Bài giảng môn Ngữ văn lớp 8 - Bài 4: Liên kết các đoạn văn trong văn bản

TÁC DỤNG CỦA VIỆC LIÊN KẾT CÁC ĐOẠN VĂN: 1.. TÁC DỤNG CỦA VIỆC LIÊN KẾT CÁC ĐOẠN VĂN:1.. Đoạn 2 :Cảm giác của nhân vật “tôi” một lần ghé qua trường trước đó => Cả hai đoạn văn cùng viết

LIÊN KẾT CÁC ĐOẠN VĂN

TRONG VĂN BẢN

I TÁC DỤNG CỦA VIỆC LIÊN KẾT

CÁC ĐOẠN VĂN:

1 Đọc hai đoạn văn sau và trả lời câu hỏi

Trước sân trường làng Mĩ Lí dày đặc cả người Người nào áo quần cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi ,

sáng sủa.

Lúc đi ngang làng Hòa An bẫy chim quyên với thằng Minh, tôi có ghé lại trường một lần Lần ấy trường đối với tôi là một nơi xa lạ Tôi đi chung quanh các lớp để nhìn qua cửa kính mấy bản đồ treo trên tường Tôi

không có cảm tưởng nào khác là nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng.

? Hai đoạn văn sau đây có mối

liên hệ gì không? Tại sao?

I TÁC DỤNG CỦA VIỆC LIÊN KẾT CÁC ĐOẠN VĂN:

1 Đọc hai đoạn văn sau và trả lời câu hỏi

Đoạn 1 :Tả cảnh sân trường Mỹ Lý ngày tựu trường.

Đoạn 2 :Cảm giác của nhân vật “tôi” một lần ghé qua trường trước đó

=> Cả hai đoạn văn cùng viết về ngôi trường ấy nhưng không có

sự gắn kết

Trước sân trường làng Mĩ Lí dày

đặc cả người Người nào áo quần cũng

sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi , sáng

sủa.

Lúc đi ngang làng Hòa An bẫy

chim quyên với thằng Minh, tôi có ghé

lại trường một lần Lần ấy trường đối

với tôi là một nơi xa lạ Tôi đi chung

quanh các lớp để nhìn qua cửa kính mấy

bản đồ treo trên tường Tôi không có

cảm tưởng nào khác là nhà trường cao

ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng.

Trước sân trường làng Mĩ Lí dày đặc cả người Người nào áo quần cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi , sáng sủa.

Trước đó mấy hôm, lúc đi ngang làng Hòa An bẫy chim quyên với thằng Minh, tôi có ghé lại trường một lần Lần ấy trường đối với tôi là một nơi xa lạ Tôi đi chung quanh các lớp để nhìn qua cửa kính mấy bản đồ treo trên tường Tôi không có cảm tưởng nào khác là nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng.

I TÁC DỤNG CỦA VIỆC LIÊN KẾT CÁC ĐOẠN VĂN:

2 Đọc lại hai đoạn văn của Thanh Tịnh và trả lời câu hỏi.

? Cụm từ trước đó mấy hôm bổ sung ý nghĩa gì cho

đoạn văn thứ hai?

? Theo em, với cụm từ trên, hai đoạn văn đã liên hệ với nhau như thế nào?

? Cụm từ trước đó mấy hôm là phương tiện liên kết

đoạn Hãy cho biết tác dụng của việc liên kết đoạn

trong văn bản?

I TÁC DỤNG CỦA VIỆC LIÊN KẾT CÁC ĐOẠN VĂN:

2 Đọc lại hai đoạn văn của Thanh Tịnh và trả lời câu hỏi.

a Cụm từ trước đó mấy hôm bổ sung ý nghĩa về mặt thời gian

b Cụm từ trước đó mấy hôm tạo sự liên kết về mặt hình thức+nội

dung với đoạn 1=> 2 đoạn văn gắn bó chặt chẽ, liền ý, đảm bảo tính liền mạch

c Tác dụng: là phương tiện chuyển đoạn làm cho ý giữa 2 đoạn văn liền ý, liền mạch( hiện tại-> quá khứ)

Ghi nhớ 1: SGK/53

Bắt đầu là khâu tìm hiểu Tìm hiểu phải đặt bài văn vào hoàn

cảnh lịch sử của nó Thế là cần đến khoa học lịch sử dân tộc, có khi

cả lịch sử thế giới.

Sau khâu tìm hiểu là khâu cảm thụ Hiểu đúng bài văn đã tốt Hiểu đúng cũng bắt đầu thấy nó hay, nhưng chưa đủ.

