Dịch tễ học thú ý Ổ dịch , quá trình truyền lây

Căn cứ thời gian phát sinh dịch Ổ dịch mới: nguồn bệnh đang nhân lên, số gia súc bệnh tăng lên, các triệu chứng và bệnh tích đều điển hình, sự lây lan đang mạnh. Ổ dịch cũ: là nơi hiện tại không có nguồn bệnh dưới dạng con bệnh, nhưng mầm bệnh vẫn có thể tồn tại trong gia súc mang trùng hoặc ngoại cảnh vì chưa qua đủ thời gian cần thiết để bị tiêu diệt, do đó sự đe dọa nổ ra dịch vẫn còn.

QUÁ TRÌNH TRUYỀN LÂY

Nhóm : 05 Môn: Dịch tễ học thú y GVHD: TS Mai Thị Ngân

Nội dung

II • • Ổ dịch Ổ dịch

IIII • • Quá trình chuyền lây bệnh truyền nhiễm Quá trình chuyền lây bệnh truyền nhiễm

III • • Công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm Công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm

Nhân Tố Truyền Lây Dịch Bệnh

Các loại ổ dịch

 Căn cứ thời gian phát sinh dịch:

 Căn cứ vào trình tự phát sinh dịch:

 Căn cứ vào cường độ tần suất , xuất hiện:

Các loại ổ dịch

 Căn cứ thời gian phát sinh dịch

• Ổ dịch mới: nguồn bệnh đang nhân lên, số gia súc bệnh tăng lên, các triệu chứng và bệnh tích đều điển hình, sự lây lan đang mạnh

• Ổ dịch cũ: là nơi hiện tại không có nguồn bệnh dưới dạng con bệnh, nhưng

mầm bệnh vẫn có thể tồn tại trong gia súc mang trùng hoặc ngoại cảnh vì

chưa qua đủ thời gian cần thiết để bị tiêu diệt, do đó sự đe dọa nổ ra dịch vẫn còn

 Căn cứ vào trình tự phát sinh dịch

• Ổ dịch tiên phát: xảy ra đầu tiên, các yếu tổ truyền lây làm bệnh lan rộng ra các nơi khác tạo ra các ổ dịch thứ phát.Có thể gây những ổ dịch ngày càng nặng hơn, tỷ lệ chết cao

• Ổ dịch thứ phát: mầm bệnh giảm độc lực ,tỷ lệ chết giảm và thể mạn tính xuất hiện

Các loại ổ dịch

 Căn cứ vào cường độ tần suất , xuất hiện

• Dịch thường xảy ra trong những trường hợp sau:

 Bệnh vẫn tồn tại trong đàn ,chỉ chờ có điều kiện thuận lợi thì dịch xuất hiện

 Trong đàn không có dịch bệnh tồn tại , dịch chỉ có thể sảy ra khi mầm bệnh vào.

 Mầm bệnh tồn tại trong một động vật và cùng sống với nhiều loài động vật khác do vậy có thể truyền lây cho đàn động vật phơi nhiễm

=> Tỷ lệ mắc bệnh không cao, khả năng lây lan không lớn và không xảy ra

thường xuyên

 Các mầm bệnh từ thực phẩm, chẳng hạn như Salmonella hoặc E coli , thường có thể gây ra

các đợt bùng phát dịch bệnh lẻ tẻ. 

 Dịch lẻ tẻ (Spoeadic ).

• Có thể tiên đoán được trước thời

gian ,địa điểm xảy ra bệnh

• Bệnh đặc hữu có thể nặng hoặc

nhẹ

• => sự hiện diện liên tục của một

căn bệnh trong một quần thể địa

lý .

 Dịch địa phương (Endemic).

• Động vật mắc bệnh trung bình vượt quá con số

mắc bệnh thường xảy ra như đã dự đoán trước

xảy ra ở một đàn động vật từ lâu không có

bệnh này

• Số động vật mắc bệnh tăng lên, trong một

khoảng không gian vào cùng một thời điểm

•  => căn bệnh đã vượt khỏi tầm kiểm soát và

đang lây lan mạnh mẽ và có thể biến thành đại dịch

 Dịch lưu hành

Là dịch phát tán, lan tràn trên diện rộng

cùng một lúc nhưng không cùng một

khoảng không gian (không hạn chế về

khoảng không gian)

Þ một dịch bệnh đang lan rộng ra nhiều khu vực trên toàn cầu.

