Luận án quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận cdio tại các trường đại học bắc miền trung

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOVIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH THEO TIẾP CẬN CDIO TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC BẮC MIỀN TRUNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH THEO TIẾP CẬN CDIO TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC BẮC MIỀN TRUNG

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

TRẦN HẢI NGỌC

QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGÀNH

QUẢN TRỊ KINH DOANH THEO TIẾP CẬN CDIO

TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC BẮC MIỀN TRUNG

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 9 14 01 14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

Hà Nội, 2023

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kếtquả nghiên cứu được trình bày trong Luận án là trung thực, khách quan vàchưa từng được bảo vệ ở bất kỳ học vị nào; các thông tin trích dẫn trongLuận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả Luận án

Trần Hải Ngọc

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu, hoàn thành luận án, tác giả đãnhận được sự hướng dẫn giúp đỡ, động viên của quý Thầy, Cô và bạn bèđồng nghiệp, gia đình

Với lòng kính trọng tác giả xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban lãnhđạo Viện cùng toàn thể cán bộ, giảng viên, viên chức Viện Khoa học Giáodục Việt Nam đã động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôihoàn thành chương trình đào tạo Tiến sĩ và hoàn thành luận án

Đặc biệt, với tình cảm chân thành nhất, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơnsâu sắc đến PGS.TS Phan Văn Nhân và GS.TS Lê Anh Vinh, là nhữngngười thầy, người hướng dẫn khoa học đã thường xuyên chỉ bảo, tận tìnhhướng dẫn giúp đỡ tác giả trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án

Tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, bạn bè đồng nghiệp

đã động viên khích lệ, hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học chương trình Tiếnsĩ

Chắc chắn trong luận án sẽ còn nhiều thiếu sót, tác giả kính mongnhận được sự góp ý, giúp đỡ của quý Thầy, Cô để hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả Luận án

Trần Hải Ngọc

Cách mạng công nghiệp 4.0

Công nghệ thông tin Chương trình đào tạo Chương trình môn học Đại học

Điểm trung bình Đơn vị sử dụng lao động Giáo dục đại học

Giáo dục và Đào tạo Giảng viên

Mô hình dạy học Nguồn nhân lực Quản trị kinh doanh Sinh viên

Xã hội

MỤC LỤC

Lời cảm ơn 4

Danh mục bảng biểu 10

Danh mục hình vẽ, biều đồ 12

Phần mở đầu 13

1 Lý do chọn đề tài 13

2 Mục đích nghiên cứu 16

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 16

3.1. Khách thể nghiên cứu 1

7 3.2. Đối tượng nghiên cứu 1

7 4 Giả thuyết khoa học 17

5 Nội dung và phạm vi nghiên cứu 17

5.1. Nội dung nghiên cứu 1

7 5.2. Phạm vi nghiên cứu 1

7 6 Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu 17

6.1. Cách tiếp cận nghiên cứu 1

8 6.2. Phương pháp nghiên cứu 1

9 7 Nhiệm vụ nghiên cứu 20

8 Những luận điểm cần bảo vệ 20

9 Nơi thực hiện đề tài 21

viện khoa học giáo dục việt nam .21

10 Đóng góp mới của luận án 21

11 Bố cục của luận án 22

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO 23

1.1 Tổng quan về nghiên cứu vấn đề 23

1.1.1 Các nghiên cứu về chương trình đào tạo theo tiếp cận CDIO 2

3 1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý chương trình đào tạo theo tiếp cận CDIO 2

8 1.1.3 Đánh giá chung và những vấn đề đặt ra cần giải quyết 3

3 1.2 Một số vấn đề về chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO 35

1.2.1 Nhu cầu của thị trường lao động đối với đào tạo ngành quản trị kinh doanh 35

1.2.2 Chương trình đào tạo với tiếp cận CDIO 38

1.2.2.1 Khái niệm chương trình đào tạo 38

1.2.3 Quan điểm tiếp cận và mục tiêu tổng quát về đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO 47

1.2.4 Điều chỉnh các tiêu chuẩn của CDIO phù hợp với chương trinh đào tạo ngành quản trị kinh doanh 51

1.3 Quản lý chương trinh đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO 55

1.3.1.2 Quản lý giáo dục 57 1.3.1.3 Quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO 58 1.3.2 Các chủ thể quản lý chương trình đào tạo ngành QTKD theo tiếp cận CDIO 62

1.3.3 Nội dung quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận

CDIO 63

1.3.3.1 Tổ chức hình thành ý tưởng phát triển chương trình đào tạo ngành quản trị kinh

6

doanh theo tiếp cận CDIO 64

1.3.3.2 Chỉ đạo thiết kế chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO 65

1.3.3.3 Tổ chức triển khai chương tình đào tạo quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO 71 1.3.3.4 Tổ chức đánh giá, lấy phản hồi, điều chỉnh, cải tiến chương trình đào tạo theo tiếp cận CDIO 76

