Bạo lực thể chất trong gia đình đối với phụ nữ có thu nhập thấp tại phường Phương Đông – Thị xã Uông Bí – Tỉnh Quảng Ninh

Trong vài năm trở lại đây, bạo lực gia đình một vấn đề có tính toàn cầu được xem là đề tài thu hút giới nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.Đối với những nước kém hoặc đang phát triển, những vùng nông thôn, thì nạn bạo hành đối với người phụ nữ trở nên phổ biến hơn nhiều lần, do những nguyên nhân như nhận thức của cả người bạo hành và nạn nhân bạo hành, do văn hoá, hoặc cơ chế xử phạt còn chưa nghiêm minh… Đối tượng của các hành vi bạo lực trong gia đình thường là những người yếu đuối, dễ bị tổn thương và trong hầu hết các trường hợp là phụ nữ, làm tổn hại cả về thể chất và tinh thần của người phụ nữ và làm mất ổn định cuộc sống, hạnh phúc gia đình. Nạn bạo lực đối với phụ nữ gây nên nhiều tổn thất nghiêm trọng. Nó không chỉ hạn chế sự tham gia của phụ nữ vào đời sống xã hội, gây hậu quả về thể chất, tâm lý cho bản thân phụ nữ mà còn với cả trẻ em, gia đình và toàn xã hội. Vì vậy, những nỗ lực xóa bỏ nạn bạo lực trên cơ sở giới, trong đó có thiết lập một khuôn khổ pháp lý quốc gia là hết là sức cần thiết.

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 1

2 Hà Ngọc Lan

3 Lê Thị Thu Hằng

4 Đỗ Thị Vàng

5 Phạm Lan Anh

6 Bùi Văn Dương

7 Nguyễn Thị Quyên

8 Vũ Thị Cảnh

9 Lưu Thị Lan Phương

10 Hoàng Thị Hồng Thu

11 Trần Thị Hải Yến

LỜI MỞ ĐẦU

Trong vài năm trở lại đây, bạo lực gia đình - một vấn đề có tính toàn cầu - được xem là đề tài thu hút giới nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn

Đối với những nước kém hoặc đang phát triển, những vùng nông thôn, thì nạn bạo hành đối với người phụ nữ trở nên phổ biến hơn nhiều lần,

do những nguyên nhân như nhận thức của cả người bạo hành và nạn nhân bạo hành, do văn hoá, hoặc cơ chế xử phạt còn chưa nghiêm minh…

Đối tượng của các hành vi bạo lực trong gia đình thường là những người yếu đuối, dễ bị tổn thương và trong hầu hết các trường hợp là phụ nữ, làm tổn hại cả về thể chất và tinh thần của người phụ nữ và làm mất ổn định cuộc sống, hạnh phúc gia đình Nạn bạo lực đối với phụ nữ gây nên nhiều tổn thất nghiêm trọng Nó không chỉ hạn chế sự tham gia của phụ nữ vào đời sống xã hội, gây hậu quả về thể chất, tâm lý cho bản thân phụ nữ mà còn với

cả trẻ em, gia đình và toàn xã hội Vì vậy, những nỗ lực xóa bỏ nạn bạo lực trên cơ sở giới, trong đó có thiết lập một khuôn khổ pháp lý quốc gia là hết

là sức cần thiết

Từ những vấn đề trên, nhóm 1 – Lớp Đ3CT5 xin dành một phần nhỏ những công sức của mình vào nghiên cứu thực trạng bạo lực đối với phụ nữ tại địa phương mình đang sinh sống Qua việc nghiên cứu thực trạng của một khía cạnh bạo lực gia đình, đã nói lên tính bức thiết của vấn đề và tính trách nhiệm của những nhà công tác xã hội tương lai Chúng em xin được chọn nội dung: “Bạo lực thể chất trong gia đình đối với phụ nữ có thu nhập thấp tại phường Phương Đông – Thị xã Uông Bí – Tỉnh Quảng Ninh” làm đề tài nghiên cứu

Nhóm 1 – Đ3CT5 xin chân thành cảm ơn!

