Dựa trên cơ sở tâm lí học sinh ở lứa tuổi THPT rất năng động, luôn muốnkhám phá mình qua các hoạt động, thể hiện khả năng của mình qua các trò chơi.Nhiều giáo viên đã tổ chức các tiết họ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC TRƯỜNG PT DTNT CẤP 2,3 VĨNH PHÚC
HUY NĂNG LỰC HỌC SINH
Tác giả sáng kiến: KHỔNG THỊ XUÂN THU
Mã sáng kiến: 04.55.02
Vĩnh Phúc, năm 2020
MỤC LỤC
Trang 2NỘI DUNG TRANG
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu 4
Chương 1: Cơ sở lý luận xây dựng chuyên đề dạy học 5 Chương 2: Xây dựng kế hoạch bài học 10 Chương 3: Đánh giá kết quả thực hiện 23 7.2.Về khả năng áp dụng của sáng kiến 24
8 Những thông tin cần được bảo mật 24
9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 24 10.Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến 25 11.Danh sách những cá nhân/ tổ chức tham gia áp dụng sáng kiến 25
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN I.LỜI GIỚI THIỆU
Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành TW Đảng Cộng Sản Việt Nam khóa XI đãđưa ra Nghị quyết về đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo nhằm đáp ứng yêucầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế đã thốngnhất: “ Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
Trang 3dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thứcsang phát triển toàn diện năng lực người học” Vì vậy trong thực tế, chúng tađều thấy đổi mới giáo dục đã được thực hiện từ nhiều năm nay, ở tất cả các cấphọc…
Đổi mới giáo dục là nhiệm vụ tất yếu mà ngành Giáo dục phải thực hiện.Lực lượng đi đầu để đổi mới giáo dục thành công không ai khác chính là đội ngũgiáo viên Từ đó đòi hỏi Giáo viên phải không ngừng tìm tòi, tích lũy, sáng tạo
để bài học trở nên hấp dẫn hơn, sinh động hơn để tạo hứng thú cho học sinh
Sở Giáo dục và đào tạo Vĩnh Phúc hàng năm tổ chức các đợt tập huấn,các buổi hội thảo chuyên đề về các phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy họcmới Trên các trang giáo dục trực tuyến cũng có rất nhiều bài viết, nhiều video
áp dụng phương pháp dạy học tích cực Tuy nhiên việc áp dụng vào thực tiễngiảng dạy còn chưa nhiều, chưa đồng bộ, nhiều giáo viên còn chưa “ dám’’ thayđổi theo sách giáo khoa…
Bên cạnh đó, một yếu tố ảnh hưởng rất lớn đên đổi mới giáo dục là nộidung thi THPT Quốc gia Lượng kiến thức nhiều, trải rộng đòi hỏi học sinh phảitích lũy kiến thức đa phần theo hướng tiếp nhận thụ động dẫn đến học sinh phảihọc thêm tràn lan Từ đó dẫn đến tình trạng chung trong giáo dục là học để thi,kiến thức chưa gắn liền với thực tiễn cuộc sống, học sinh chưa thấy được ýnghĩa của việc học
Bản thân là 1 giáo viên dạy Hóa học nhiều năm, tôi nhận thấy đặc điểm
bộ môn Hóa học là môn khoa học thực nghiệm lượng kiến thức trừu tượng, bàitập nhiều, học sinh ngại học và nhanh quên Đặc biệt với học sinh chọn tổ hợpKHXH thì học bộ môn Hóa học còn đáng ngại hơn rất nhiều
Dựa trên cơ sở tâm lí học sinh ở lứa tuổi THPT rất năng động, luôn muốnkhám phá mình qua các hoạt động, thể hiện khả năng của mình qua các trò chơi.Nhiều giáo viên đã tổ chức các tiết học dưới dạng trò chơi, game show….Từ đóHọc sinh lĩnh hội kiến thức chủ động, giáo viên trở thành người hướng dẫn Tiếthọc không còn căng thẳng mà trở nên hấp dẫn, sinh động hơn.
