Lý luận chung về quản lý thực hiện các chính sách BHXH 3
Một số khái niệm về Bảo hiểm xã hội và quản lý thực hiện các chính sách BHXH
Bảo hiểm xã hội (BHXH) cung cấp sự bảo đảm thu nhập cho người lao động trong các trường hợp như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc khi qua đời Hệ thống BHXH hoạt động dựa trên quỹ tài chính tập trung, nhằm duy trì sự ổn định đời sống cho người lao động và đảm bảo an toàn xã hội Đây là một chính sách quan trọng của Đảng và Nhà nước, góp phần vào việc ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của đất nước và bảo vệ tổ quốc.
Bảo hiểm xã hội là một hệ thống tài chính hỗ trợ người lao động khi họ gặp khó khăn về thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, tàn tật, thất nghiệp, tuổi già, hoặc tử tuất Hệ thống này được xây dựng dựa trên sự đóng góp của các bên tham gia và được Nhà nước bảo vệ theo pháp luật, nhằm đảm bảo an toàn cho cuộc sống của người lao động và gia đình họ, đồng thời góp phần vào sự ổn định của xã hội.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam được tổ chức và quản lý theo hệ thống dọc, tập trung thống nhất từ trung ương đến địa phương, gồm có :
1 Ở Trung ương là Bảo hiểm xã hội Việt Nam.
2 Ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương là Bảo hiểm xã hội tỉnh, thành phố trực thuộc Bảo hiểm xã hội Việt Nam.
3 Ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh là Bảo hiểm xã hội huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc Bảo hiểm xã hội tỉnh.
Người lao động và người sử dụng lao động là hai đối tượng chính tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), tuy nhiên, tùy thuộc vào sự phát triển kinh tế - xã hội của từng quốc gia, đối tượng tham gia có thể khác nhau Về mặt pháp lý, BHXH được xem như một chế độ pháp định nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động Chế độ này sử dụng nguồn tiền đóng góp từ người lao động, người sử dụng lao động cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước để cung cấp trợ cấp vật chất cho người tham gia và gia đình trong các trường hợp như ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thai sản, thất nghiệp, hết tuổi lao động, hoặc khi người lao động qua đời.
Quỹ bảo hiểm xã hội (BHXH) được hình thành từ sự đóng góp của người lao động và chủ sử dụng lao động, cùng với sự hỗ trợ từ Nhà nước, nhằm chi trả cho việc quản lý và các chế độ trợ cấp Nhà nước bảo hộ quỹ BHXH để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của nó Mục đích chính của các chế độ BHXH là cung cấp trợ cấp vật chất cho người tham gia bảo hiểm khi gặp rủi ro theo quy định của pháp luật.
Bảo hiểm xã hội (BHXH) đã phát triển thành một chính sách xã hội quan trọng, đáp ứng nhu cầu hợp lý của người lao động tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác BHXH không chỉ là biện pháp phòng ngừa rủi ro xã hội mà còn góp phần đảm bảo an toàn xã hội, đồng thời tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế.
1.1.2 Khái niệm về quản lý chính sách BHXH
Chính sách là tập hợp các chủ trương và hành động của chính phủ, bao gồm các mục tiêu phát triển toàn diện về kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường, cùng với cách thức thực hiện các mục tiêu đó.
Quản lí tài chính BHXH là hoạt động có tổ chức nhằm điều chỉnh quá trình xã hội và hành vi con người để duy trì tính ổn định cho tài chính BHXH, một phần quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia Tài chính BHXH đảm bảo cuộc sống cho người lao động và gia đình họ khi gặp rủi ro, từ đó góp phần vào sự ổn định và phát triển kinh tế xã hội Quản lí tài chính BHXH không chỉ là việc thu chi mà còn là sử dụng tài chính như công cụ quản lí xã hội của Nhà nước, nhằm đảm bảo ổn định cuộc sống cho nhân dân trước các rủi ro làm giảm khả năng lao động Quản lí tài chính BHXH cần thích ứng với biến động về đối tượng tham gia, môi trường sống và kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người lao động và sự phát triển quỹ BHXH Nội dung quản lí bao gồm việc lựa chọn và xác định các chính sách tài chính BHXH hợp lí, làm cơ sở cho quyết định cụ thể trong thu chi quỹ BHXH để thực hiện mục tiêu của Nhà nước.
Chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) đóng vai trò quan trọng trong chính sách kinh tế và xã hội của Nhà nước, nhằm giải quyết các vấn đề xã hội cho một lượng lớn người lao động và thúc đẩy phát triển kinh tế theo từng giai đoạn Để đảm bảo hiệu quả thực hiện các chính sách BHXH, cần có công cụ đánh giá và xem xét, trong đó hoạt động thanh tra được chia thành thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành, với quy mô thanh tra rộng hoặc hẹp Thanh tra diện rộng, với phạm vi và đối tượng đa dạng, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương, là phương pháp phù hợp để kiểm soát việc thực hiện chính sách công và chính sách xã hội Do đó, việc nghiên cứu hoạt động thanh tra diện rộng đối với chính sách xã hội là cần thiết để rút ra kinh nghiệm quản lý và thực hiện hiệu quả hơn.
1.1.3 Vai trò và tác dụng của bảo hiểm: a, Khía cạnh của kinh tế - xã hội
Rủi ro tổn thất có thể gây thiệt hại cho của cải vật chất và con người, dẫn đến gián đoạn sinh hoạt của cộng đồng và ngừng trệ hoạt động sản xuất kinh tế Điều này làm giảm hiệu quả của quá trình tái sản xuất xã hội.
Quỹ dự trữ bảo hiểm được hình thành nhằm khắc phục tổn thất và duy trì tính liên tục của các hoạt động xã hội Bảo hiểm đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, như một công cụ an toàn và dự phòng, đảm bảo khả năng hoạt động bền vững cho các cá nhân và tổ chức Sự hiện diện của bảo hiểm trong mọi lĩnh vực của đời sống đã thúc đẩy ý thức phòng ngừa và giảm thiểu tổn thất cho các thành viên trong xã hội.
Sản phẩm bảo hiểm là dịch vụ đặc biệt, cam kết đảm bảo an toàn cho người tham gia Nó không chỉ là hàng hóa trên thị trường bảo hiểm thương mại mà còn là một phần quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia Tổ chức bảo hiểm hoạt động như một đơn vị cung cấp dịch vụ cho xã hội, tham gia vào quá trình phân phối và góp phần vào sự ổn định tài chính.
