GIỚI THIỆU VỀ BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI
Nhu cầu và sự phát triển của bảo hiểm xe cơ giới
Ngành bảo hiểm xe cơ giới có sự phát triển song hành với ngành bảo hiểm nói chung trong bối cảnh kinh tế xã hội, đặc biệt trong giai đoạn tăng trưởng kinh tế ổn định và cao Sự cần thiết của các loại hình bảo hiểm này, đặc biệt tại Việt Nam, được khẳng định bởi các yếu tố cụ thể và trực tiếp.
Sự phát triển kinh tế dẫn đến gia tăng số lượng xe cơ giới, nhưng cơ sở hạ tầng giao thông không theo kịp, gây ra tình trạng ùn tắc và tai nạn Việc người dân không tuân thủ luật giao thông làm tăng nguy cơ tai nạn, và không phải ai cũng có khả năng bồi thường cho nạn nhân Để bảo vệ quyền lợi của chủ xe và nạn nhân, bảo hiểm xe cơ giới ra đời như một giải pháp cần thiết.
Bảo hiểm xe cơ giới bắt đầu được triển khai tại miền Nam Việt Nam trước năm 1975, chủ yếu là bảo hiểm trách nhiệm dân sự cho chủ xe Sau năm 1975, loại hình bảo hiểm này tiếp tục được duy trì tại thành phố Hồ Chí Minh, sau đó mở rộng ra toàn miền Nam vào năm 1979 và toàn quốc vào năm 1980 Năm 1988, nghị định số 30/HDBT và sau đó là NĐ 115/1997/NĐ-CP đã thiết lập chế độ bảo hiểm bắt buộc về trách nhiệm dân sự cho tất cả các chủ xe cơ giới Tại Việt Nam, bảo hiểm xe cơ giới thường bao gồm ba loại cơ bản.
- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới.
- Bảo hiểm vật chất xe.
- Bảo hiểm con người trong việc sử dụng xe.
Các loại hình bảo hiểm xe cơ giới
1 Trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới.
Pháp luật của các quốc gia bảo vệ quyền lợi bất khả xâm phạm của công dân về tài sản, sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm và uy tín Điều này yêu cầu mọi người phải có trách nhiệm không gây hại cho người khác, cả về tinh thần lẫn vật chất Trong trường hợp vi phạm, người bị thiệt hại có quyền khiếu nại và yêu cầu bồi thường từ người gây thiệt hại.
Xe cơ giới được coi là nguồn gây nguy hiểm cao độ theo quy định của pháp luật, khiến các chủ xe khó tránh khỏi sai sót ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của người khác Do đó, họ phải chịu trách nhiệm bồi thường cho những sai sót đó, ngay cả khi không có lỗi Trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là nghĩa vụ bồi thường cho hậu quả gây ra đối với một hay nhiều người hoặc đối tượng mà họ đảm nhận chuyên chở.
Hậu quả của trách nhiệm hành chính và trách nhiệm hình sự liên quan đến việc sử dụng xe cơ giới không thể được bảo hiểm Trên thực tế, trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới có thể được thể hiện qua hai hình thức: trách nhiệm dân sự trong hợp đồng và trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng.
1.1 Trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới ngoài hợp đồng
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong lĩnh vực dân sự (TNDS) phát sinh từ hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của người khác Đối với chủ xe cơ giới, trách nhiệm này liên quan đến việc bồi thường thiệt hại cho bên thứ ba, có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau Việc điều tra đầy đủ để xác minh trách nhiệm bồi thường là rất cần thiết Khi xem xét trách nhiệm bồi thường thiệt hại, cần chú ý đến một số trường hợp cụ thể để đảm bảo tính chính xác và hợp pháp trong quá trình giải quyết.
Khi người lái xe gây ra tai nạn trong lúc thực hiện việc riêng, chủ xe vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại Tuy nhiên, chủ xe có quyền yêu cầu người lái xe chịu trách nhiệm về sự cố này.
Khi xảy ra tai nạn trong trường hợp xe đang được cho mượn, người mượn xe có trách nhiệm bồi thường thiệt hại Tuy nhiên, nếu chủ xe đồng thời cho mượn cả người lái, thì chủ xe sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường.
-Tai nạn xảy ra khi xe lưu hành không có sự đồng ý của chủ xe: Người sử dụng không được phép của chủ xe phải bồi thường
Tai nạn giao thông do người vị thành niên gây ra thường không bị yêu cầu bồi thường thiệt hại, vì họ không có năng lực hành vi dân sự Trong trường hợp người vị thành niên điều khiển xe và gây tai nạn, trách nhiệm bồi thường thường thuộc về cha mẹ hoặc người giám hộ của họ.
