đánh giá hiệu quả kinh tế của một số mô hình sản xuất trên vùng đất đỏ bazan huyện nghĩa đàn, nghệ an

1V BANG SO LIEU Bang 1.1: Quy mô và cơ cấu các loại đất huyện Nghĩa Đàn Bảng 1.2: Trị số trung bình/năm các yếu tố khí hậu của huyện Nghia Dan Bang 1.3: Tình hình thời tiết khí hậu huyệ

LOI CAM ON

Khóa luận tốt nghiệp được hoàn thành ngoài sự nỗ lực phan đấu của bản

thân, còn có sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo hướng dẫn Th.Š Trương Xuân Sinh và các thầy cô giáo trong khoa nông lâm ngư trường Đại Học Vinh, UBND huyện Nghĩa Đàn và các bạn bè đồng nghiệp trong suốt quá trình thực tập Để

mở đầu cho cuốn khóa luận tốt nghiệp cho phép tôi được gửi lời cắm ơn tới:

- Thây giáo Th.S Trương Xuân Sinh người trực tiếp đầu dắt tôi trong suốt quả trình thực tập

- Ủy ban và toàn thể nông dân huyện Nghĩa Đàn tạo môi điều kiện cho tôi trong quả trình thực tập

- Các thầy, cô giáo trong khoa Nông - Lâm - Ngư trường Đại Học Vinh da tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình làm khóa luận

- Cuối cùng tôi xin chân thành cám ơn gia đình, bố mẹ, bạn bè đông nghiệp

đã luôn động viên tôi để tôi hoàn thành khóa luận này

Vinh, thang 12/2008 Nguyễn Thị Hong Van

3 Đối tượng, phạm vi và nội dung nghiên CỨU + +++++++ssseessss 2

4.Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của GE ti ceccccccsccceccececccscescescscescesesecaeeseecsaes 3

Chuong I TONG QUAN TAI LIEU NGHIEN CỨU - 5 2 2 <+s+s+s£e£z+4 4 1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của khu vực nghiên cứu . 4 1.1.1 Điều kiện tự nhiên . 5© 2252223232 v3 SE E1 E121 121111 re rkeg 4 1.1.1.1 Vị trí địa lý + - 5S HT TH HT HH HH H1 11H11 rệt 4 HN) 90 /ddiidiiddiỎỒẮẰẮẮ 4

1.1.1.4 Đặc điểm thời tiết, khí hậu - ¿5-2 t2 St ve 7

1.1.1.5 Đặc điểm nguỒn nưỚC - ¿<3 SE SE SE k3 11 11x rrưyg 14

1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội - G5 2S SE SE E2 xxx re 14

1.1.2.1 Tình hình sản xuất ngành nông nghiệp - 2 2 2 2 +s+s+z£s£+£zxd 14

1.1.2.2 Tình hình dân cư, dân số, lao động - - -5- ©2 2£ E+EzE+z+z£zesezxd 15 1.1.3 Đánh giá chung những thuận lợi và khó khăn của điều kiện tự nhiên, kinh

tế - xã hội của huyện Nghĩa Đàn G + s1 KH T113 1111 rrưyu l6 Chương II PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - - + SE +E+E+E+Eeeeerered 20

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài ác cv H S11 H1 1S TH ng ng ng 20 2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu - %< k1 £xE#ESEkekekrxrrecrrrkd 21 2.3 Phương pháp nghiên cỨu - - << << se 21 2.3.2 Phương pháp phân tích tổng hợp +22 E+<+E E2 xxx rzesezed 22

2.3.3.Phương pháp xử lý số liệu - =2 E33 ST SE E31 1kg rrưyg 22 Chương III KẾT QUÁ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN Error! Bookmark

not defined

3.3 So sánh hiệu quả của các mô hình sản xuât trên vùng đât đỏ bazan huyện } 549ï(;195aaaIIIiiiidididiiii - 46 3.4 Một số giải pháp để phát triển mô hình sản xuất trên vùng đất đỏ bazan huyện Nghĩa Đàn huyện Nghĩa Đàn .- Q01 11113111111 111 11111111111 kg 48 3.5 Đề xuất một số mô hình sản xuất . . -c << cc< 2c s2 52 .4:009/.918.0.4280)/6-005 52 ca 52

1V

BANG SO LIEU

Bang 1.1: Quy mô và cơ cấu các loại đất huyện Nghĩa Đàn

Bảng 1.2: Trị số trung bình/năm các yếu tố khí hậu của huyện Nghia Dan Bang 1.3: Tình hình thời tiết khí hậu huyện Nghĩa Đàn

Bảng 3.4: Diện tích cơ câu đất nông nghiệp năm 2007

Bảng 3.5: Diễn biến diện tích - năng suất - sản lượng của một số cây công nghiệp trên đất đỏ bazan huyện Nghĩa Đàn qua các năm

Bảng 3.6: Diễn biến năng suất và thu nhập bình quân mỗi năm của một số cây công nghiệp trên 1 ha đất trồng của hộ gia đình

Bảng 3.7: Mức đầu tư hàng năm cho một con bò sữa

Bảng 3.8: Lợi nhuận trung bình thu được trong một năm khi nuôi một con

Bảng 3.13: Chi phí cho 1 ha trồng dưa đỏ của hộ gia đình

Biểu đồ 3 14: Mối liên hệ giữa thu nhập bình quân và sản lượng thu được của các hộ điều tra

Bảng 3.15: Mức đầu tư ban đầu cho một đàn ong

Bảng 3.16: Lợi nhuận thu được khi nuôi một đàn ong

Biểu đồ 3 17: Biểu hiện thu nhập của người nuôi ong với số đàn ong của

các hộ điều tra trên địa bàn huyện

Bảng 3.18: Tỉ lệ thu nhập bình quân của các gia đình từ mô hình sản xuất VAC cua huyén Nghia Dan

Bang 3.19: So sánh hiệu quả của các mô hình sản xuất trên vùng đất đỏ bazan huyện Nghĩa Đàn

Bảng 3.20: Những thuận lợi, khó khăn và giải pháp để phát triển mô hình

sản xuất trên vùng đất đỏ bazan huyện Nghĩa Đàn

VI

CHU VIET TAT

KTCB: Kién thiét co ban TKKD: Thời kì kinh doanh

1 Ly do chon dé tai

Nghia Đàn là một huyện miền núi phía Tây Bắc tỉnh Nghệ An, cách thành

phố Vinh 87km và Hà Nội 290km theo quốc lộ 1A và quốc lộ 48 Từ ngã ba Yên Lý (Diễn Châu), quốc lộ 48 uốn lượn quanh các triển đồi, vượt qua hai đèo

dốc: Truông Yên dài 2km và Truông Rếp dài 1km là vào đến cửa ngõ Nghĩa Đàn Một vùng thiên nhiên trù phú, phong cảnh quyến rũ với tài nguyên đất đỏ bazan màu mỡ