1.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO 79

1.4.1 Yếu tố nhận thức 79

1.4.2 Yếu tố năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý 80

1.4.3 Yếu tố năng lực của những người tham gia vào thực hiện chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh 80

1.4.4 Yếu tố cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo 80

1.4.5 Yếu tố hệ thống các văn bản pháp lý 81

1.4.6 Yếu tố tham gia của các lực lượng cộng đồng 81

Chương 2 Thực trạng quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO tại một số trường đại học Bắc miền Trung 84

2.1 Khái quát về khu vực Bắc miền Trung 84

2.1.1 Khái quát về kinh tế - xã hội khu vực Bắc miền Trung 84

2.1.2 Tình hình sản xuất – kinh doanh khu vực Bắc miền Trung 85

2.1.3 Đặc điểm của một số trường đại học khảo sát 86

2.1.3.1 Trường Đại học vinh 86

2.1.3.2 Trường Đại học Hà Tĩnh 88

2.2 Tổ chức khảo sát, đánh giá thực trạng 89

2.2.1 Mục tiêu khảo sát, đánh giá 89

2.2.2 Nội dung và khung tiêu chí đánh giá 90

2.2.3 Đối tượng khảo sát 92

2.2.4 Phương pháp đánh giá 92

2.2.5 Phạm vi khảo sát 93

2.3 Thực trạng yêu cầu của thị trường lao động với nghề quản trị kinh doanh 93

2.4 Thực trạng chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh của một số trường khu vực Bắc miền Trung 97

2.4.1 Thực trạng cách thức quản lý chương trình đào tạo nganh quan tri kinḥ doanhError! Bookmark no ̀€ ̀• 2.4.2 Thực trạng mục tiêu, chuẩn đầu ra chương trình đào tạo nganh quan tri kinḥ doanh97 ̀€ ̀• 2.4.2.1 Thực trạng mục tiêu chương trình đào tạo nganh quan tri kinḥ doanh 98

̀€ ̀• 2.4.2.2 Thực trạng chuẩn đầu ra chương trình đào tạo nganh quan tri kinḥ doanh 99

̀€ ̀• 2.4.3 Thực trạng cấu trúc nội dung chương trình đào tạo nganh quan tri kinḥ doanh 100

̀€ ̀• 2.4.4 Thực trạng phương pháp và hình thức tổ chức đào tạo nganh quan tri kinḥ doanh101 ̀€ ̀• 2.4.5 Thực trạng phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả đào tạo nganh quan tri kinḥ doanh ̀€ ̀•

2.5 Thực trạng quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh của một số trường khu vực Bắc miền Trung theo tiếp cận CDIO đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động 105

2.5.1 Thực trạng tổ chức hình thành ý tưởng phát triển chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO 10

5 2.5.2 Thực trạng chỉ đạo thiết kế chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO 11

7

2.5.2.4 Thực trạng thiết kế các trải nghiệm lập đề án/kế hoạch - triển khai trong CTĐT

ngành quản trị kinh doanh 11

1 2.5.3.3 Thực trạng tổ chức học tập chủ động 12

3

2.5.3.4 Thực trạng nâng cao năng lực giảng dạy chung; năng lực về kỹ thuật, nghiệp vụ

quản trị kinh doanh của giảng viên 12

4

2.5.4 Thực trạng tổ chức đánh giá, lấy phản hồi, điều chỉnh, cải tiến ctđt theo tiếp cận

CDIO 12

6 2.5.4.1 Thực trạng tổ chức đánh giá kết quả học tập sinh viên 12

6 2.5.4.2 Thực trạng tổ chức kiểm định chương trình đào tạo 12

8

2.6 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh của một số trường khu vực Bắc miền Trung theo tiếp cận CDIO đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động 130 2.7 Đánh giá chung thực trạng quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh của một số trường khu vực Bắc miền Trung theo tiếp cận CDIO đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động 133

2.7.1 Kết quả đạt được 13

3 2.7.2 Một số tồn tại và nguyên nhân 13

1 3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và toàn diện 14

2 3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 14

3.1.6 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 14

3

3.2 Các giải pháp quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO tại một số trường đại học Bắc miền Trung 143 3.2.1 Tổchức rà soát, điều chỉnh, bổ sung chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo ngành

quản trị kinh doanh đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động 143

3.2.2 Chỉ đạo thiết kế chương trình đào tạo quản trị kinh doanh theo hướng học tập chủ

động và thiết kế đa dạng trải nghiệm học tập cho sinh viên 14

7 3.2.3 Đềxuất bô ̣tiêu chuẩn quản lýchương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo các tiêu chuẩn CDIO 150

