Chuong 5 hinh thai kinh te xa hoi

Những nội dung cơ bản và giá trị khoa học của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội  Sản xuất vật chất - nền tảng của sự vận động, phát triển xã hội  Biện chứng của sự phát triển lực l

Chương 5

HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI

NỘI DUNG

1 Một số quan điểm về phân kỳ lịch sử phát triển xã hội loài người

2 Cơ sở để C.Mác xây dựng học thuyết hình thái kinh tế - xã hội

3 Quá trình bổ sung, hoàn thiện về học thuyết hình thái kinh tế - xã hội

4 Những nội dung cơ bản và giá trị khoa học của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội

1 Một số quan điểm về phân kỳ lịch sử phát triển xã hội loài người

 Quan điểm phân kỳ lịch sử của Liên hợp quốc

+ Thời kỳ mông muội

+ Thời kỳ nông nghiệp

+ Thời kỳ nông công nghiệp

+ Thời kỳ công nông nghiệp

+ Thời kỳ công nghiệp

+ Thời kỳ công nghệ

1 Một số quan điểm về phân kỳ lịch sử phát triển xã hội loài người

 Quan điểm phân kỳ lịch sử lấy tôn giáo làm

tiêu chuẩn

+ Nền văn minh Cơ đốc giáo

+ Nền văn minh Hồi giáo

+ Nền văn minh Khổng giáo

1 Một số quan điểm về phân kỳ lịch sử phát triển xã hội loài người

 Quan điểm phân kỳ lịch sử của các nhà sử

học

+ Thời kỳ mông muội

+ Thời kỳ cổ đại

+ Thời kỳ trung đại

+ Thời kỳ cận đại

+ Thời kỳ hiện đại

1 Một số quan điểm về phân kỳ lịch sử phát triển xã hội loài người

 Quan điểm phân kỳ lịch sử của chủ nghĩa

Mác

+ 5 hình thái kinh tế - xã hội

2 Cơ sở để C.Mác xây dựng học thuyết hình thái kinh tế - xã hội

 C.Mác khẳng định: “Những tiền đề xuất phát

của chúng tôi, không phải là những tiền đề tùy tiện, không phải là giáo điều; đó là những tiền đề hiện thực…”

 “Tiền đề đầu tiên của toàn bộ lịch sử nhân

loại thì dĩ nhiên là sự tồn tại của những cá nhân con người sống”

2 Cơ sở để C.Mác xây dựng học thuyết hình thái kinh tế - xã hội

 “Nhưng muốn sống được thì trước hết phải

có thức ăn, thức uống, nhà ở, quần áo và một vài thứ khác nữa Như vậy hành vi lịch sử đầu tiên là việc sản xuất trong những tư liệu

để thỏa mãn nhu cầu ấy, việc sản xuất ra bản thân đời sống vật chất”.

2 Cơ sở để C.Mác xây dựng học thuyết hình thái kinh tế - xã hội

 “Phương thức sản xuất đời sống vật chất

quyết định các quá trình phát triển xã hội, chính trị và tinh thần nói chung Không phải

ý thức của con người quyết định tồn tại của họ; trái lại tồn tại xã hội của họ quyết định ý thức của họ”

3 Những nội dung cơ bản và giá trị khoa học

của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội

 Sản xuất vật chất - nền tảng của sự vận động,

phát triển xã hội

 Biện chứng của sự phát triển lực lượng sản

xuất và quan hệ sản xuất

 Biện chứng của cơ sở hạ tầng và kiến trúc

thượng tầng

 Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội

 Lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về con

đường đi lên CNXH

Sản xuất vật chất - nền tảng của sự vận động,

phát triển xã hội

 Lao động sản xuất vật chất là hoạt động có

mục đích của con người nhằm cải biến các đối tượng vật chất tự nhiên, cải biến giới tự nhiên

 “Muốn sản xuất được, người ta phải có mối

quan hệ nhất định với nhau; và quan hệ của

họ với giới tự nhiên, tức là việc sản xuất chỉ diễn ra trong khuôn khổ những mối liên hệ và quan hệ xã hội đó”

Sản xuất vật chất - nền tảng của sự vận động,

phát triển xã hội

 “Việc sản xuất ra những tư liệu sinh hoạt vật

chất trực tiếp, và chính mỗi một giai đoạn phát triến kinh tế nhất định của một dân tộc hay một thời đại tạo ra một cơ sở, từ đó mà người ta phát triển các thể chế nhà nước, các quan điểm pháp quyền, nghệ thuật và thậm chí

cả những quan niệm tôn giáo của con người ta”