Nói đến vùng đất Nghĩa Đàn là nói về những đặc điểm sinh thái, là sự tương

quan giữa khí hậu - thời tiết đặc trưng với những pha trộn xen kẽ giữa những đồi đất đỏ và những thung lũng phù sa cổ, dốc tụ đem lại sự phát triển đa đạng, phong phú của hệ thực vật nơi đây

Việt nam là một nước nông nghiệp thuần túy nên nông nghiệp được coi là mặt trận hàng đầu cần phát triển, coi đây là điểm xuất phát của kinh tế, xã hội Mỗi vùng, mỗi địa phương trên quê hương Việt Nam đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng Do đó, cần phát triển sản xuất làm sao mà ngày càng phát huy

được thế mạnh và dần dần hạn chế được những tồn tại Đặc biệt là những lợi thế

về mặt điều kiện tự nhiên: Đất đai, khí hậu đây là những tài nguyên quý báu và

vô giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người Chúng ta cần phải coi trọng và

có những định hướng phát triển nó một cách có hiệu quả và bền vững

Phát triển nền nông nghiệp toàn diện theo hướng sản xuất hàng hóa bên

vững là bước đi tất yếu trong tiến trình hội nhập kinh tế Nông nghiệp là cơ sở để

phát triển công nghiệp và các ngành kinh tế khác Trước sự gia tăng dan sé, lực lượng lao động thiếu việc làm, ngày công lao động thấp, thiếu vốn đầu tư cho sản xuất nông nghiệp, ô nhiễm môi trường Trong khi đó, nền nông nghiệp chủ yếu vẫn là tự cung tự cấp, năng suất cây trồng thấp, hệ thống cây trồng đơn giản, ruộng đất manh múm, sản xuất nông nghiệp hàng hóa chậm phát triển, khả năng

ung dung cua tiến bộ công nghệ, khoa học kĩ thuật còn yếu Việc tìm kiếm các

giải pháp để phát triển nền nông nghiệp hàng hóa là điều tất yếu

Nghĩa Đàn là một huyện có diện tích đất cho nông nghiệp tương đối lớn, đặc biệt là điện tích cho đất đỏ bazan Qua tìm hiểu chúng tôi vẫn thấy các mô hình sản xuất ở đây còn nhiều vẫn đề bất cập Muốn phát triển kinh tế, huyện cần phải tìm ra những mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện của địa phương Cần phải loại bỏ những mô hình sản xuất nào kém mang lại hiệu quả và duy trì phát

triển những mô hình sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất Bảo vệ, tăng độ phì cho đất và phù hợp với xu thế phát triển của thị trường trong và ngoài nước Xuất phát từ những yêu cầu trên chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài "Đánh

giá hiệu quả kinh tế của một số mô hình sản xuất trên vùng đất đó bazan huyện Nghĩa Đàn-Nghệ An"

2 Mục đích nghiên cứu

Chúng tôi thực hiện đề tài này nhằm mục đích sau

- Thông qua số liệu điều tra phỏng vẫn nông hộ, số liệu lưu trữ của địa phương, xác định được các mô hình sản xuất đã và đang được sử dụng ở địa phương qua nhiều năm trên huyện Nghĩa Đàn

- Trên cơ sở số liệu thu được sẽ đánh giá hiệu quả kinh tế của từng mô hình

Ưu điểm và tôn tại của từng mô hình sản xuất, cuối cùng trên cơ sở khoa học đề xuất giải pháp thay đổi mô hình sản xuất kém hiệu quả và tiếp tục sử dụng, phát triển, mở rộng mô hình sản xuất hiệu quả, đảm bảo tính hợp lý và bền vững hơn

cho địa phương

3 Đối tượng, phạm vi và nội dung nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu là các yếu tố tư nhiên, kinh tế - xã hội

- Các mô hình sản xuất hiện có ở địa phương

- Các hộ gia đình tại các xã điển hình qua phiếu điều tra nông hộ

* Phạm vi nghiên cứu

Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu những mô hình sản xuất có liên quan trực

tiếp đến hệ thống trồng trọt ở một số vùng sinh thái đại diện của huyện

* Nội dung nghiên cứu

Đề đạt được những mục tiêu đề ra dé tài tiến hành nghiên cứu những vấn đề sau đây:

- Điều tra, nghiên cứu tình hình cơ bản của khu vực nghiên cứu

+ Điều kiện tự nhiên: vị trí địa lý; khí hậu; thủy văn; địa hình; đất đai

+ Điều kiện kinh tế - xã hội: dân số; lao dong; co sé ha tang phuc vu san

xuất, tình hình sản xuất

- Đánh giá những thuận lợi và khó khăn của điều kiện tự nhiên, điều kiện

kinh tế - xã hội đối với các mô hình sản xuất

- Tình hình sản xuất của các mô hình trên vùng đất đỏ bazan huyện Nghĩa Đàn

+ Mô hình nuôi ong mật

+ Mô hình chăn nuôi bò sữa - trồng cỏ

+ Mô hình sản xuất cây công nghiệp

+ Mô hình chuyên canh cây ăn quả

- Đề xuất một số mô hình sản xuất

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Đề tài nhằm nghiên cứu thực trạng sản xuất cũng như hiệu quả của một số

mô hình sản xuất chủ yếu hiện có của huyện Nghĩa Đàn Qua đó, chúng ta có cách nhìn đúng và tìm ra những hướng đầu tư hợp lí để phát triển và nhân rộng

mô hình sản xuất đạt hiệu quả kinh tế cũng như bền vững về mặt môi trường

Chuong I TONG QUAN TAI LIEU NGHIÊN CỨU

1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của khu vực nghiên cứu

1.1.1 Điều kiện tự nhiên

1.1.1.1 Vị trí địa lý

Huyện Nghĩa Đàn nằm trong khoảng từ 19°13' đến 19°33' vĩ độ Bắc và 105”18' đến 105”35' độ kinh đông

- Phía Bắc giáp tỉnh Thanh Hóa

- Phía Nam giáp huyện Tân kỳ và huyện Quỳnh Lưu

- Phía Đông giáp huyện Quỳnh Lưu và Tỉnh Thanh Hóa

- Phía Tây giáp huyện Quỳ Hợp

- Trung tâm huyện cách trung tâm thành phố vinh 85km

Nghĩa Đàn có diện tích tự nhiên là 75,578 ha, chiếm 4,5% tổng diện tích ụư

nhiên của tỉnh Nghệ An Có quốc lộ 48 chạy dọc xuyên suốt huyện, có đường mòn Hồ Chí Minh chạy ngang, điều kiện giao thông thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện

Với vị trí của mình Nghĩa Đàn có điều kiện phát huy tiềm năng đất đai cũng như các nguồn lực khác cho sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn nói riêng

và toàn tỉnh Nghệ An nói chung

1.1.1.2 Địa hình

Địa hình là yếu tố tác động đến sự tập trung dân cư, lao động và việc bố trí

cơ cấu cây trồng cũng như triển khai các mô hình sản xuất Nó có ảnh hưởng rõ rệt đến việc xây đựng mặt bằng đồng ruộng, thủy lợi và giao thông nội đồng Địa

hình còn là cơ sở để tính toán khả năng tưới tiêu, thiết kế hệ thống kênh mương

cho phù hợp với từng loại cây trồng

Nghĩa Đàn có địa hình khá thuận lợi so với các huyện trung du, miền núi của tỉnh Huyện có đồi núi không cao, thoải dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam,

bao quanh là các dãy núi có độ cao từ 300m đến 400m như Chuột Bạch, Cột Cờ,

Bỏ Bồ, Hòn Hương Vùng trung tâm gồm nhiều đãy đôi bát úp thấp và thoái,

xen kẽ giữa chúng là các thung lũng bằng phẳng với độ cao trung bình từ 50m đến 70m

Với đặc điểm địa hình bề mặt của huyện Nghĩa Đàn có 8,0% diện tích ụư nhiên là đồng bằng thung lũng, 65% là đồi núi thấp thoải, 27% là núi tương đối cao đã tạo cho địa phương nhiều vùng đất thoải bằng với quy mô diện tích lớn, thuận lợi để phát triển kinh tế nông - lâm nghiệp kết hợp có hiệu quả cao

1.1.1.3 Đặc điểm đất đai

Nghĩa Đàn có tổng diện tích tự nhiên là 75.578 ha Trong đó:

+ Đất nông nghiệp: 35.345 ha

+ Đất lâm nghiệp: 22.203 ha

+ Đất chưa sử dụng và sông suối, núi đá: 6.150 ha

Theo tài liệu cập nhật mới nhất của sở Tài nguyên - Môi trường Nghệ An thì Nghĩa Đàn có các loại đất chính thuộc hai nhóm lớn theo nguồn gốc phát

sinh: đất thủy thành và đất địa thành

Đặc điểm của một số loại đất

+ Đất nâu vàng phát triển trên vùng phủ sa cô tích lũy loại đất này được phân bố ở xã Nghĩa Minh, Nghĩa Mai, Nghĩa Lâm Hiện nay được trồng cây lương thực và cây ăn quả

+ Đất đốc tụ, đất feralit biến đối do trồng lúa hai loại đát này được phân bố

ở các xã Nghĩa Đức, Nghĩa Liên, Nghĩa Lâm, Nghĩa Mai, Nghĩa Mỹ, Nghĩa Hội,

Nghĩa Lợi, các nông trường (trước đây) Tây Hiếu 2, Cờ Đỏ

+ Đất feralit đỏ vàng phát triển trên đá mắc ma trung tính hay còn gọi là đất bazan phân bố tập trung ở các xã Nghĩa An, Nghĩa Liên, Nghĩa Tiến, Nghĩa Đức

và các nông trường Hiện nay loại đất này đã sử dụng 9.763 ha vào mục đích trồng cây công nghiệp lâu năm và cây ăn quả

+ Dat den trên đá típ tập trung chủ yếu ở Hòn EÉn (Tây Hiếu), Hòn Tuộc

(Đông Hiếu), các nông trường 1-5, 19-5 Đây là loại đất thích nghi với cây công

nghiệp dài ngày

+ Dat den cacbonat phan bé nhiéu ở xã Nghĩa Yên, Nghĩa Mai thích nghi với cây công nghiệp ngắn ngày, nhất là cay Mia

+ Đất feralit đỏ vàng phát triển trên núi đá vôi, đất feralit đỏ vàng phát triển trên đá phiến thạch và sét các loại đất này rất tốt thích nghỉ với nhiều loại cây

trồng

Tóm lại, nhóm đất thủy thành phân bố tương đối tập trung nên đã sử dụng

hầu hết để trồng cây lương thực, đất nâu vàng, đất dốc tụ là những loại đất thích hợp đề trồng các cây ăn quá có giá trị cao như: Cam, Nhãn, Mia nguyên liệu

Nhóm cây địa thành phân bố đều khắp trên toàn huyện với nhiều loại đất trên nhiều dạng địa hình và độ cao khác nhau, thích nghi với nhiều loại cây công nghiệp, cây ăn quả Đây là thế mạnh, là địa bàn lớn để phát triển lâu dài các

ngành kinh tế của huyện

Bang 1.1 Quy mô và cơ cấu các loại đất huyện Nghĩa Dan

Loại đất Diện tích | Tỷ lệ (%)/ Phân bố

(ha) tong diện

tích tự nhiên

+ Đất phù sa ven sông| 1.400 1,9 Hai bên sông Hiếu

được bồi đắp hàng năm

+ Đất phù sa không được | 4.110 5,6 Hai bên sông Hiếu

+ Dat déc tu, dat feralit | 4.872 6,6

+ Đất feralit đỏ vàng phát | 13.439 18,2

triển trên đá mắc ma trung 1.970 2,7

tính hay gọi là đất bazan 2.583 3,5 Nghia An, Nghĩa

+ Đất feralit đỏ vàng phát | 26.873 36,3 Nghia Yên, Nghĩa

Khí hậu là một thành phần quan trọng của hệ sinh thái đồng ruộng bao gồm:

ánh sáng, nhiệt độ, lượng mưa, không khí chứa CO;, H;O và O¿ Khí hậu cung

cấp năng lượng chủ yếu cho quá trình tạo thành chất hưu cơ, tao năng suất cho cây trồng Có tới 90% - 95% chất hữu cơ của cây là do quá trình quang hợp với

sự cung cấp của năng lượng ánh sáng mặt trời Cơ cấu cây trồng tận dụng cao

nhất điều kiện khí hậu sẽ cho tong san phẩm cao nhất, Vì vậy, có thê nói khí hậu

kà yếu tố quan trọng bậc nhất, hàng đầu của việc xác định cơ cau cây trồng cũng

như xây đựng các mô hình canh tác sản xuất Khí hậu cũng gây ra những khó

khăn không nhỏ cho sản xuất nông nghiệp như: Bão lụt, úng, hạn, nóng, lạnh Cơ cấu cây trồng, các mô hình canh tác sản xuất hợp lý là phải tránh được tác hại

của những hiện tượng đó

Nghĩa Đàn có khí hậu đặc trưng là nóng, 4m mưa nhiều vào mùa hè, khô

hanh lạnh về mùa đông, thích hợp với nhiều loại cây trồng tạo điều kiện phát triển nền sản xuất nông nghiệp đa dạng Nhiệt độ bình quân hàng năm là 23°C Lượng mưa bình quân là 1.591,7 mm, phân bố không đồng đều trong năm: tập

trung vào các tháng 8, 9 và 10 gây úng lụt ở các vùng thấp doc sông Hiếu Mùa khô lượng mưa không đáng kế do đó hạn hán kéo đài, có năm tới 2 đến 3 tháng