3.2.4 Tổchưc nâng cao năng lưc ̣ phat triển va vâṇ hanh chương trinh đao taọ theo tiếp

chương trình đào tạo ngành qtkd theo tiếp cận CDIO 165

3.2.6 Chỉ đạo kiểm tra, đánh giá sinh viên theo chuẩn đầu ra 170

3.3 Mối quan hệ giữa các giải pháp

176 8

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp 179

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm

179 3.4.2 Nội dung khảo nghiệm

179 3.4.3 Đối tượng tham gia khảo nghiệm

180 3.4.4 Phương pháp khảo nghiệm

180 3.4.5 Kết quả khảo nghiệm

181 3.5 Thử nghiệm giải pháp đề xuất 189

3.5.1 Mục đích thử nghiệm

189 3.5.2 Địa bàn, đối tượng tham gia thử nghiệm

190 3.5.3 Quy trình thử nghiệm

190 3.5.4 Kết quả thử nghiệm

192 Kết luận và khuyến nghị 199

1 Kết luận 199

2 Khuyến nghị 201

2.1 Đối với bộ GD & ĐT

201 2.2 Đối với các trường đại học khu vực Bắc miền Trung

201 Tài liệu tham khảo 203

I Tài liệu tham khảo tiếng Việt 203

II Tài liệu tham khảo tiếng Anh 209

Bài báo khoa học đã công bố liên quan đến Luận án của NCS……… 217

Phụ lục 218

Phụ lục 1: 218

Phụ lục 2: 231

Phiếu khảo sát 231

Phụ lục 3: 244

9

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1 1 Bảng so sánh các giai đoạn phát triển và triển khai sản phẩm của ngành

kỹ thuật và ngành quản trị kinh doanh 49

Bảng 1.2 Vai trò của các chủ thể trong quản lý chương trình đào tạo ngành Quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO ………… ……… …… 63 Bảng 2 1 Quy mô HS, SV, học viên, nghiên cứu sinh trường Đại học Vinh theo bậc học, loại hình đào tạo trong 5 năm, từ 2015 đến 2019 87

Bảng 2 2 Số liệu tuyển sinh, quy mô đào tạo giai đoạn 2016-2019 89

Bảng 2 3 Mức độ đánh giá kết quả lựa chọn từng nội dung theo ĐTB 92

Bảng 2 4 Thống kê khách thể tham gia khảo sát 92

Bảng 2 5 Nhu cầu năng lực nghề nghiệp “quản trị kinh doanh” đáp ứng yêu cầu thị trường lao động 94

Bảng 2 6 Đánh giá mức độ thực hiện và kết quả thực hiện các phương pháp đào tạo ngành QTKD 102

Bảng 2 7 Thực trạng tổ chức hình thành ý tưởng phát triển chương trình đào tạo ngành QTKD theo tiếp cận CDIO 108

Bảng 2 8 Thực trạng xác định chuẩn đầu ra ngành QTKD theo tiếp cận CDIO 110

Bảng 2 9 Thực trạng xây dựng chương trình đào tạo QTKD theo hướng tích hợp113 Bảng 2 10 Thực trạng thiết kế, xây dựng môn học nhập môn về quản trị kinh doanh theo bối cảnh giáo dục thực hành nghề nghiệp 115

Bảng 2 11 Thực trạng thiết kế các trải nghiệm lập đề án/kế hoạch - triển khai trong CTĐT ngành QTKD 117

Bảng 2 12 Thực trạng trang bị, đầu tư mua sắm, xây dựng cơ sở vật chất để học tập kỹ năng và thực hành nghề nghiệp 119

Bảng 2 13 Thực trạng thiết kế, xây dựng các trải nghiệm học tập tích hợp 121

Bảng 2 14 Thực trạng tổ chức học tập chủ động 123 Bảng 2 15 Thực trạng nâng cao năng lực giảng dạy chung; năng lực về kỹ thuật,

Bảng 2 16 Thực trạng tổ chức đánh giá kết quả học tập sinh viên 126

Bảng 2 17 Thực trạng tổ chức kiểm định chương trình đào tạo 128

Bảng 2 18 Đánh giá những yếu tố tác động đến quản lý chương trình đào tạo ngành QTKD theo tiếp cận CDIO tại các trường đại học khu vực Bắc miền Trung130 Bảng 3 1 Thống kê khách thể tham gia khảo sát 180

Bảng 3 2 Mức độ đánh giá kết quả lựa chọn từng nội dung theo ĐTB 181

Bảng 3 3 Kết quả đánh giá về tính cần thiết của các giải pháp quản lý 181

Bảng 3 4 Kết quả đánh giá về tính khả thi của các giải pháp quản lý 184

Bảng 3 5 Mối tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp quản lý đề xuất 186