1.2 Trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới theo hợp đồng
Trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới theo hợp đồng được xác định dựa trên thỏa thuận giữa chủ xe và các đối tượng cần vận chuyển như hành khách và hàng hóa Trách nhiệm này không chỉ dựa vào quy định chung của pháp luật mà còn có thể bao gồm các thỏa thuận riêng biệt Thông thường, trách nhiệm dân sự của chủ xe bao gồm nghĩa vụ đối với hành khách và hàng hóa trên xe.
2 Nội dung các loại hình bảo hiểm TNDS chủ xe cơ giới.
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới đối với người thứ ba là loại hình bảo hiểm bắt buộc theo nghị định số 115/1997/NĐ-CP ngày 17/12/1997 của Chính Phủ, nhằm bảo vệ quyền lợi của người thứ ba trong trường hợp xảy ra tai nạn giao thông.
Bộ Tài Chính về việc ban hành quy tắc, biểu phí, mức trách nhiệm bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của xe cơ giới.
2.1 Bảo hiểm TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba a Khái niệm.
Trong các vụ tai nạn giao thông đường bộ, chủ xe cơ giới phải chịu trách nhiệm dân sự đối với người thứ ba, theo quy định của pháp luật Trách nhiệm này bao gồm việc bồi thường thiệt hại do tai nạn gây ra cho một hoặc nhiều người khác Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng phát sinh từ hành vi trái pháp luật, gây thiệt hại cho tài sản công, tài sản cá nhân, hoặc ảnh hưởng đến tính mạng và sức khỏe của người khác Để xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong các vụ tai nạn giao thông, cần phải xác nhận rõ ràng về việc phát sinh trách nhiệm này, thường khi đủ bốn điều kiện nhất định.
Để xác định nghĩa vụ bồi thường, yếu tố thiệt hại là quan trọng nhất Thiệt hại thường liên quan đến tài sản, tính mạng và sức khỏe con người Những thiệt hại này cần phải là thực tế, đã xảy ra và có thể được thanh toán.
Hành vi gây thiệt hại trái pháp luật được hiểu là hành vi gây tai nạn do không tuân thủ hoặc thực hiện sai quy định trong điều lệ, có thể dẫn đến vi phạm pháp luật dân sự hoặc nghiêm trọng hơn là hành vi phạm tội hình sự.
Để xác định trách nhiệm pháp lý, cần có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại Điều này có nghĩa là thiệt hại phải là kết quả tất yếu của hành vi vi phạm pháp luật, và hành vi đó phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thiệt hại xảy ra.
Để xác định trách nhiệm trong việc bồi thường thiệt hại, yếu tố quan trọng là lỗi của người gây thiệt hại Lỗi này được đánh giá dựa trên mức độ sai phạm và nhận thức của họ về hành vi trái pháp luật Trong các vụ tai nạn giao thông, mức độ lỗi sẽ được xác định thông qua việc kiểm tra hiện trường, phương tiện và lời khai của nhân chứng từ cơ quan chức năng Ngoài ra, đối tượng bảo hiểm cũng là một yếu tố cần xem xét trong quá trình đánh giá thiệt hại.
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của chủ xe cơ giới bao gồm trách nhiệm dân sự của chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ và trách nhiệm phát sinh từ lỗi của người mà chủ xe giao cho sử dụng nguồn nguy hiểm đó Theo bản chất của bảo hiểm trách nhiệm dân sự xe cơ giới đối với người thứ ba, các trường hợp không được bảo hiểm sẽ không bao gồm những tình huống cụ thể nào đó.
- Thiệt hại xảy ra cho bản thân xe được bảo hiểm.
- Thiệt hại về tính mạng, sức khỏe xảy ra cho chủ xe, người điều khiển xe hoặc bật kì người nào khác đi trên xe được bảo hiểm.
- Thiệt hai của tài sản, hàng hố đang được chuên chở trên xe được bảo hiểm.
- Thiệt hại gây ra cho hai xe cùng chủ đâm va nhau.
- Trách nhiệm tài chính, trách nhiệm hình sự của lái xe.Các khoản tiền phạt mà chủ xe và lái xe phải chịu. d Phạm vi bảo hiểm.
TÌNH HÌNH KINH TẾ-XÃ HỘI VÀ THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM NƯỚC TA NĂM 2012
Tình hình kinh tế-xã hội nước ta năm 2012
Năm 2012, kinh tế - xã hội Việt Nam tiếp tục chịu tác động từ sự bất ổn kinh tế toàn cầu, đặc biệt là khủng hoảng tài chính và nợ công ở Châu Âu Suy thoái tại khu vực euro, khủng hoảng tín dụng và tỷ lệ thất nghiệp gia tăng đã làm giảm hoạt động sản xuất và thương mại toàn cầu, dẫn đến giá cả hàng hóa biến động phức tạp Sự suy giảm của các nền kinh tế đầu tàu kéo theo ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế trong nước, làm thu hẹp thị trường tiêu thụ, gia tăng hàng tồn kho và giảm sức mua của người dân Tình hình nợ xấu ngân hàng trở nên đáng lo ngại, buộc nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, phải thu hẹp sản xuất, dừng hoạt động hoặc giải thể.