Rét trong vụ Đông Xuân, song hành với hạn là rét, sỐ ngày có nhiệt độ dưới 15°C

là trên 30 ngày, ảnh hưởng rất lớn tới sự sinh trưởng và phát triển của nhiều loại cây trồng Ngoài ra, gió Lào, bão, lốc, sương muối cũng gây tác hại không nhỏ cho nhiêu loại cây trông hàng năm của huyện

12

Qua bảng 1.3 cho thấy một số nhận xét về tình hình thời tiết của huyện

Nghĩa Đàn như sau:

Nhiệt độ:

- Nhiệt độ trung bình năm là 23”C

- Nhiệt độ cao tuyệt đối 41,6°C

- Nhiệt độ thấp tuyệt đối là 0,2°C

- Lượng mưa bình quân hàng nam 1591,7 mm

- Năm có lượng mưa cao nhất là 2749,2 mm

- Lượng bốc hơi nước hàng năm 835,2 mm, tháng lớn nhất 115,7 mm, tháng nhỏ nhất 37,l mm

Lượng mưa ảnh hưởng đến chế độ nước của đất, từ đó quy định cơ cầu cây trồng: Đất ngập nước thì trồng cây chụi nước, đất âm thì trồng cây trồng cạn, đất

it âm thì trồng cây chụi hạn

Thực tế cây ở đây ít khi bị ngập nước Địa hình và cầu trúc của đất cũng ảnh

hưởng đến chế độ nước của đất Đất đỏ Bazan có cấu trúc nhẹ, tơi xốp, kết cấu giữa các hạt đất không chặt chẽ, do vậy lượng nước bốc hơi hàng năm tương đối cao, ở tầng canh tác nước không cung cấp đủ cho cây trông Đó là một vẫn đề

khó khăn trong sản xuất nông nghiệp ở đây Bởi vậy, cần thiết phải có sự tác động của con người đầu tư cho các công trình thủy lợi, các thiết bị lay nước, tạo

điều kiện thuận lợi cho cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt, bên cạnh đó cần nắm được đặc tính sinh thái, nhu cầu về nước của cây trồng dé bé tri cay trồng

trên từng chân đất phù hợp.

Nhìn vào bảng 1.2 ta thấy lượng mưa có sự chênh lệch lớn giữa các tháng trong năm Lượng mưa bình quân cao nhất vào tháng 9 là 388 mm, thấp nhất vào tháng 12 là 12 mm Tăng đần từ tháng 1 đến tháng 8 đạt cao nhất vào tháng 9 rồi giảm dân từ tháng 10 đến tháng 1 Nhìn chung những năm gần đây lượng mưa

thường giảm dân

Độ âm không khí:

Qua bảng 2 cho thấy:

-Độ âm không khí bình quân là 86%

- Độ âm không khí trung bình cao 97%

- Độ âm trung bình thấp 65%

Như chúng ta đã biết, độ âm không khí liên quan đến sinh trưởng phát triển của cây trồng Độ âm không khí cao thì làm cho cây trồng thoát hơi nước khó khăn, độ 4m thấp kéo theo nhiệt độ cao làm cho cây trồng thoát hơi nước nhiều lúc đó cây sẽ gặp hạn Tuy nhiên, cũng có những cây trồng ưa thích độ

âm cao, cũng có những cây thích hợp với độ 4m thấp Để sắp xếp được cây trồng phù hợp với những mô hình canh tác sản xuất cần năm vững được diễn biến độ âm trong năm

Cũng như nhiệt độ, lượng mưa, độ am không khí không giống nhau giữa

các tháng trong năm Qua bảng 2 ta thấy độ âm không khí cao nhất vào tháng 9,

tháng 10, bình quân là 90% Độ âm thấp vào tháng 7 là 80% Độ âm thường liên

quan đến sự phát sinh, phát triển của nhiều loại sâu bện hại cây trồng Chăng hạn, như độ âm không khí quá cao làn tăng các loại bệnh do Phitopthora gây hại mạnh cho các cây vụ đông, bệnh lở cô rễ cho các cây bộ đậu Do vậy, cần thiết phải bố trí cơ cầu cây trồng cũng như những mô hình canh tác sản xuất phù hợp với từng mùa vụ để hạn chế tối đa ảnh hưởng xấu của độ âm lên đời sống của cây trồng [3]

Tóm lại, trong khi địa phương đang từng bước chuyển dịch co cau cây trồng, thay đổi dần những mô hình sản xuất không phủ hợp thì việc đánh giá tình

hình thời tiết khí hậu cũng là một nội dung quan trọng, góp phần xây dựng những

mô hình sản xuất, cơ cầu cây trồng hợp lí

1.1.1.5 Đặc điểm nguồn nước

- Nguồn nước bề mặt

Chủ yếu là từ sông Hiếu, sông Dinh và trên 50 chi lưu lớn nhỏ Sông Hiếu

là nhánh sông chính của hệ thống sông Cả, chảy qua địa phận huyện Nghĩa Đàn với chiều dài trên 50 km (từ ngã ba Dinh đến khe Đá) Tổng lưu lượng dòng chảy bình quân nhiều năm qua Nghĩa Đàn là 3,7 tỷ mỶ nước

+ Dòng chảy lớn nhất mùa lũ: 5810m”/s

+ Dòng chảy mùa kiệt chi dat: 13m3°/s

+ Sông Hiếu có 5 nhánh chảy vào đó là: Sông Sào: có lưu vực 160kmŸ, dai

34km Khe Cái: dài 23km Khe Hang: dài 23km Khe Diên: dài 16km Khe da:

đài I7km, có diện tích lưu vực 50km” Ngoài 5 nhánh trên còn có 43 khe suối nhỏ Ngoài ra, còn có trên 100 hồ đập thủy lợi với trữ lượng hàng chục thiệu mỶ

Đây là lợi thế về nguồn nước mặt cho phát triển kinh tế nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và là cơ sở cho việc xây dựng vùng du lịch sinh thái sau này

