Bài giảng môn Ngữ văn lớp 7 - Tiết 25: Từ đồng nghĩa. Từ trái nghĩa. Từ đồng âm

TIẾNG VIỆT: TỪ ĐỒNG NGHĨA, TRÁI NGHĨA, ĐỒNG ÂM... mong, hi vọng cầu mong, chờ đợi -> Có nghĩa gần giống nhau -> Từ nhiều nghĩa thuộc nhiều nhóm từ đồng nghĩa khác nhau... II/ Các loại t

TRƯỜNG THCS THÀNH

PHỐ BẾN TRE

NGỮ VĂN 7

GIÁO VIÊN : PHẠM THỊ MỸ DIỄM

TIẾNG VIỆT:

TỪ ĐỒNG NGHĨA, TRÁI

NGHĨA, ĐỒNG ÂM

I/ Thế nào là từ đồng nghĩa?

* Ví dụ:SGK/113

+ Rọi: Chiếu (pha), soi

+ Trông: Nhìn, ngó, nhòm.

-> có nghĩa giống nhau

+ Trông:

nhìn để nhận biết (nhòm - ngó)

giữ gìn, coi sóc(chăm sóc, coi sóc)

mong, hi vọng (cầu mong, chờ đợi)

-> Có nghĩa gần giống nhau -> Từ nhiều nghĩa thuộc nhiều nhóm từ đồng nghĩa khác nhau.

* Ghi nhớ: SGK / 114

II/ Các loại từ đồng nghĩa.

* Ví dụ SGK/114:

- VD1: Quả, trái: Có sắc thái nghĩa hoàn toàn giống nhau

- > Từ đồng nghĩa hoàn toàn.

- VD2:

- Hy sinh.

- Bỏ mạng:

+ Giống nhau cùng chỉ cái chết.

+ Khác nhau: Hy sinh - Chết vì nghĩa vụ, lí tưởng cao cả ( mang sắc thái trang trọng )

- Bỏ mạng - Chết vô ích

( Mang sắc thái khinh bỉ)

-Hy sinh - bỏ mạng-> sắc thái ý nghĩa khác nhau

- > Từ đồng nghĩa không hoàn toàn.

* Ghi nhớ:SGK / 114

III/ Sử dụng từ đồng nghĩa.

* Ví dụ.

- Trái, quả có thể thay thế cho nhau được vì chúng có sắc thái giống nhau -Hy sinh- bỏ mạng, chia tay – chia li không thể thay thế cho nhau được

vì ý nghĩa sắc thái của chúng không giống nhau.

- Chia tay và chia li đều có nghĩa giống nhau là rời nhau, mỗi người đi mỗi nơi -Dùng từ chia li hay hơn vì nó tạo được không khí cổ xưa và diễn tả được cảnh ngộ bị

sầu của người chinh phụ

-> chia tay – chia li không thể thay thế cho nhau

* Ghi nhớ: SGK 115

IV/ Thế nào là từ trái nghĩa?

* Ví dụ:SGK/128

- VD 1:

- Ngẩng – cúi.

- Trẻ – già.

- đi – trở lại

-> có nghĩa trái ngược nhau.

- VD 2:

già >< non (tính chất)

-> Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều cặp từ trái nghĩa khác nhau.

* Ghi nhớ1 : SGK / 128

V/ Sử dụng từ trái nghĩa:

* Ví dụ: SGK/128

VD1: ngẩng – cúi, trẻ - già, đi – trở lại

Các cặp từ trái nghĩa tạo nên các cặp tiểu đối -> Thể hiện tình cảm sâu nặng đối với quê hương của 2 nhà thơ)

-> Ý nghĩa tương phản, tạo phép đối.

VD 2:

+ Lên voi xuống chó

+ Vô thưởng vô phạt

+ Lên thác xuống ghềnh

+ Chân cứng đá mềm

=> diễn tả ngắn gọn súc tích của lời nói, gấy ấn tượng mạnh, làm cho lời noí sinh động

-> Tạo thành ngữ, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.

* Ghi nhớ 2: SGK 128

VI/ Thế nào là từ đồng âm?

1 Ví dụ:SGK 1 + 2/135

- Lồng 1: nói (ngựa, trâu, bò…) vùng lên chạy lung

tung -> chỉ hoạt động.

- Lồng 2: đồ làm bằng tre, nứa, kim loại…để nhốt chim,

gà, vịt -> chỉ sự vật.

-> Phát âm giống nhau, nghĩa khác nhau

=> Từ đồng âm

2 Ghi nhớ 1: SGK/135

VII/ Sử dụng từ đồng âm:

* Ví dụ:SGK /135

1/ Nghĩa lồng 1 khác nghĩa lồng 2: ngữ cảnh khác nhau 2/ + Kho 1: một cách chế biến thức ăn (ĐT)

+ Kho 2: cái kho để chứa (DT)

-> Hiểu đúng nghĩa phải đặt vào ngữ cảnh.

- Đem cá về mà kho.

- Đem cá về nhập vào kho.

- Chú ý đền ngữ cảnh để tránh hiểu sai nghĩa của từ hoặc dùng từ với nghĩa nước đôi do hiện tượng đồng âm

* Ghi nhớ 2: SGK /136

DẶN DÒ:

-Các bài tập HS về nhà tự hoàn thành.

-Soạn bài: Rằm tháng giêng; Cảnh khuya.