Sự phát triển của hoạt động bảo hiểm không chỉ đáp ứng nhu cầu an toàn cho cá nhân và doanh nghiệp mà còn hỗ trợ quá trình tái sản xuất mở rộng trong nền kinh tế thị trường Các tổ chức bảo hiểm thu phí theo nguyên tắc ứng trước, tạo ra quỹ tiền tệ lớn thể hiện cam kết với khách hàng, mặc dù quỹ này tạm thời chưa được sử dụng.
Các tổ chức bảo hiểm đã trở thành những nhà đầu tư quan trọng trong nền kinh tế, không chỉ đóng vai trò an toàn mà còn là trung gian tài chính, giữ vị trí then chốt trong các doanh nghiệp công nghiệp và thương mại lớn.
Bảo hiểm đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi sang cơ chế thị trường Chức năng chính của bảo hiểm là tập trung và tích tụ vốn, đảm bảo quá trình tái sản xuất diễn ra liên tục Điều này càng có ý nghĩa hơn đối với Việt Nam hiện nay, khi bảo hiểm có thể thúc đẩy tăng trưởng vốn đầu tư nội bộ và khai thác hiệu quả các quỹ tiền tệ trong dân cư.
Chính vì những lợi ích tích cực của bảo hiểm, các chính phủ trên toàn thế giới, cả ở những quốc gia phát triển lẫn đang phát triển, đều nỗ lực thúc đẩy và khuyến khích sự phát triển của ngành bảo hiểm Họ tăng cường số lượng các loại bảo hiểm bắt buộc, áp dụng chính sách miễn giảm thuế thu nhập cho doanh nghiệp bảo hiểm và thuế thu nhập cá nhân đối với các khoản tiền bảo hiểm mà người được bảo hiểm nhận được, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty bảo hiểm trong việc đầu tư.
1.1.4 Tầm quan trọng của quản lý thực hiên các chính sách BHXH
Các yếu tố ảnh hưởng tới việc quản lý thực hiện chính sách BHXH hiện nay
Thực thi hiệu quả chính sách BHXH là một thách thức lớn, mặc dù việc có được chính sách đúng đã khó Nhiều chính sách đúng đắn của Chính phủ không phát huy hiệu quả do yếu kém trong tổ chức thực hiện Tình trạng ăn chặn tiền hỗ trợ BHXH cho người nghèo và người có công trong dịp Tết đã xảy ra ở một số địa phương, cho thấy rằng một chính sách BHXH nếu không được thực thi hiệu quả sẽ không đạt được mục tiêu và mất đi ý nghĩa của nó.
Có thể khẳng định rằng có được chính sách công đúng đắn mới chỉ là
Để đưa chính sách vào cuộc sống, cần có "điều kiện cần" và tổ chức thực thi là "điều kiện đủ" của chính sách công Mối quan hệ giữa các khâu trong quá trình thực thi chính sách là rất quan trọng Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều chính sách ban hành chưa phù hợp với thực tiễn, dẫn đến hiệu lực và hiệu quả thấp trong việc thực hiện.
Công tác tuyên truyền và giáo dục về chính sách cần được cải thiện để đảm bảo thông tin đầy đủ, rõ ràng và kịp thời đến các đối tượng liên quan như nhà chức trách, người thực thi và cộng đồng Việc thiếu sót trong việc truyền đạt này có thể dẫn đến sự hiểu lầm về nội dung và yêu cầu của chính sách.
Nhiều văn bản hướng dẫn hiện nay thiếu sự rõ ràng và thống nhất, thậm chí còn có sự mâu thuẫn Tình trạng các luật và pháp lệnh đã được ban hành nhưng vẫn phải chờ đợi nghị định và thông tư hướng dẫn là khá phổ biến, gây cản trở cho việc áp dụng thực tế.
Sự phân công nhiệm vụ giữa các đơn vị tổ chức thực thi chính sách BHXH còn thiếu khoa học, dẫn đến sự chồng chéo và trùng lặp về quyền hạn và lợi ích Cơ chế phối hợp giữa các cấp và các cơ quan đồng cấp chưa được thực hiện chặt chẽ, đặc biệt là trong việc chia sẻ và công khai thông tin Hơn nữa, một bộ phận cán bộ, công chức thiếu năng lực và sự trong sạch trong thực thi chính sách đang gây ra những tác động tiêu cực, làm sai lệch mục tiêu của chính sách.
Quy chế và thủ tục trong quá trình thực thi chính sách, đặc biệt là chính sách bảo hiểm xã hội, thường thiếu tính ổn định, gây ra sự xáo trộn trong việc thực hiện chính sách công Sự phức tạp và rắc rối của thủ tục hành chính cũng tạo ra nhiều khó khăn, cản trở quá trình thực thi chính sách hiệu quả.
Thiếu cơ chế theo dõi và đánh giá khiến việc đánh giá kết quả thực hiện các chính sách bảo hiểm xã hội trở nên khó khăn, đồng thời thiếu thông tin đáng tin cậy về các hoạt động hiệu quả cũng như những yêu cầu cần cải thiện.
Quản lý thực hiện các chính sách BHXH
1.3.1 Xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách BHXH
Kế hoạch là công cụ điều tiết chủ yếu của Nhà nước trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện chính sách BHXH Lập kế hoạch không chỉ là bước khởi đầu của quá trình quản lý mà còn tạo cơ sở để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách Các nhà quản lý cần lập kế hoạch để xác định phương hướng hoạt động tương lai, giảm thiểu tác động từ môi trường, tránh lãng phí nguồn lực và thiết lập tiêu chuẩn cho công tác kiểm tra.
Báo cáo của BHXH Việt Nam nhấn mạnh vai trò quan trọng của các cơ quan thông tấn báo chí trong việc tuyên truyền về BHXH và BHYT trong những năm qua Hàng tuần, các phương tiện truyền thông đều đăng tải tin tức, bài viết, và phóng sự liên quan đến lĩnh vực này, giúp nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ tham gia BHXH, BHYT Đồng thời, thông tin từ báo chí cũng chỉ ra những bất cập và vi phạm pháp luật trong quá trình triển khai chính sách, từ đó hỗ trợ các cơ quan chức năng đề xuất giải pháp kịp thời và điều chỉnh chính sách nhằm cải thiện chất lượng công tác BHXH, BHYT.
Lập kế hoạch là yếu tố quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp và nhà quản lý Thiếu kế hoạch, nhà quản lý sẽ gặp khó khăn trong việc tổ chức và khai thác nguồn lực hiệu quả, cũng như không có cái nhìn rõ ràng về những gì cần thực hiện Điều này dẫn đến việc cả nhà quản lý lẫn nhân viên khó đạt được mục tiêu, vì họ không biết thời điểm và địa điểm cần hành động.