Trang 4Xuất phát từ những lí do trên, tôi chọn đề tài: “ Sử dụng phương pháp dạyhọc tích cực trong bài 12: Luyện tập cấu tạo và tính chất của amin, amino axit,
và protein – Hóa học 12 nhằm phát huy năng lực học sinh”
2 TÊN SÁNG KIẾN:
Sử dụng phương pháp dạy học tích cực trong bài 12: Luyện tập cấu tạo và tínhchất của amin, amino axit và protein – Hóa học 12 nhằm phát huy năng lực họcsinh
3.TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
- Họ và tên: Khổng Thị Xuân Thu
- Địa chỉ: Trường Phổ thông Dân tộc nội trú cấp 2-3 Vĩnh Phúc
- Số điện thoại: 0984 881 035 - Email: xuanthu11182@gmail.com
4.CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN
Khổng Thị Xuân Thu
5 LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
Sáng kiến được sử dụng trong giảng dạy môn Hóa học 12 Sử dụng làmtài liệu tham khảo trong các hoạt động sinh hoạt chuyên môn, trải nghiệm, cácbuổi ngoại khóa……
6 NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU
Tháng 11/2018
7 MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN
7.1 Nội dung của sáng kiến:
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
Trang 5cho người học phát huy tính tích cực của mình thì người dạy phải nỗ lực nhiềuhơn so với phương pháp dạy học truyền thống
Phương pháp dạy học tích cực đề cập đến những hoạt động dạy và họcnhằm phát huy tính tích cực hoạt động học tập và phát triển tính sáng tạo củangười học Trong đó các hoạt động học tập được tổ chức, định hướng bởi giáoviên Người học không còn thụ động, chờ đợi mà chủ động tìm kiếm, lĩnh hộikiến thức, phát hiện kiến thức, vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề trongthực tiễn
Phương pháp dạy học tích cực không phải là là một phương pháp dạy học
cụ thể, mà là một khái niệm rộng bao gồm nhiều phương pháp, hình thưc, kĩthuật dạy học khác nhau nhằm tích cực hóa, tăng cường sự tham gia của ngườihọc tạo điều kiện tối đa cho người học phát triển năng lực sáng tạo, giải quyếtvấn đề
Phương pháp dạy học tích cực đem lại cho người học hứng thú, niềm tintrong học tập Phương pháp này phù hợp với đặc tính ưa thích hoạt động của lứatuổi học sinh Khi đã trở thành niềm vui với học sinh, việc học sẽ giúp các em tựkhẳng định mình và có sụ khát khao sáng tạo Như vậy, dạy và học tích cựcnhấn mạnh đến tính tích cực hoạt động của người học và tính nhân văn của giáodục Đồng thời với các phương pháp dạy học tích cực còn giúp học sinh pháttriển các năng lực
Để phương pháp dạy học tích cực đạt hiệu quả cao thì chúng ta cần đổimới một cách toàn diện từ các khâu quản lí, tổ chức dạy, học tới khâu kiểm trađánh giá
2 Những dấu hiệu cơ bản của phương pháp dạy học tích cực:
Dạy học thông qua việc tổ chức các hoạt động của học sinh: Khi đề cậpđến quá trình dạy học thông qua việc điều chỉnh các hoạt động của học sinh,nhiều tác giả đưa ra nhận định: “ Suy nghĩ tức là hành động” (J.Piagie), “ Cáchtốt nhất để hiểu là làm” (Kant)…
Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học: Rèn cho người học thóiquen tự học, linh hoạt trong ứng dụng những điều mình học được vào giải quyết
Trang 6tình huống có vấn đề, từ đó khơi dậy lòng ham học hỏi, ham hiểu biết, khám phávốn có ở mỗi người.