Bảng 3 6 Mức độ đánh giá kết quả lựa chọn từng nội dung theo ĐTB 192

Bảng 3 7 Kết quả đánh giá trước thử nghiệm và sau thử nghiệm 193

DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỀU ĐỒ

Hình 1 1 Biểu tượng của đề xướng/giải pháp tổng thể CDIO 40

Hình 1 2 Triển khai phương pháp tiếp cận CDIO 43

Hình 1 3 Đánh giá chương trình và các tiêu chuẩn CDIO 46

Hình 1 4 Các chức năng của quản lý 60

Biểu đồ 2 1 Đánh giá nhu cầu năng lực nghề nghiệp “quản trị kinh doanh” đáp ứng yêu cầu thị trường lao động……… 96

Biểu đồ 2 2 Đánh giá kết quả thực hiện các phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả đào tạo ngành QTKD 105

Biểu đồ 2 3 Đánh giá những yếu tố tác động đến quản lý CTĐT ngành QTKD theo tiếp cận CDIO tại các trường đại học khu vực Bắc miền Trung 131

Biểu đồ 3 1 Kết quả đánh giá về tính cần thiết của các giải pháp quản lý đề xuất 183 Biểu đồ 3 2 Kết quả đánh giá về tính khả thi của các giải pháp quản lý 185

Biểu đồ 3 3 Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp quản lý 189

Biểu đồ 3 4 Kết quả đánh giá trước thử nghiệm và sau thử nghiệm giải pháp quản lý 195

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, trước yêu cầu ngày càng cao của xã hộiđối với giáo dục, Đảng và Nhà nước đã tập trung đưa ra những quyết sáchlãnh đạo, đầu tư cho giáo dục nhằm đưa chất lượng giáo dục và đào tạo củaViệt Nam từng bước phát triển ngang tầm với khu vực và thế giới Nghị

quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII nêu rõ: “Tạo đột phá trong đổi mới căn

bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài Thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng mạnh mẽ thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, chú trọng một số ngành, lĩnh vực trọng điểm, có tiềm năng, lợi thế để làm động lực cho tăng trưởng theo tinh thần bắt kịp, tiến cùng và vượt lên ở một số lĩnh vực so với khu vực và thế giới”.

Để thực hiện được mục tiêu nói trên, con đường của giáo dục đại học ViệtNam trong thời đại trí thức ngày nay, tất yếu phải gắn liền với hội nhập quốc

tế, khi càng cấp thiết hơn đáp ứng thị trường lao động trong bối cảnh CMCN4.0 Mục tiêu đặt ra là đổi mới và hội nhập trên cơ sở vẫn phải giữ đượcnhững nét đặc thù của giáo dục Việt Nam, đồng thời tiệm cận được các tiêuchuẩn chung của thế giới Do đó, cần phải lấy những kinh nghiệm, chuẩnmực và giá trị quốc tế tiên tiến làm cơ sở và đích đến cho nền giáo dục củaViệt Nam Như vậy, cần phải quốc tế hóa nhanh chóng và toàn diện nền giáodục nước nhà nói chung và giáo dục đại học nói riêng để tạo ra những thế hệngười Việt Nam mới, thành thạo các kỹ năng sống, làm việc và cạnh tranh

có văn hóa trên phạm vi toàn cầu

Một trong các hướng đi chủ đạo trong quá trình hội nhập quốc tếchính là việc đổi mới các phương pháp, chương trình đào tạo theo hướng hộinhập quốc tế Trong đó việc tiếp cận với phương pháp đào tạo theo CDIO là

một trong những mô hình đang được Bộ Giáo dục & Đào tạo và nhiềutrường trên cả nước nghiên cứu áp dụng CDIO được viết tắt của cụm từtiếng Anh Conceive - Design - Implement - Operate, có nghĩa là: hình thành

23 tưởng, thiết kế ý tưởng, thực hiện và vận hành, khởi nguồn từ Viện Côngnghệ MIT (Hoa Kỳ) [50, 79,105, 120] Cho đến nay, mô hình này được cáctrường đại học, cao đẳng trên thế giới áp dụng ngày càng nhiều Về bản chất,CDIO là một giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu xã hộitrên cơ sở xác định chuẩn đầu ra, từ đó thiết kế chương trình và kế hoạchđào tạo Về tổng thể, CDIO có thể áp dụng để xây dựng quy trình chuẩn chonhiều lĩnh vực đào tạo khác nhau ngoài ngành đào tạo kỹ sư, bởi lẽ nó đảmbảo khung kiến thức và kỹ năng, chẳng hạn áp dụng cho khối ngành kinh tế,

quản trị kinh doanh Cho nên, có thể nói CDIO thực chất là một giải pháp

nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu xã hội, trên cơ sở xác định

chuẩn đầu ra, từ đó thiết kế chương trình và kế hoạch đào tạo một cách hiệuquả Như vậy việc xây dựng chương trình đào tạo cho các ngành kinh tế -quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO là giải pháp cần thiết, phù hợp vớimục tiêu và các giải pháp hội nhập hóa giáo dục đại học Việt Nam