Chức năng lập kế hoạch là nền tảng quan trọng nhất trong quản lý, đóng vai trò là điểm khởi đầu cho mọi quy trình Dù ở cấp quản lý nào, việc xây dựng những kế hoạch hiệu quả sẽ là chìa khóa để đạt được các mục tiêu đã đề ra của doanh nghiệp.
1.3.2Tổ chức thực hiện chính sách BHXH
Để nâng cao trách nhiệm và sự phối hợp giữa Bảo hiểm xã hội và Sở Y tế trong việc thực hiện chính sách Bảo hiểm y tế (BHYT) theo Luật BHYT sửa đổi, hai bên đã thống nhất mục tiêu mở rộng đối tượng tham gia BHYT, hướng tới BHYT toàn dân tại thị xã Mục tiêu này nhằm đảm bảo quyền lợi cho người bệnh, nâng cao chất lượng phục vụ và sử dụng Quỹ BHYT một cách hợp lý, an toàn và hiệu quả.
Các ngành thống nhất phối hợp thực hiện các nội dung liên quan đến bảo hiểm y tế (BHYT) như đề xuất sửa đổi chính sách BHYT, tổ chức thông tin tuyên truyền, thực hiện chế độ BHYT, thanh tra và giải quyết khiếu nại của công dân Họ cũng hợp tác trong việc khám, chữa bệnh cho người có thẻ BHYT, giải quyết các vướng mắc giữa hai ngành và thắc mắc của người bệnh Ngoài ra, hai bên cam kết tham mưu cho UBND tỉnh trong việc tổ chức thực hiện chính sách BHYT và xây dựng kế hoạch phát triển BHYT theo lộ trình hàng năm.
Thị trường lao động ở Việt Nam đang phát triển đồng bộ cùng với các thị trường khác trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Các thành phần kinh tế ngoài nhà nước được khuyến khích phát triển và có quyền bình đẳng trong mọi hoạt động sản xuất – kinh doanh.
Việc làm hiện nay không chỉ phát triển trong khu vực nhà nước mà còn được chú trọng ở các khu vực kinh tế khác, những khu vực này đã trở thành nguồn tạo việc làm lớn nhất trong nhiều năm qua Hàng năm, các khu vực này tạo ra nhiều việc làm mới và thu hút hàng triệu lao động Tất cả người lao động, dù là tự tạo việc làm, làm việc tại tổ hợp tác, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nước ngoài hay doanh nghiệp nhà nước, đều được đảm bảo quyền lợi bình đẳng theo Bộ Luật Lao động và Luật Bảo hiểm xã hội.
Hệ thống lý luận về thị trường lao động toàn cầu đã phân tích các yếu tố chính như nguồn lao động, việc làm, tiền lương, và điều kiện làm việc, đồng thời xem xét tác động qua lại giữa thị trường lao động và các thị trường hàng hóa, tài chính Nguyên nhân gây thất nghiệp rất đa dạng, bao gồm tác động của suy thoái kinh tế, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, tính mùa vụ và cọ xát trong thị trường lao động Ngoài ra, việc nghiên cứu hệ thống chính sách việc làm cũng rất quan trọng để quản lý và điều tiết hoạt động của thị trường, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của thất nghiệp.
1.3.3Nhà quản lý trong thực hiện các chính sách BHXH Để đảm bảo các chính sách BHXH được thực hiện một cách hiệu quả và phát huy vai trò của quản lý hành chính Nhà nước đối với các vấn đề xã hội, cần thiết phải có một công cụ xem xét, đánh giá việc thực hiện các chính sách này Nếu xét về nội dung thanh tra, hoạt động thanh tra được chia thành: thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành, nếu xét trên cơ sở quy mô, phạm vi tiến hành cuộc thanh tra có thể chia thành: thanh tra diện rộng và thanh tra diện hẹp Thực tế cho thấy thanh tra diện rộng có đối tượng thanh tra, phạm vi thanh tra rộng, phương pháp tiến hành thanh tra chuyên nghiệp có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa bộ, ngành, địa phương từ trung ương tới địa phương và là loại hình phù hợp trong kiểm soát việc thực hiện chính sách công nói chung và chính sách xã hội nói riêng Vì vậy, hoạt động thanh tra diện rộng đối với chính sách xã hội cần được nghiên cứu một cách toàn diện, thông qua đó có thể rút ra những kinh nghiệm đối với việc quản lý chính sách cũng như kinh nghiệm tiến hành thanh tra diện rộng đối với chính sách xã hội
Quản lý là nghệ thuật hoàn thành công việc thông qua người khác, bao gồm quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên trong tổ chức Chức năng cơ bản của quản lý bao gồm lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp và kiểm tra Nhà quản lý là những người điều khiển công việc của người khác và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động, đồng thời họ cũng là người lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát hiệu quả các nguồn lực như con người, tài chính, vật chất và thông tin để đạt được mục tiêu của tổ chức.
1.3.4 Kiểm soát thực hiện chính sách BHXH
Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ tháng 4/2015 nhấn mạnh BHXH và BHYT là hai chính sách quan trọng trong an sinh xã hội, được Đảng và Nhà nước chú trọng thực hiện qua nhiều Nghị quyết và văn bản pháp luật Nhiều chính sách BHXH, BHYT đã đáp ứng nguyện vọng của người dân trong việc đảm bảo an sinh xã hội Thời gian qua, công tác BHXH, BHYT đã được các Bộ, ngành và địa phương triển khai nghiêm túc, đạt nhiều kết quả quan trọng với số người tham gia BHXH, BHYT tăng nhanh qua các năm.
Công tác bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT) hiện đang đối mặt với một số thách thức, như tỷ lệ người tham gia BHXH chỉ khoảng 20% lực lượng lao động và 71% dân số tham gia BHYT Tình trạng nợ đóng và trốn đóng BHXH vẫn diễn ra tại nhiều doanh nghiệp, gây nguy cơ mất cân đối cho quỹ BHXH, đặc biệt là quỹ hưu trí và tử tuất trong tương lai Thủ tục tham gia và hưởng BHXH, BHYT còn phức tạp và rườm rà Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách và khắc phục các hạn chế, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 21-NQ/TW, phấn đấu đến cuối năm 2015 đạt 75% dân số tham gia BHYT và hoàn thành chỉ tiêu BHXH theo yêu cầu.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Y tế tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách và pháp luật về bảo hiểm y tế (BHYT) nhằm ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi lạm dụng, trục lợi Quỹ BHYT Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam chỉ đạo các địa phương phối hợp với Thanh tra ngành Lao động - Thương binh và Xã hội, ngành Y tế để tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc tuân thủ pháp luật về BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) Đồng thời, cần rà soát hồ sơ giải quyết chế độ BHXH, BHYT và phối hợp với các cơ quan chức năng để xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi trục lợi.