NỘI DUNG

PHẦN I CƠ SỞ LÍ LUẬN

I Các khái niệm

- Bạo lực gia đình: là sự ngược đãi về tinh thần, thể xác hay tình dục

đối với một thành viên trong gia đình bởi một thành viên khác trong gia đình gây nên Mục đích của kẻ dùng bạo lực gia đình là nhằm kiểm soát và khống chế nạn nhân Như vậy, bạo lực gia đình là hiện tượng không bình thường trong các mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình với nhau

- Bạo lực trên cơ sở giới: là bạo lực giữa nam giới và phụ nữ, trong

đó phụ nữ thường là nạn nhân và điều này bắt nguồn từ các mối quan hệ quyền lực bất bình đẳng giữa nam giới và phụ nữ Bạo lực thường nhằm vào phụ nữ vì họ là phụ nữ, hoặc ảnh hưởng lớn đến phụ nữ Bạo lực trên cơ sở giới bao gồm, những tổn hại về thân thể, tình dục và tâm lý (bao gồm cả sự

đe doạ, gây đau khổ, cưỡng bức, và/hoặc tước đoạt sự tự do xảy ra trong gia đình hoặc trong cộng đồng), nhưng nó không hạn chế chỉ ở những dạng này Bạo lực trên cơ sở giới bao gồm cả bạo lực do Nhà nước gây ra hoặc bỏ qua

Theo Quỹ dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA)

- Bạo lực gia đình đối với người phụ nữ: là tất cả các hành động bạo

lực , kể cả sự đe dọa, dẫn đến hoặc có khả năng gây ra những tổn hại về tinh thần, thân thể và tình dục, hay sự ép buộc, xâm phạm quyền tự do của phụ

nữ, dù xảy ra trong cuộc sống riêng tư hay ở nơi công cộng (Tuyên bố của Liên hợp quốc về bạo lực đối với phụ nữ, 1993)

II Hình thức bạo lực thể chất

Trong bộ luật của Liên Hợp Quốc về bạo lực gia đình đã xác định:

+ Bạo lực về thể chất: đây là hình thức bạo lực bao gồm bất cứ hành

vi bạo lực thể chất gây ra thương tích về thể chất hoặc tổn thương thân thể ở bất kỳ mức độ nào

+ Bạo lực về thể chất đối với người phụ nữ: là sự bất bình đẳng trong

mối quan hệ trong hôn nhân, ngoài hôn nhân hoặc trong những mối quan hệ liên quan tới hôn nhân đối với người phụ nữ, gây ra những thương tích về thân thể, xa hơn là gây nên các hậu quả về tinh thần, hoặc tính mạng

III Các dấu hiệu giúp phát hiện bạo hành thể xác

• Thờ ơ

• Ngắt véo gây đau

• Đánh đau, gây thương tích ở khu vực khó phát hiện

• Xô đẩy, kềm xiết

• Giật, kéo, lắc mạnh; kéo, rứt tóc

• Tát, cắn

• Đấm đá

• Bóp cổ, ném đồ vật vào nạn nhân

• Đánh đập nặng, gây thương tích (gãy xương, chấn thương nội tạng)

• Quăng ném nạn nhân

• Đánh đá vùng bụng gây sẩy thai hoặc sinh non

• Sử dụng hung khí có sẵn trong nhà tấn công nạn nhân

• Gây thương tích nặng, không cho nạn nhân chữa trị

• Dùng phương tiện có dự định (dao, súng,… )

• Hủy hoại, làm biến dạng hình thể (acid, cắt xẻo…)

• Giết

PHẦN II TỔNG QUAN ĐỊA PHƯƠNG

I Tình hình kinh tế xã hội tại phường Quang Trung – Thị xã Uông Bí

- Vị trí địa lý: là một trong những phường có nền kinh tế phát triển của

thị xã Vị trí địa lý hết sức thuận lợi, là vành đai giữa của tuyến phát triển toàn tỉnh, giáp với Huyện Đông Triều, Huyện Yên Hưng và TP Hạ Long Quốc lộ 18A và các tuyến đường được kiên cố hoá tạo điều kiện cho việc tham gia giao thông, buôn bán giữa các tỉnh lân cận (như Thái Bình, Hải Phòng… )

- Dịch vụ xã hội: bên cạnh những công viên đáp ứng nhu cầu giải trí

cá nhân, cộng đồng, thì các dịch vụ về chăm sóc sức khoẻ, y tế, dịch vụ truyền thông khác cũng đang trên đà phát triển

- Trình độ dân trí: Đại bộ phận là làm việc trong các cơ quan, công ty,

xí nghiệp với vai trò cán bộ công nhân viên chức (chiếm đến 60 %), lực lượng lao động còn lại hành nghề tự do, hoặc buôn bán nhỏ Số lượng các học sinh tham gia học cao đẳng, đại học cao, tại khu 4 theo điều tra được đánh giá lá khu vực dân cư có tỷ lệ dân trí cao nhất so trong toàn thị xã (chiếm đến 40%)