1.1 Tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước
Tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2012 ước tính tăng 5,03% so với năm 2011, với mức tăng trưởng quý I đạt 4,64%, quý II 4,80%, quý III 5,05% và quý IV 5,44% Mặc dù mức tăng trưởng năm nay thấp hơn mức 5,89% của năm 2011, nhưng trong bối cảnh kinh tế thế giới khó khăn, việc tập trung kiềm chế lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô đã giúp đạt được mức tăng trưởng hợp lý và thể hiện xu hướng cải thiện qua từng quý.
Tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước theo giá so sánh 1994 Đơn vị tính: %
Phân theo khu vực kinh tế
Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản 4,01 2,72
Công nghiệp và xây dựng 5,53 4,52
Phân theo quý trong năm
1.2 Sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản
Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thuỷ sản năm 2012 theo giá so sánh
Năm 2011, tổng giá trị sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản ước đạt 255,2 nghìn tỷ đồng, tăng 3,4% so với năm trước Trong đó, nông nghiệp đạt 183,6 nghìn tỷ đồng, tăng 2,8%; lâm nghiệp đạt 8,3 nghìn tỷ đồng, tăng 6,4%; và thuỷ sản đạt 63,3 nghìn tỷ đồng, tăng 4,5%.
Sản lượng lúa năm 2012 ước đạt 43,7 triệu tấn, tăng 1,3 triệu tấn so với năm trước nhờ vào diện tích gieo trồng 7753,2 nghìn ha và năng suất 56,3 tạ/ha Khi cộng thêm 4,8 triệu tấn ngô, tổng sản lượng lương thực có hạt đạt 48,5 triệu tấn, tăng 2,6% so với 2011 Cây công nghiệp lâu năm phát triển mạnh do giá bán sản phẩm thuận lợi, khuyến khích mở rộng diện tích gieo trồng Sản lượng một số cây ăn quả cũng tăng, với dứa đạt 571,6 nghìn tấn (tăng 7,7%), chuối 1,8 triệu tấn (tăng 3%), xoài 776,3 nghìn tấn (tăng 13%) và bưởi 435,6 nghìn tấn (tăng 2,7%).
Sản xuất lâm nghiệp năm nay gặp khó khăn do thời tiết không thuận lợi, làm chậm tiến độ triển khai các dự án trồng rừng, đặc biệt là rừng phòng hộ và đặc dụng Tuy nhiên, các hoạt động lâm nghiệp khác vẫn có sự tăng trưởng nhờ vào sự ổn định của thị trường tiêu thụ sản phẩm gỗ và lâm sản, khuyến khích người dân đầu tư vào rừng trồng sản xuất Bên cạnh đó, các hoạt động chăm sóc rừng trồng và khoanh nuôi tái sinh rừng được chú trọng, góp phần tăng độ che phủ rừng, cùng với quy hoạch và đầu tư hợp lý cho diện tích rừng sản xuất.
Do thời tiết nắng nóng và khô hạn kéo dài, hiện tượng cháy rừng đã xảy ra ở một số địa phương, chủ yếu tại các tỉnh Trung du miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ, Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên Năm 2012, tổng diện tích rừng bị thiệt hại là 3225 ha, giảm 18% so với năm 2011, trong đó diện tích rừng bị cháy là 2091 ha, tăng 19,8%, và diện tích rừng bị chặt, phá là 1134 ha, giảm 48,2%.
Sản lượng thủy sản năm 2012 ước đạt 5.732,9 nghìn tấn, tăng 5,2% so với năm 2011 Trong đó, sản lượng cá đạt 4.343,7 nghìn tấn, tăng 5,3%, và tôm đạt 632,7 nghìn tấn, tăng 0,3% Sản lượng thủy sản nuôi trồng ước đạt 3.110,7 nghìn tấn, tăng 6,1% so với năm trước, với cá đạt 2.402,2 nghìn tấn, tăng 6,5%, trong khi tôm giảm 1% xuống còn 473,9 nghìn tấn.
Nuôi cá tra hiện đang đối mặt với nhiều khó khăn do giá cả không ổn định Trong những tháng đầu năm, giá cá tăng cao, nhưng sau đó lại giảm, trong khi chi phí đầu vào như thuốc, thức ăn và nhiên liệu lại tăng Tình hình này tạo ra tâm lý e ngại cho các hộ nuôi, khiến họ chưa dám mạnh dạn đầu tư mở rộng diện tích nuôi cá.