II CÁCH LIÊN KẾT CÁC ĐẠN VĂN TRONG VĂN BẢN

a.Đọc hai đoạn văn và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

1 Dùng từ ngữ để liên kết các đoạn văn:

? Hai đoạn văn trên liệt kê hai khâu của quá trình lĩnh hội & cảm thụ tác phẩm văn học Đó là những khâu

nào”

? Hai đoạn văn có sự liên kết chặt chẽ không? nhờ vào đâu ?

? Từ ngữ “sau là” có ý nghĩa gì?

? Để liên kết các đoạn có quan hệ liệt kê, ta thường

dùng các từ ngữ có tác dụng liệt kê Em hãy kể thêm các PTLK có quan hệ liệt kê?

a - 2 khâu: tìm hiểu , cảm thụ

- Từ ngữ liên kết: Bắt đầu, sau

-> quan hệ liệt kê.

- Từ ngữ thể hiện quan hệ ý nghĩa liệt kê:

trước hết, đầu tiên, mở đầu, bắt đầu, tiếp đến,

thêm vào đó, ngoài ra, mặt khác, sau, cuối cùng, sau nữa, một mặt, một là, hai là, thứ nhất, thứ hai…

Trước đó mấy hôm, lúc đi ngang làng Hòa An bẫy chim quyên với thằng Minh, tôi có ghé lại trường một lần Lần ấy trường đối với tôi là một nơi xa lạ Tôi đi chung quanh các lớp để nhìn qua cửa kính mấy bản đồ treo trên tường Tôi không có cảm tưởng nào khác là nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng.

Nhưng lần này lại khác Trước mắt tôi trường Mĩ Lí trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng Hòa Ấp Sân nó rộng, mình nó cao hơn trong những buổi trưa hè đầy vắng lặng Lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ.

? Phân tích quan hệ ý nghĩa giữa hai đoạn văn trên?

? Tìm từ ngữ liên kết trong hai đoạn văn đó?

? Tìm phương tiện liên kết đoạn có ý nghĩa đối lập?

b.- Quan hệ ý nghĩa đối lập(tương phản)

- Từ ngữ liên kết: nhưng.

-Từ ngữ thể hiện quan hệ ý nghĩa đối lập, tương phản: nhưng, tuy vậy, ngược lại, song, thế mà, trái lại, tuy nhiên…

c Trước sân trường làng Mĩ Lí dày đặc cả người Người nào áo quần cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi , sáng sủa.

Trước đó mấy hôm, lúc đi ngang làng Hòa An bẫy chim quyên với thằng Minh, tôi có ghé lại trường một lần Lần ấy trường đối với tôi

là một nơi xa lạ Tôi đi chung quanh các lớp để nhìn qua cửa kính mấy bản đồ treo trên tường Tôi không có cảm tưởng nào khác là nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng.

? “Đó” thuộc loại từ nào?

? Trước đó là khi nào?

?Chỉ từ, đại từ cũng được dùng làm phương tiện liên kết Kể tiếp các từ có tác dụng này?

c – “Đó”: chỉ từ

-“Trước đó”: trước lúc nhân vật tôi lần đầu tiên

đi đến trường.

- Chỉ từ, đại từ làm phương tiện liên kết.

- Từ ngữ liên kết: đó, này, ấy, kia, vậy, thế….

d Bây giờ, khi Bác viết gì cũng đưa cho một số đồng chí xem lại, chỗ nào không hiểu thì các đồng chí bảo cho mình sữa chữa Nói tóm lại, viết cũng như mọi việc khác, phải có chí, chớ giấu dốt, nhờ tự phê bình và phê bình mà tiến bộ

? Phân tích quan hệ ý nghĩa giữa hai đoạn văn trên?

? Tìm từ ngữ liên kết trong hai đoạn văn đó?

? Tìm phương tiện liên kết đoạn có ý nghĩa tổng kết khái quát?

d- Quan hệ ý nghĩa tổng kết khái quát(đoạn 1: ý nghĩa cụ thể; đoạn 2:ý nghĩa tổng kết khái quát

- Từ ngữ liên kết: nói tóm lại.

-Từ ngữ thể hiện quan hệ ý nghĩa tổng kết khái quát : nói tóm lại, tổng kết lại, nhìn

chung, có thể nói, nói cho cùng, có thể nói rằng…

II CÁCH LIÊN KẾT CÁC ĐẠN VĂN

TRONG VĂN BẢN:

2 Dùng câu nối để liên kết các đoạn văn:

U lại nói tiếp

– Chăn cho giỏi , rồi hôm nào phiên chợ u mua giấy về bố đóng sách cho mà đi học bên anh

Thận.