Ngày 01/01/2016, Luật BHXH sửa đổi chính thức có hiệu lực, với nhiều chức năng mới, bao gồm chức năng thanh tra, nhằm giảm tình trạng nợ đọng và trốn đóng BHXH của doanh nghiệp Luật trao quyền cho cơ quan BHXH kiểm tra việc thực hiện chính sách bảo hiểm, thanh tra chuyên ngành và xử lý vi phạm, đồng thời công khai thông tin về các doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH Người sử dụng lao động phải tuân thủ quy định đóng BHXH đầy đủ, và các hành vi trốn, chậm đóng đều bị nghiêm cấm Đội ngũ thanh tra sẽ được lấy từ cán bộ hiện có của cơ quan BHXH để tránh tăng biên chế Thanh tra ngành LĐ-TB&XH và Tài chính cũng cần tăng cường chức năng thanh tra, xử lý vi phạm trong lĩnh vực BHXH Luật quy định Chính phủ phải báo cáo Ủy ban thường vụ Quốc hội về chi phí quản lý BHXH 3 năm một lần, và hàng năm báo cáo Quốc hội về quản lý Quỹ BHXH, trong khi Kiểm toán Nhà nước cũng phải báo cáo kết quả kiểm toán Quỹ BHXH 3 năm một lần.
Thực trạng về quản lý thực hiện chính sách BHXH ở Thị xã
Giới thiệu về bảo hiểm xã hội Thị xã Tam Điệp
2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển
Tam Điệp là thị xã miền núi phía nam tỉnh Ninh Bình, đóng vai trò là cửa ngõ quan trọng của miền Bắc Việt Nam và là trung tâm vùng Nam Bắc Bộ Nơi đây không chỉ nổi tiếng với nhiều di chỉ khảo cổ học mà còn có vị trí quân sự chiến lược qua các thời kỳ lịch sử.
Theo quy hoạch đô thị Ninh Bình, thị xã Tam Điệp dự kiến sẽ trở thành đô thị loại 3 vào năm 2012 và nâng cấp lên đô thị loại 2 vào năm 2020, với định hướng phát triển đến năm 2030.
Thị xã Tam Điệp có diện tích 110,9 km² và dân số khoảng 55.021 người (theo thống kê năm 2009) Khu vực này bao gồm 5 phường: Bắc Sơn, Nam Sơn, Trung Sơn, Tây Sơn, Tân Bình và 4 xã: Quang Sơn, Yên Bình, Yên Sơn, Đông Sơn.
Thị xã nằm ở phía bắc giáp hai huyện Nho Quan và Hoa Lư, phía đông và đông nam giáp huyện Yên Mô, trong khi phía tây và tây nam giáp thị xã Bỉm Sơn cùng các huyện Hà Trung, Thạch Thành thuộc tỉnh Thanh Hóa.
Thị xã Tam Điệp được thành lập vào ngày 17/12/1982, bao gồm thị trấn Tam Điệp và hai xã Yên Bình, Yên Sơn tách ra từ huyện Tam Điệp Thời điểm đó, thị xã có ba phường: Bắc Sơn, Nam Sơn, Trung Sơn và bốn xã: Quang Sơn, Yên Bình, Yên Sơn, Đông Sơn Trước đó, thị trấn Tam Điệp đã được thành lập vào ngày 23/2/1974 từ nông trường Đồng Giao thuộc huyện Yên Mô và nông trường Tam Điệp Vào ngày 27/4/1977, thị trấn Tam Điệp trở thành huyện lị của huyện Tam Điệp được thành lập từ việc sáp nhập huyện Yên Mô và mười xã của huyện Yên Khánh.
Thị xã Tam Điệp, tọa lạc dọc theo Quốc lộ 1A với chiều dài 12 km, đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối giữa vùng Bắc Trung Bộ và đồng bằng Bắc Bộ phía Nam.
Bộ, nằm cách Thủ đô Hà Nội 105 km về phía Nam và cách thành phố Ninh Bình 12 km, có Quốc lộ 12B kết nối với Nho Quan và Hòa Bình Ngoài ra, đoạn đường sắt Bắc-Nam đi qua đây dài 12 km với hai ga là Ghềnh và Đồng Giao.
Trong những năm qua, chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) đã liên tục được cập nhật và điều chỉnh Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ làm công tác BHXH từ cấp cơ sở đến huyện vẫn còn thiếu hụt về số lượng, trình độ và năng lực, dẫn đến việc chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển.
Tình hình trên đã làm cho công tác tổ chức thực hiện các chính sách, chế độ BHXH gặp nhiều khó khăn.
Vào ngày 12/07/1995, Giám đốc BHXH tỉnh Ninh Bình đã ban hành quyết định số 14/QĐ-TCBH về việc thành lập BHXH Thị xã Tam Điệp, nhằm quản lý và thực hiện hiệu quả chính sách BHXH của Đảng và Nhà nước Quyết định này cũng phù hợp với chỉ thị số 15 của Bộ Chính trị, nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường lãnh đạo của các cấp ủy và chính quyền đối với công tác BHXH, qua đó tạo động lực cho sự phát triển kinh tế xã hội địa phương Trụ sở BHXH thị xã Tam Điệp được đặt tại Tổ 10, Phường Bắc Sơn, thị xã Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình.
Bảo hiểm xã hội huyện, bao gồm Bảo hiểm xã hội huyện, quận, thị xã và thành phố thuộc tỉnh, là cơ quan trực thuộc Bảo hiểm xã hội tỉnh, có nhiệm vụ hỗ trợ Giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh trong việc thực hiện các chính sách và chế độ bảo hiểm xã hội cũng như quản lý tài chính bảo hiểm xã hội tại địa phương Việc hoạt động hiệu quả của Bảo hiểm xã hội cấp huyện là yếu tố then chốt đảm bảo cho sự vận hành của toàn hệ thống Cụ thể, Bảo hiểm xã hội thị xã Tam Điệp là đơn vị cấp huyện nằm dưới sự quản lý của Bảo hiểm xã hội tỉnh Ninh Bình.