Tuy nhiên, hiện tại vẫn còn có một số vấn đề còn chưa được quan tâmnghiên cứu đúng mức, nhằm đưa ra các luận cứ khoa học và lịch sử để từ đó

có các giải pháp hiệu quả nâng cao chất lượng quản lý chương trình đào tạotheo tiếp cận CDIO ở Việt Nam Một số vấn đề còn tổn tại gồm:

Thứ nhất, cơ sở lý thuyết về quản lý chương trình đào tạo theo tiếpcận CDIO thì chưa được nghiên cứu hệ thống một cách đầy đủ và cụ thể chotừng nhóm bối cảnh khác nhau Các nghiên cứu trường hợp liên quan đếngiáo dục đào tạo ở các trường đại học Việt Nam được tiếp cận ở mức độ cả

hệ thống hoặc trên một phương diện tiếp cận chung cho cả hệ thống giáo dục

nghiên cứu tổng quát về đào tạo theo tiếp cận CDIO đối với nhóm này chưađược nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu [59, 61, 67].

Thứ hai, các nghiên cứu trong nước về quản lý chương trình đào tạotheo tiếp cận CDIO, đối với vấn đề cơ sở lý thuyết thì chỉ mới được trìnhbày ở dạng tổng thuật chung chung hoặc nếu đi sâu chỉ mới tập trung vàomột số nội dung cụ thể của công tác quản lý chương trình đào tạo Hiện chưa

có các nghiên cứu mang tính hệ thống, theo hướng tiếp cận quản lý chươngtrình đào tạo dưới góc độ của quản lý học (bao gồm các bước: Lập kế hoạch;

Tổ chức triển khai kế hoạch; Chỉ đạo điều hành; Kiểm tra, đánh giá, điềuchỉnh chương trình và kết quả đào tạo) [52, 54, 107] Trong khi đó để tạo ra

sự thay đổi, chuyển biến lớn khi chuyển từ mô hình đào tạo này sang một

mô hình đào tạo mới không chỉ ở dừng lại những yêu cầu, nhiệm vụ chungcho từng khía cạnh mà ngay chính mỗi đối tượng liên quan đến nội dunghoạt động đó cũng cần có sự thay đổi từ nhận thức đến hành động để tạo ranhững mối quan hệ công việc cho phù hợp với yêu cầu của phương thức đàotạo mới… Cách tiếp cận này chưa thấy được đề cập rõ ràng trong các nghiêncứu trong nước

Thứ ba, các công trình nghiên cứu mới chỉ tập trung chủ yếu đối vớicác trường đại học kỹ thuật [35, 71] Đối với khối ngành quản trị kinh doanhcòn chưa có nhiều nghiên cứu kể cả về nghiên cứu tổng quát nói chung, đặcbiệt là nghiên cứu về quản lý chương trình đào tạo khối ngành quản trị kinhdoanh nói riêng

Thứ tư, các nội dung về đánh giá hiệu quả quản lý chương trình đàotạo theo tiếp cận CDIO chưa được nghiên cứu sâu, chưa xây dựng được cácnguyên tắc cũng như khung tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả quản lý chươngtrình đào tạo theo tiếp cận CDIO (12 tiêu chuẩn của CDIO)

Thứ năm, hiện nay có nhiều tiếp cận trong chương trình giáo dục đạihọc nhưng đối với đào tạo ngành Quản trị kinh doanh thì lựa chọn tiếp cận

CDIO là phù hợp nhất vì đào tạo theo tiếp cận CDIO gắn với phát triển mộtchương trình bậc đại học căn cứ vào nhu cầu sử dụng nguồn nhân lực của thịtrường lao động Các trường đại học khu vực Bắc miền Trung cũng đã xácđịnh việc xây dựng và quản lý chương trình đào tạo đại học cho ngành quảntrị kinh doanh theo tiếp cận CDIO là giải pháp cần thiết, phù hợp với mụctiêu và các giải pháp hội nhập hóa giáo dục đại học Việt Nam đáp ứng yêucầu của thị trường lao động Tuy nhiên, quá trình triển khai, thực hiện vẫncòn lúng túng, còn gặp nhiều khó khăn, bất cập; đội ngũ am hiểu về CDIOtrong các trường còn ít và chưa có kinh nghiệm; năng lực quản lý chươngtrình đào tạo (CTĐT) theo tiếp cận CDIO chưa cao.