- Nguồn nước ngầm

Cho đến nay, chưa có tài liệu nào đánh giá chính thức về nguồn nước ngầm

ở huyện Nghĩa Đàn nhưng qua thực tế cho thấy mạch nước ngầm phục vụ các ngành sản xuất là rất lớn

1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

1.1.2.1 Tình hình sản xuất ngành nông nghiệp

Nông nghiệp là nghành kinh tế chính của Nghĩa Đàn Những năm qua nông nghiệp của huyện đã có sự phát triển tích cực trên cơ sở chú trọng khai thác và

phát huy lợi thế sinh thái nông nghiệp của vùng Tây Bắc Nghệ An, đất đai màu

mỡ Sản xuất nông nghiệp đã tạo được sự chuyên dịch quan trọng trong cơ cầu

sản xuất theo hướng phát triển hàng hóa Diện tích trồng các cây lâu năm và cơ cầu các giống lúa có chất lượng cao, quy mô gia súc, gia cầm, thủy sản đã có sự tăng trưởng đáng kể

Đắt nông nghiệp duoc sử dụng hợp lí và có hiệu quả hơn Diện tích gieo trồng cây lương thực có xu hướng giảm dân, cây công nghiệp, cây lâu năm tăng lên Đất đai được triển khai theo hướng mở rộng, thâm canh tăng năng suất cây trồng do vậy mà hiệu quả nông nghiệp được nâng cao

Năm 2006, tỉ trọng nông nghiệp chiếm 32,36% cơ cấu kinh tế chung của

toàn huyện Tổng sản lượng lương thực có hạt đạt 41.955 tấn, sản lượng một số

cây công nghiệp hàng năm đạt 1363,01 tấn (trong đó cây Vừng 24,2 tấn; cây Mía

660,408 tấn; cây Lạc 639 tấn, Đậu tương 39,4 tấn), sản lượng cây công nghiệp lâu năm là 18.770 tấn (trong đó Cà phê là 2.240 tắn - sản lượng Cà phê xuất khẩu đạt 550 tắn; Cao su đạt 1.300 tan va Cam dat 15.230 tan) Số lượng gia súc là

103.823 con ( Trâu 28.961 con, Bò 20.522 con, Lợn 54.350 con) Số lượng gia cầm là 607.000 con Sản lượng nuôi trồng thủy sản đạt 1951 tấn

1.1.2.2 Tình hình dân cư, dân số, lao động

+ Dân số

Tổng dân số tính đến ngày 31/12/2006 là 193.712 người chiếm gần 6,20%

dân số toàn tỉnh Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số là 41.730 khẩu với 8550

hộ Số còn lại là đồng bào của các huyện, tỉnh trong cả nước di cư xây dựng vùng

kinh tế mới từ năm 1960

Chất lượng lao động so với các huyện trong tỉnh, tỷ lệ được đào tạo có

nghiệp vụ chuyên môn là khá cao (chiếm 7,6% so với các nguồn lao động và

3,12% so với dân số)

Trong đó, Đại học 13%, trung học chuyên nghiệp 48%%, sơ cấp 39%, trên số người được đào tạo là 6.236 người

Lao động có việc làm ỗn định: 81,12%

Thiếu việc làm: 18,88%

1.1.3 Đánh giá chung những thuận lợi và khó khăn của điều kiện tự nhiên,

kinh tế - xã hội của huyện Nghĩa Đàn

+ Nghĩa Đàn là một cửa ngõ quan trọng về KT-XH của vung Tây Bắc Nghệ

An có vị trí chiến lược về an ninh quốc phong, là đầu mối thông thương buôn bán

- trao đối hàng hóa của cả khu vực Với lợi thế về mặt vị trí địa lí, đất đai, nguồn tài nguyên khoáng sản và các yếu tô tạo cho Nghĩa Đàn một thế đứng vững chắc trên con đường xây dựng KTXH phát triển ôn định - bền vững

+ Nghĩa Đàn có vị trí tương đối thuận lợi để giao lưu với các trung tâm kinh

tế - kĩ thuật của Nghệ An cũng như các tỉnh khác

+ Địa hình khá thuận lợi so với các huyện trung du và miền núi phù hợp cho việc trồng các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao cũng như nhiều loại cây công nghiệp

+ Tuy nhiên, lượng mưa lớn và tập trung vào vài tháng trong năm tạo ra mất cân đối nguồn nước cục bộ theo thời gian, gây tình trạng úng lụt và hiện tượng

xói mòn rửa trôi đất tại các vùng dốc Các tháng 8, 9 và 10 mưa nhiều, cường độ

mưa lớn có thê gây úng lụt ở các vùng thấp đọc sông Hiếu, ảnh hưởng nhiều đến sản xuất

+ Thành tích nỗi bật của ngành nông nghiệp trong những năm qua là sản

xuất lương thực vẫn ổn định và phát triển Đã hình thành các vùng chuyên canh

Trồng trọt đã có sự phát triển đúng hướng, từng bước sản xuất với thị trường bằng việc phát triển các loại cây có thị trường tiêu thụ ổn định

+ Trong lĩnh vực trồng trọt huyện đã tập trung đầu tư vào lĩnh vực nghiên

cứu và ứng dụng các tiến bộ khoa học kĩ thuật trong tưới tiêu, giống, phân bón, chuyên giao khoa học kĩ thuật, bên cạnh đó công tác khuyến nông cũng được

triển khai tốt nên năng suất cây trồng ngày một tăng nhanh

+ Nhiều giống mới năng suất cao đã được chuyền giao cho nông dân mang lại hiệu quả kinh tế cao trong trồng trọt

+ Bước đầu đã có sự gắn kết giữa sản phẩm nông sản với công nghiệp chế biến quy mô nhỏ ở khu vực nông thôn

1.2 Tình hình nghiên cứu

Hiện nay, nhà nước rất quan tâm phát triên những vùng có đất đỏ bazan nên

đã có những đề tài nghiên cứu, đánh giá để tìm ra những lợi thế, những điểm

mạnh của từng địa phương, từng vùng mà có những hướng xây dựng những mô hình canh tác sản xuất cho phù hợp Vừa phát huy hết tiềm năng sẵn có, vừa mang lại thu nhập cao, vừa bảo vệ đất và tài nguyên thiên nhiên

