còn giả mạo chữ kí của bố mẹtrong đơn xin nghỉ học để qua mặt giáo viên Khoảng thời gian quý báu của buổihọc đó bị họ dùng một cách lãng phí cho việc đi chơi, tụ tập với bạn bè Trong khi

đó, đa số các bậc phụ huynh của họ lại rất tin tưởng con sẽ đến trường học hành tử

tế Vậy là, cùng một lúc, những học sinh chán học đã nói dối cả bố mẹ, lừa dối cảgiáo viên của mình Đó là một hành vi xấu, biểu hiện cho sự xuống cấp về mặt đạođức của học sinh

Vì chán học cho nên, những trò nghịch ngợm của học sinh cũng sẽ gia tăng

Có thể chỉ là những trò trẻ con như trêu đùa nhau trong giờ, ném giấy, bút để thuhút sự chú ý đến những trò nghịch dại vẽ bậy vào sách vở, nói nhau bằng nhữngcâu khiếm nhã, xúc phạm đến người khác Nhiều khi, một câu nói, một ánh mắtcũng đủ trở thành yếu tố khởi nguồn cho những mâu thuẫn, xung đột của học sinh.Những vụ xô xát, bạo lực học đường chưa khi nào bớt “nóng” ở các trường THPTtrên địa bàn, trong đó có trường THPT Yên Dũng số 3 của chúng em Năm nào ởcác trường cũng có học sinh bị xử lí kỉ luật với nhiều mức độ nghiêm trọng khácnhau – nhẹ thì bị cảnh cáo trước toàn trường, nặng thì bị đình chỉ học một tuần vàphải đi lao động để chuộc lại lỗi lầm của mình

Không ít bạn vì chán học mà kết quả học lực và hạnh kiểm không đủ tiêuchuẩn để lên lớp Họ bị lưu ban, phải học lại một năm với các em khóa dưới Cóbạn còn sẵn sàng bỏ học ngang chừng, đáng tiếc nữa là có bạn bỏ học khi đã họcđến nửa học kì II của năm lớp 12 Như thế, họ không chỉ tự đánh mất khoảng thờigian một năm, hai năm quý giá của cuộc đời, của tuổi trẻ mà còn đánh mất cả cơhội để có một tương lai tươi sáng cho cuộc đời mình

Theo báo cáo cuối năm của các trường, hai năm trở lại đây, số lượng họcsinh bị xếp loại học lực, hạnh kiểm trung bình và yếu ở các trường THPT trên địabàn huyện Yên Dũng vẫn còn khá cao:

TT GDNN - GDTX

huyện Yên Dũng

73,7 3,91 6,91 0,46 62,5 0,66 3,3 0,44

Bảng thống kê % học sinh bị xếp học lực, hạnh kiểm loại trung bình và yếu

ở các trường THPT trên địa bàn huyện Yên Dũng

Bỏhọc

Lưuban

Trượttốtnghiệp

Bị kỉluật

Bỏhọc

Lưuban

TrượttốtnghiệpTHPT Yên

Bảng thống kê số học sinh bị kỉ luật, bỏ học, lưu ban và trượt tốt nghiệp

ở các trường THPT trên địa bàn huyện Yên Dũng

Nhiều học sinh chán học nên có kết quả học tập và rèn luyện thấp, phụ sự kìvọng của bố mẹ, thày cô