Ái dà, lại còn chuyện đi học nữa cơ đấy ! Học thích hơn hay chăn nghé thích hơn nhỉ ? Thôi, cái gì làm một cái thôi Thế thằng Các nó vừa chăn trâu vừa đi học đấy thì sao

II CÁCH LIÊN KẾT CÁC ĐẠN VĂN TRONG VĂN BẢN:

2 Dùng câu nối để liên kết các đoạn văn:

U lại nói tiếp

– Chăn cho giỏi , rồi hôm nào phiên chợ u mua giấy về bố đóng sách cho

mà đi học bên anh Thận.

Ái dà, lại còn chuyện đi học nữa cơ đấy ! Học thích hơn hay chăn nghé thích hơn nhỉ ? Thôi, cái gì làm một cái thôi Thế thằng Các nó vừa chăn trâu vừa đi học đấy thì sao

Ví dụ /sgk.53

? Tìm câu liên kết giữa hai đoan văn Tại sao câu đó lại có tác dụng liên kết?

Câu có tác dụng liên kết “ Ái dà…cơ đấy! ” vì:

nối trực tiếp để phát triển ý ở cụm từ “ bố

đóng sách cho con đi học ” ở đoạn văn trên.

II LUYỆN TẬP

Bài tập 1: Tìm các từ ngữ có tác dụng liên kết…và cho biết chúng thể hiện ý nghĩa gì?

Bài tập 1 : Tìm các từ ngữ có tác dụng liên kết…và cho biết chúng thể hiện ý nghĩa

Bài tập 2: Chọn các từ ngữ và hoặc câu thích hợp điền vào chỗ trống để làm phương tiện liên kết đoạn văn

a.Từ đó

b.Nói tóm lại c.Tuy nhiên d.Thật khó trả lời

Bài tập 3; Đoạn văn tham khảo

Nhà nghiên cứu Vũ Ngọc Phan nhận định: "Cái đoạn chị Dậu đánh nhau với cai lệ là một đoạn tuyệt khéo", đây là một trong những đoạn trích đặc sắc nhất đúng với tên gọi

"Tức nước vỡ bờ"

Đầu tiên, tác giả xây dựng nên tình huống truyện đặc sắc tái hiện không khí thu thuế ngột ngạt ở vùng quê nghèo Đông Xá trong đó gia đình chị Dậu thuộc vào cảnh cùng đường lại còn phải đóng thêm suất sưu thuế cho người em chồng đã mất Chính vì thế chị Dậu phải bán con bán cả đàn chó để lo tiền đóng sưu, anh Dậu bị trói đánh tới ngất

đi, vừa về nhà thì bọn cai lệ đã hùng hổ xông tới Chúng sầm sầm tiến vào nhà roi

song, tay thước định trói anh Dậu Chị Dậu khẩn thiết van xin khất sưu nhưng với bản tính hung hãn của những kẻ lòng lang dạ thú chúng "bịch luôn vào ngực chị Dậu mấy bịch", ‘tát một cái đánh bốp" Không thể chịu nhịn, chị Dậu "nghiến hai hàm rằng", túm lấy cổ tên cai lệ rồi ấn dúi hắn ra cửa Hắn ngã chỏng quèo nhưng miệng vẫn thét trói vợ chồng chị Dậu Người nhà lý trưởng sấn sổ bước tới giơ gậy đánh chị nhưng cũng bị chị túm cổ lẳng ra ngoài thềm Đây là đoạn cao trào nhất trong tác phẩm: một người phụ nữ cam chịu nay đã biết đứng lên phản kháng, đó cũng là sức mạnh tiềm tàng của những con người nhỏ bé bị áp bức trong xã hội thực dân phong kiến cũ

Như vậy, "cái tuyệt khéo" ở đây khi tác giả thành công trong việc miêu tả tâm lý nhân vật, tạo dựng ngôn ngữ của tác giả, đối thoại… Đoạn trích tô đậm thêm phẩm chất của người phụ nữ nông dân đảm đang, thương chồng con đồng thời luôn cháy trong mình tinh thần phản kháng mạnh mẽ trước bạo tàn, bất công

Chuẩn bị: Cô bé bán diêm

- Đọc văn bản, tóm tắt

- Trả lời câu hỏi SGK