Nghĩa Đàn là một vùng có nguồn đất đỏ bazan của miền Trung nước ta,

đã xác định được thế mạnh của vùng là đất đỏ nên vào năm 1998 huyện Nghĩa

Đàn kết hợp với sở địa chính Nghệ An đã tiến hành "Quy hoạch sử dụng đất đai huyện Nghĩa Đàn thời kỳ 1998 - 2010" trong đó định hướng sử dụng đất nông nghiệp là: Trên 50% tổng quỹ đất của huyện được sử dụng đất đai trong đó, 11.000 ha đất trồng cây hang năm, cơ cấu đất trồng lúc ôn định là 2500 ha, đưa năng suất lúa bình quân toàn huyện lên 50 - 55 tạ/ha/năm Hình thành vùng

chuyên canh nguyên liệu Mía, Sẵn với quy mô 10.000 ha; 20.000 ha đất trồng cây

lâu năm (trên đất đỏ bazan) trồng cây công nghiệp dài ngày và cây ăn quả, cơ cấu cây Cao su là 8.000 ha, cây Cà phê là 5.000 ha, cây Cam là 3.100 ha; 3.000 ha đất trồng cơ chăn nuôi Bò và đất ao hồ mặt nước nuôi trồng thủy sản là 700 ha [5] Ngoài ra, Lê Đình Sơn, Nguyễn Lâm Toán đã bước đầu so sánh kết quả một

số mô hình sử dụng đất tại Phủ Quỳ Các ông đã đi sâu nghiên cứu về hiệu quả

kinh tế, phân tích khả năng cho năng suất, chất lượng sản phẩm của từng mô hình sản xuất, tác động của nó đến độ phì lâu bèn của đất, khả năng tiêu thụ sản phẩm Kết quả nghiên cứu tổng thể các mô hình sử dụng đất trồng cây lâu năm trên điện tích gần 100 ha đất nâu đỏ Bazan của trung tâm nghiên cứu cây ăn quả Phủ Quỳ cho phép đánh giá hiệu quả của chúng [13]

Trong nghiên cứu của các ông đã đánh giá mô hình sản xuất cam và mô hình Cà phê chè + Trâu + Keo dậu Cuba trên đất đỏ Bazan Đề cao vai trò của

các mô hình nông lâm kết hợp trong cải thiện độ phì nhiêu đất từ đó tăng hiệu quả kinh tế một cách ôn định và bền vững

Công trình nghiên cứu cây Cà phê ở Phủ Quy, Đoàn Triệu Nhạn đã phân tích, xác định vị trí của cây Cà phê trong cơ cấu cây trồng chính trên đất đỏ Bazan Phủ Quy [13]

Lê Đình Định 1988 - 1975 đã có nhiều công trình nghiên cứu về cây phân xanh và cây phủ đất ở Phủ Quỳ, ông đã tiến hành thí nghiệm mô hình trồng băng phân xanh trong các lô Cà phê trên đất đỏ Bazan đốc 10” ở đổi Tân Lập ( thuộc

xã Nghĩa Tân) và đi đến kết luận: " Biện pháp trồng băng phân xanh cũng không

đất tốt trong đó có đất đỏ Bazan, cây công nghiệp là cây Cao su, Cà phê, Chè,

cây ăn quả như Cam, trồng trên địa hình bằng phẳng, cây phát triển tốt, hiệu quả kinh tế cao Cây hoa màu lương thực được trồng xen hay trồng bãi ở địa hình thấp như: Ngô, Khoai, Lạc, các loại Đậu [1Š]

Cây Cam được xem là cây trồng chính trên đất đỏ Bazan ở nhiều vùng, đã

có rất nhiều công trình nghiên cứu về cây Cam ở nước ta: Lâm Quang Phổ

(1970), Trần Thế Tụ (1966, 1977), Phạm Thừa (1966) Nhận xết về bộ rễ Cam

trên một số loại đất ở Phủ Quy, Nghệ Tĩnh, Trần Thế Tụ cho hay: "Tương ứng

với bộ rễ ở dưới đất, phần trên mặt đất cây cam trên đất Bazan cũng phát triển

đầy đủ và khỏe mạnh hơn so với đất phiến thạch và đốc tụ" [61].

Qua các công trình nghiên cứu các tác giả đã khẳng định thích hợp hơn cả đối với cây Cao su là đất đỏ Bazan, đó cũng là loại đất lý tưởng đối với cây Cam

và cây Cà phê Mô hình sử dụng trên đất đỏ Bazan Phủ Quỳ - Nghệ An chủ yếu

là cây dài ngày với thứ tự ưu tiên là Cao su, Cam, Cà phê kết hợp trồng xen canh

trong thời kì kiến thiết cơ bản với Lạc, Đậu tương sẽ đem lại hiệu quả cao [58]

Cũng đã có rất nhiều nghiên cứu trên nhưng đồi dất đó Bazan có độ dốc từ tương đối cao đến cao, theo Nguyễn Tử Siêm, Thái Phiên: "Sự tạo thành sinh

khối nhanh và tốc độ khoáng hóa nhanh là ưu thế của vùng đất đôi cần được

nghiên cứu lợi dụng để bón phân nửa hoai, tủ gốc và trồng cây phủ đất Do đó

cần coi trọng cây họ Đậu thích đáng (thí dụ như Cà phê - Rừng hồn gian - Bạch đàn - Keo tai tượng là một mô hình cần được ap dung" [89]

Trên đây là những công trình nghiên cứu và sử dụng hiệu quả đất đỏ Bazan

trên quan điểm, phát triển lâu bền, được tiến hành trên diện rộng và đã đạt được

những thành tựu đáng kể Tuy nhiên các nghiên cứu chỉ mang tính chất chung chung chưa đi sâu vào hiệu quả kinh tế cũng như đi sâu vào tìm hiểu những mô

hình sản xuất cụ thể Hơn thế nữa điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của mỗi vùng khác nhau cần phải tìm ra những mô hình sản xuất phù hợp nhằm phát huy

tối đa những lơi thế của vùng Vì vậy "Đánh giá hiệu quả kinh tế của một số

mô hình sản xuất trên vùng đất đó bazan huyện Nghĩa Đàn-Nghệ An" là một

vấn đề thiết thực và đúng hướng nhằm đáp ứng nhu cầu rất bức bách của thực

tiễn sản xuất nông nghiệp hiện nay, góp phân phất triển nền nông nghiệp bền vững trên vùng đất đỏ Phủ Quỳ

Chương I PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài

Cây trồng, vật nuôi là đôi tượng sản xuất trong nông nghiệp, một nền nông nghiệp muốn tôn tại và phát triển thì phải có một hệ cơ cầu cây trồng, Vật nuôi; những mô hình sản xuất hợp lý đáp ứng những mục tiêu của người sản xuất và

phù hợp với điều kiện địa phương Một số nơi xây dựng được những mô hình sản

xuất hợp lý là thế mạnh của vùng dé phat triển kinh tế Do đó, trong quá trình sản xuất phải từng bước tìm ra được những mô hình sản xuất phù hợp nhất cho vùng

Hệ thống canh tác là tô hợp cây trồng được bé tri theo không gian và thời gian với hệ thống, biện pháp kỹ thuật được thực hiện nhằm đạt năng suất cao và

nâng cao độ phì của đất đai Hệ thống canh tác gồm nhiều hệ thống phụ: hệ thống trồng trọt, chăn nuôi, chế biến, tiếp thị được bố trí trong một hệ thống tương đối ôn định, phù hợp với mục tiêu của từng nông trại hay một tiểu vùng nông nghiệp

Quan điểm chủ yếu về hiệu quả kinh tế của các mô hình sản xuất

Xây dựng một nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa, hiệu quả và bền vững, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho nhân dân, thực hiện xây dựng nông thôn mới giàu đẹp, văn minh, phù hợp với quá trình đô thị hóa và hội nhập kinh

tế chính là khai thác tốt hiệu quả sản xuất của các mô hình

- Quan điểm phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa

Phát triển sản xuất hàng hóa là một quá trình tất yếu của nến nông nghiệp nước Văn kiện đại hội Dảng toàn quốc lần thứ IX (2000) đã chỉ rõ: "Định hướng phát triển ngành kinh tế nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và kinh tế nông thôn là: công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn theo hướng đây nhanh chuyển dịch cơ cấu cây trồng đây nhanh chuyền dịch cơ cấu ngành nghè,

cơ cấu lao động, hình thành nền nông nghiệp hàng hóa lớn phù hợp với nhu cầu thị trường và điều kiện sinh thái trên từng vùng

Để sản xuất nông nghiệp nhanh đạt hiệu quả cao cần phải thực hiện chuyên dịch và hoàn thiện các mô hình sản xuất theo hướng tăng nhanh các cây trồng

hàng hóa có giá trị kinh tế và tỉ suất cao, thực hiện nâng cao chất lượng giống, trình độ sản xuất thâm canh, áp dụng công nghệ tiên tiến Trước hết nông sản thực phẩm phải đảm bảo cung cấp đầy đủ cho nhu cầu phát triển của xã hội ngày càng tăng của thị trường trong nước, đồng thời phát triển phải quan tâm tới khả năng canh tranh của thị trường quốc tế để đây mạnh xuất khẩu Thực hiện đầu tư phát triển đa dạng hóa các sản phẩm nông nghiệp, nâng cao chất lượng nông sản phẩm nguyên liệu chế biến, xây dựng các vùng sản xuất rau hoa quả Đồng thời, đây nhanh công nghệ sau thu hoạch, công nghệ chế biến, công tác dự báo, tiếp thị, tiêu dùng sản phẩm theo đúng cung - cầu

- Quan điểm về hiệu quả kinh tẾ nông nghiệp

Hiệu quả kinh tế là mối tương quan so sánh giữa lượng kết quả thu được và lượng chi phí bỏ ra trong hoạt động sản xuất kinh doanh Kết quả thu được là phần giá tri thu nhập của sản phẩm đầu ra, lượng chi phí bỏ ra là phần giá trị của nguồn lực đầu vào Cần xem xét mối quan hệ tác động qua lại giữa hai đại lượng

đó Trên quan điểm chủ nghĩa Mác - lênin luận điểm của lí thuyết hệ thống thì bản chất của hiệu quả chính là biểu hiện của trình độ tiết kiệm thời gian, trình độ

sử dụng các nguồn lực Khi đó, ta có thể coi hiệu quả được xác định trong mỗi

quan hệ so sánh tối ưu giữa kết quả thu được và lượng chỉ phí đã bỏ ra trong điều kiện giới hạn về nguồn lực

Việc xác định được những mô hình sản xuất hợp lý cho một vùng, một khu vực sản xuất đảm bảo hiệu quả kinh tế đồng thời bảo vệ môi trường là mục tiêu

phát triển bền vững

2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

+ Địa điểm nghiên cứu: Đề tài được nghiên cứu tại huyện Nghĩa Đàn - Nghệ An

+ Thời gian nghiên cứu: Đề tài thực hiện từ ngày 01/07/2008 - 01/12/2009 2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1.Phương pháp điều tra, thu thập số liệu

Đề thực hiện đầy đủ các nôi dung nghiên cứu trên đây chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Dùng phương pháp điều tra, thu thập số liệu lưu trữ gốc về tình hình cơ bản của xã, huyện gồm có:

+ Điều kiện tự nhiên: địa hình, đất đai

+ Điều kiện kinh tế - xã hội: Dân só, lao động, thị trường

- Sử dụng phiếu điều tra được soạn sẵn để thu thập số liệu, thông tin can, dé cung cấp số liệu phục vụ cho mục đích và nôi dung nghiên cứu của đề tài

- Phỏng vấn cán bộ lãnh đạo địa phương dé thu thap số liệu về thực trạng sử dụng đất, các mô hình sản xuất, mức đầu tư, chỉ phí và hiệu quả kinh tế của một

số cây trồng chính

- Phỏng vấn 30 hộ nông dân ở mọi tầng lớp khác nhau nhưng chủ yêu là nhưng người có kinh nghiệm trong làm ăn, mỗi gia đình điều tra một phiếu 2.3.2 Phương pháp phân tích tổng hợp

Sau khi đã có số liệu điều tra thu thập được thì tiến hành phân tích đánh giá

Các số liệu được tông hợp thành các bảng biểu, dựa vào các tài liệu tham

khảo, dựa vào sự hiểu biết của bản thân qua quá trình học tập để phân tích đánh giá về mô hình sản xuất và hiệu quả của các mô hình sản xuất đó

2.3.3.Phương pháp xử lý số liệu

Số liệu nghiên cứu được xử lý bằng phần mềm Microsoft excel và SPSS với

các nội dung sau đây:

- Các chỉ tiêu tính toán đều quy về lha/năm

- Chi phí đầu tư = Giống + Vật tư phân bón + Thuế + Các chỉ phí khác

- Chi phí toàn chu kỳ = Chi phí thời kì KTCB + Chi phí TKKD ( một năm

kinh doanh* số năm)

+ Chi phi thoi ki KTCB

+ chi phi cho 1 nắm kinh doanh

+Dự tính chi phí toàn chu kì

- Chi tiêu năng suất

+ Năng suất bình quân một số năm

+ Dự tính năng suất bình quân toàn chu kì

- Doanh thu binh quân = năng suất bình quân * đơn giá

- Lợi nhuận bình quân = doanh thu bình quân - chi phi bình quân

Chương HI KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Đánh giá phân bồ sử dụng đất nông nghiệp của huyện Nghĩa Đàn

Đất đai là một trong những yếu tố cơ bản đề phát triển các ngành kinh tế xã

hội Việc đánh giá đất đai về mặt lượng và chất theo khả năng thích hợp với từng mục đích sử dụng có ý nghĩa hết sức quan trọng, là cơ sở dé định hướng sử dụng lâu dài, nhằm khai thác sử dụng đất tiết kiệm và hợp lý Ngược lại, nếu không

đánh giá đúng tiềm năng và khả năng thích ứng của từng loại đất với các mục

đích sử dụng thì hiệu quả sử dụng đất thấp, dẫn đến hủy hoại đất, gây hậu quả xấu cho môi trường sinh thái

- Diện tích đất nông nghiệp của huyện tương đối lớn, phân bố đều đối với các xã Quá trình sản xuất nông nghiệp liên quan chặt chã với các yếu tố tự nhiên như đặc điểm thổ nhưỡng, tính chất nông hóa của đất

- Đất nông nghiệp là nguồn dự trữ dồi dào về số lượng để cung cấp cho các ngành như: công nghiệp, dịch vụ thương mại, tiểu thủ công nghiệp, làng nghề truyền thống và các cơ sở hạ tầng phục vụ sinh hoạt văn hóa cũng như khám

bệnh của nhân dân

- Bố trí cơ cấu cây trồng hợp lí, thâm canh tăng vụ là biện pháp cần thiết cho ngành nông nghiệp cũng như việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích hợp đều nhằm mục đích chung là nâng cao giá trị thu nhập/ha đất canh tác theo hướng sản xuất hàng hóa

- Qua điều tra đánh giá thổ nhưỡng cũng như kinh nghiệm sản xuất hàng

năm cho thấy đất đai của huyện phù hợp với nhiều loại cây trồng cho giá trị kinh

tế cao như: Cam, Cà phê, Cao su

- Theo kết quả thông kê đất đai tính đến ngày 01/01/2007, huyện Nghĩa Đàn

có tổng diện tích đất tự nhiên là 75.268,37 ha, chiếm 4,56% tổng diện tích đất tự

nhiên của toàn tỉnh Nghệ An

- Đất nông nghiệp của toàn huyện là 57.895,66 ha chiếm 46,849% tông diện tích đất tự nhiên

Bảng 3.4 Diện tích, cơ cầu đất nông nghiệp của huyện Nghĩa Đàn năm 2007

1.1.3 Đất trồng cây hàng năm còn lại 20.077,10 34,68

2.1.1 Đất có rừng tự nhiên sản xuất 8.629,24 14,9 2.1.2 Đất có rừng trồng sản xuất 5.888,25 10,17

Qua bảng 3.4 cho thấy đất sản xuất nông nghiệp (35.252,10ha) có diện tích

lớn nhất trong các loại đất nông nghiệp, chiếm đến 60,89% tổng diện tích đất

nông nghiệp của Huyện, tiếp theo là đất lâm nghiệp (22.236,29ha) chiếm 38,41%, đất nuôi trồng thủy sản và đất nông nghiệp khác chiếm một tỷ lệ vô

cùng nhỏ trong tổng diện tích đất nông nghiệp (0,6% và 0,1%)

Trong đất sản xuất nông nghiệp, đất trồng cây hàng năm (24.025,23ha)

chiếm một tỷ lệ tương đối lớn là 41,50% tổng diện tích đất nông nghiệp, còn đất trồng cây lâu năm (11.226,87ha) chỉ chiếm 19,39%

Qua bảng 3.1 cũng cho thấy lúa không phải loại cây trồng chính của vùng

này vì diện tích rất nhỏ (3.698,97ha) chiếm 6,39% tổng diện tích đất nông

nghiệp Loại cây trồng chính của Nghĩa Đàn là các loại cây hoa màu và cây

nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp như mía, dứa, với tong dién tich la

20.077,10ha chiếm 34,68% tổng diện tích đất nông nghiệp

Như vậy trong cơ cấu đất nông nghiệp của huyện Nghĩa Đàn, đất sản xuất nông nghiệp chiếm tý trọng rất lớn, trong đó đất trồng cây hoa màu và các loại cây làm nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp là chủ yếu

3.2 Đánh giá hiệu quả sản xuất của một số mô hình chú yếu

Phát triển kinh tế theo mô hình sản xuất, đặc biệt là những mô hình sản xuất kết hợp là một cách làm ăn mới và hiệu quả nhất đang được Đảng và nhà nước khuyến khích phát triển Các mô hình sản xuất này thường tận dụng được tối đa nguồn lực sẵn có, tạo ra hiệu quả kinh té đồng bộ

Sự kết hợp hài hòa giữa các thành phần làm cho năng suất từng thành phần

tăng lên dẫn đến năng suất của cả mô hình rất cao như: mô hình VAC, nuôi ong, trông cỏ sữa - chăn nuôi bò

Các mô hình canh tác sản xuất hợp lí sẽ đem lại cho người dân nguồn thu

nhập cao, tận dụng được tối đa nguồn tài nguyên thiên nhiên, phát triển được một nên nông nghiệp bền vững

3.2.1 Mô hình sản xuất: Trồng cây công nghiệp

3.2.1.1 Tình hình sản xuất cây công nghiệp

Với lợi thế điều kiện đất đai, khí hậu thuận lợi cho Nghĩa Đàn trồng các loại

cây công nghiệp Cây Cao su, cây Cà phê, cây Mía được xem là 3 cây trồng chính chủ đạo trong cơ cấu cây trồng

Bang 3.5 Dién bién dién tich - năng suất - sản lượng của một sô cây trông chính qua các nắm

- Dién tich cho san pham (Ha) | 10.728] 11.298] 10.759} 10.258) 10.490

- Năng suất (Tắn/ha) 5583| 54,/20| 55,00] 53,80| 62,96 -Sản lượng (Tắn) 598.988|621.401|591.745|551.880|660.408

- Năng suất (Tắn/ha) 1,19} 1,22} 162 0,67 1,31

tuong |- Nang suat (Tan/ha) 0,48] 0,46] 0,51) 0,38] 0,61

- Năng suất (Tắn/ha) 0,43 0,5) 0,48} 0,12} 1,44

Cà phê |- Diện tích hiện có (Ha) 2923| 2317| 2221 2443| 1830

- Diện tích cho sản phẩm (Ha) | 1262| 825] 1091| 1203) 1209

Cao su |- Diện tích hiện có (Ha) 1772} 1922} 1798| 2094) 2548

- Diện tích cho sản phẩm (Ha) 202 630 650 670} 1138

+ Đôi với cây lâu năm

Cây Cao su : Đây là loại cây đễ trồng, chịu hạn, dễ đồ gãy khi có bão nhưng

khả năng tái sinh nhanh nên có tác dụng phòng hộ cao, chu kì kinh tế dài, đầu tư

không lớn nên diện tích đang dần mở rộng và ổn định Tuy nhiên giai đoạn từ