Ngoài ra, trong quá trình rà soát, điều tra tìm hiểu về chương trìnhchúng tôi phát hiện chưa công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện vàđầy đủ về quản lý chương trình đào tạo cho chuyên ngành quản trị kinhdoanh tại các trường đại học tại Việt Nam nói chung và khu vực Bắc miềnTrung nói riêng Từ những phát hiện đó cho phép khẳng định việc nghiên

cứu đề tài luận án: “Quản lýchương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO tại các trường đại học Bắc miền Trung”, là cấp

thiết để góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo ngành quản trị kinhdoanh bậc đại học, đáp ứng yêu cầu thị trường lao động hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, phân tích, đánh giá thực trạng vềchương trình đào tạo và quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinhdoanh ở một số trường đại học khu vực Bắc miền Trung Từ đó, đề xuấtđược giải pháp quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theotiếp cận CDIO nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo ngànhquản trị kinh doanh bậc đại học, đáp ứng yêu cầu thị trường lao động trongbối cảnh CMCN 4.0 hiện nay

3.1 Khách thể nghiên cứu

Chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cậnCDIO đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động

4 Giả thuyết khoa học

Nếu hiệu trưởng trường đại học tổ chức rà soát lại yêu cầu của thịtrường lao động về nghề quản trị kinh doanh, điều chỉnh bổ sung chuẩn đầu

ra phù hợp; Chỉ đạo thiết kế chương trình theo chuẩn đầu ra mới; Xây dựngđược bộ tiêu chí quản lí chương trình đào tạo tương ứng; đồng thời cóphương án đảm bảo nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học đủ điềukiện vận hành chương trình đào tạo đã thiết kết thì sẽ góp phần nâng caochất lượng đào tạo ngành quản trị kinh doanh của các trường đại học trongkhu vực, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường lao động, đặc biệt trong bốicảnh CMCN 4.0 hiện nay

23 Nội dung và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nội dung nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu quản lýchương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động

5.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian điều tra, khảo sát: Nghiên cứu thực trạng quản lýchương trình đào tạo và khảo sát, điều tra tại một số trường đại học Bắcmiền Trung (Trường ĐH Vinh; Trường ĐH Hà Tĩnh) đối với các đối tượng

có liên quan (Cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên, các đơn

vị sử dụng sinh viên tốt nghiệp…)

23 Phạm vi về thời gian: Đề tài được chúng tôi tiến hành nghiên cứu

từ năm 2018 đến năm 2021

24 Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu

6.1 Cách tiếp cận nghiên cứu

23Tiếp cận hệ thống: Hệ thống là một tổng thể và được tạo thành bởi

nhiều thành tố có mối quan hệ mật thiết, tác động qua lại lẫn nhau, nên khithay đổi một thành tố sẽ dẫn đến sự thay đổi của cả hệ thống Vì vậy, nghiên

cứu “Quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận

CDIO tại các trường đại học Bắc miền Trung” cần quan tâm đến mối quan

hệ mật thiết giữa việc quản lý chương trình đào tạo với các đặc trưng củaCDIO Ngoài ra, cần quan tâm đến các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản

lý chương trình đào tạo đại học

đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO, cần đặt trong các mốiquan hệ “cung - cầu” tác động qua lại giữa nhà trường (cung nhân lực/nguồnnhân lực) và thị trường lao động hay bên sử dụng nhân lực (cầu nhânlực/nguồn nhân lực); Đây cũng là đặc trưng trong đào tạo theo tiếp cậnCDIO, do đó

cần phải làm rõ nội dung cơ bản này trong việc xây dựng chuẩn đầu ra, các tiêu chuẩn của CDIO

0 Tiếp cận chức năng quản lý: Nghiên cứu quản lýchương trình đào

tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO đáp ứng yêu cầu của thịtrường lao động Cần tiếp cận nghiên cứu đề tài trên cơ sở của lý luận quản

lý nói chung và quản lý giáo dục đại học nói riêng (Cần nghiên cứu các chức

năng cơ bản như: Lâp ̣ kếhoacḥ quản lý chương trinh€ đào tao;̣ Tổchức triểnkhai kế hoacḥ quản lý chương trinh€ đào tao;̣ Chỉđao,̣ điều hành quản lýchương trình vàtriển khai đào taọ và Kiểm tra, đánh giá, điều chinh• chươngtrinh€ vàkết quảđào taọ ngành quản trị kinh doanh)

0 Tiếp cận CDIO: Dựa vào bộ tiêu chuẩn CDIO: Conceive - hình

thành ý tưởng, Design - thiết kế, Implement - triển khai/thực hiện và Operate

- vận hành với 12 tiêu chuẩn cụ thể: bối cảnh; chuẩn đầu ra; chương trình

khai; không gian làm việc kỹ thuật; các trải nghiệm học tập tích hợp; học tậpchủ động; nâng cao năng lực về kỹ năng của giảng viên; nâng cao năng lựcgiảng dạy của giảng viên; đánh giá học tập; kiểm định chương trình đểnghiên cứu và đề xuất các giải pháp quản lý chương trình đào tạo ngànhQuản trị kinh doanh tại các trường đại học Bắc miền Trung.

