Hoà nhập với xu thế chung của thời đại, nhằm thúc đẩy tiến trình đổi mới nhà trường theo hướng hội nhập, thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ năm học 2011 - 2012, trường PTDTBT THCS Thắng Mố
Trang 1MỤC LỤC
2 Phần I: Đặt vấn đề 3
3 Phần II: Giải quyết vấn đề 6
4 1 Cơ sở lí luận của vấn đề 6
5 2 Thực trạng của vấn đề 6
6 3 Các biện pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề 9
7 3.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên………… 10
8 3.2 Bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng CNTT ……… 10
9 3.3 Vận dụng CNTT vào quá trình chỉ đạo và quản lý nhà trường……… 11
10 3.4 Công tác chỉ đạo và quản lý ứng dụng CNTT vào hoạt động giảng dạy ……… 13
11 3.5 Các hoạt động ứng dụng CNTT trong giảng dạy 14
12 4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 15
13 Phần III: Kết luận 17
14 Danh mục tài liệu tham khảo 19
DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
Trang 21 GD & ĐT Giáo dục và đào tạo
4 PTDTBT Phổ thông dân tộc bán trú
6 WTO Tổ chức kinh tế thế giới
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Trang 3Ngày nay, trên thế giới đang diễn ra quá trình tin học hóa trên nhiều lĩnh vực hoạt động của xã hội loài người Cũng giống như cuộc cách mạng công nghiệp, cuộc cách mạng thông tin đang dẫn đến những thay đổi quan trọng cách sống, cách làm việc và ngay cả cách suy nghĩ của chúng ta Ngoài sự tò mò, ham hiểu biết, càng sớm càng tốt mỗi người phải có ý thức rằng: Nếu không có hiểu biết nhất định về máy tính nói riêng và công nghệ thông tin nói chung thì khó có thể hòa nhập vào cuộc sống hiện đại Máy tính đã trở thành công cụ lao động không thể thiếu của con người trong kỷ nguyên thông tin cùng với sự phát triển chung của thế giới Sự phát triển như vũ bảo của ngành khoa học và công nghệ
đã đem lại những thành tựu to lớn trong cuộc sống của con người Công nghệ thông tin (CNTT) đang ngày càng chiếm một vị thế quan trọng trong đời sống kinh tế xã hội, có thể nói không có một hoạt động nào trong xã hội hiện đại tách rời CNTT Trong xu thế hội nhập toàn diện, khi nước ta chính thức trở thành thành viên WTO càng đòi hỏi đẩy mạnh phát triển CNTT để cập nhật, khai thác, ứng dụng những thành tựu tri thức của nhân loại đồng thời là cánh cửa chào đón bạn bè Quốc tế đến Việt Nam
Trong những năm gần đây, đất nước ta đã có những bước nhảy vọt về mặt phát triển kinh tế xã hội, chính điều đó đã là động lực thúc đẩy nền khoa học kĩ thuật nói chung và ngành công nghệ thông tin nói riêng phát triển mạnh mẽ và
đã trở thành một phần quan trọng trong hầu hết các ngành nghề khác Đặc biệt đối với ngành giáo dục, việc áp dụng công nghệ thông tin vào công tác giảng dạy và học tập đã trở thành vấn đề cần được quan tâm Sự nghiệp giáo dục và đào tạo với nhiệm vụ chuẩn bị cho xã hội đội ngũ lao động kế cận có chất lượng cao thì nhất thiết phải có những đổi mới sâu sắc và phù hợp để nâng cao không ngừng chất lượng giáo dục đào tạo đáp ứng nhu cầu mới
Sự phát triển kinh tế - xã hội dẫn đến sự thay đổi về chất của người học Những kết quả nghiên cứu tâm - sinh lí học sinh và điều tra xã hội học gần đây trên thế giới cũng như ở nước ta cho thấy thanh thiếu niên có những thay đổi trong sự phát triển tâm - sinh lý Trong điều kiện phát triển của các phương tiện
Trang 4truyền thông, trong bối cảnh hội nhập mở rộng giao lưu, học sinh được tiếp nhận nhiều nguồn thông tin đa dạng, phong phú nhiều mặt của cuộc sống, có nhiều hiểu biết hơn, linh hoạt hơn và thực tế hơn so với các thế hệ cùng lứa tuổi cách đây mấy chục năm Trong học tập, học sinh không chỉ chấp nhận các giải pháp đã có sẵn đưa ra Một trong các biểu hiện đáng chú ý là sự ưa thích được tự nghiên cứu tài liệu học tập, thích đưa ra những câu hỏi về nguyên nhân các hiện tương, đề xuất tranh luận về các quan điểm khác nhau
Nghị quyết hội nghị TW lần thứ 2 Ban chấp hành trung ương Đảng khóa VIII đã nêu rõ: "Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy của người học, từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến, hiện đại và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học…"