 Dịch đại lưu hành

= Số mới mắc trong nhiều năm đó

Số tháng trong thời kỳ nhiều năm đó

+ Hệ số năm dịch > 100 thì được coi là năm dịch

HSND = Chỉ số mắc bệnh trung bình tháng trong 1 năm X 100 Chỉ số mắc bệnh trung bình tháng trong nhiều năm

+ Chỉ số mắc bệnh trung bình ngày / năm = số mới mắc của 1 năm

Số ngày của năm đó

HSMD > 100 là tháng dịch.

Nhiều tháng lịch liền nhau là mùa dịch

HSMD = Chỉ số mắc bệnh trung bình ngày/tháng x 100 Chỉ số mắc bệnh trung bình ngày/năm

TÍNH CHẤT DỊCH DO CÁC YẾU TỐ TN – XH GÂY RA

 Tính chất mùa:

Bệnh lẻ tẻ quanh năm nhưng đến một mùa

nào đó lại rộ lên

Cơ thể của động vật thường giảm sức đề

kháng vào thời gian giao mùa

Hè-Thu và Đông-Xuân

Hoạt động xã hội cũng góp phần tạo ra tính chất

mùa của dịch

TÍNH CHẤT DỊCH DO CÁC YẾU TỐ

TN – XH GÂY RA

 Tính chất vùng:

Nhiều dịch bệnh của động vật xuất hiện ở những vùng nhất định.

Các yếu tố về tự nhiên như thời tiết, khí hậu, đất đai, quần thể thực vật ở mỗi vùng thường liên quan tới sự phát triển của 1 loài động vật, hoặc liên quan tới sự tồn tại của một loại mầm bệnh hoặc liên quan tới sự phát triển của một loại yếu tố truyền lây sinh vật nào đó

=> 1 số ca bệnh có khả năng phát sinh tồn tại trong vùng.

Các yếu tố xã hội, tập quán từng vùng, các cơ sở chăn nuôi tập trung từng vùng cũng góp phần tạo ra tính chất vùng.

+ Vùng trung du: với bệnh tụ huyết trùng trâu, bò,

lơn, bệnh xoắn khuẩn, bệnh KST đường máu,…

+ Vùng đồng bằng: bệnh đóng dấu lợn, Newcatle,…

Việc mở rộng giao lưu buôn bán động vật và các

sản phẩm động vật làm cho tính chất vùng thay

đổi.

Với đại gia súc: chu kì dài, 3-5 năm dịch lại tái phát.

Tính chất của chu kì dịch là dựa vào sự biến đổi tính thụ cảm của quần thể gia súc trong vùng dịch

Tính chu kì cũng rõ rệt với dịch của dã thú, nhiều loại dã thú có chu kì phát triển và chu kì chết dịch

Quá trình truyền lây

bệnh truyền nhiễm

II

1 KHÁI NIỆM QUÁ TRÌNH TRUYỀN LÂY

Nội dung chính

2 CÁC KHÂU CỦA QUÁ TRÌNH TRUYỀN LÂY

3 PHƯƠNG THỨC TRUYỀN LÂY

4 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QTTL

Khái niệm

• Là quá trình bệnh truyền nhiễm lây lan từ con ốm sang con vật

khỏe trong một khoảng không gian và thời gian nhất định

• Xảy ra khi mầm bệnh được truyền từ gia súc bệnh trực tiếp hoặc

gián tiếp qua gia súc khỏe

• Cách phát triển của mầm bệnh là khi thực hiện được quá trình

truyền lây và cũng chính là điều kiện mầm bệnh tồn tại

Các khâu của quá trình truyền lây

Sơ đồ quá trình truyền

lây Nguồn bệnh

Nhân tố truyền lây

Nguồn bệnh

• Là khâu đầu của quá trình truyền lây

• Có nhiều loại nguồn bệnh

o Là nơi cư trú, sinh sôi, bài thải mầm bệnh

Động vật mang trùng Động vật đang mắc bệnh

Nhân tố trung gian truyền bệnh

• Là mang mầm bệnh -> động vật thụ cảm

• Có 2 loại nhân tố trung gian truyền bệnh:

Yếu tố sinh vật + Yếu tố không phải sinh vật

Động vật cảm thụ

• Là khâu không thể thiếu trong quá trình sinh dịch

• Sức cảm thụ của con vật với bệnh quyết định dịch :

-> xảy ra nhanh hay chậm và mạnh hay yếu

=> là điều kiện để dịch bùng phát

Lây theo đường hô hấp

Lây theo đường tiêu hóa

Lây theo đường máu

Lây qua da và niêm mạc

Lây qua đường sinh dục và tiết niệu

Lây qua nhau thai và túi lòng đỏ, truyền dọc

Phương thức truyền lây

Lây theo đường hô hấp

Nơi khu trú:

Phổi

Đường truyền lây: không khí,

hô hấp

Yếu tố truyền lây: bụi, nước

bọt

Lây theo đường tiêu hóa

Nơi khu trú: Ruột

Đường truyền lây:

tiêu hóa

Yếu tố truyền lây:

thức ăn, nước uống,

Lây theo đường máu

Nơi khu trú: Máu

Yếu tố truyền lây: côn trùng, tiết túc hút máu

Nơi khu trú:Có nhiều nơi khư trú đầu tiên.

