Sổ tay hướng dẫn kỹ thuật trồng một số loại rau mới (cải củ, hành paro, bí ngồi, cải thảo) của hàn quốc

Xây dựng mô hình thử nghiệm sản xuất quanh năm đối với các giống rau mới của Hàn Quốc tại miền Bắc Việt Nam SỔ TAY HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT TRỒNG MỘT SỐ LOẠI RAU MỚI CẢI CỦ, HÀNH PARO, BÍ N

Xây dựng mô hình thử nghiệm sản xuất quanh năm

đối với các giống rau mới của Hàn Quốc tại miền Bắc Việt Nam

SỔ TAY

HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT

TRỒNG MỘT SỐ LOẠI RAU MỚI

(CẢI CỦ, HÀNH PARO, BÍ NGỒI, CẢI THẢO)

CỦA HÀN QUỐC

NHÀ XUẤT BẢN NÔNG NGHIỆP

HÀ NỘI - 2022

TS Ngô Thị Hạnh ThS Phạm Thị Minh Huệ ThS Lê Thị Tình

TS Hyun Jong Nae

(CẢI CỦ, HÀNH PARO, BÍ NGỒI, CẢI THẢO) CỦA HÀN QUỐC

LỜI NÓI ĐẦU

Cuốn sách “Sổ tay hướng dẫn kỹ thuật trồng một số loại rau mới (cải củ, hành paro, bí ngồi, cải thảo) của Hàn Quốc” được biên soạn trong khuôn khổ dự án KOPIA Việt Nam thuộc dự án: Xây dựng mô hình thử nghiệm sản xuất quanh năm đối với các giống rau mới của Hàn Quốc tại miền Bắc Việt Nam Chương trình hợp tác giữa Việt Nam và Hàn Quốc Nội dung cuốn sách nhằm giới thiệu tới các hộ nông dân, các cán bộ khuyến nông, cán bộ kỹ thuật nông nghiệp, các hợp tác xã, doanh nghiệp, cơ

sở kinh doanh, chế biến rau đảm bảo năng suất chất lượng và an toàn thực phẩm.

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự đóng góp ý kiến quý báu của các nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật trong và ngoài ngành, tập thể cán bộ Bộ môn Rau - Viện Nghiên cứu Rau quả, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam Đặc biệt xin chân thành cảm ơn Kopia Việt Nam - Tổng cục Phát triển Nông thôn Hàn Quốc đã tài trợ cho hoạt động của dự án.

Trong quá trình tổng hợp và biên soạn, nhóm tác giả đã rất

cố gắng nhưng không tránh khỏi thiếu sót Rất mong nhận được các đóng góp của bạn đọc để nội dung cuốn sách hoàn thiện hơn

và trở thành tài liệu hữu ích.

(CẢI CỦ, HÀNH PARO, BÍ NGỒI, CẢI THẢO) CỦA HÀN QUỐC

MỤC LỤC

PHẦN 2 HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH SẢN XUẤT 12 2.1 QUY TRÌNH SẢN XUẤT HÀNH DÀI/HÀNH

PARO THEO VietGAP (Allium fistulosum L.) 12

10 Xử lý chất thải sau thu hoạch 33

2.2 QUY TRÌNH SẢN XUẤT BÍ NGỒI THEO

VietGAP (Cucurbita pepo var melopepo) 34

9 Xử lý chất thải sau thu hoạch 51

2.3 QUY TRÌNH KỸ THUẬT SẢN XUẤT CẢI CỦ

THEO VietGAP (Raphanus sativus L.) 51

(CẢI CỦ, HÀNH PARO, BÍ NGỒI, CẢI THẢO) CỦA HÀN QUỐC

9 Xử lý chất thải sau thu hoạch 70

2.4 QUY TRÌNH SẢN XUẤT CẢI THẢO

THEO VietGAP (Brassica rapa subsp pekinensis) 70

7 Sâu, bệnh hại và biện pháp phòng trừ 79

8 Thu hoạch, sơ chế, bảo quản 102

9 Xử lý chất thải sau thu hoạch 103

Phần 1 MỞ ĐẦU

Trong chương trình hợp tác giữa Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam và Tổng cục Phát triển Nông thôn Hàn Quốc giai đoạn 2009 - 2019 với hơn 500 mẫu giống của 16 chủng loại rau của Hàn Quốc đã được Viện Nghiên cứu Rau quả đánh giá và khẳng định được sự thích ứng với điều kiện sản xuất của Việt Nam Trong hai năm 2021 và 2022, một trong số các giống rau (cải củ, hành paro, bí ngồi, cải thảo) của Hàn Quốc triển vọng đã được giới thiệu và phát triển tại một số tỉnh, thành vùng Đồng bằng sông Hồng có diện tích trồng rau lớn, điển hình như:

Hà Nội và các tỉnh vùng cao có khí hậu mát mẻ quanh năm như

Sa Pa - Lào Cai và Tân Lạc - Hòa Bình

Dự án: “Xây dựng mô hình thử nghiệm sản xuất quanh năm đối với các giống rau mới của Hàn Quốc tại miền Bắc Việt Nam” là một trong những chương trình quan trọng, góp phần thực hiện một số nội dung của đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững (theo Quyết định số 899/QĐ-TTg) và góp phần thực hiện mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới theo như quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 04 tháng 6 năm 2010

Trong đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, các nội dung đã được nêu và làm rõ là: thực hiện tái cơ cấu ngành trồng trọt cần tập trung nâng cao kỹ thuật trồng, chăm sóc và sau thu hoạch cho nông dân, đẩy mạnh áp dụng các biện pháp thâm canh bền vững, thực hiện tốt các quy định về môi trường trong sử dụng phân bón, hóa chất và xử lý chất thải nông nghiệp, áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm nước Nhà nước khuyến khích tăng cường đào tạo nhân lực cho sản xuất công nghệ cao; hỗ trợ tiếp thị, quảng bá, phát triển thị trường và chuyển giao công nghệ; hỗ trợ nông dân kết nối, tiếp cận với dịch vụ nghiên cứu, chuyển giao và áp dụng tiến bộ kỹ thuật; hỗ trợ thực hiện liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm cho nông dân

Diện tích, năng suất và sản lượng các loại rau của cả nước năm 2021

TT Vùng gieo trồng Diện tích

(1.000 ha)

Năng suất thu hoạch (tạ/ha)

Sản lượng (1.000 tấn)

Theo số liệu thống kê, diện tích sản xuất rau của Việt Nam năm 2021 là 967.100 ha, năng suất trung bình 187.8 tạ/ha và sản lượng là 18.159.900 tấn Với việc sản xuất lớn diện tích trồng rau cũng như sử dụng rất nhiều phân bón hóa học sẽ làm suy thoái độ phì nhiêu của đất và ảnh hưởng xấu tới môi trường Việc tăng cường khuyến khích sử dụng các loại phân hữu cơ hoai mục giúp cải tạo đất, nâng cao năng suất và chất lượng tạo ra sản phẩm an toàn đáp ứng nhu cầu thị trường nội địa và xuất khẩu là điều rất cấn thiết.

Phần 2 HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH

SẢN XUẤT

2.1 QUY TRÌNH SẢN XUẤT HÀNH DÀI/HÀNH PARO THEO

VietGAP (Allium fistulosum L.)

I Giới thiệu về cây hành

•Tên khoa học: Allium fistulo-sum

•Thuộc họ Hành Alliaceae

•Tên gọi khác: hành dài, hành paro, hành hoa, hành xanh, hành non

Đặc điểm của cây hành lá

•Hành là cây thân thảo sống nhiều năm Ở Việt Nam, giống hành lá chủ yếu được trồng ở vụ Xuân Hè và vụ Thu

là chính, còn các giống hành củ thường trồng ở vụ Đông Hành lá là loại cây có mùi đặc biệt, thân thảo và có thể sống lâu năm

•Một cây thường có 5 - 6 lá, lá hình trụ rỗng, dài khoảng

30 - 50 cm

•Phía gốc lá phình to, trên đầu thuôn nhọn

•Hoa hành lá có dạng hình xim, có ngấn thành tán giả trông tựa hình cầu

Các công dụng của hành lá đối với sức khỏe con người

Hành lá là cây có giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế cao; đặc biệt, hành còn có giá trị lớn trong y học Trong sản xuất hiện nay, hành lá đã và đang trở thành cây rau gia vị cho hiệu quả kinh tế rất cao ở nhiều vùng sản xuất (Trần

Khắc Thi và ctv., 2008) Sản phẩm hành có thể sử dụng ăn

tươi hoặc chế biến sấy khô với nhiều dạng sản phẩm.Tốt cho mắt: Lượng vitamin A và carotenoid giúp cho mắt luôn khỏe mạnh, ngăn ngừa các bệnh liên quan đến thị lực