Năm 2012, sản lượng thủy sản khai thác đạt 2622,2 nghìn tấn, tăng 4,3% so với năm 2011, trong đó khai thác biển đạt 2418 nghìn tấn, tăng 4,8% Các địa phương đang khuyến khích nhân rộng mô hình tổ đội kết hợp trong tổ chức khai thác biển nhằm tiết kiệm chi phí.
Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tháng 12/2012 ước tính tăng 5% so với tháng trước và tăng 5,9% so với cùng kỳ năm trước Một số ngành công nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể so với năm 2011 bao gồm: Đóng tàu và cấu kiện nổi tăng 136,7%; sản xuất thiết bị truyền thông tăng 48,3%; sản xuất phụ tùng và bộ phận phụ trợ tăng 39,6%; sản xuất linh kiện điện tử tăng 23,7%; sản xuất pin và ắc quy tăng 18%; và sản xuất đường tăng 17,7%.
Chỉ số tiêu thụ ngành công nghiệp chế biến, chế tạo mười một tháng năm
Vào năm 2012, chỉ số tiêu thụ tăng 3,6% so với cùng kỳ năm trước, với các ngành nổi bật như sản xuất đường tăng 112,5% và sản xuất mô tô, xe máy tăng 34,2% Tuy nhiên, chỉ số tồn kho của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo vào ngày 01/12/2012 tăng 20,1% so với năm trước, trong đó sản xuất xe có động cơ tăng 76,6%, sản xuất dây, cáp điện tăng 56,8%, sản xuất bia tăng 44,5% và sản xuất thuốc lá tăng 42,2%.
2 Kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô
2.1 Chỉ số giá a Chỉ số giá tiêu dùng, chỉ số giá vàng và đô la Mỹ
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 12/2012 ghi nhận mức tăng 0,27% so với tháng trước và tăng 6,81% so với cùng kỳ năm 2011 Trong năm 2012, chỉ số giá tiêu dùng bình quân tăng 9,21% so với năm 2011.
Vào tháng Mười Hai năm 2012, chỉ số CPI tăng 6,81% so với cùng kỳ năm 2011, gần bằng mức tăng 6,52% của năm 2009 Mức tăng này thấp hơn nhiều so với 11,75% của năm 2010 và 18,13% của năm 2011, năm có nhiều biến động giá cả bất thường.
Trong tháng 12/2012, chỉ số giá vàng tăng 0,46% so với tháng trước và tăng 0,4% so với cùng kỳ năm 2011 Ngược lại, chỉ số giá đô la Mỹ chỉ tăng 0,03% so với tháng trước nhưng giảm 0,96% so với tháng 12/2011.
Chỉ số giá xuất khẩu hàng hóa năm 2012 giảm 0,54% so với năm trước, với mức giảm mạnh ở một số mặt hàng như cao su (31,02%), sắn và sản phẩm từ sắn (16,83%), hạt điều (14,94%) và than (11,93%) Đồng thời, chỉ số giá nhập khẩu hàng hóa cũng giảm 0,33%, trong đó giấy giảm 7,89%, xơ, sợi dệt giảm 7,7%, sắt thép giảm 5,96% và nguyên phụ liệu thuốc lá giảm 5,82%.
Tổng quan tị trường bảo hiểm Việt Nam năm 2012
1 Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ
Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ năm 2012 ghi nhận doanh thu 22.757 tỉ đồng, tăng trưởng 10,33% Tổng số tiền bồi thường đạt 8.873 tỉ đồng, với tỉ lệ bồi thường là 39% Mặc dù một số nghiệp vụ giảm, nhưng vẫn có những lĩnh vực tăng trưởng mạnh mẽ, như bảo hiểm nông nghiệp tăng 1542,54%, bảo hiểm tín dụng và rủi ro tài chính tăng 101,32%, bảo hiểm thiệt hại kinh doanh tăng 43,91%, và bảo hiểm hàng không tăng 26,79%.
Doanh thu của bảo hiểm xe cơ giới đạt 6.329 tỉ đồng, tăng trưởng 1,59%, với tổng số tiền bồi thường đã giải quyết là 3.382 tỉ đồng, chiếm tỉ lệ 53% Bảo Việt dẫn đầu thị trường với doanh thu 1.596 tỉ đồng, tiếp theo là PJICO với 997 tỉ đồng, PVI đạt 566 tỉ đồng, và PTI.
Trong lĩnh vực bảo hiểm xe cơ giới, Bảo Minh đạt doanh thu 699 tỉ đồng, PVI đạt 561 tỉ đồng và một công ty khác ghi nhận 508 tỉ đồng Tuy nhiên, lần đầu tiên, ngành bảo hiểm xe cơ giới chứng kiến tỉ lệ tăng trưởng thấp, mặc dù số lượng ô tô tăng thêm 98.000 chiếc, tương đương 6,5% tổng số ô tô hiện có, trong khi khấu hao bình quân hàng năm đạt 10%.
Doanh thu từ bảo hiểm bắt buộc TNDS chủ xe cơ giới đạt 1.343 tỉ đồng, giảm 6% so với năm 2011 Bảo Việt dẫn đầu với 340 tỉ đồng, tiếp theo là PJICO với 269 tỉ đồng, Bảo Minh 189 tỉ đồng và PVI 137 tỉ đồng Tổng số tiền bồi thường là 527 tỉ đồng, với tỉ lệ bồi thường đạt 39% Đây là lần đầu tiên doanh thu bảo hiểm bắt buộc TNDS chủ xe cơ giới ghi nhận sự giảm sút đáng kể.
Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 151 sửa đổi bổ sung Thông tư 126 và 103 nhằm tăng mức trách nhiệm và phí bảo hiểm, đồng thời giải quyết khó khăn trong khai thác, bồi thường và hỗ trợ nhân đạo Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam phối hợp với Cục Quản lý, Giám sát bảo hiểm đã tổ chức đào tạo hai lớp giám định viên bảo hiểm xe cơ giới bậc 1 cho 107 cán bộ Nhiều doanh nghiệp bảo hiểm cũng đã phát triển trung tâm chăm sóc khách hàng hoạt động 24/7 Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới đã chi hơn 25 tỷ đồng cho các hoạt động tuyên truyền, tài trợ đầu tư công trình nhằm hạn chế tổn thất, hỗ trợ nhân đạo, xây dựng cơ sở dữ liệu, và khen thưởng lực lượng công an để thúc đẩy sự phát triển của thị trường.
1 2 Bảo hiểm tài sản và thiệt hại
Bảo hiểm tài sản thiệt hại ghi nhận doanh thu 4.810 tỉ đồng, tăng trưởng 7% Trong đó, PVI dẫn đầu với doanh thu 2.180 tỉ đồng, tiếp theo là Bảo Việt 517 tỉ đồng, PTI 441 tỉ đồng, Samsung Vina 270 tỉ đồng, Bảo Minh 236 tỉ đồng, BIC 173 tỉ đồng và PJICO 131 tỉ đồng Tổng số tiền bồi thường đã được giải quyết là 1.201 tỉ đồng, với tỉ lệ bồi thường đạt 25%.
Trong ba năm liên tiếp, nghiệp vụ bảo hiểm tài sản và thiệt hại trên toàn thị trường đã ghi nhận tỷ lệ bồi thường gần 100%, bao gồm cả các khiếu nại chưa được giải quyết.
Bảo hiểm tài sản và thiệt hại đang chịu tác động lớn từ chính sách cắt giảm tín dụng và đầu tư, với tỷ lệ đầu tư toàn xã hội giảm xuống còn 29,5% GDP Các doanh nghiệp bảo hiểm đang cạnh tranh bằng cách hạ phí, có trường hợp chỉ bằng 1/5 tổng dự toán cho công trình Ngoài ra, điều khoản bảo hiểm cũng được mở rộng sang các lĩnh vực như bảo hiểm xe cơ giới và tai nạn con người Hiệp hội cảnh báo rằng Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu, trong khi nhà tái bảo hiểm đang lo ngại về giới hạn trách nhiệm cho các sự kiện thiên tai, điều này đòi hỏi phải phân tán rủi ro cho thị trường bảo hiểm Việt Nam.
Tình trạng nợ đọng phí vẫn diễn ra phổ biến, đặc biệt ở các công trình thủy điện tại Tây Nguyên và Tây Bắc, cùng với rủi ro thiên tai tại Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ Cần chú ý đến việc giám định lỗi thiết kế và xác định thiệt hại do lỗi này gây ra Mâu thuẫn giữa bảo hiểm gốc và tái bảo hiểm trong các doanh nghiệp vẫn tiếp tục tồn tại, với trường hợp bộ phận Underwriting từ chối bảo hiểm trong khi bộ phận tái lại chấp nhận, hoặc ngược lại Các doanh nghiệp bảo hiểm chưa kiên quyết thực hiện Mẫu đơn bảo hiểm Xây dựng – Lắp đặt do Hiệp hội ban hành, ảnh hưởng đến chủ dự án, chủ đầu tư và chủ thầu.
1.3 Bảo hiểm sức khỏe và tai nạn con người
Bảo hiểm sức khỏe và tai nạn con người đạt doanh thu 4.011 tỉ đồng, tăng trưởng 22,25% Dẫn đầu doanh thu là Bảo Việt 1.599 tỉ đồng, Bảo Minh
Trong năm qua, các doanh nghiệp bảo hiểm như PVI, PTI, ABIC đã giải quyết bồi thường lên tới 1.835 tỉ đồng, chiếm 46% tổng số tiền bồi thường Nhiều công ty đã thành công trong việc phát triển các sản phẩm bảo hiểm mới với quyền lợi chăm sóc y tế, thương tật và tử vong hấp dẫn cho khách hàng có thu nhập cao Sự ra mắt của các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe đã đáp ứng nhu cầu xã hội, góp phần tăng trưởng tuyệt đối trên 600 tỉ đồng Tuy nhiên, để duy trì sự tăng trưởng này, cần có chế độ quản lý điều hành chặt chẽ đối với nghiệp vụ bảo hiểm.