- Kinh tế: các công ty tư nhân lập nên nhiều bên cạnh hoạt động các

cơ quan nhà nước, năm 2010 có đến 5 công ty tư nhân hoạt động trong các ngành nghề khác nhau thành lập (xăng dầu, nội thất và sửa chữa ô tô…)

Đây là cơ hội lớn cho việc giải quyết công ăn việc làm cho người dân địa bàn phường Kinh tế ngày càng phát triển đa dạng các ngành nghề, trên mọi mặt Bên cạnh đó là các xưởng ngành nghề ngày càng được mở rộng

II Dân cư và gia đình

Với tổng số nhân khẩu là 3358 người, với 802 hộ dân Trong đó có

346 khẩu là dân nhập cư

Số gia đình hạt nhân là 654 hộ (có nhiều hộ là công nhân mỏ chuyển đến nhập cư sống tại gia đình các chủ trọ) Số lượng các gia đình nhiều thế

hệ ngày càng giảm, có lối sống hiện đại và nhiều tiện nghi hơn

Thu nhập dân cư ở mức ổn định, có mức sống trung bình và khá Đa phần là phụ thuộc nhiều vào điều kiện thu nhập của nam giới

Có 112 gia đình có 3 con trở lên

Số phụ nữ đã kết hôn (có giấy đăng kí kết hôn) là 578/802 hộ dân, số còn lại sống chung không có hôn thú, hoặc goá chồng

PHẦN III THỰC TRẠNG

I Thực trạng về thu nhập của phụ nữ tại thị xã Uông Bí – Tỉnh Quảng Ninh

(Số liệu điều tra từ hội phụ nữ thị xã Uông Bí năm 2009, rút gọn nghiên cứu đối với phụ nữ trong hôn nhân và sống chung không hôn thú là

622 người)

1 Công việc

Công việc thực tại Tỉ lệ(%)

Công nhân viên chức 21,03%

Công nhân xí nghiệp 18,24%

Như vậy, tỉ lệ bạo hành tuy không phải tuyệt đối nhưng có nguy cơ cao nhất trở thành nạn nhân là các phụ nữ bị phụ thuộc kinh tế (chiếm khoảng 15%) 15% tỷ lệ phụ nữ này đã được xác nhận là từng bị đánh đập, hoặc ít nhất là đã bị đe dọa bạo hành từ chính người chồng gắn bó với họ

Những người phụ nữ đang bị thất nghiệp, không muốn kiếm tìm việc làm do những nguyên nhân như nhận thức muốn hưởng thụ, dựa vào lời hứa của chồng trước khi kết hôn (cho vợ một cuộc sống sung túc không phải làm việc), hoặc thậm chí là bị chồng ép buộc ở nhà nội trợ Có một vài nguyên nhân khác như công việc không ổn định, làm đồng áng tạo ra thu nhập thấp nên không chia sẻ được kinh tế với gia đình cũng là một trong số những nguyên nhân dẫn đến bạo hành về thể chất

2 Đặc điểm cuộc sống gia đình của phụ nữ thu nhập thấp

Những phụ nữ bị hoặc phụ thuộc một phần kinh tế vào gia đình thường có tâm lí mặc cảm tự ti, dù biết mình không có thu nhập sẽ là gánh nặng cho chồng, nhưng họ thường trốn tránh nhìn nhận vào sự thật, và thậm chí có tâm lí muốn kéo dài cuộc sống như vậy

Xuất phát từ việc mặc cảm vào chính bản thân mình, người phụ nữ đa

số thường bị nép vế hơn, cam chịu hoàn cảnh Một số khác thì thường xuyên nảy sinh nghi ngờ với chồng, tính tình trở nên khó chịu trong tất cả các mối quan hệ Những người phụ nữ này thường hay ghen tuông, kiểm soát các mối quan hệ của chồng ngoài xã hội, nghi ngờ chồng ngoại tình Chính vì vậy họ vô tình đẩy các ông chồng vào chán nản, tức giận với các hành vi sai lầm của vợ, và gây ra bạo hành