Dạy học có sự hợp tác hỗ trợ giữa những người học trong hoạt động học,như vậy quá trình học tập không chỉ giúp cho người học có ý chí phấn đấu màcòn rèn luyện cho người học kĩ năng và tinh thần làm việc tập thể
Vai trò của Giáo viên từ là người thông báo, giải thích, minh họa theophương pháp dạy học cũ chuyển sang là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn cáchoạt động học tập nhằm giúp học sinh tự lực chiếm lĩnh các tri thức khoa họcmới, hình thành kĩ năng, thái độ mới theo yêu cầu của chương trình
3 Một số biện pháp tích cực hóa học tập
Biện pháp tích cực hóa học tập là các hình thức dạy học tập trung vàohoạt động học của người học nhằm hình thành và phát triển hoạt động học tập,khi đó người học trở thành chủ thể của quá trình đó
Một số biện pháp cụ thể tích cực hóa hoạt động học tập
- Sử dụng các kĩ thuật dạy học phù hợp với nội dung học sinh cần tìmhiểu, sử dụng đa dạng các phương pháp kĩ thuật để kích thích quá trình học tậpcủa học sinh
- Tổ chức học tập thông qua các hoạt động thực hành, hoạt động trảinghiệm, vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn để học sinh thấyđược ý nghĩa của khoa học
- Đa dạng hóa môi trường học tập, tạo các hình thức dạy học mới
- Phân hóa dạy học vi mô, giảm các hình thức truyền đạt kiến thức kiểukhoa học hàn lâm, chia nhỏ nhiệm vụ học tập
- Đưa ra các tình huống, các câu hỏi để huy động kinh nghiệm sống, kinhnghiệm học tập của người học
- Tổ chức quá trình dạy học không cứng nhắc, yêu cầu học sinh thực hiệntương tác, tham gia và chủ động suy nghĩ trong hoạt động học tập
- Sử dụng trò chơi học tập để tạo môi trường học tập thoải mái, vui vẻgiảm bớt căng thẳng về sức nặng tri thức, tạo tâm lí hào hứng trong người học
- Đánh giá người học công bằng, cụ thể, khách quan, khuyết điểm mộtcách kịp thời Bên cạnh đó khuyến khích người học tự nhận xét, đánh giá kếtquả học tập của mình và đánh giá kết quả học tập của các bạn
4 Một số phương pháp dạy học tích cực:
Trang 7Những nhiệm vụ học tập giao cho học sinh phải khuyến khích được sựphối hợp hoạt động của các thành viên và các cá nhân phải đạt được mức độthành thạo nhất định Hoạt động nhóm cũng tạo điều kiện nâng cao mối quan hệgiữa Học sinh với nhau Học sinh học cách chia sẻ và tôn trọng lẫn nhau.
Tổ chức dạy học hợp tác:
Các bước chung của việc tổ chức dạy học hợp tác:
+ Giáo viên nêu nhiệm vụ học tập hoặc đưa ra vấn đề cần tìm hiểu, đưa raphương pháp học tập cho toàn lớp
+ Phân công nhóm học tập, vị trí, bầu nhóm trưởng
+ Giao nhiệm vụ cho các nhóm, Giáo viên cần nêu rõ thời gian thực hiện
và yêu cầu sản phẩm của nhóm
+ Giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt động nếu các nhóm thắcmắc
+ Tổ chức học sinh báo cáo kết quả và đánh giá Tăng cường cho cácnhóm đánh giá lẫn nhau
+ Giáo viên nhận xét, đánh giá và chốt lại kiến thức cần lĩnh hội
4.2 Phương pháp trò chơi học tập.
Trò chơi học tập được hiểu một cách đơn giản là các trò chơi có nội dunggắn với các hoạt động của Học sinh nhằm giúp học sinh học tập trên lớp đượchứng thú vui vẻ hơn Nội dung trò chơi là sự thi đấu về hoạt động trí tuệ như sựchú ý, sự nhanh trí, khả năng tưởng tượng, sáng tạo
Trò chơi học tập là trò chơi có luật, chơi theo những nội dung cho trước,
là trò chơi của sự nhận thức, hướng tới sự mở rộng, chính xác hóa, hệ thống hóa
Trang 8các biểu tượng đã có nhằm phát huy năng lực trí tuệ, giáo dục lòng ham hiểubiết của học sinh, trong đó nội dung học tập kết hợp với hình thức chơi
+ Bước 3: Xây dựng và thiết kế trò chơi: trò chơi mang ý nghĩa giáo dục,phù hợp với tâm lí học sinh, các đồ dùng cần cho tổ chức chơi
+Bước 4: Cách tiến hành trò chơi: Giáo viên giới thiệu trò chơi, nêu têntrò chơi, thể lệ trò chơi, hướng dẫn cách chơi