1 Xây dựng, trình giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh kế hoạch phát triển Bảo hiểm xã hội huyện dài hạn, ngắn hạn và chương trình công tác hàng năm; tổ chức thực hiện kế hoạch, chương trình sau khi được phê duyệt.
2 Tổ chức thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến các chế độ, chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; tổ chức khai thác, đăng ký, quản lý các đối tượng tham gia và hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo phân cấp
3 Tổ chức cấp sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế cho những người tham gia bảo hiểm theo phân cấp
4 Tổ chức thu các khoản đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với các tổ chức và cá nhân theo phân cấp.
5 Hướng dẫn và tổ chức tiếp nhận hồ sơ, giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo phân cấp.
6 Tổ chức chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo phân cấp; từ chối việc đóng hoặc chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế không đúng quy định
7 Quản lý và sử dụng các nguồn kinh phí và tài sản theo phân cấp.
8 Tổ chức ký hợp đồng với các cơ sở khám, chữa bệnh có đủ điều kiện, tiêu chuẩn chuyên môn, kỹ thuật theo phân cấp; giám sát thực, hiện hợp đồng và giám sát việc cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh, bảo vệ quyền lợi người có thẻ bảo hiểm y tế và chống lam dụng quỹ bảo hiểm y tế.
9 Tổ chúc ký hợp đồng với tổ chức, cá nhân làm đại lý do ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn giới thiệu và bảo lãnh để thực hiện chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế ở xã, phường, thị trấn theo chỉ đạo, hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội tỉnh.
Thực hiện các chính sách BHXH ở Thị xã Tam Điệp, Tỉnh Ninh Bình
a, Bảo hiểm xã hội tự nguyện
Bảo hiểm xã hội tự nguyện là hình thức bảo hiểm cho phép người lao động tự chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập, nhằm hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội Được triển khai từ năm 2008, bảo hiểm này bao gồm hai chế độ chính là hưu trí và tử tuất Đối tượng tham gia là công dân Việt Nam trong độ tuổi lao động không thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc, bao gồm lao động có hợp đồng dưới 3 tháng, cán bộ xã, người tham gia sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, lao động tự tạo việc làm, và lao động làm việc ở nước ngoài chưa tham gia bảo hiểm bắt buộc.
Chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Việt Nam đã được hình thành từ năm 1995 và đã trải qua nhiều điều chỉnh, sửa đổi để phù hợp với sự phát triển kinh tế-xã hội Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội ngày càng được mở rộng, phản ánh sự thay đổi trong nhu cầu và thực tiễn của xã hội.
Năm 2003, quy định chỉ áp dụng cho những người lao động có hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc từ 3 tháng trở lên, làm việc tại các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp ngoài quốc doanh với quy mô từ 10 lao động trở lên.
Kể từ năm 2003, tất cả người lao động có hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc từ 3 tháng trở lên, không phân biệt quy mô doanh nghiệp, đều được áp dụng Chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc.
2007, Luật Bảo hiểm xã hội có hiệu lực đánh dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển của chính sách bảo hiểm xã hội ở Việt Nam.
Chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc áp dụng nguyên tắc tọa thu tọa chi (Pay As You Go) và bao gồm 5 chế độ bảo hiểm: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất Trong đó, chế độ hưu trí và tử tuất đóng vai trò quan trọng nhất Những chế độ này được thiết lập nhằm phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro về sức khỏe, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, tuổi già và các rủi ro khác có thể dẫn đến tử vong.
2.2.2 Những thành tựu đạt được trong thực hiện chính sách BHXH
Kết quả thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc:
Bảo hiểm xã hội bắt buộc đã phát triển mạnh mẽ và đóng vai trò quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội Số lượng người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đã tăng từ hơn 1.000 người năm 1995 lên 15,4 nghìn người vào năm 2012 Hiện nay, hàng năm, bảo hiểm xã hội giải quyết chế độ cho hơn trăm nghìn người hưởng bảo hiểm xã hội hàng tháng, hơn nửa triệu người nhận trợ cấp BHXH một lần, và hơn 5.500 lượt người hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức Đồng thời, mỗi tháng, hơn 2.500 người được chi trả lương hưu và trợ cấp kịp thời, trong đó có hơn 800 người hưởng hưu từ ngân sách nhà nước.
Mức lương hưu bình quân của người hưởng lương hưu từ ngân sách nhà nước (nghỉ hưu trước năm 1995) đạt 2,68 triệu đồng/tháng, trong khi mức lương hưu từ quỹ bảo hiểm chi trả là 3,17 triệu đồng/tháng vào năm 2012 Điều này cho thấy mức lương hưu bình quân cao hơn mức tiền lương bình quân làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của người lao động, chỉ đạt 2,216 triệu đồng/người/tháng.
Kết quả thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện:
Bảo hiểm xã hội tự nguyện đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ những lao động đã từng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng hiện không còn tham gia Hình thức bảo hiểm này hỗ trợ những người chưa đủ điều kiện về tuổi và thời gian đóng để được hưởng chế độ hưu trí.
Tính đến cuối năm 2012, có 1.340 người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, trong đó hơn 65% đã từng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc Hơn 200 người đang nhận lương hưu hàng tháng từ bảo hiểm xã hội tự nguyện, với mức lương hưu trung bình đạt 1.049 nghìn đồng/người.
2.2.3 Những hạn chế và khó khăn trong thực hiện chính sách BHXH a, Trong quản lý thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện
Số người tham gia còn rất thấp, năm 2012 mới chiếm khoảng 0,25% số lao động thuộc diện tham gia; nông dân, lao động trẻ tham gia chưa nhiều
Nhận thức về bảo hiểm xã hội tự nguyện còn hạn chế do công tác tuyên truyền thông tin chưa hiệu quả Bên cạnh đó, thu nhập hàng tháng của người dân thấp, không đủ khả năng tham gia Hơn nữa, thiết kế chính sách hiện tại chưa phù hợp với nhu cầu và khả năng của người dân.
Theo quy định hiện hành, để được hưởng lương hưu, người lao động nam từ 45 tuổi và nữ từ 40 tuổi phải có tối thiểu 20 năm đóng góp Do đó, những người tham gia lao động ở độ tuổi này sẽ không đủ điều kiện nhận chế độ hưu trí khi đến tuổi nghỉ hưu.