Chị Đặng Thị M mới bị bệnh tim, bác sĩ chỉ định phải mổ gấp Người chồng mắng chửi chị, bảo “bệnh tim do bố mẹ mày đẻ ra, tao không chịu trách nhiệm,sao bao nhiêu năm qua mày không đi kiếm tiền mà mổ?” và

nhất định không chịu ký vào đơn để bệnh viện phẫu thuật “Anh ta ngang nhiên đi cặp bồ, có lần còn vác dao đuổi chém đứa con trai lớn vì nó dám bênh mẹ Thậm chí anh ta còn mua quan tài về đặt giữa nhà đòi phải giết vợ hoặc con cho vào đó”, chị M nấc nghẹn kể

Theo thống kê của Chi hội Phụ Nữ phường Quang Trung, trong 6 tháng đầu năm 2010 phát hiện 48 vụ bạo lực gia đình trong đó nạn nhân là phụ nữ Con số này mới chỉ phản ánh một phần rất nhỏ của thực trạng bạo lực gia đình bởi đa số nạn nhân vẫn im lặng, không tố cáo tội phạm

PHẦN IV GIẢI PHÁP

I Các biện pháp phòng ngừa

1 Mô hình lồng ghép phòng chống bạo hành dựa vào y tế và cộng đồng

Với mục tiêu cơ bản mà nhóm đưa ra trong mô hình này là: nâng cao nhận thức về giới, bình đẳng giới và hỗ trợ người bạo hành tuân thủ theo năm nguyên tắc: An toàn tính mạng của người bị bạo hành được đặt lên hàng đầu; tôn trọng sự lựa chọn của người bạo hành về phương pháp, cách thức giải quyết tình trạng của bản thân họ; đảm bảo bảo mật thông tin cá nhân của người bị bạo hành; đặt quyền lợi của người phụ nữ và bình đẳng giới là định hướng cho nội dung hỗ trợ; căn cứ vào các quy định của pháp luật Việt nam khi hỗ trợ người bị bạo hành

* Để làm được điều này, cần tiến hành các lớp nâng cao kiến thức về giới, bình đẳng giới cho người phụ nữ Quan niệm trọng nam khinh nữ ở Việt Nam tuy không còn quá nặng nề nhưng nó vẫn tác động một phần tới suy nghĩ là "phái yếu" của họ, đôi khi họ quan niệm rằng trụ cột đàn ông

trong gia đình cần phải thể hiện được uy quyền của mình, vì vậy, người phụ

nữ thường chấp nhận những tư tưởng và hành vi áp đặt họ từ lâu

Đảm bảo một tư tưởng tiến bộ và đúng đắn cho chính thân chủ là những người phụ nữ là điểm trọng yếu nhưng bên cạnh đó một điều hết sức quan trọng là đối tác (tức là những đối tượng bạo hành) cũng cần có những nhận thức đầy đủ về giới, sự tôn trọng cần có trong cùng một gia đình

* Truyền thông các vấn đề về giới và bạo lực gia đình rộng rãi trên toàn bộ các phương tiện đại chúng (tờ rơi, áp phích, truyền thanh truyền hình… )

* Thành lập một số trung tâm tư vấn cho người phụ nữ (VD các tổ phụ nữ cơ sở) sẽ làm rất tốt vai trò là thành viên của tổ hòa giải cơ sở, kịp thời tư vấn, hòa giải về các vụ bạo lực nảy sinh tại địa phương, cũng như các vấn đề dưới dạng nguy cơ nảy sinh bạo lực

* Cộng đồng cần chung tay phòng chống bạo lực gia đình, sự tham gia của những người hàng xóm, gia đình hai bên vợ/chồng, CA viên… Sự giám sát và khuyên giải kịp thời của họ sẽ làm giảm đáng kể các hành vi bạo lực của người chồng

* Sự can thiệp và phát hiện kịp thời của các nhân viên y tế phường, khu Các nhân viên y tế thường là những người phát hiện sớm nhất, tiếp xúc đầu tiên với phụ nữ bị bạo hành khi họ bị đánh đập dẫn đến thương tích Vì vậy, cần có các lớp tập huấn cho cán bộ y tế, để họ có những kĩ năng cơ bản như một nhân viên xã hội khi phát hiện ra dấu hiệu bạo hành trên thân thể người phụ nữ

2 Mô hình phòng chống bạo hành tự lực

Ng phụ nữ là người hiểu rõ nhất những nguyên nhân mà họ bị bạo hành, vì vậy công việc cần thiết là khuyến khích người phụ nữ học hỏi, tìm việc làm ổn định cuộc sống

* Đối với gia đình

Những người phụ nữ trong gia đình tự chăm sóc bản thân, học tập và nâng cao hiểu biết về văn hóa và pháp luật, đồng thời độc lập về kinh tế tránh phụ thuộc vào chồng

Khi chồng có hành vi bạo lực thì cần mạnh dạn thông báo với chính

quyền địa phương để kịp thời can thiệp và xử lý.