Giúp cho xương chắc khỏe: Lượng vitamin C, vitamin K cũng như các chất dinh dưỡng thiết yếu khác có trong hành

lá có tác dụng giúp xương chắc khỏe, ngăn ngừa các triệu chứng lão hóa xương

Hỗ trợ hệ tiêu hóa: Lượng chất xơ trong hành lá giúp tiêu hóa tốt hơn, không bị táo bón

Nâng cao sức đề kháng: Hàm lượng vitamin A và vitamin

C trong hành lá giúp tăng cường hệ miễn dịch và nâng cao sức đề kháng cho cơ thể

Phòng chống ung thư: Lượng flavonoid và hợp chất allyl sulfide có tác dụng ngăn chặn tốc độ phát triển của các tế bào ung thư và có khả năng chống lại các gốc tự do, vì vậy giúp ngăn ngừa các bệnh ung thư rất tốt

Phòng chống bệnh tiểu đường: Hợp chất lưu huỳnh trong hành lá có tác dụng phòng chống bệnh tiểu đường vì nó giúp làm giảm lượng đường trong máu.

Phòng chống cảm lạnh: Nếu ăn hành lá thường xuyên sẽ giảm nguy cơ bị mắc bệnh cảm lạnh thông thường do hành

ở đó không có sự tác động bởi nhiều hóa chất, hệ sinh thái đồng ruộng được điều hòa ổn định, các vòng dinh dưỡng trong sản xuất được khép kín tối đa nhằm tạo dựng độ màu

mỡ phì nhiêu của đất đai một cách bền vững Không chỉ bảo đảm môi trường sản xuất không bị ô nhiễm từ bên ngoài mà còn có trách nhiệm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và không gây ô nhiễm tới môi trường xung quanh Vì vậy, sản xuất hành lá/hành paro theo VietGAP yêu cầu:

- Vùng sản xuất phải nằm trong vùng đủ điều kiện sản xuất rau an toàn, không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố gây ô nhiễm sản phẩm như: mùi, khói, bụi, chất thải, hóa chất độc hại từ hoạt động giao thông vận tải, công nghiệp, tiểu thủ

công nghiệp và làng nghề, sinh hoạt khu dân cư, bệnh viện, khu chăn nuôi, cơ sở giết mổ, nghĩa trang

- Sử dụng nguồn nước đạt tiêu chuẩn theo quy định

- Sử dụng phân hữu cơ ủ hoai mục (phân được ủ nóng với nhiệt độ đống ủ 60 - 70oC trong thời gian ủ trên 3 tháng); không sử dụng phân tươi, phân ủ từ rác thải đô thị, rác thải sinh hoạt; không sử dụng trực tiếp các sản phẩm từ hầm biogas (nước và chất lắng); không sử dụng các loại phân hóa học

- Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo danh mục cho phép

sử dụng trên rau, không dùng chất kích thích sinh trưởng và thuốc trừ cỏ

- Không sử dụng giống biến đổi gen

- Chọn đất thịt nhẹ, cát pha có thành phần cơ giới nhẹ, tơi xốp, giàu mùn và dinh dưỡng, pH từ 5,5 - 6,5

- Đất trồng phải được dọn sạch cỏ, tàn dư thực vật của cây trồng vụ trước, xử lý sâu, bệnh, cỏ dại bằng các thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) trong danh mục cho phép hoặc các chế phẩm hữu cơ, vi sinh trước sản xuất 7 - 15 ngày

- Làm đất kỹ, tơi nhỏ, lên luống cao 25 - 30 cm, mặt luống rộng từ 60 - 70 cm, bằng phẳng, dễ thoát nước để tránh ngập úng khi gặp mưa

- Trồng cây theo hàng dọc luống với khoảng cách cây cách cây là 2 - 3 cm

2 Thời vụ

- Vùng đồng bằng có 2 vụ chính

+ Xuân Hè: Gieo hạt tháng 1 - 2, trồng tháng 2 - 3

+ Thu Đông: Gieo hạt tháng 9 - 10, trồng tháng 10 - 11

- Các vùng núi cao có thể trồng quanh năm

3 Giống và sản xuất cây giống

- Nguồn giống: Sử dụng các giống chất lượng cao được cung ứng từ các công ty đáp ứng yêu cầu của VietGAP; các giống địa phương/bản địa có xác nhận nguồn gốc

- Lượng giống:

+ Gieo bằng hạt: 3,5 - 4,0 kg/ha

Lựa chọn giống hành phù hợp với vùng sinh thái, vụ sản xuất và yêu cầu thị trường Hạt giống có nguồn gốc rõ ràng; chất lượng hạt giống đạt tiêu chuẩn cấp xác nhận theo quy chuẩn