Việc chỉ cho phép bảo hiểm xã hội tự nguyện tham gia hai chế độ dài hạn (tử tuất và hưu trí) đã khiến đa số người dân Việt Nam không được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội ngắn hạn, đặc biệt là thai sản, ốm đau và tai nạn lao động Đây là những chính sách thiết yếu đối với mọi người lao động và phụ nữ.
Năm 2012, khoảng 65% lực lượng lao động không tham gia bảo hiểm xã hội ngắn hạn, trong đó có tới 52% là nữ, chiếm hơn 67% tổng số phụ nữ trong lực lượng lao động Quản lý việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc là một vấn đề cần được chú trọng.
Những vấn đề tồn tại:
Mật độ tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) của doanh nghiệp hiện chỉ đạt khoảng 65% số lao động bắt buộc, cho thấy mức độ tuân thủ còn thấp Bên cạnh đó, tình trạng nợ tiền BHXH vẫn đang diễn ra nghiêm trọng, đặc biệt là ở các doanh nghiệp tư nhân.
Một số nguyên nhân chính của tình trạng này là:
Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp là bên trực tiếp đóng bảo hiểm xã hội cho cơ quan chức năng, không phải người lao động Điều này dẫn đến việc người lao động thiếu thông tin cần thiết để giám sát quyền lợi tham gia bảo hiểm xã hội của mình.
Một số giải pháp trong quản lý thực hiện các chính sách
Phương hướng Quản lý thực hiện chính sách BHXH ở Thị xã Tam Điệp
3.1.1 Phương hướng hoạt động chung phòng BHXH Thị xã Tam Điệp a, Về công tác thu BHXH :
Kế hoạch chính trị năm 2015 tập trung vào việc tăng cường thu nộp bảo hiểm xã hội (BHXH) từ 356 đơn vị sử dụng lao động theo tháng và quý Cần đôn đốc các đơn vị nợ đọng BHXH, rà soát và khai thác doanh nghiệp ngoài quốc doanh, cũng như các hợp tác xã để mở rộng số lượng đơn vị và người lao động tham gia BHXH Đồng thời, duy trì chế độ thông tin báo cáo theo quy định của ngành để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý.
Công tác cấp sổ và quản lý bảo hiểm xã hội (BHXH) yêu cầu các đơn vị sử dụng lao động thực hiện thủ tục đề nghị một cách kịp thời Đồng thời, việc tuyên truyền về quy trình và lợi ích của BHXH cũng cần được chú trọng để nâng cao nhận thức cho người lao động và các nhà tuyển dụng.
Tăng cường nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chính sách, chế độ về BHXH, BHYT.
Cần quán triệt và phổ biến nội dung Nghị quyết số 21-NQ/TW của Bộ Chính trị đến toàn thể cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân lao động, nhằm giúp mọi người nhận thức rõ vai trò và ý nghĩa của chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT) trong hệ thống an sinh xã hội Đồng thời, cần chú trọng đến công tác chi BHXH để đảm bảo quyền lợi cho người lao động.
Cần tăng cường công tác kiểm tra và giám sát việc chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH ít nhất trong 6 tháng liên tục Điều này nhằm đảm bảo quản lý an toàn tiền mặt được chi trả đến tay người thụ hưởng.
Thanh quyết toán kịp thời với cơ sở để hỗ trợ công tác duyệt quyết toán của cấp trên Về công tác quản lý, cần chú trọng giải quyết chế độ chính sách một cách hiệu quả.
Để đảm bảo thực hiện đúng chế độ chính sách, cần tăng cường công tác quản lý đối tượng, bao gồm việc theo dõi, tăng, giảm số lượng đối tượng Đồng thời, việc tiếp nhận hồ sơ đề nghị bảo hiểm xã hội tỉnh duyệt cho các chế độ hưu trí, tử tuất, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp cũng cần được thực hiện kịp thời để phục vụ tốt nhất cho đối tượng.
Để thực hiện hiệu quả quyết định 613 của Chính phủ, cần tập trung vào việc giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản và nghỉ dưỡng phục hồi sức khỏe theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội Đồng thời, công tác giám định khám chữa bệnh cũng cần được chú trọng nhằm đảm bảo quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm.
Thường xuyên kiểm tra và phối hợp với các cơ sở khám chữa bệnh để tiếp đón bệnh nhân một cách tận tình, đảm bảo chi phí khám chữa bệnh hợp lý và đúng quy định, đồng thời ngăn chặn phiền hà, sách nhiễu đối với người bệnh Bên cạnh đó, cần thực hiện tốt công tác tuyên truyền về Luật Bảo hiểm xã hội.
BHXH tỉnh Ninh Bình cần xây dựng kế hoạch đào tạo và bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường biên chế để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chính trị trong năm 2015 và các năm tiếp theo, góp phần phát triển ngành tại thị xã Tam Điệp Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện cho cán bộ, công chức, viên chức tham gia các chuyến thăm quan du lịch và học tập tại các tỉnh bạn.
3.1.2 Phương hướng quản lý thực hiện chính sách BHXH ở Thị xã Tam Điệp
Ngày 22 tháng 11 năm 2012, Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW về "tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế(BHYT) giai đoạn 2012-2020" Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 22/11/2012 được ban hành là chính sách lớn do Nhà nước tổ chức thực hiện không vì mục đích lợi nhuận, mà mang tính chia sẻ trong cộng đồng BHXH, BHYT là chính sách xã hội quan trọng, trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, góp phần thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội. Để triển khai thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 22/11/212 của
Bộ Chính trị và Bảo hiểm xã hội thị xã đã chủ động đề xuất, tham mưu cho Thị ủy Tam Điệp ban hành Kế hoạch số 77-KH/TU ngày 18/06/2013 và Ủy ban nhân dân thị xã ban hành Kế hoạch số 52/KH-UBND ngày 15/7/2013 nhằm thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW Việc tổ chức phổ biến và triển khai các kế hoạch này thể hiện sự quan tâm của các cấp ủy đảng, chính quyền, góp phần tạo ra sự chuyển biến tích cực về nhận thức và hành động trong công tác bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế trên địa bàn thị xã.
Một số giải pháp cho quản lý thực hiện chính sách BHXH
3.2.1 Tăng cường chất lượng công tác tuyên truyền Để thực hiện 70% số người dân tham gia BHXH, 90% số người dân tham gia BHYT vào năm 2020, trong Kế hoạch số 52-KH/UBND của Uỷ ban Nhân dân thị xã Tam Điệp đã đề ra nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu.Cụ thể là: tăng cường nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chính sách, chế độ về BHXH, BHYT Quán triệt, phổ biến nội dung Nghị quyết số 21-/NQ/TW của Bộ Chính trị đến tất cả cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân lao động để mọi người hiểu rõ vai trò, ý nghĩ của chính sách BHXH,BHYT trong hệ thống an sinh xã hội.