Yếu tố trung gian có rất nhiều

Lây qua da và niêm mạc

Lây qua đường sinh dục và tiết niệu

Nơi khu trú: Niêm mạc đường sinh dục, tiết niệu

Yếu tố truyền lây:

qua tiếp xúc, qua dịch sinh dục

Lây qua nhau thai và túi lòng đỏ

Truyền dọc

Yếu tố truyền lây:

chất bài tiết trong quá trình sinh nở

Ví dụ: Sảy thai truyền nhiễm , Thương hàn gà

4 Các nhân tố ảnh hưởng đến

quá trình truyền lây

Nhân tố thiên nhiên

Nhân tố xã hội

Yếu tố đàn gia súc

Nhân tố thiên nhiên

ẢNH HƯỞNG NHƯ THẾ NÀO ?

Nhân tố thiên nhiên

Các yếu tố xã hội

Chiến tranh ,hòa bình

… Trình độ phát triền khoa học ký

thuật…

Phong tục tập quán

Nhân tố xã hội

Yếu tố đàn gia

súc

Yếu tố đàn gia súc

Mật độ đàn

Yếu tố sinh lý đàn gia súc: lai giống

Sức miễn dịch quần thể : Miễn dịch bầy đàn

Công tác phòng, chống bệnh

III

Nguyên lý

Nguồn bệnh

Đông vật cảm thụ

Nhân

tố truyền lây

Mầm bệnh

Dịch bệnh Mầm bệnh Mầm bệnh

• Bệnh truyền nhiễm xảy ra do 3

khâu, giữa các khâu này có mối

liên hệ với nhau

• Nếu có đủ 3 khâu mà không có sự

liên hệ giữa 2 hoặc 3 khâu thì bệnh

cũng không thể xảy ra được

Để phòng , chống bệnh truyền nhiễm cần xoá bỏ một trong 3 khâu của quá trình truyền lây hoặc xoá bỏ mối liên hệ của các khâu đó.

Biện pháp phòng bệnh truyền nhiễm

Mục đích: Tiêu diệt hoặc hạn chế nguồn bệnh

reo rắc mầm bệnh ra bên ngoài

• Khi dịch chưa xảy ra, nguồn bệnh là những con

Mục đích: nhằm loại trừ nhân tố trung gian

hoặc tiêu diệt mầm bệnh trên nhân tố trung

gian

 Nhân tố trung gian truyền bệnh không phải

là sinh vật

• Tiêu độc cơ giới : Quét rọn ,thu gom rác …

• Tiêu độc vật lý : Nhiệt , Uv…

• Tiêu độc hóa học : Vôi , cloramine,iodine…

• Tiêu độc bằng phương pháp ủ sinh học : lợi dụng nhiệt độ để tiêu diệt vi khuẩn

Đối với nhân tố truyền lây

 Nhân tố trung gian là sinh vật

 Ta sẽ tiêu diệt hoặc ngăn

không cho chúng tiếp xúc với

động vật

 Tùy từng loại sinh vật mà áp dụng các biện pháp khác

nhau

Biện pháp phòng bệnh truyền nhiễm

• Chăm sóc ,vệ sinh tốt

Biện pháp phòng bệnh truyền nhiễm

 DANH MỤC CÁC BỆNH PHẢI TIÊM PHÒNG BẮT BUỘC:

Biện pháp chống bệnh truyền nhiễm

 Phát hiện bệnh

 Tiêu diệt nguồn bệnh

 Làm suy yếu hoặc tiêu diệt nhân tố trung gian

 Làm tăng sức đề kháng của cơ thể gia súc

 Các biện pháp cần được tiến hành khẩn trương, cùng một lúc thì ta sẽ tăng hiệu quả chống dịch

• Phát hiện bệnh sớm: bằng các phương pháp chẩn đoán bệnh.

• Cách ly kịp thời những khỏe mạnh đi

• Khai báo dịch với chính quyền địa

phương gần nhất

• Tiến hành tiêu độc, khử trùng Tiêu diệt côn trùng và chuột

• Xe cộ, gia súc khi cần thiết phải đi xuyên qua ổ dịch phải tiến hành tiêu độc

• Xử lý tổng tẩy uế tiêu độc chuồng trại