Hạt giống hành

Jang Yeol Heuk Geum Jang

+ Giống Heuk Geum Jang là giống thích hợp cho ăn tươi như món trộn salad, hoặc sử dụng lá to để cuốn cuộn sushi và trang trí đĩa thức ăn Lá to màu xanh góc lá nhỏ, thân dài màu trắng, mùi thơm nhẹ, sinh trưởng tốt, nhiệt độ dưới 30oC

+ Giống Jang Yeol: Giống sinh trưởng dài với khả năng chịu nóng và lạnh, có thể thu hái quanh năm, lá màu xanh đậm, thích hợp mật độ dày, thân dài màu trắng, bộ lá khỏe

* Gieo trên khay bầu:

- Dùng khay loại 84 - 120 lỗ/khay (khay vỉ có đường kính 3 cm, độ sâu 4 cm)

Giá thể đóng bầu là hỗn hợp của một số vật liệu chính gồm: xơ dừa 30%, phân chuồng mục 30%, đất 40%, phân lân 2 - 3 kg/tấn giá thể và vôi 5 - 6 kg/tấn giá thể Cho đầy giá thể vào khay và nén nhẹ

Đất, phân chuồng hoai mục, xơ dừa

Phối trộn giá thể, đóng khay

- Tiến hành gieo hạt vào khay đã chuẩn bị Ấn nhẹ tạo

lỗ trong khay sâu 1 - 1,5 cm, gieo mỗi lỗ 1 - 2 hạt Gieo hết khay dùng giá thể đã trộn phủ một lớp mỏng trên bề mặt của hạt Sau đó dùng trấu hoặc rơm, rạ phủ lên bề mặt của khay Không để khay trực tiếp lên mặt đất, để khay trên giàn cao 20 - 50 cm Để khay ở nơi khô thoáng, nhiều ánh sáng mặt trời

- Khay đã ươm hạt giống phải được giữ ẩm thường xuyên (70 - 80%), đặc biệt giai đoạn đầu khi mới gieo hạt Khi cây

có 3 - 4 lá thật có thể bứng đi trồng, loại bỏ cây bị bệnh, cây

xấu Trước khi mang cây con ra trồng từ 3 - 5 ngày nên hạn chế nước tưới và chăm sóc dinh dưỡng để cây dễ thích nghi.

Gieo trên khay Gieo trực tiếp trên luống

* Gieo trực tiếp trên luống:

- Làm đất kỹ, luống đánh rộng 0,8 - 1 m, bón lót phân hữu cơ hoai mục, rải đều phân trên mặt luống, đảo đều đất

và phân, vét đất ở rãnh phủ lên mặt luống

- Lượng hạt giống: 1 - 1,5 g/m2: gieo vãi nên chia làm 2 lần để hạt phân bố đều trên mặt luống (khi gieo trộn hạt với đất bột) Gieo theo hàng dùng thanh tre rạch hàng có độ sâu

1 cm, hàng cách hàng 3 - 5 cm, gieo hạt theo hàng cách nhau 0,5 - 1 cm Gieo hạt xong cào nhẹ hoặc dùng tay xoa nhẹ, đều trên mặt luống cho đất phủ kín hạt, phủ một lớp rơm rạ, trấu mỏng trên mặt luống và dùng ô doa tưới nước đủ ẩm Sau khi gieo tưới 1 - 2 lần/ngày trong vòng 3 - 5 ngày, khi hạt nảy mầm nhô lên mặt đất thì 2 ngày tưới một lần Tỉa cây

bị bệnh, cây xấu

- Cây giống nhổ đi trồng khi được 3 - 4 lá thật, tưới nước đẫm trước khi nhổ 1 giờ

Hạt giống hành gieo trực tiếp trên luống trong vòm che thấp

Cây con giống trong vườn ươm sau gieo 40 ngày

Tiêu chuẩn cây con giống hành

Bộ rễ hành

5 Trồng cây

Trồng cây vào ngày mát trời, hoặc chiều mát, trồng 1 hàn g/luống Dùng cuốc rạch hàng sâu 15 - 20 cm, sau đó đặt cây hành con với mật độ cây × cây 1 - 2 cm và lấp đất cho kín gốc Dùng dầm trồng 2 - 3 cây/khóm, khóm cách khóm

3 - 5 cm

Trồng hành dài/hành paro

6 Phân bón và chất phụ gia

a) Chỉ sử dụng các loại phân bón và chất phụ gia có trong Danh mục phân bón được phép sản xuất, kinh doanh và sử dụng ở Việt Nam; ưu tiên lựa chọn các loại phân hữu cơ đã qua xử lý hoai mục, phân hữu cơ vi sinh

- Không sử dụng loại có nguy cơ ô nhiễm cao như: phân bắc, phân chuồng tươi, nước giải, rác thải sinh hoạt, rác thải công nghiệp chưa qua xử lý (ủ hoai mục) để bón trực tiếp cho hành dài/hành paro

Bón vôi cải tạo độ pH Phay trộn vôi vào đất

Chủng loại phân bón Bón lót trước khi trồng

b) Lượng bón và phương pháp bón: Tùy vào vùng sản xuất, giống và thời vụ được bón với mỗi ha khối lượng như sau:

Loại phân Tổng lượng phân bón

(kg/ha)

Bón lót (%)

Bón thúc (%) Lần 1 Lần 2 Lần 3

+ Phân chuồng hoai mục là phân gia súc, gia cầm đã xử

lý ủ mục Nếu không có phân chuồng hoai mục có thể dùng phân trùn quế, phân hữu cơ vi sinh với lượng 7 - 10 tấn/ha;+ Trường hợp đất mới khai thác thì sử dụng kết hợp cả phân chuồng và phân vi sinh với lượng: 20.000 kg phân chuồng + 8.000 - 10.000 kg phân hữu cơ vi sinh

+ Vôi bột rắc đều trên mặt ruộng trước khi phay, lên luống

- Bón lót: Rải đều trên mặt luống 100% lượng phân chuồng + 100% phân lân + 20% đạm, 20% kali, bón xong vét rãnh và lấp kín phân Sau khi gieo hạt: Rắc tro và trấu lấp kín hạt Với đất mới trồng vụ đầu có thể dùng 4.000 kg trấu/ha

và 3.000 kg tro/ha

- Bón thúc: Nên bón theo hình thức rắc vào giữa các hàng (áp dụng trường hợp đất đủ ẩm, bón xong phải tưới ngay), hoặc pha loãng tưới, chỉ tưới vào chiều mát hoặc buổi sáng sớm Bón thúc làm 2 đợt:

Lưu ý: Ngừng bón phân đạm ít nhất 7 - 10 ngày trước

khi thu hoạch

7 Chăm sóc

- Sử dụng nguồn nước đủ tiêu chuẩn theo quy định (nước sông, hồ lớn, nước ngầm và nước giếng khoan đã qua xử lý) Tuyệt đối không sử dụng nguồn nước ô nhiễm (nước thải công nghiệp, nước thải từ các bệnh viện, khu dân cư tập trung, trang trại chăn nuôi, lò giết mổ gia súc, ao tù đọng, nước thải sinh hoạt, ) để tưới cho hành

- Sau khi trồng cần tưới đẫm nước 2 lần/ngày đến khi cây bén rễ hồi xanh, sau đó tưới, giữ ẩm thường xuyên

- Bón thúc: Nên bón theo hình thức rắc vào giữa các

hàng (áp dụng trường hợp đất đủ ẩm, bón xong phải tưới

ngay), hoặc pha loãng tưới, chỉ tưới vào chiều mát hoặc buổi

Ngoài biện pháp bón vào đất, có thể phun qua lá các

loại phân bón đa lượng, trung lượng, vi lượng theo từng thời

điểm và theo hướng dẫn sử dụng của hãng sản xuất

Lưu ý: Ngừng bón phân đạm ít nhất 7 - 10 ngày trước

khi thu hoạch

7 Chăm sóc

- Sử dụng nguồn nước đủ tiêu chuẩn theo quy định (nước

sông, hồ lớn, nước ngầm và nước giếng khoan đã qua xử

lý) Tuyệt đối không sử dụng nguồn nước ô nhiễm (nước

thải công nghiệp, nước thải từ các bệnh viện, khu dân cư tập

trung, trang trại chăn nuôi, lò giết mổ gia súc, ao tù đọng,

nước thải sinh hoạt, ) để tưới cho hành

- Sau khi trồng cần tưới đẫm nước 2 lần/ngày đến khi cây

bén rễ hồi xanh, sau đó tưới, giữ ẩm thường xuyên

Tưới nước cho hành

- Trong các đợt bón, tưới thúc cần xới xáo, làm cỏ kết hợp loại bỏ cây sâu, bệnh nặng Cần vét rãnh để thoát nước cho ruộng sản xuất

- Vun hành: định kỳ 15 - 20 ngày khi ngọn cây hành vươn cao được 7 - 10 cm thì chúng ta tiến hành vun đất đến sát ngọn của cây hành để cho thân cây được vùi trong đất tăng chất lượng và chống đổ

Vun hành

8 Phòng trừ sâu bệnh hại

* Biện pháp canh tác, thủ công, sinh học

- Nên trồng luân canh với cây khác họ nhằm hạn chế nguồn sâu bệnh chuyển tiếp

- Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng để phát hiện kịp thời các đối tượng sâu bệnh hại

- Dùng biện pháp thủ công: Ngắt ổ trứng, bắt giết sâu non khi mật độ sâu thấp (áp dụng với sâu xanh da láng, sâu khoang); phát hiện và nhổ bỏ những cây bị bệnh thối hành, sau đó đem tiêu huỷ

- Sử dụng bẫy pheromone để bắt trưởng thành sâu xanh

da láng, sâu khoang trong suốt thời gian sinh trưởng của cây (cả vụ)

* Biện pháp sử dụng thuốc BVTV

a Giai đoạn vườn ươm: Chú ý các đối tượng sâu khoang, bệnh thán thư và bệnh thối gốc phòng trừ bằng các thuốc hóa học có hiệu lực cao Đối với rệp, sâu khoang xử lý thuốc

có hoạt chất Lufenuron (Match 050EC, ); đối với bệnh thán thư xử lý thuốc có hoạt chất Cymoxanil + Mancozeb

(Jack M9 72WP, ), hoạt chất Propineb (Antracol 70WP, ),

đối với bệnh thối gốc xử lý thuốc có hoạt chất Metalaxyl (Alfamil 25WP ); hoạt chất Validamycin (Validacin 5L, Valivithaco 3SC )

b Giai đoạn đầu vụ (20 ngày sau trồng):

- Chú ý các đối tượng như: Sâu khoang, sâu xanh da

láng, sâu xám và bệnh thối thân, thán thư

- Xử lý bằng thuốc hóa học thế hệ mới, thời gian cách ly ngắn, nhanh phân giải, ít độc khi mật độ sâu bệnh cao

+ Sâu khoang (Spodoptera litura), sâu xám (Agrotis ypsilon), sâu khoang, sâu xanh da láng (Spodoptera exigua):

Mật độ: > 2 con/m2 xử lý bằng các loại thuốc có hoạt chất Indoxacarb (DupontTM Ammate 150SC, DupontTM Ammate 30WDG, ), hoạt chất Lufenuron (Match 050EC, ), hoạt

chất Spinetoram (Radiant 60SC, ).

+ Bệnh thối thân (Fusarium moniliforme Sheld.), thán thư (Allium fistulosum) khi bệnh phát sinh xử lý bằng các loại

thuốc có hoạt chất Chlorothalonil (Daconil 75WP, ), hoạt

chất Propineb (Antracol 70WP, ), hoạt chất Difenoconazole

(Score 250EC, ), hoạt chất Ziram (Ziflo 76WG, ), hoạt chất Validamycin (Validacin 5L, Valivithaco 3SC ), hoạt chất Metalaxyl (Alfamil 25WP, )

c Giai đoạn từ 10 - 15 ngày trước thu hoạch:

- Chú ý các đối tượng như: Sâu xanh da láng, sâu khoang

và bệnh thối thân

- Xử lý bằng thuốc hóa học thế hệ mới, cách ly ngắn, nhanh phân giải, ít độc, thuốc có nguồn gốc sinh học khi mật

độ sâu bệnh cao

- Sâu xanh da láng, sâu khoang: > 5 con/m2 xử lý thuốc nguồn gốc sinh học có hoạt chất Emamectin benzoate (Silsau super 3EC, Susupes 1.9EC, Dylan 2EC, ), hoạt chất Abamectin (Kuraba 3.6EC, Vertimec 1.8EC, ).

- Đối với bệnh thối thân khi tỷ lệ bệnh phát sinh > 5%

xử lý các loại thuốc có hoạt chất Kasugamycin (Kasumin

2SL Kamsu 2 L, ), hoạt chất Validamycin (Validacin 5L,

Valivithaco 3SC, )

Chú ý: Đảm bảo đủ thời gian cách ly trước khi thu hoạch

Trong trường hợp đặc biệt như: mật độ sâu rất cao, thuốc sinh học không có khả năng khống chế thì lựa chọn sử dụng thuốc hóa học ít độc, nhanh phân giải Sử dụng thuốc theo quy tắc 4 đúng và theo sự hướng dẫn của nhà sản xuất

9 Thu hoạch, sơ chế, bảo quản

- Thời gian thu hoạch đối với hành lá dài từ trồng đến thu hoạch là 100 - 120 ngày

- Năng suất có thể đạt: 50 - 60 tấn/ha tùy giống, thời vụ

- Thu hoạch rau vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát

- Nhổ cả rễ

Cây hành tại thời điểm cho thu hoạch

- Tỷ lệ thân lá vàng/táp/cháy/sâu bệnh/gẫy dập tối đa: 10%; để hành vào dụng cụ chuyên dụng và vận chuyển ngay đến nơi sơ chế đóng gói.

Thu hoạch, sơ chế, bao gói sản phẩm

10 Xử lý chất thải sau thu hoạch

Sau khi thu hoạch cần vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ, thu gom hết tàn dư cây trồng để xử lý làm phân bón hữu cơ bón cho đất

Tàn dư khó tiêu như màng phủ nông nghiệp, dây nilon được thu gom và mang đi xử lý

2.2 QUY TRÌNH SẢN XUẤT BÍ NGỒI THEO VietGAP

(Cucurbita pepo var melopepo)

I Giới thiệu về cây bí ngồi

Cây bí ngồi thuộc họ Bầu bí Cucurbitaceae, là loại cây thuộc họ Bầu bí nhưng thân cây thẳng đứng, khả năng sinh trưởng rất mạnh, chỉ thấp khoảng 0,5 - 0,8 m, trên thân có nhiều lông Khả năng phân cành, nhánh của bí ngồi thấp

Lá bí ngồi được mọc so le trên thân, cuống rỗng lá dài như ống lá đu đủ, lá hình tim có xẻ thuỳ sâu tuỳ thuộc vào đặc điểm của từng giống Trên lá có lông, nhất là mặt dưới Cuống lá dài, phiến lá xanh rộng, cây có hoa đực và hoa cái màu vàng được thụ phấn bằng các loại côn trùng như ong, bướm Những hoa cái sau khi được thụ phấn sẽ cho quả Quả bí ngồi có nhiều màu sắc khác nhau, quả non có màu trắng, vàng, xanh nhạt tới xanh đậm, vỏ quả nhẵn bóng rất đẹp Quả có hình trụ dài Có một số giống thương mại có quả dài tới 35 - 40 cm Khi quả chín quả chuyển sang màu vàng

Quả màu xanh đậm Quả màu trắng Quả màu vàng

II Kỹ thuật trồng

1 Đất trồng

a) Vùng sản xuất phù hợp với quy hoạch của địa phương; không bị ảnh hưởng của các tác nhân như nước thải thành phố, nước thải bệnh viện, công nghiệp, bụi công nghiệp mối nguy gây ô nhiễm lên bí ngồi

Bí ngồi có thể trồng nhiều vụ trong năm tuỳ theo đặc điểm khí hậu từng vùng, nhưng trồng tập trung chủ yếu trong

2 vụ chính sau:

- Vụ Xuân Hè: gieo hạt thích hợp nhất từ 25/1 - 15/2

- Vụ Đông: gieo hạt thích hợp nhất từ 15/9 - 15/10Riêng các tỉnh phía Nam, thời vụ trồng rộng hơn, có thể gieo từ tháng 9 đến tháng 11, thu hoạch hết tháng 1

3 Giống và sản xuất cây giống

a) Lựa chọn giống bí ngồi phù hợp với vùng sinh thái, vụ sản xuất và yêu cầu thị trường Hạt giống có nguồn gốc rõ ràng; chất lượng tốt

Giống bí ngồi Star ol

Hiện nay trong sản xuất sử dụng các giống bí ngồi có nguồn gốc từ Hàn Quốc, Thái Lan như: Bulum house, TN45 Giống bí ngồi Star ol, Azura từ Công ty Asia Seed

đã được Viện Nghiên cứu Rau quả khảo nghiệm đánh giá phù hợp với điều kiện Việt Nam

Hạt giống không nhuộm màu Hạt giống nhuộm màu

b) Kỹ thuật gieo cây giống

Để tiết kiệm hạt giống, công chăm sóc cây giai đoạn đầu

và tăng độ đồng đều cây, cần sản xuất cây con bí ngồi trong khay xốp hoặc khay nhựa có kích thước 60 × 45 cm với số lượng 50 - 72 - 84 lỗ/khay

Vật liệu làm bầu gồm 40% đất, 30% trấu hun hoặc mùn mục và 30% phân chuồng mục Các thành phần trên được

trộn đều, loại bỏ rơm, rác, vật rắn, sau đó đổ đầy các hốc trên khay, ấn nhẹ rồi xếp khay trên giá cao cách mặt đất ít nhất

50 cm trong nhà có mái che bằng vật liệu sáng (nilon hoặc tấm nhựa trắng)

Để đảm bảo chất lượng cây con giống, hạt được gieo trên khay bầu Đối với hạt đã được xử lý bao hạt được đem gieo trực tiếp vào khay bầu không cần ngâm ủ Đối với hạt không

xử lý và bao hạt cần tiến hành ngâm ủ

Cách ngâm ủ hạt: hạt ngâm trong nước ấm 45 - 500C (3 sôi : 2 lạnh) trong thời gian 3 giờ, sau đó ủ ở nhiệt độ 27

- 300C Khi hạt nứt nanh thì đem gieo vào các hốc, mỗi hốc

2 hạt và tưới đủ ẩm Sau đó hàng ngày đều phải tưới giữ ẩm cho cây Lượng hạt gieo cho mỗi hecta từ 0,7 - 1 kg

Sử dụng nước sạch đạt tiêu chuẩn cho phép để tưới cho cây con trong vườn ươm Thường xuyên giữ ẩm cho cây c) Tiêu chuẩn cây con khi đem trồng: cây phải đồng đều, bắt đầu ra lá thật hoặc được 1 - 2 lá thật, cây mập, khỏe và sạch sâu bệnh

Đóng bầu và gieo hạt

Cây con trong vườn ươm

Cây con đạt tiêu chuẩn Trồng cây

- Đất phải được cày lật, phơi ải trước khi gieo trồng từ

10 - 15 ngày với mục đích tiêu diệt cỏ dại, mầm mống sâu bệnh, tạo điều kiện cho đất thoáng và tơi xốp Đất được cày bừa kỹ, làm đất nhỏ, sạch cỏ dại Lên luống cao 25 - 30 cm (trong vụ Xuân Hè); 20 - 25 cm (trong vụ Đông), rãnh rộng

30 - 40 cm, mặt luống rộng 80 cm

trộn đều, loại bỏ rơm, rác, vật rắn, sau đó đổ đầy các hốc trên

khay, ấn nhẹ rồi xếp khay trên giá cao cách mặt đất ít nhất

50 cm trong nhà có mái che bằng vật liệu sáng (nilon hoặc

tấm nhựa trắng)

Để đảm bảo chất lượng cây con giống, hạt được gieo trên

khay bầu Đối với hạt đã được xử lý bao hạt được đem gieo

trực tiếp vào khay bầu không cần ngâm ủ Đối với hạt không

xử lý và bao hạt cần tiến hành ngâm ủ

Cách ngâm ủ hạt: hạt ngâm trong nước ấm 45 - 500C

(3 sôi : 2 lạnh) trong thời gian 3 giờ, sau đó ủ ở nhiệt độ 27

- 300C Khi hạt nứt nanh thì đem gieo vào các hốc, mỗi hốc

2 hạt và tưới đủ ẩm Sau đó hàng ngày đều phải tưới giữ ẩm

cho cây Lượng hạt gieo cho mỗi hecta từ 0,7 - 1 kg

Sử dụng nước sạch đạt tiêu chuẩn cho phép để tưới cho

cây con trong vườn ươm Thường xuyên giữ ẩm cho cây

c) Tiêu chuẩn cây con khi đem trồng: cây phải đồng đều,

bắt đầu ra lá thật hoặc được 1 - 2 lá thật, cây mập, khỏe và

sạch sâu bệnh

Đóng bầu và gieo hạt

Đất được cày bừa kỹ Bón phân chuồng hoai mục

- Xử lý đất: Sau khi lên luống xử lý bằng chế phẩm Trichoderma lượng 40 - 60 kg/ha tăng khả năng đối kháng

với một số loại nấm bệnh trong đất như: Rhizoctonia solani,

Pythium, Fusarium, phòng trừ tuyến trùng, chết cây con

và các loại vi sinh vật có hại trong đất Ngoài ra, có thể khử trùng đất theo công nghệ xử lý nhiệt mặt trời của Nhật hoặc

xử lý đất bằng nhiệt của gas

- Nơi có điều kiện nên phủ luống trước khi trồng bằng các vật liệu: rơm rạ khô, màng phủ nông nghiệp