Hiện tượng trục lợi bảo hiểm đang gây ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp bảo hiểm, yêu cầu họ phải tăng cường biện pháp quản lý và ngăn chặn kịp thời Nhiều lao động, do thiếu việc làm, đã mua bảo hiểm với mức trách nhiệm bồi thường theo số ngày nằm viện không quá 60 ngày/năm và lợi dụng điều này để nhập viện tại các cơ sở quen biết nhằm hưởng lợi từ bảo hiểm Một số doanh nghiệp bồi thường theo chi phí thực tế nhưng chấp nhận chứng từ photo, dẫn đến nguy cơ xảy ra tình trạng bảo hiểm trùng lặp Hơn nữa, việc cấp thẻ bảo hiểm không ghi rõ tên và không kèm ảnh đã tạo điều kiện cho hiện tượng sử dụng thẻ bảo hiểm của nhau.
Các doanh nghiệp cần mở rộng tiếp cận bán bảo hiểm cho các khu vui chơi giải trí và du lịch nước ngoài bằng cách hợp tác với các công ty tổ chức sự kiện Đồng thời, cần cảnh giác với hiện tượng một số cán bộ y tế trong bệnh viện liên kết với người bệnh để kê khai đơn thuốc với chi phí cao và không hợp lý nhằm trục lợi từ bảo hiểm.
1.4 Bảo hiểm thân tàu và TNDS chủ tàu
Bảo hiểm thân tàu và TNDS chủ tàu ghi nhận doanh thu 1.795 tỉ đồng, giảm 3,67%, với số tiền bồi thường đạt 830 tỉ đồng, chiếm 46% doanh thu Trong 11 năm qua, số tiền bồi thường luôn lớn hơn doanh thu phí bảo hiểm, đặc biệt trong 4 năm gần đây, tổn thất lớn thường xảy ra vào tháng 11 và 12 do biến đổi khí hậu Hiện tượng nợ phí của chủ tàu gia tăng đang tạo áp lực lên các doanh nghiệp bảo hiểm, dù một số vẫn chấp nhận khách hàng nợ phí và có lịch sử tổn thất cao Các vấn đề như việc mượn bằng cấp chuyên môn của thuyền bộ và thiếu trang thiết bị an toàn chưa được chú trọng Nhiều chủ tàu nhỏ thuê lái tàu thiếu kinh nghiệm, do đó, các doanh nghiệp bảo hiểm cần kiểm tra kỹ lưỡng bằng lái và đội ngũ thuyền viên Hiệp hội khuyến cáo không nên cho nợ phí, kể cả cấp P&I, và cần tuân thủ nghiêm Thông tư 125 của Bộ Tài chính Tình hình tài chính của nhiều chủ tàu vẫn khó khăn, ảnh hưởng đến việc trả lương và duy trì tàu, làm gia tăng rủi ro và tổn thất.
1.5 Bảo hiểm cháy nổ và mọi rủi ro
Doanh thu bảo hiểm cháy nổ đạt 2.185 tỉ đồng, tăng 23,28% so với cùng kỳ năm trước, với số tiền bồi thường đã giải quyết lên đến 809 tỉ đồng, tương ứng với tỉ lệ bồi thường 37% Trong đó, bảo hiểm cháy nổ bắt buộc ghi nhận doanh thu 594 tỉ đồng, và tổng bồi thường toàn thị trường là 83 tỉ đồng, đạt tỉ lệ bồi thường 14%.
Nhiều doanh nghiệp bảo hiểm chưa thực hiện khuyến cáo về an toàn cháy nổ và bảo hiểm gián đoạn kinh doanh mà Hiệp hội đưa ra Nhiều đối tượng bắt buộc mua bảo hiểm cháy nổ nhưng không được cấp giấy chứng nhận an toàn Hơn nữa, nhiều khách hàng chỉ mua bảo hiểm cho công trình xây dựng mà không bảo hiểm cho giá trị nội thất hoặc hàng hóa bên trong Kết quả giám định của cơ quan PCCC cho thấy cháy do chập điện, nhưng không điều tra rõ nguyên nhân, gây khó khăn cho doanh nghiệp bảo hiểm trong việc giải quyết bồi thường.
CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI
Các sự kiện tác động đến thị trường tiêu thụ ô tô và thị trường bảo hiểm
Vào cuối năm 2011, Nghị định 45/2011/NĐ-CP đã tăng khung lệ phí trước bạ ô tô từ 10-15% lên 10-20%, với mức thu do các tỉnh, thành tự quyết định Hà Nội và TP HCM đã nâng lệ phí trước bạ lên 20% và 15%, cùng với việc tăng phí cấp biển xe ô tô lên 20 triệu đồng Kết quả là thị trường ô tô đóng băng từ 01/01/2012, dẫn đến sự sụt giảm mạnh trong tiêu thụ ô tô.
Thông tư 151/2012/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 01/11/2012, đã sửa đổi bổ sung Thông tư 126/2008/TT-BTC, giúp doanh nghiệp bảo hiểm giải quyết một số vấn đề khó khăn và tăng cường tính chủ động Đặc biệt, thông tư này quy định nâng mức trách nhiệm bảo hiểm và tăng phí bảo hiểm, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các doanh nghiệp trong ngành.
Nghị định 71/2012/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/11/2012, đã nâng mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, đặc biệt là đối với chủ sở hữu ô tô và mô tô không thực hiện sang tên đổi chủ Mặc dù Nghị định này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nhu cầu sở hữu phương tiện cá nhân, nhưng nó cũng góp phần nâng cao ý thức của chủ xe về tầm quan trọng của bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với xe cơ giới.
Việc thu phí đường bộ đối với phương tiện cá nhân, theo Thông tư số 197/2012/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2013, đã làm cho thị trường ô tô trở nên trầm lắng Bộ Tài chính quy định rằng tất cả chủ sở hữu xe máy và ôtô đều phải nộp phí này, ngoại trừ một số loại xe như cứu thương, cứu hỏa, xe chuyên dụng, xe phục vụ an ninh và xe máy của hộ nghèo.
2 Tăng trưởng bảo hiểm xe cơ giới năm 2012
Bảo hiểm xe cơ giới (BHXCG) là sản phẩm chủ lực trong ngành bảo hiểm phi nhân thọ, chiếm tỷ trọng doanh thu cao nhất, với tỷ lệ lần lượt là 29%, 32%, 31,5%, 30% và 27,8% từ năm 2008 đến 30/09/2012 Là sản phẩm chiến lược, BHXCG luôn đối mặt với sự cạnh tranh mạnh mẽ, dẫn đến mức tăng trưởng liên tục trên hai con số trong nhiều năm qua.
Năm 2012, suy thoái kinh tế trầm trọng và chính sách cắt giảm đầu tư công đã làm giảm năng lực tài chính của nhiều tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân Tình trạng này đã ảnh hưởng đáng kể đến thị trường bảo hiểm, đặc biệt là bảo hiểm xã hội.
Trong 9 tháng đầu năm 2012, doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ toàn thị trường ghi nhận mức tăng 9,7%, tuy nhiên, doanh thu phí bảo hiểm xe cơ giới chỉ tăng nhẹ 0,53% so với cùng kỳ năm 2011.
Tăng trưởng thấp nhất trong 5 năm trở lại đây
Tốc độ tăng trưởng doanh thu phí bảo hiểm giai đoạn 2008-2012
Chú thích: 1 Tăng trưởng của BHXCG, 2 Tăng trưởng của thị trường phi nhân thọ
(Nguồn: Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam)
Theo Cục Quản lý và giám sát bảo hiểm, doanh thu bảo hiểm phi nhân thọ năm 2012 ước đạt 22.757 tỷ đồng, tăng trưởng 10,33% so với năm 2011 Doanh thu phí bảo hiểm xe cơ giới toàn thị trường ước đạt 6.329 tỷ đồng, tăng trưởng 0,53%, với tổng số tiền bồi thường đã giải quyết lên tới 3.382 tỷ đồng, tương ứng với tỷ lệ bồi thường đạt 53%.
Trong năm thứ hai liên tiếp, bảo hiểm xe cơ giới ghi nhận mức tăng trưởng thấp hơn so với trung bình thị trường, với tỷ trọng doanh thu giảm từ 30% năm 2011 xuống 27,8% năm 2012 Dẫn đầu về doanh thu là Bảo hiểm Bảo Việt với khoảng 1.600 tỷ đồng, tăng 6,5% so với năm trước Theo sau là PJICO với 980 tỷ đồng (tăng 7%), PTI đạt khoảng 700 tỷ đồng (tăng trên 30%), Bảo Minh 560 tỷ đồng (giảm 1%), PVI 500 tỷ đồng (giảm 10%), Liberty 350 tỷ đồng và AAA 260 tỷ đồng.