Biện chứng của sự phát triển lực lượng

sản xuất và quan hệ sản xuất

 Lực lượng sản xuất là toàn bộ các yếu tố vật

chất và tinh thần của con người, tạo thành năng lực thực tiễn, cải biến giới tự nhiên theo mục đích của quá trình sản xuất vật chất

 Khuynh hướng khoa học kỹ thuật ngày càng

trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp

Biện chứng của sự phát triển lực lượng

sản xuất và quan hệ sản xuất

 Quan hệ sản xuất là mối quan hệ kinh tế giữa

con người với con người, nảy sinh trong quá trình sản xuất và tái sản xuất vật chất của xã hội

 Các mặt của quan hệ sản xuất

Biện chứng của sự phát triển lực lượng

sản xuất và quan hệ sản xuất

Mối quan hệ biện chứng

 Sự thống nhất giữa lực lượng sản xuất và quan

hệ sản xuất

 Vai trò quyết định của lực lượng sản xuất

 Vai trò của QHSX

Biện chứng của cơ sở hạ tầng và kiến

trúc thượng tầng

 Khái niệm

 Mối quan hệ biện chứng

 Ý nghĩa phương pháp luận

“Trong sự sản xuất xã hội ra đời sống của mình, con người có những quan hệ nhất định, tất yếu không tuỳ thuộc vào ý muốn của họ -tức những quan

hệ sản xuất, những quan hệ sản xuất này phù hợp với một tình độ phát triển nhất định của các lực lượng sản xuất vật chất của họ Toàn bộ những qua

hệ sản xuất ấy hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội, tức là các cơ sở hiện thực trên đó dựng lên một kiến trúc thượng tầng pháp lý và chính trị và những hình thái ý thức xã hội nhất định tương ứng với cơ sở hiện thực đó Phương thức sản xuất đời sống vật chất quyết định các quá trình sinh hoạt xã hội, chính trị và tinh thần nói chung” ( C.Mác)

“Trong sự sản xuất xã hội ra đời sống của mình, con người có những quan hệ nhất định, tất yếu không tuỳ thuộc vào ý muốn của họ -tức những quan

hệ sản xuất, những quan hệ sản xuất này phù hợp với một tình độ phát triển nhất định của các lực lượng sản xuất vật chất của họ Toàn bộ những qua

hệ sản xuất ấy hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội, tức là các cơ sở hiện thực trên đó dựng lên một kiến trúc thượng tầng pháp lý và chính trị và những hình thái ý thức xã hội nhất định tương ứng với cơ sở hiện thực đó Phương thức sản xuất đời sống vật chất quyết định các quá trình sinh hoạt xã hội, chính trị và tinh thần nói chung” ( C.Mác)

C.Mác (1818 -1883)

Phạm trù hình thái kinh tế - xã hội

3 Những nội dung cơ bản và giá trị khoa học

của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội

Phạm trù hình thái kinh tế - xã hội

HTKT-XH là một

phạm trù của chủ

nghĩa duy vật lịch sử

chỉ xã hội ở từng nấc

thang lịch sử nhất

định, với một kiểu

QHSX đặc trưng cho

xã hội đó, phù hợp với

một trình độ nhất định

của lực lượng sản xuất

với một KTTT tương

ứng được xây dựng

trên những quan hệ

sản xuất ấy.

HTKT-XH là một

phạm trù của chủ

nghĩa duy vật lịch sử

chỉ xã hội ở từng nấc

thang lịch sử nhất

định, với một kiểu

QHSX đặc trưng cho

xã hội đó, phù hợp với

một trình độ nhất định

của lực lượng sản xuất

với một KTTT tương

ứng được xây dựng

trên những quan hệ

sản xuất ấy Lực lượng sản xuất

Quan hệ sản xuất mầm mống

Kiến trúc thượng tầng

Tư tưởng xã hội Nhà nước

C ác Quan hệ sản xuất tàn dư

Quan hệ sản xuất th ống trị

Cơ sở hạ tầng

Hình thái kinh

tế xã hội là một

chỉnh thể bao gồm

các mặt cơ bản là

LLSX; QHSX và

Kiến trúc thượng

tầng dựng trên

những QHSX nhất

định

3 Những nội dung cơ bản và giá trị khoa học của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội

Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về

con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

 Quan điểm của chủ nghĩa Mác

 Con đường lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

+ Lịch sử phát triển

+ Quan điểm phát triển kinh tế hiện nay