Đối với các thành viên khác trong gia đình cần quan tâm, tạo điều kiện để người phụ nữ được phát huy khả năng và quyền lợi cá nhân

* Đối với các tổ chức chính quyền địa phương

Triển khai kịp thời các văn bản quy phạm pháp luật, các chủ chương chính sách liên quan đến bạo lực gia đình tới mọi người dân

Nhất là hội phụ nữ cần tạo thêm nhiều hoạt động để người phụ nữ có

cơ hội được tham gia và phát huy năng lực

Các tổ chức pháp luật như công an, toà án…cần kịp thời can thiệp bảo

vệ quỳên lợi cho người phụ nữ thoát khỏi bạo lực

Chính quyền địa phương cũng phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò của

tổ hoà giải và tập huấn nâng cao kỹ năng hoà giải, kỹ năng tuyên truyền vận động, kỹ năng thương thuyết, tư vấn cho cán bộ cơ sở

thành vấn đề của xã hội của quốc gia Hiện nay các cấp lãnh đạo, các chuyên gia và những người có liên quan đang và ra sức tìm hướng giải quyết nhằm giảm mức độ bạo hành trong gia đình của nước ta Các biện pháp được xem là hữu hiệu như : các dịch vụ hỗ trợ, trung tâm tư vấn, trung tâm y tế và các cấp chính quyền đã được điều động tham gia nhằm làm giảm tình trạng bạo hành trong gia đình

Đối với các dịch vụ hỗ trợ và trung tâm tư vấn đưa ra các biện pháp giúp đỡ cho người phụ nữ biết cách ứng phó với những tình huống bạo hành do chồng gây ra, và xa hơn nữa là giúp đỡ họ học cách “lấy lòng” chồng để ngăn ngừa hành động bạo lực có nguy cơ xảy ra bên cạnh giúp đỡ thân chủ (người bị bạo hành) biết cách ứng phó và giải quyết, ngoài ra còn giáo dục ý thức cho người chồng, để người đàn ông có thể hiểu được bạo hành là việc làm sai trái và là nguyên nhân dẫn đến sự đỗ vỡ của gia đình

Đối với trung tâm y tế : với chức năng chữa trị, phục hồi thể chất cho người phụ nữ, bởi khi bị chồng đánh dập, hành hạ thì người phụ nữ có thể bị những chấn thương, tổn hại đến sức khoẻ, thể xác

Đối với các cấp chính quyền : dùng pháp luật để cưỡng chế việc đánh đập, xâm phạm thân xác người vợ, người phụ nữ do người chồng, người đàn ông gây ra Bên cạnh biện pháp cưỡng chế (răn đe) thì các cấp chính quyền còn

có thể giáo dục ý thức cho người chồng nhận thức được hành động bạo hành của họ là sai trái

Điều quan trọng mà các dịch vụ hỗ trợ, trung tâm tư vấn, y tế và các cấp chính quyền cần quan tâm đó là : giáo dục cho người phụ nữ, người vợ (những người bị hại) ý thức được việc họ bị đánh đập, hành hạ là trái với pháp luật, họ có thể nhờ người khác giúp đỡ Bởi việc bạo hành không còn

là vấn đề riêng tư của gia đình họ nữa

Biện pháp kế tiếp là gián tiếp gây ý thức cho người đàn ông, người chồng bằng cách tuyên dương, khen thưởng những gia đình gương mẫu, gia đình văn hoá Qua việc những gia đình này đã có ý thức giữ gìn trật tự khu phố, làng xóm; bầu khí gia đình đầm ấm, hạnh phúc, vợ chồng con cái sống hoà thuận … Để qua việc khen hưởng đó mà người đàn ông, người chồng thường có hành vi bạo hành với vợ con hiểu được việc làm của anh ta là sai trái, không được làng xóm, xã hội chấp nhận

Biện pháp cuối cùng cần đặt ra đó là sự can thiệp của các tổ chức xã hội, các ban ngành chính quyền địa phương cần tích cực và chính xác hơn