+Bước 5: Nhận xét kết quả, thái độ: Giáo viên hoặc trọng tài nhận xét vềthái độ của các bạn trong đội chơi, công bố kết quả, trao phần thưởng
5 Năng lực:
5.1 Khái niệm:
Năng lực là khả năng thực hiện có hiệu quả và có trách nhiệm các hànhđộng, giải quyết các nhiệm vụ, vấn đề thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hộihay cá nhân trong những tình huống khác nhau trên cơ sở hiểu biết kĩ năng, kĩxảo và kinh nghiệm, cũng như sự sẵn sàng hành động
Năng lực là một thuộc tính tâm lí phức hợp, là sự hội tụ của các yếu tố như trithức, kĩ năng, kĩ xảo, kinh nghiệm, sự sắn sàng hành động và trách nhiệm đạođức
“Năng lực là những khả năng và kĩ xảo học được hoặc sẵn có của cá thểnhằm giải quyết các tình huống xác định, cũng như sự sẵn sàng về động cơ, xãhội và khả năng vận dụng các cách giải quyết vấn đề một cách có trách nhiệm
và hiệu quả trong những tình huống linh hoạt” ( Weinert 2001)
“Năng lực là biết sử dụng các kiến thức và kĩ năng trong một tình huống
có ý nghĩa ”(Rogiers, 1996)
Trang 9“Năng lực là khả năng đáp ứng thích hợp và đầy đủ các yêu cầu của mộtlĩnh vực hoạt động (Từ Điển Webster's New 20th Century, 1965)
Như vậy, thực tế năng lực không phải là một thuộc tính đơn nhất Đó làmột tổng thể của nhiều yếu tố có liên hệ tác động qua lại và hai đặc điểm phânbiệt cơ bản của năng lực là: Tính vận dụng và tính sáng tạo Đó cũng chính làmục tiêu quan trọng mà dạy học tích cực muốn hướng tới
5.2 Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
5.3 Năng lực đặc thù môn học:
- Năng lực tìm tòi và khám phá môn Hóa học.
- Năng lực nhận thức kiến thức khoa học môn Hóa học
- Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn.
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
- Năng lực thực nghiệm hóa học
CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG KẾ HOẠCH BÀI HỌC Bài 12 : LUYỆN TẬP CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA AMIN, AMINO
AXIT VÀ PROTEIN
I NỘI DUNG BÀI HỌC
1.Kiến thức:
* Học sinh ôn tập được hệ thống kiến thức về:
- Khái niệm, Công thức cấu tạo, tính chất vật lí, tính chất hóa học Amin
- Khái niệm, Công thức cấu tạo, tính chất vật lí, tính chất hóa học Amino axit
- Khái niệm, Công thức cấu tạo, tính chất vật lí, tính chất hóa học Peptit
Trang 10- Khái niệm, Công thức cấu tạo, tính chất vật lí, tính chất hóa học Protein.
* Học sinh hiểu được các ứng dụng của amino axit, protein, cách gọi tên amin,amino axit, peptit
* Học sinh vận dụng được:
- So sánh tính chất của amin,amini axit, peptit
- Viết được phương trình hóa học thể hiện được tính chất hóa học
2 Kĩ năng:
- Viết phương trình hóa học
- Rèn kĩ năng giải bài toán hóa học cơ bản, bài tập xác định công thức
- Kĩ năng viết công thức cấu tạo, gọi tên các amin,amino axit, peptit
3 Thái độ:
- Trung thực, chăm chỉ, yêu thích bộ môn, đam mê nghiên cứu khoa học
- Học sinh hiểu biết về tác hại của thuốc lá và tuyên truyền trong cộng đồng
- Học sinh hiểu biết về protein, amino axit để có chế độ ăn uống hợp lí cân bằng
4 Năng lực hướng tới:
- Năng lực tự học, năng lực hợp tác
- Năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn thông qua kiến thức môn Hóa học
- Năng lực làm việc theo nhóm
- Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống
5 Thời gian:
Số tiết học trên lớp: 1 tiết
Thời gian học sinh chuẩn bị nội dung: 1 ngày
II TỔ CHỨC DẠY HỌC:
1 Dự kiến thời gian cho các hoạt động:
Có thể mô tả chuỗi hoạt động và dự kiến thời gian theo bảng:
Các bước Hoạt động Tên hoạt động Thời gian dự kiến
Hình thành kiến thức Hoạt động 2 Hệ thống kiến thức 5 phút
Trang 11Luật chơi: Giáo viên đặt câu hỏi cá gì?