Trong luận án, để nghiên cứu và làm rõ quản lýchương trình đào tạongành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO đáp ứng yêu cầu của thịtrường lao động tại các trường đại học Bắc miền Trung, tác giả lựa chọn tiếpcận chức năng quản lý và tiếp cận CDIO là 2 tiếp cận chính của luận án

6.2 Phương pháp nghiên cứu

23Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Sử dụng các phương pháp

như hồi cứu, hệ thống hóa và phân tích tổng hợp các tài liệu, qui định, kinhnghiệm liên quan trong và ngoài nước để xây dựng cơ sở lý luận của vấn

đề nghiên cứu

b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phương pháp điều tra khảo sát bằng phiếu điều tra (bảng hỏi/phiếuthăm dò ý kiến) và phỏng vấn nhóm trọng tâm được sử dụng để khảo sátthực trạng quản lýchương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếpcận CDIO tại một số trường đại học khu vực Bắc miền Trung Đối tượngđiều tra bao gồm: cán bộ lãnh đạo các trường đại học, cán bộ quản lý cáckhoa và phòng; cán bộ xây dựng chương trình đào tạo; giảng viên và lãnhđạo một số doanh nghiệp sử dụng lao động

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn từ các mô hình quản lýchương trình đào tạo chuyên ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIOtrong và ngoài nước để rút ra bài học kinh nghiệm vận dụng vào điều kiện cụthể của tại các trường đại học khu vực Bắc miền Trung

c) Nhóm phương pháp nghiên cứu khác:

5888 Phương pháp chuyên gia: Tổ chức hội thảo khoa học, trựctiếp xin ý kiến các chuyên gia nghiên cứu, đào tạo, các tổ chức/doanh nghiệp(bên sử

dụng lao động) để hoàn thiện cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn và hoàn thiệngiải pháp quản lý chương trình đào tạo chuyên ngành quản trị kinh doanhtheo tiếp cận CDIO

0.0 Phương pháp khảo nghiệm được sử dụng để kiểm chứng tínhcần thiết và khả thi của giải pháp đề xuất trong đề tài luận án

0.1 Phương pháp thống kê: Sử dụng một số phương pháp toánhọc áp dụng trong nghiên cứu quản lý giáo dục để xử lý các số liệu và kếtquả điều tra, khảo sát và phân tích thống kê

1 Nhiệm vụ nghiên cứu

0 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO

1 Phân tích, đánh giá thực trạng về chương trình đào tạo và quản lýchương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh tại một số trường đại họckhu vực Bắc miền Trung

(3) Đề xuất các giải pháp quản lý chương trình đào tạo ngành quản trịkinh doanh theo tiếp cận CDIO đáp ứng yêu cầu thị trường lao động tại cáctrường đại học khu vực Bắc miền Trung

Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các giải pháp do đề tài luận

án đề xuất

Thử nghiệm bô ̣tiêu chuẩn quản lýhiệu quả chương trình đào tạo theo tiếp cận CDIO

Những luận điểm cần bảo vệ

Luận án đã tập trung nghiên cứu vấn đề quản lýchương trình đàotạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO, được đặt trong các mốiquan hệ “cung - cầu” và tác động qua lại giữa nhà trường (cung nhân

tạo theo tiếp cận CDIO, kết quả nghiên cứu của đề tài luận án đã khẳng địnhđào tạo chỉ bắt đầu khi có nhu cầu nhân lực của thị trường và làm rõ nộidung cơ bản này trong việc xây dựng mục tiêu và chuẩn đầu ra của chươngtrình đào tạo quản trị kinh doanh theo các tiêu chuẩn của CDIO.