Đối với ngành giáo dục, việc vận dụng CNTT vào quá trình quản lý và giảng dạy đã đem lại một hiệu quả thật tích cực: Thông tin được cập nhật nhanh chóng và chính xác, việc quản lý nhân sự, chuyên môn nhẹ nhàng và khoa học Chính vì vậy ngành Giáo dục và Đào tạo cần phải đẩy mạnh nhanh chóng hội nhập, phát triển ứng dụng CNTT không chỉ để bắt kịp sự phát triển của thế giới
mà còn có trách nhiệm đào tạo nguồn nhân lực sẵn sàng đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước trong tiến trình hội nhập toàn cầu Hoà nhập với xu thế chung của thời đại, nhằm thúc đẩy tiến trình đổi mới nhà trường theo hướng hội nhập, thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ năm học 2011 - 2012, trường PTDTBT THCS Thắng Mố đã áp dụng những ứng dụng của công nghệ thông tin vào quá trình quản lý và giảng dạy nhằm đổi mới quá trình quản lý và phương pháp dạy học
Chỉ thị 29/2001/CT-BGD&ĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu rõ: “Đối với giáo dục và đào tạo, công nghệ thông tin có tác động mạnh mẽ, làm thay đổi phương pháp, phương thức dạy và học Công nghệ thông tin là phương tiện để tiến tới một xã hội học tập”
Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học Những phương pháp dạy học theo cách tiếp
Trang 5cận kiến tạo, phương pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi Các hình thức dạy học như dạy theo lớp, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trường công nghệ thông tin
Xuất phát từ những yêu cầu khách quan và tính cấp thiết của việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và dạy học ở nhà trường phổ thông, tôi mạnh dạn tiến hành nghiên cứu đề tài:
“Ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý và giảng dạy trong nhà trường”.
2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:
2.1 Đối tượng nghiên cứu:
Toàn thể CBGV và học sinh trường PTDTBT THCS xã Thắng Mố - Yên Minh - Hà Giang
2.2 Phạm vi nghiên cứu:
- Các tiết dạy học ứng dụng CNTT
- Các nội dung liên quan đến quản lí nhà trường
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lý luận của vấn đề:
Trang 6Thực hiện chỉ đạo của ngành về nhiệm vụ giáo dục năm học 2011 - 2012: văn bản số 4960/BGDĐT-CNTT ngày 27 tháng 7 năm 2011 của Bộ Giáo dục
và Đào tạo về việc hướng dẫn việc triển khai nhiệm vụ công nghệ thông tin (CNTT) năm học 2010-2011; Công văn số 737/SGD-GDTrH, ngày 18/08/2011 của Sở GD & ĐT Hà Giang V/v Hướng dẫn triển khai ứng dụng CNTT trong giảng dạy và quản lý trường học năm học 2011 - 2012; Hướng dẫn số
383/HD-GD ngày 13/09/2011 của Phòng 383/HD-GD & ĐT Yên Minh Về việc hướng dẫn triển khai CNTT trong giảng dạy và QLNT năm học 2011 - 2012
Đối với công tác quản lý giáo dục tại nhà trường, việc vận dụng CNTT đã tạo ra một phương thức nhẹ nhàng trong việc thực hiện lập hồ sơ sổ sách và báo cáo Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học, nếu chúng ta có sự cân nhắc
và chọn lựa nội dung kiến thức cần truyền thụ cho học sinh hợp lý thì giáo án điện tử là một trong những hình thức đổi mới hiệu quả Trong nhiều năm qua được sự chỉ đạo của Sở GD & ĐT Hà Giang, Phòng GD & ĐT Yên Minh, trường PTDTBT THCS Thắng Mố đã tham gia đầy đủ các lớp tập huấn và bồi dưỡng cho đội ngũ CBQL và giáo viên những kỹ năng cơ bản để vận dụng CNTT vào quản lý và giảng dạy Qua các lớp tập huấn này, trình độ tin học, phương pháp quản lý và giảng dạy của đội ngũ CBQL, giáo viên đã từng bước được nâng lên rõ rệt Tất cả đội ngũ đều nhận thấy việc áp dụng những thành tựu CNTT vào qúa trình thực hiện nhiệm vụ giáo dục là một việc làm vô cùng cần thiết và hợp lý
Có thể nói việc vận dụng những ứng dụng của CNTT đã đem lại những hiệu quả đáng khích lệ trong quá trình quản lý và giảng dạy tại trường PTDTBT THCS Thắng Mố trong năm 2011-2012
2 Thực trạng của vấn đề:
2.1 Thuận lợi:
Ưu điểm nổi bật của phương pháp dạy học bằng công nghệ thông tin so với phương pháp giảng dạy truyền thống là:
Trang 7- Môi trường đa phương tiện kết hợp những hình ảnh vedeo, camera … với âm thanh, văn bản, biểu đồ … được trình bày qua máy tính theo kịch bản vạch sẵn nhằm đạt hiệu quả tối đa qua một quá trình học đa giác quan
- Kĩ thuật đồ hoạ nâng cao có thể mô phỏng nhiều quá trình, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội trong con người mà không thể hoặc không nên để xảy ra trong điều kiện nhà trường
- Công nghệ tri thức nối tiếp trí thông minh của con người, thực hiện những công việc mang tính trí tuệ cao của các chuyên gia lành nghề trên những lĩnh vực khác nhau
- Những ngân hàng dữ liệu khổng lồ và đa dạng được kết nối với nhau và với người sử dụng qua những mạng máy tính kể cả Internet … có thể được khai thác để tạo nên những điều kiện cực kì thuận lợi và nhiều khi không thể thiếu để học sinh học tập trong hoạt động và bằng hoạt động tự giác, tích cực và sáng tạo, được thực hiện độc lập hoặc trong giao lưu
Những thí nghiệm, tài liệu được cung cấp bằng nhiều kênh: kênh hình, kênh chữ, âm thanh sống động làm cho học sinh dễ thấy, dễ tiếp thu và bằng suy luận có lý, học sinh có thể có những dự đoán về các tính chất, những quy luật mới Đây là một công dụng lớn của công nghệ thông tin và truyền thông trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học Có thể khẳng định rằng, môi trường công nghệ thông tin và truyền thông chắc chắn sẽ có tác động tích cực tới sự phát triển trí tuệ của học sinh và điều này làm nảy sinh những lý thuyết học tập mới
2.2 Khó khăn:
Năm học 2010 - 2011, trường được tách ra từ trường PTCS xã Thắng Mố Trường được đổi tên thành trường PTDTBT THCS Thắng Mố từ tháng 03 năm
2011 Năm học 2011 - 2012, nhà trường có 06 lớp với 142 học sinh Trong đó 100% học sinh là con em các dân tộc thiểu số thuộc các vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn của huyện Yên Minh Chính vì thế mà điều kiện được tiếp xúc với CNTT của đa số các em học sinh là rất hạn chế
Trang 8Đội ngũ giáo viên: Đa số là giáo viên trẻ mới ra trường hoặc từ nơi khác chuyển về; nhiều giáo viên trình độ Tin học, kỹ năng sử dụng máy tính và các phương tiện hỗ trợ còn hạn chế
Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho dạy học, đặc biệt là phục vụ cho việc ứng dụng CNTT của nhà trường còn nhiều hạn chế: Thiếu các phòng học chức năng; số máy tính phục vụ cho học tin học của học sinh không có
Bên cạnh đó, tuy máy tính điện tử mang lại rất nhiều thuận lợi cho việc dạy học nhưng trong một mức độ nào đó, thì công cụ hiện đại này cũng không thể hỗ trợ giáo viên hoàn toàn trong các bài giảng của họ Nó chỉ thực sự hiệu quả đối với một số bài giảng chứ không phải toàn bộ chương trình do nhiều nguyên nhân, mà cụ thể là, với những bài học có nội dung ngắn, không nhiều kiến thức mới, thì việc dạy theo phương pháp truyền thống sẽ thuận lợi hơn cho học sinh, vì giáo viên sẽ ghi tất cả nội dung bài học đó đủ trên một mặt bảng và như vậy sẽ dễ dàng củng cố bài học từ đầu đến cuối mà không cần phải lật lại từng “slide” như khi dạy trên máy tính điện tử Những mạch kiến thức “vận dụng” đòi hỏi giáo viên phải kết hợp với phấn trắng bảng đen và các phương pháp dạy học truyền thống mới rèn luyện được kĩ năng cho học sinh
- Bên cạnh đó, kiến thức, kỹ năng về công nghệ thông tin ở một số giáo viên vẫn còn hạn chế, chưa đủ vượt ngưỡng để đam mê và sáng tạo, thậm chí còn né tránh Mặc khác, phương pháp dạy học cũ vẫn còn như một lối mòn khó thay đổi, sự uy quyền, áp đặt vẫn chưa thể xoá được trong một thời gian tới Việc dạy học tương tác giữa người - máy, dạy theo nhóm, dạy phương pháp tư duy sáng tạo cho học sinh, cũng như dạy học sinh cách biết, cách làm, cách chung sống và cách tự khẳng định mình vẫn còn mới mẻ đối với giáo viên và đòi hỏi giáo viên phải kết hợp hài hòa các phương pháp dạy học đồng thời phát huy ưu điểm của phương pháp dạy học này làm hạn chế những nhược điểm của phương pháp dạy học truyền thống Điều đó làm cho công nghệ thông tin, dù đã được đưa vào quá trình dạy học, vẫn chưa thể phát huy tính trọn vẹn tích cực và tính hiệu quả của nó
Trang 9- Việc sử dụng công nghệ thông tin để đổi mới phương pháp dạy học chưa được nghiên cứu kỹ, dẫn đến việc ứng dụng nó không đúng chỗ, không đúng lúc, nhiều khi lạm dụng nó
- Việc đánh giá một tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin còn lúng túng, chưa xác định hướng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Chính sách, cơ chế quản lý còn nhiều bất cập, chưa tạo được sự đồng bộ trong thực hiện Các phương tiện, thiết bị phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học bằng phương tiện chiếu projector, … còn thiếu và chưa đồng bộ và chưa hướng dẫn sử dụng nên chưa triển khai rộng khắp và hiệu quả
- Việc kết nối và sử dụng Internet chưa được thực hiện triệt để và có chiều sâu; sử dụng không thường xuyên do thiếu kinh phí, do tốc độ đường truyền Công tác đào tạo, Công tác bồi dưỡng, tự bồi dưỡng đội ngũ giáo viên chỉ mới dừng lại ở việc xoá mù tin học nên giáo viên chưa đủ kiến thức, mất nhiều thời gian và công sức để sử dụng công nghệ thông tin trong lớp học một cách có hiệu quả
3 Các biện pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề:
Xác định Con người là một trong những yếu tố hàng đầu quyết định sự thành công trong việc ứng dụng CNTT vào trong quản lý và giảng dạy Do đó, nhà trường đặc biệt quan tâm đến việc bồi dưỡng nâng cao trình độ tin học, đặc biệt là các kỹ năng ứng dụng CNTT cho đội ngũ giáo viên Để hiểu rõ trình độ
và kỹ năng Tin học của đội ngũ, ngoài việc tìm hiểu hồ sơ giáo viên, nhà trường
đã tiến hành khảo sát thực tế Kết quả cho thấy đa số các đồng chí giáo viên có khả năng sử dụng máy tính tốt, song bên cạnh đó cũng còn một số đồng chí kỹ năng sử dụng máy tính hạn chế, nhiều giáo viên chưa biết soạn bài bằng powerpoint
Xuất phát từ thực tế đó, bản thân tôi đã sử dụng một số biện pháp sau để nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT vào quản lí và giảng dạy trong nhà trường
Cụ thể như sau:
3.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên:
Trang 10Đẩy mạnh tuyên truyền cho giáo viên thấy rõ hiệu quả và yêu cầu mang tính tất yếu của ứng dụng CNTT trong đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua việc triển khai các văn bản chỉ đạo của Bộ, ngành về ứng dụng CNTT trong dạy học; thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn tổ khối, hội thảo chuyên đề; thông qua dự giờ thăm lớp và qua việc triển khai các cuộc thi có ứng dụng CNTT do ngành tổ chức
Phát động sâu rộng thành phong trào và đề ra yêu cầu cụ thể về số tiết ứng dụng CNTT đối với mỗi giáo viên để chính họ qua áp dụng thấy được hiệu quả
và sự cần thiết của việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy, đặc biệt là đối với đổi mới phương pháp dạy học
3.2 Bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng CNTT:
Muốn ứng dụng CNTT vào giảng dạy hiệu quả thì ngoài những hiểu biết căn bản về nguyên lý hoạt động của máy tính và các phương tiện hỗ trợ, đòi hỏi giáo viên cần phải có kỹ năng thành thạo (thực tế cho thấy nhiều người có chứng chỉ hoặc bằng cấp cao về Tin học nhưng nếu ít sử dụng thì kỹ năng sẽ mai một, ngược lại chỉ với chứng chỉ – Tin học văn phòng nhưng nếu bạn chịu khó học hỏi, thực hành thì việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy sẽ chẳng mấy khó khăn) Nhận thức được điều đó, nhà trường rất chú trọng bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng CNTT cho giáo viên thông qua nhiều hoạt động, như:
- Tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ năng sử dụng máy tính và các phần mềm Tin học với giảng viên là giáo viên CNTT và những giáo viên có kỹ năng tốt về Tin học của trường, theo hình thức trao đổi giúp đỡ lẫn nhau, tập trung chủ yếu vào những kỹ năng mà giáo viên cần sử dụng trong quá trình soạn giảng hàng ngày như lấy thông tin, các bước soạn một bài trình chiếu, các phần mềm thông dụng, cách chuyển đổi các loại phông chữ, cách sử dụng một số phương tiện như máy chiếu, máy quay phim, chụp ảnh, cách thiết kế bài kiểm tra,
- Tổ chức sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề để trao đổi về kinh nghiệm ứng dụng CNTT trong giảng dạy