Yêu cầu học sinh trả lời tên 1 loài cá bắt đầu từ vị trí bất kì
Bạn nào không trả lời được hoặc trả lời trùng sẽ thua cuộc và cácbạn thua cuộc sẽ cùng hát 1 bài vào tiết sau
Trang 12+ Bài 11: Peptit và protein
- Giáo viên giao nhiệm vụ về nhà từ buổi trước cho học sinh
- Chuẩn bị: Lớp được chia làm 4 đội
Các đội có nhiệm vụ vẽ sơ đồ tư duy thể hiện các loại hợp chất vàtính chất tương ứng của chương
Vẽ trên giấy A0, tô màu và trình bày sáng tạo
- Thang điểm của sơ đồ tư duy:
Nội dung: 30 điểm
Trình bày: 10 điểm
Sáng tạo: 10 điểm
c) Sản phẩm của hoạt động:
- Sơ đồ tư duy của các nhóm
- Giáo viên phân công các đội chấm chéo theo thang điểm quy định
- Thư kí tổng hợp điểm cho từng đội
Hoạt động 3: ĐỪNG ĐỂ ĐIỂM RƠI
a) Mục tiêu hoạt động:
- Học sinh ôn lại các kiến thức của chương dưới dạng câu hỏi ngắn
- Học sinh biết đưa hiểu biết thực tế của mình gắn với lí thuyết bài học
- Học sinh giải được một số dạng bài tập cơ bản của chương
- Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm
b) Gợi ý tổ chức hoạt động:
- Giáo viên: thiết kế bộ câu hỏi và đáp án liên quan đến nội dung của chương
- Thể lệ: Lớp được chia làm 4 đội, mỗi đội sẽ nhận được 5 câu hỏi về amin, amino axit, peptit, protein Mỗi câu hỏi có 10 s để trả lời Với mỗi câu trả lời đúng sẽ được 10 điểm
Trang 13Câu 3: Tên thay thế của CH3CH2CH2NH2
Đáp án: Propan -1 – amin
Câu 4: Cho quỳ tím vào dung dịch alanin quỳ tím chuyển sang màu gì?
Đáp án: Không đổi màu
Câu 5: Phân tử đipeptit có …… liên kết peptit
Câu 4: Thủy phân hoàn toàn các peptit thu được các………
Đáp án: anpha amino axit
Câu 5: Sắp xếp theo chiều tăng dần tính bazo: (1)C6H5NH2, (2)CH3NH2, (3)NH3Đáp án: 1<2<3
Trang 14Mỗi đội sẽ có điểm cụ thể sau khi trải qua phần khởi động.
Hoạt động 4: VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT
a) Mục tiêu hoạt động:
Giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức về amin và các hợp chất hữu cơ
Thấy được ảnh hưởng của các amin tới sức khỏe con người
b) Gợi ý tổ chức hoạt động:
Giáo viên đưa ra nội dung câu hỏi:
- Đội nào giơ biển trước sẽ được quyền trả lời
- Nếu trả lời đúng được 20 điểm Nếu trả lời sai bị trừ 10 điểm và cơ hội dành cho các đội khác Đội khác trả lời đúng sẽ được 10 điểm
- Mỗi câu trả lời đúng là 1 gợi ý để các đội tìm ra thông điệp Đội nào tìm được thông điệp sau ≤ 3 gợi ý dành được 60 điểm ( Thêm 1 gợi ý sẽ trừ 10 điểm).Đội tìm thông điệp sai dừng cuộc chơi
CÂU HỎI 1: Tính bazơ của các………yếu hơn NH3 ?
Đáp án: B
CÂU HỎI 2: Al,Cr, Fe bị ………… với dung dịch HNO và H SO đặc nguội?
Trang 15A Khử B oxi hóa
Đáp án: C
CÂU HỎI 3: Bệnh ung thư phổ biến thứ 2 ở Nam giới tại Việt Nam?
A Ung thư phổi B Ung thư máu
C Ung thư dạ dày D Ung thư thực quản
Đáp án: A
CÂU HỎI 4: Hiện tượng quan sát được khi nhúng đũa thủy tinh vào bình đựng
HCl đặc và để lên miệng bình đựng CH3NH2 đặc?
+ Thông điệp của phần chơi:
+ Giáo viên đưa ra các số liệu liên quan của phần chơi:
