Ô nhiễm môi trƣờng rác thải ở thành phố hồ chí minh hiện nay tiếp cận từ góc độ duy vật biện chứng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI- CS2 KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Tiểu luận học phần Triết học Mác-Lênin Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG RÁC THẢI Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY- TIẾP CẬN TỪ GÓC ĐỘ DUY V

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI- (CS2)

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Tiểu luận học phần Triết học Mác-Lênin

Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG RÁC THẢI Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY- TIẾP CẬN TỪ GÓC ĐỘ DUY VẬT BIỆN CHỨNG

GVHD : Ths Hoàng Thị Thu Huyền

NHẬN XẾT VÀ ĐÁNH GIÁ CỦA GIẢNG VIÊN

- Về hình thức

- Mở đầu:

- Nội dung:

- Kết luận:

Tổng:

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG 2

1.1 Tìm hiểu 4 nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng 2

1.1.1 Nguyên tắc khách quan 2

1.1.2 Nguyên tắc toàn diện 3

1.1.3 Nguyên tắc lịch sử cụ thể- 3

1.1.4 Nguyên tắc phát triển 4

1.2 Tiếp cận ô nhiễm môi trường rác thải ở Thành phố Hồ Chí Minh từ góc độ duy vật biện chứng 4

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm ô nhiễm môi trường rác thải 4

1.2.2 Nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường rác thải 5

1.2.3 Ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường rác thải đến đời sống xã hội 6

Chương 2: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG RÁC THẢI TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY 8

2.1 Đặc điểm ô nhiễm môi trường rác thải tại Thành phố Hồ Chí Minh 8

2.2 Nguyên nhân gây ra ô nhiêm môi trường rác thải tại Thành phố Hồ Chí Minh 9

2.3 Ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường rác thải đến đời sống xã hội ở Thành phố Hồ Chí Minh 10

Chương 3: BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG RÁC THẢI TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 12

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

1

MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

Hiện nay với xu thế ngày càng phát triển của các quốc gia trên thế giới, Việt Nam cũng đang từng bước phát triển theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa - Hàng loạt các khu công nghiệp, xí nghiệp, công ty, nhà máy, các tòa nhà cao tầng

đã được xây dựng Người dân tập trung ở những đô thị, thành phố, khu công nghiệp

để làm việc và sinh sống Với số dân gần 100 triệu dân thì Việt Nam được xếp vào hàng những nước có dân số đông thứ 15 trên thế giới Một trong những hệ quả mà dân số đông đem lại đó chính là làm cho môi trường sống của chúng ta bị đe dọa nghiêm trọng Không riêng gì ở Việt Nam, mà vấn đề ô nhiễm môi trường đã trở thành một vấn đề hết sức nóng bỏng trên thế giới Vấn đề ô nhiễm rác thải ngày càng trầm trọng, đe dọa đến sự phát triển kinh tế xã hội bền vững, sự tồn tại và - phát triển của các thế hệ trong tương lai

Thành phố Hồ Chí Minh được mệnh danh là “Hòn ngọc Viễn Đông”, là trung tâm kinh tế khoa học kỹ thuật hàng đầu của cả nước, là nơi thu hút những - nhà đầu tư trên khắp thế giới với tiềm lực phát triển mạnh mẽ Với số lượng dân cư trên địa bàn thành phố là gần 9 triệu dân, mật độ dân số đông 4.292 người/km Đi 2

kèm với áp lực về dân số là áp lực lớn về sự ô nhiễm môi trường rác thải do quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa hiện đại hóa Giải quyết vấn đề ô nhiễm môi - trường rác thải tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay là một đòi hỏi cấp thiết không chỉ đối với các cấp quản lý mà đó là trách nhiệm của toàn bộ người dân nơi đây Bởi lẽ, tác hại của ô nhiễm môi trường rác thải không còn gì phải bàn cãi, chúng gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của chính những người dân thành phố và làm mất mỹ quan đô thị

Vì những lý do trên, em quyết định chọn đề tài “Ô nhiễm môi trường rác thải

ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay tiếp cận từ góc độ duy vật biện chứng” làm đề - tài tiểu luận kết thúc học phần môn Triết học Mác – Lênin

2

NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG 1.1 Tìm hiểu 4 nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng

1.1.1 Nguyên tắc khách quan

Nguyên tắc khách quan khẳng định rằng thế giới về bản chất là vật chất, vật chất tồn tại khách quan có trước và quyết định ý thức còn ý nghĩa là cái có sau là sự phản ánh vật chất, là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan Trong hoạt động thực tiễn nhân tố vật chất là cơ sở quy định các nhân tố tinh thần chỉ có thể phát huy tác dụng nếu nó bảo đảm sự thống nhất gắn bó với các nhân tố vật chất Do vậy chủ nghĩa yêu cầu phải xuất phát từ thực tế khách quan, phải phán ánh đúng thế giới khách quan không thêm bớt

Nguyên tắc khách quan đặt ra hai yêu cầu:

Thứ nhất: Phải xét sự vật như chính nó đang tồn tại, phải xuất phát từ thực tế,

về điều kiện hoàn cảnh vật chất, nếu có Yêu cầu này không những đòi hỏi chủ thế nhận thức và hành động phải trung thực, thật sự cầu thi, cụ thể tỷ mỉ mà còn phải có tri thức khoa học vì nếu không hiểu biết sự vật thì không có khả năng phản ánh sự vật như chính nó đang tồn tại

Thứ hai: Phải tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan không thể tùy tiện bất chấp quy luật chống chủ nghĩa chủ quan duy ý trí, yêu cầu này đòi hỏi phải nhận thức và hành động phải tích lũy kinh nghiệm, phải học tập phương pháp, phải nghiên cứu khoa học để có tri thức ngày càng chính xác hơn, đầy đủ hơn về hệ thống các quy luật khách quan

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan làm cơ sở cho mọi hoạt động của mình Thế giới vật chất tồn tại khách quan không

3 phụ thuộc ý thức con người, con người càng phản ánh đầy đủ và đúng đắn về thế giới khách quan thì càng cải tạo thế giới có hiệu quả theo nhu cầu của mình 1.1.2 Nguyên tắc toàn diện

Thứ nhất: Khi nghiên cứu, xem xét đối tượng cụ thể, các thuộc tính, cần đặt

nó trong một chỉnh thể thống nhất của tất cả các mặt, các bộ phận, các yếu tố, các thuộc tính, các mối liên hệ của chỉnh thể đó; “Cần phải nhìn bao quát và nghiên cứu tất cả các mặt, tất cả các mối liên hệ và “quan hệ gián tiếp” của sự vật đó, tức là trong chỉnh thể thống nhất củ “tổng hòa những quan hệ muôn vẻ của sự vật ấy với a những sự vật khác”

Thứ hai: Chủ thể phải rút ra được các mặt, các mối liên hệ tất yếu của đối tượng đó và nhận thức chúng trong sự thống nhất hữu cơ nội tại, bởi chỉ có như vậy, nhận thức mới có thể phản ánh được đầy đủ sự tồn tại khách quan với nhiều thuộc tính, nhiều mối liên hệ, quan hệ và tác động qua lại của đối tượng

Thứ ba: Cần xem xét đối tượng này trong mối liên hệ với đối tượng khác và với môi trường xung quanh, kể cả các mặt của các mối liên hệ trung gian, gián tiếp; trong không gian, thời gian nhất định, tức là cần nghiên cứu cả những mối liên hệ của đối tượng trong quá khứ, hiện tại và phán đoán tương lai

Thứ tư: Quan điểm toàn diện đối lập với quan điểm phiến diện, một chiều, chỉ thấy mặt này mà không thấy mặt khác; hoặc chú ý đến nhiều mặt nhưng lại xem xét dàn trải, không thấy mặt bản chất của đối tượng nên rất dễ rơi vào thuật ngụy biện (đánh tráo các mối liên hệ cơ bản thành không cơ bản hoặc ngược lại) và chủ nghĩa chiết trung (lắp ghép vô nguyên tắc các mối liên hệ trái ngược nhau vào một mối liên hệ phổ biến)

1.1.3 Nguyên tắc lịch sử cụ thể-

Cần xem xét sự hình thành, tồn tại và phát triển của sự vật hiện tượng vừa trong điều kiện, môi trường, hoàn cảnh vừa trong quá trình lịch sử, vừa ở từng giai

4 đoạn cụ thể của quá trình đó Mỗi sự vật, hiện tượng hay quá trình tồn tại trong hiện thực đều được tạo thành từ những yếu tố, bộ phân khác nhau, có muôn vàn sự tương tác (mối liên hệ, quan hệ) với nhau và với các sự vật, hiện tượng hay quá trình khác nhau; qua đó nó bộc lộ ra thành những đặc điểm tính chất không giống nhau Thêm vào đó, mỗi sự vật, hiện tương hay quá trình đều tồn tại trong tiến trình phát sinh, phát triển và diệt vong của chính mình; quá trình này thể hiện một cách cụ thể bao gồm mọi sự thay đổi và phát triển diễn ra trong những điều kiện, hoàn cảnh khác nhau, tương tác với những sự vật, hiện tượng hay quá trình khác nhau, trong những không gian và theo những thời gian không như nhau

1.1.4 Nguyên tắc phát triển

Thứ nhất: Khi nghiên cứu, cần đặt đối tượng vào sự vận động, phát hiện xu hướng biến đổi của nó để khôn chỉ nhận thức nó nằm ở trạng thái hiện tại, mà còn g

dự báo được khuynh hướng phát triển trong tương lai

Thứ hai: Cần nhận thức được rằng, phát triển là quá trính trải qua hình thức, phương pháp tác động phù hợp để thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển đó Thứ ba: Phải sớm phát hiện và ủng hộ đối tượng mới hợp quy luật, tạo điều kiện cho nó phát triển; chống lại quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến

Thứ tư, Trong quá trính thay thế đối tượng cũ bằng đối tượng mới phải biết

kế thừa các yếu tố tích cực từ đối tượng cũ và phát triển sáng tạo chúng trong điều kiện mới

=>Tóm lại muốn nắm được bản chất, khuynh hướng phát triển của đối tượng nghiên cứu cần: “phải xét sự vật trong sự phát triển, trong “ sự tự vận động” (…) trong sự biến đổi của nó”

1.2 Tiếp cận ô nhiễm môi trường rác thải từ góc độ duy vật biện chứng

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm ô nhiễm môi trường rác thải

5 Khái niệm: Ô nhiễm môi trường c thải là hiện tượng tích tụ các loại rác rá thải như các đồ nhựa, túi nilon trong môi trường và gây ảnh hưởng xấu đến môi trường sống, sức khỏe của con người và động, thực vật

Đặc điểm:

- Việt Nam hiện đang là một trong những quốc gia có lượng tiêu thụ nhựa trong cuộc sống hàng ngày cao hàng đầu thế giới

- Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường thì mỗi năm, Việt Nam thải ra môi trường 1,8 triệu tấn rác thải nhựa, trong đó có 0,28 triệu – 0,73 triệu tấn thải ra biển (tức là chiếm khoảng 6% tổng rác thải nhựa ra biển của toàn thế giới)

- Đơn cử như Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, mỗi ngày thải ra môi trường khoảng 80 tấn nhựa và nilon Trong đó, cứ 4.000 – 5.000 tấn rác thải mỗi ngày thì đã có 7% – 8% là rác thải nhựa, nilon

- Với thực trạng xả rác thải nhựa như vậy, chẳng mấy chốc Việt Nam sẽ chìm trong biển rác nhựa và phải đối mặt với nguy cơ “ô nhiễm trắng” trầm trọng 1.2.2 Nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường rác thải

Nguyên nhân ô nhiễm rác thải nhựa hiện có rất nhiều, trong đó phải kể đến

3 nguyên nhân chính sau:

* Ý thức của từng cá nhân

- Hiện nay trên thị trường ngày càng xuất hiện nhiều đồ nhựa chỉ sử dụng một lần, chính điều đó đã góp phần hình thành nên thói quen lạm dụng đồ nhựa sử dụng một lần của người dân, khiến cho lượng rác thải tăng một cách nhanh chóng Các loại đồ dùng nhựa sử dụng một lần như: cốc nhựa, thìa nhựa, bát nhựa, đĩa nhựa,… rất tiện dụng, giá thành lại rẻ, dễ tìm mua đang khiến cho nhiều người

sử dụng chúng một cách vô tội vạ, không kiểm soát

6

- Vẫn còn nhiều cá nhân thiếu ý thức vứt rác bừa bãi Nhiều người thường tiện tay vứt rác ở bất kì đâu như trên đường, bờ biển, cống, rãnh,… khiến cho rác thải tràn lan, khó thu gom, xử lý Đặc biệt, việc xả rác xuống cống rãnh còn gây tắc nghẽn đường ống, làm ngập lụt đường phố…

- Phần lớn người dân hiện nay vẫn thường vứt rác thải nhựa với các loại rác vô cơ khác,… làm cho quá trình phân loại, xử lý rất khó khăn

* Thiếu hệ thống xử lý rác thải nhựa chuyên nghiệp

- Hệ thống xử lý rác thải nhựa chưa hoàn thiện, vẫn còn lạc hậu, hiệu quả kém, đó cũng là lý do khiến cho lượng rác thải nhựa thải ra môi trường tăng nhanh chóng

- Chưa có các biện pháp tái chế, xử lý rác thải một cách triệt để: Theo Hiệp hội Nhựa Việt Nam, mỗi ngày nước ta có khoảng 80.000 tấn rác thải nhựa thải

ra môi trường thì chỉ có 20% được đem đi tái chế, còn 80% được xử lý theo kiểu chôn lấp hoặc đốt, có thể để lại hậu quả về sau

* Chính quyền địa phương chưa quản lý chặt chẽ

- Bên cạnh các lý do trên, còn một nguyên nhân khác dẫn đến tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa đó là do chính quyền địa phương không thắt chặt việc

sử dụng và xử lý rác thải nhựa Các cơ quan chức năng còn thiếu quan tâm, thờ ơ với việc xử lý chất thải, thiếu hụt hệ thống quản lý chất thải

- Theo ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Môi trường đô thị và Khu công nghiệp Việt Nam, lượng chất thải ở Việt Nam mỗi năm

là 12,8 triệu tấn Nhưng lượng rác thải thu gom được ở đô thị khoảng 85,5%; còn ở nông thôn chỉ khoảng 45,6% Số còn lại vẫn trôi nổi ngoài môi trường

1.2.3 Ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường rác thải đến đời sống xã hội

* Ảnh hưởng đến sức khỏe con người

7

- Quá trình phân huỷ của một số loại rác thải nhựa sinh ra các chất có hại cho sức khỏe con người Trong nhựa có chất độc hại DOP có thể gây ra nhiều nguy hiểm cho thai nhi và trẻ nhỏ

- Rác thải nhựa làm ô nhiễm nguồn nước, không khí, ảnh hưởng đến

sự sinh trưởng và phát triển của động, thực vật Từ đó, ảnh hưởng đến sức khỏe con người thông qua đường ăn uống, không khí Nó có thể gây ra các bệnh như tiêu chảy, sốt, ho và cảm lạnh, đau đầu, gà guinea … cho những người sống gần môi -trường xảy ra ô nhiễm rác thải nhựa

- Rác thải nhựa có thể tan chảy ở nhiệt độ 70 – 800 độ C, lẫn vào thực phẩm rồi đi vào cơ thể con người, tích lũy dần và gây ra những căn bệnh nguy hiểm

* Ảnh hưởng đến môi trường và động vật

- Rác thải nhựa làm thay đổi tính chất vật lý, sinh học, hóa học của nguồn nước, làm đất bạc màu, gây xói mòn đất, làm đất “vô sinh”, ảnh hưởng đến cây trồng

- Rác thải nhựa làm tắc nghẽn cống rãnh, gây lũ lụt, ngập úng ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường

- Rác thải nhựa trôi nổi trên biển làm sinh vật biển ăn phải hoặc mắc phải, gây ảnh hưởng đến tính mạng Thống kê cho thấy mỗi năm có tới 1,5 triệu động vật trên biển chết vì ngộ độc nhựa (Theo “Mạng thông tin và bảo vệ môi trường”)

8

Chương 2

Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG RÁC THẢI

Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY 2.1 Đặc điểm ô nhiễm môi trường rác thải tại Thành phố Hồ Chí Minh

* Rác thường tập trung ở các khu dân cư và công viên

Với số dân khoảng 9 triệu người, Thành phố Hồ Chí Minh trở thành một thành phố sầm uất, năng động Hàng loạt các khu dân cư mọc lên, những công viên cũng được xây dựng, và đây cũng là những nơi tập trung đông người Điều đó dẫn đến số lượng rác thải cũng ngày càng tăng theo Theo báo cáo của Sở Tài nguyên – Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, hiện nay trên địa bàn thành phố mỗi ngày phát sinh khoảng 9.400 tấn chất thải sinh hoạt

* Thường là rác vô cơ

Phần lớn lượng rác thải chủ yếu là rác vô cơ Rác vô cơ là những loại rác không thể tự phân hủy; như sành sứ, thủy tinh, đồ cao su, đồ nhựa, nilon,… Trong

đó đồ nhựa và túi nilon là chiếm số lượng nhiều nhất

* Tình trạng rác thải tại Thành phố Hồ Chí Minh đang lên đến báo động đỏ

Đi kèm với quá trình phát triển, khối lượng rác thải ở Hồ Chí Minh tăng nhanh liên tục qua các năm Ngoài hơn 9000 tấn rác thải sinh hoạt mỗi ngày, Thành phố Hồ Chí Minh còn phát sinh thêm 4000 tấn rác thải rắn công nghiệp và 400 tấn rác thải nguy hại, trong đó có 45 tấn là rác thải y tế Bên cạnh đó, phần lớn rác thải chưa được phân loại, gây khó khăn và tốn thêm chi phí trong quá trình xử lý rác thải Quá trình phân loại rác thải tại nguồn còn gặp nhiều khó khăn, trong khi các đơn vị thu gom rác thải lại chưa thật sự phát huy được hết trách nhiệm và vai trò của mình