Biều đồ thị phần Bảo hiểm Xe cơ giới các năm 2012 và 2011
Tốp 5 doanh nghiệp hàng đầu trong ngành bảo hiểm, bao gồm Bảo Việt, PJICO, PTI, và Bảo Minh, đã ghi nhận sự tăng trưởng ấn tượng, đặc biệt là PTI, trong khi PVI lại có sự suy giảm so với năm 2011 Doanh nghiệp nước ngoài, đứng đầu là Liberty, cũng đã chứng kiến sự giảm tốc trong tăng trưởng và vẫn chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong doanh thu Hầu hết các doanh nghiệp trong nước khác không có sự tăng trưởng và tỷ trọng doanh thu đã giảm từ 28% xuống 24% Sự phân hóa doanh thu giữa các doanh nghiệp hàng đầu và các doanh nghiệp còn lại ngày càng rõ rệt, đồng thời khó có sự thay đổi lớn trong ngắn hạn.
Tỷ lệ bồi thường trung bình trong lĩnh vực bảo hiểm xe cơ giới khoảng 50%, nhưng một số doanh nghiệp bảo hiểm đã ghi nhận tỷ lệ bồi thường lên tới 60% hoặc hơn 90% Theo Hiệp hội Bảo hiểm, doanh thu phí bảo hiểm xe cơ giới trong 6 tháng đầu năm 2012 đạt 3.168 tỷ đồng, với 1.565 tỷ đồng đã được giải quyết bồi thường Tuy nhiên, đại diện một doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài cho biết, chi phí dự phòng bồi thường cho các tai nạn và hư hại ước tính khoảng 1.400 tỷ đồng, khiến chi phí bồi thường gần bằng doanh thu Nếu tính thêm chi phí khai thác và quản lý, nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới hiện đang gặp khó khăn tài chính.
3 Cơ hội và thách thức của thị trường bảo hiểm xe cơ giới
Mặc dù kinh tế toàn cầu gặp khó khăn, ngành bảo hiểm tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đặc biệt là ở Việt Nam, vẫn có tiềm năng phát triển Các công ty bảo hiểm cần nhanh nhạy và linh hoạt để thích ứng với những thay đổi trong môi trường pháp lý và kinh doanh Tầng lớp trung lưu ngày càng gia tăng sẽ là nguồn khách hàng tiềm năng, mở ra cơ hội cho các công ty trong lĩnh vực bảo hiểm cá nhân, quản lý tài sản, và các sản phẩm dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu lập kế hoạch tài chính.
Thị trường bảo hiểm xe cơ giới Việt Nam đang có tiềm năng phát triển mạnh mẽ nhờ vào mức tiêu thụ ô tô tăng trưởng cao Nhiều hãng bảo hiểm đang nỗ lực mở rộng thị phần, đặc biệt khi phần lớn người sở hữu ô tô chỉ mua bảo hiểm vật chất để bảo vệ xe khỏi hư hỏng và mất cắp, trong khi bảo hiểm tai nạn cho hành khách còn rất ít được quan tâm Điều này mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp bảo hiểm khai thác phân khúc bảo hiểm tai nạn Bảo hiểm xe cơ giới không chỉ mang lại doanh thu cao mà còn giúp củng cố thương hiệu cho các công ty bảo hiểm phi nhân thọ, mặc dù hiện tại phân khúc này đang đối mặt với nhiều thách thức từ tình hình kinh tế chung.
Kinh tế đang trong giai đoạn khủng hoảng, dẫn đến doanh thu bảo hiểm thị trường ô tô sụt giảm Theo Hiệp hội các nhà sản xuất xe hơi Việt Nam (VAMA), trong 9 tháng qua, lượng xe tiêu thụ đạt 65.086 chiếc, giảm 38% so với cùng kỳ năm trước Cụ thể, xe con giảm 49% với 24.403 chiếc, trong khi xe tải và các dòng xe khác giảm 29% với 40.683 chiếc Sự giảm sút này đã tác động trực tiếp đến thị trường bảo hiểm xe cơ giới, vì hầu hết các xe nhập khẩu và lắp ráp mới đều tham gia bảo hiểm bắt buộc và tự nguyện trong lần mua bán đầu tiên.
Các công ty bảo hiểm phi nhân thọ đang cạnh tranh khốc liệt trên thị trường bằng cách hạ phí và mở rộng phạm vi bảo hiểm, dẫn đến nhiều doanh nghiệp thua lỗ trong nghiệp vụ này Để cải thiện hiệu quả, nhiều doanh nghiệp đã hạn chế triển khai các nghiệp vụ có tỷ lệ bồi thường cao, như bảo hiểm xe cơ giới Doanh thu phí bảo hiểm xe cơ giới của nhiều công ty giảm mạnh so với cùng kỳ, với Bảo hiểm Hàng không giảm 50%, Bảo Tín 40%, Bảo Ngân 35%, Bảo Long 31% và Viễn Đông 27% Trong Top 5 doanh nghiệp bảo hiểm xe cơ giới, PTI ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng nhất với 32%, tiếp theo là Bảo hiểm Bảo Việt (5,3%) và PJICO (5,6%), trong khi PVI và Bảo Minh có tốc độ tăng trưởng âm lần lượt là -16% và -6,5%.