Để nâng cao hiệu quả hệ thống chính sách và pháp luật về bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT), cần điều chỉnh và bổ sung các quy định hiện hành Việc tổng hợp và nghiên cứu các vấn đề bất cập trong thực tiễn sẽ được thực hiện cùng với các Sở, ban, ngành của tỉnh Điều này nhằm đề xuất với Bộ, Ngành Trung ương và Chính phủ xem xét sửa đổi, bổ sung Luật BHXH và Luật BHYT cho phù hợp với tình hình thực tế.
Để nâng cao nhận thức về chế độ và chính sách Bảo hiểm y tế (BHYT), cần vận động người dân tích cực tham gia BHYT hướng tới BHYT toàn dân Điều này đòi hỏi sự nâng cao trách nhiệm của cán bộ ngành y tế và Bảo hiểm y tế Các cơ quan truyền thông địa phương sẽ phối hợp phát sóng định kỳ thông tin về BHXH, BHYT, đặc biệt là các chế độ BHYT tự nguyện, BHYT cho hộ cận nghèo, và BHYT học sinh, sinh viên Ngoài ra, việc treo băng rôn tuyên truyền tại các trục đường chính và cơ sở khám chữa bệnh cũng sẽ được thực hiện để tăng cường nhận thức cộng đồng.
- “Vì an sinh xã hội, vì hạnh phúc của mỗi nhà, mọi người hãy tham gia bảo hiểm y tế”;
- “Thực hiện nghiêm Luật Bảo hiểm y tế nhằm đảm bảo an sinh xã hội và sự phát triển bền vững của đất nước”;
- “Sức khỏe cộng đồng gắn liền với bảo hiểm y tế toàn dân”;
- “Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế - Trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội”;
- “Tham gia bảo hiểm y tế là quyền lợi, trách nhiệm của mọi tổ chức, cá nhân”.
3.2.2 Cần tăng cường công tác quản lý và giải quyết các chế độ BHXH
Cần tăng cường quản lý và giải quyết chế độ BHXH, đổi mới giám định chi phí khám, chữa bệnh BHYT; ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng tổng hợp, thống kê và báo cáo tình hình sử dụng quỹ BHYT toàn tỉnh Đồng thời, khắc phục tình trạng bội chi quỹ khám chữa bệnh BHYT, hướng tới cân đối bền vững trong những năm tới.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng là mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), đồng thời giảm thiểu tình trạng nợ đọng Để đạt được điều này, cần tiến hành rà soát số lượng người tham gia BHXH bắt buộc tại các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế, lập danh sách chính xác để cấp thẻ BHYT kịp thời Cần kiểm tra và đôn đốc việc tham gia BHYT cho học sinh, sinh viên, củng cố hệ thống y tế học đường và đảm bảo sử dụng kinh phí chăm sóc sức khỏe đúng mục đích Thực hiện nghiêm túc các quy định tại Thông tư liên tịch số 03/2008/TTLT-BLĐTBXH-NHNN, yêu cầu trích tiền từ tài khoản của người sử dụng lao động để nộp tiền BHXH chưa đóng và xử lý vi phạm đối với các đơn vị nợ tiền BHXH, BHYT trên 3 tháng.
Để Nghị quyết số 21-NQ/TW của Bộ Chính trị được thực hiện hiệu quả và đạt được các mục tiêu đề ra, cần có sự quan tâm và phối hợp chặt chẽ từ tất cả các ngành và cấp liên quan Chỉ khi đó, mục tiêu bảo hiểm xã hội cho mọi người lao động và bảo hiểm y tế toàn dân theo kế hoạch mới có thể được thực hiện đúng yêu cầu.
Điều kiện thực hiện giải pháp
Mùa xuân 2015 đánh dấu năm thứ hai thị xã Tam Điệp phát triển toàn diện với vị thế đô thị loại III Nơi đây đang dần hình thành một đô thị văn minh, hiện đại và năng động nhờ vào sự đầu tư và hoàn thiện cơ sở hạ tầng.
Thị xã Tam Điệp đã phát huy tiềm năng lịch sử và cách mạng để tạo ra những chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, với tỷ trọng công nghiệp, thương mại và dịch vụ gia tăng, trong khi sản xuất nông nghiệp giảm dần Chính quyền địa phương đã tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư, hiện có 10 doanh nghiệp lớn và hàng trăm doanh nghiệp vừa và nhỏ, giải quyết việc làm cho hàng chục nghìn lao động, nâng tỷ lệ lao động phi nông nghiệp lên 80,25% Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 11,39%/năm, với cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực; tổng giá trị sản xuất năm 2014 ước đạt 9.852 tỷ đồng, vượt 108,1% so với năm 2013 Bên cạnh đó, sản xuất nông nghiệp cũng được chú trọng, với nhiều sản phẩm từ Đồng Giao - Tam Điệp xuất khẩu ra thị trường quốc tế Năm 2014, thị xã đã đạt và vượt 16/16 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, với thu ngân sách đạt 179.047 tỷ đồng, tỷ lệ hộ nghèo còn 1,86% và bình quân thu nhập đầu người đạt 31 triệu đồng/năm.
Việc trở thành thành phố thứ hai trực thuộc tỉnh sẽ mang lại sức mạnh mới cho Tam Điệp trong quá trình hội nhập và phát triển, đồng thời tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển mạnh mẽ của thị xã Điều này khẳng định vị thế của Tam Điệp là một trong ba vùng kinh tế trọng điểm của tỉnh, đáp ứng nguyện vọng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân trong hơn 30 năm xây dựng Sự kiện này cũng góp phần nâng cao ý thức và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên cùng toàn thể nhân dân trong việc xây dựng thị xã ngày càng văn minh và giàu đẹp.
Trong thời gian qua, nhờ sự quan tâm lãnh đạo của Thị ủy và Ủy ban nhân dân thị xã, cùng với sự phối hợp chặt chẽ của các phòng, ban, ngành và cơ quan liên quan, công tác bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT) đã đạt được nhiều kết quả quan trọng Những nỗ lực này đã góp phần đáng kể vào việc đảm bảo an sinh xã hội tại địa bàn thị xã.
Tính đến ngày 31/10/2013, tổng số người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) đạt 30.159 người, tương đương 81,6% kế hoạch đề ra Trong đó, có 6.706 người tham gia BHXH bắt buộc, 143 người tham gia BHXH tự nguyện, 5.990 người tham gia bảo hiểm thất nghiệp và 30.016 người tham gia BHYT, với 9.244 thẻ BHYT cho học sinh, sinh viên được cấp đạt 100% Trong tháng 10, tổng số thu từ BHXH, BHYT và BHTN đạt 2.484,3 triệu đồng, trong khi tổng chi trong cùng tháng là 23.579,1 triệu đồng.
Mặc dù điều kiện kinh tế - xã hội tại địa phương còn nhiều khó khăn, với nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh và một bộ phận người lao động tự do, nông dân có mức sống thấp, nhưng tỷ lệ 81,6% dân số thị xã tham gia Bảo hiểm y tế (BHYT) đã chứng minh sự quan tâm và chỉ đạo mạnh mẽ từ Thị ủy, Hội đồng nhân dân, và Ủy ban nhân dân thị xã, cùng với sự đóng góp quan trọng của ngành Bảo hiểm xã hội.
Một số kiến nghị
a Bảo hiểm xã hội bắt buộc:
Dự thảo mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bao gồm người lao động có hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động có thời hạn từ một tháng trở lên, cũng như chủ hộ kinh doanh cá thể, người quản lý doanh nghiệp và người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng lương.
Cải tiến chế độ hưởng lợi cho người lao động bao gồm việc tăng thời gian nghỉ thai sản từ 4 tháng lên 6 tháng, điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu để nhận bảo hiểm xã hội, và sửa đổi cách tính lương hưu.
Tuy nhiên, cần cân nhắc một số điểm sau:
Một số đối tượng như hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội, hạ sĩ quan và chiến sĩ công an phục vụ có thời hạn, học viên nhận sinh hoạt phí tại các trường quân đội và công an, người làm việc có thời hạn ở nước ngoài đã đóng bảo hiểm xã hội, chủ hộ kinh doanh cá thể, và người quản lý doanh nghiệp hoặc hợp tác xã không hưởng lương chưa được hưởng chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp Điều này tạo ra sự phân biệt trong cùng một chính sách Dự thảo cần được nghiên cứu để đảm bảo mọi người đều có quyền tham gia và hưởng chế độ bình đẳng.
Đề nghị giữ nguyên chế độ ốm đau theo quy định hiện hành và điều chỉnh chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau khi ốm đau theo phương án 2 Điều 27a.
- Về chế độ thai sản:
Trong thời gian mang thai, lao động nữ được nghỉ việc để đi khám thai mỗi tháng một ngày (điều 30);
Giữ như quy định hiện hành và điều chỉnh dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản (lựa chọn phương án 2 Điều 37a)
- Về chế độ tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, đề nghị
Mức trợ cấp tai nạn lao động hàng tháng cần được tính dựa trên mức lương đóng bảo hiểm xã hội của người lao động để đảm bảo thu nhập cho họ khi mất khả năng lao động Theo dự thảo, nếu suy giảm 31% khả năng lao động, người lao động chỉ nhận 30% mức lương cơ sở; sau đó, mỗi 1% suy giảm thêm chỉ được hưởng thêm 2% mức lương cơ sở, điều này không đủ để đảm bảo mức sống tối thiểu cho người bị tai nạn lao động.
-Về chế độ hưu trí:
Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động trong nền kinh tế thị trường, nên giảm thời gian đóng bảo hiểm xã hội xuống còn 15 năm, với mức hưởng tối thiểu là 40% mức lương bình quân đóng bảo hiểm xã hội (Điều 50, khoản 1) Từ năm 2016, điều kiện về độ tuổi hưởng lương hưu của người lao động sẽ tăng lên mỗi 3 năm.
Đối với nữ giới, thời gian tham gia bảo hiểm xã hội là từ 1 tuổi đến 60 tuổi, trong khi đối với nam giới là 62 tuổi, theo phương án 2, điều 50 khoản 2 Việc điều chỉnh tiền lương đã đóng bảo hiểm xã hội sẽ được thực hiện theo phương án 2, theo quy định tại điều 59, dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chung cho các đối tượng.
Trợ cấp một lần cho người hưởng lương hưu ra nước ngoài định cư theo Điều 61 cần được quy định rõ ràng Không nên áp đặt quy định “Chính phủ quy định chi tiết mức hưởng trợ cấp một lần” mà nên tính toán dựa theo các quy định của Luật hiện hành.
Chế độ tử tuất và hưu trí được tính toán cho người có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện và sau đó chuyển sang bảo hiểm xã hội bắt buộc, với cách tính mức bình quân tiền lương hoặc thu nhập tháng được quy định trong dự thảo Luật (Điều 67) Dự thảo luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi 2013 cũng đã bỏ giới hạn tuổi tối đa tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, tạo cơ hội cho người lao động trên 40 tuổi (nữ) và trên 45 tuổi (nam) được hưởng lương hưu.
Tuy nhiên, dự thảo luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi cần nghiên cứu hoàn thiện một số điểm sau:
-Về chế độ hưu trí, tử tuất
Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động trong nền kinh tế thị trường, nên xem xét giảm thời gian đóng bảo hiểm xã hội xuống còn 15 năm, với mức hưởng tối thiểu có thể giảm xuống còn 40% mức lương bình quân đã đóng bảo hiểm xã hội (Điều 69, khoản b).
Dự thảo cần làm rõ cách tính mức bình quân tiền lương hoặc thu nhập tháng để xác định chế độ hưu trí và chế độ tử tuất cho người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trước khi chuyển sang bảo hiểm xã hội tự nguyện theo Điều 79.
Đề xuất bổ sung chế độ hỗ trợ thai sản, ốm đau và tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp cho người lao động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện là cần thiết Việc này nhằm giảm thiểu sự khác biệt giữa các chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc và tự nguyện, đảm bảo quyền lợi đầy đủ cho người lao động.
Người lao động khu vực phi chính thức không được hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, do chỉ có 3 chế độ ngắn hạn và 2 chế độ dài hạn Điều này tạo ra sự bất bình đẳng giữa người lao động khu vực chính thức và phi chính thức.
Đề xuất chính sách hỗ trợ một phần phí bảo hiểm xã hội tự nguyện nhằm giúp đỡ lao động đặc thù, bao gồm người cận nghèo, người nghèo và lao động có mức sống trung bình trở xuống, đang làm việc trong các lĩnh vực nông, lâm, ngư, diêm nghiệp.