Tiếp cận CDIO trong đào tạo là một xu hướng tiến bộ của giáo dục thếgiới Vận dụng tiếp cận CDIO vào quản lý chương trình đào tạo các ngành làmột tất yếu khi mà các trường đại học muốn nâng cao chất lượng

đào tạo và hội nhập toàn cầu Kết quả nghiên cứu của đề tài luận án “Quản

lí chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO tại các trường đại học khu vực Bắc miền Trung”, đã đề xuất được bộ tiêu chí

quản lí chương trình đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ngànhquản trị kinh doanh của các trường đại học trong khu vực

Những giải pháp quản lí chương trình đào tạo ngành quản trị kinhdoanh theo tiếp cận CDIO mà luận án đề xuất có ý nghĩa lý luận và thựctiễn, có thể triển khai ở các trường đại học khác có điều kiện tương đồng,góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo nguồn nhân lực ngành quảntrị kinh doanh, đáp ứng yêu cầu thị trường lao động hiện nay

Nơi thực hiện đề tài

Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam

Đóng góp mới của luận án

Hệ thống hóa được khung lí thuyết về chương trình đào tạo ngànhquản trị kinh doanh ở các trường đại học theo tiếp cận CDIO và quản lý hiệuquả chương trình đào tạo này;

Khảo sát, đánh giá làm rõ đặc điểm công tác quản lý chương trình đàotạo ngành quản trị kinh doanh ở các trường đại học khu vực Bắc miền Trungtheo tiếp cận CDIO và mức độ đáp ứng yêu cầu xã hội của chương trình đàotạo đó, đồng thời dự đoán xu hướng phát triển chương trình đào

tạo ngành quản trị kinh doanh bậc đại học trong thời gian tới;

Đề xuất được hệ thống giải pháp quản lí chương trình đào tạo ngànhquản trị kinh doanh ở các trường đại học khu vực Bắc miền Trung theo tiếpcận CDIO Chứng minh được hệ thống giải pháp mà luận án đề xuất có thể

áp dụng khả thi và góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo nguồn nhân lực quản trị kinh doanh, đáp ứng yêu cầu thị trường lao động hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGÀNH

QUẢN TRỊ KINH DOANH THEO TIẾP CẬN CDIO

1.1 Tổng quan về nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu về chương trình đào tạo theo tiếp cận CDIO

CDIO là chữ viết tắt của các từ: Conceive - hình thành ý tưởng,Design - thiết kế, Implement - triển khai/thực hiện và Operate - vận hành,khởi nguồn từ Viện Công nghệ MIT (Hoa Kỳ) [50]

Cho tới nay, chương trình này đã mở rộng hơn 180 trường ĐH trên 35Quốc gia (Malmqvistm et al., 2020) [105] Những quốc gia có các trường

ĐH đã áp dụng CDIO: Mỹ có Học viện Công nghệ Massachusetts, ĐH

California, Daniel Webster, Học viện Naval; Ca-na-đa có ĐH Hoàng Gia,

Ontario, Calgary, Manitoba,…; Pháp có Telecom Bretagne; New Zealand có

ĐH Auckland; Vương quốc Anh có ĐH Lancaster, Liverpool, Leeds, Aston

(Anh) và ĐH Hoàng Gia Belfast (Bắc Ireland); Thụy Điển có ĐH Kỹ thuật

Chalmers, Jönköping, Linköping; Úc có ĐH Curtin, ĐH Công nghệ Sydney;Trung Quốc có ĐH Giao thông Bắc Kinh, ĐH Thanh Hoa, vvv

Song hành với quá trình triển khai, áp dụng CDIO ở các trường đạihọc của nhiều quốc gia gồm cả những nước phát triển và những nước đangphát triển phương pháp này đã có nhiều công trình nghiên cứu và các tài liệucông bố về phương pháp đào tạo này Nội dung nghiên cứu thể hiện trên cácphương diện, khía cạnh khác nhau từ đặc điểm, lịch sử hình thành và pháttriển cho đến cách thức tổ chức, hệ thống chuẩn đầu ra, phương pháp giảngday,̣ học tập, cách thức quản lýđào taọ theo tiếp cận CDIO

Xu hướng nghiên cứu này chủ yếu làm rõ những cơ sở lý thuyết vềphương pháp CDIO Nó nhằm trả lời cho những câu hỏi như: Lý do ra đờicủa phương pháp CDIO? Mục tiêu cơ bản của đào tạo theo phương pháp

tiếp cận CDIO là gì? Bản chất, nội dung đào tạo đại học theo tiếp cận CDIO

là gì? Phương thức hoạt động của nó ra sao? Các đặc trưng cơ bản củaCDIO? Chuẩn đầu ra của CDIO bao gồm những nội dung cơ bản gì? Nhữngđiểm mạnh và hạn chế trong đào tạo theo phương pháp CDIO? Các nội dung

cơ bản của phát triển chương trình đào tạo đại học theo tiếp cận CDIO Đây là những nội dung nghiên cứu nhằm xác lập và củng cố cơ sở lý thuyếtcủa phương pháp đào tạo theo tiếp cận CDIO Một số tác giả nghiên cứu xuhướng này có thể liệt kê như sau:

Edström et al (2009) với các nội dung liên quan đến cải cách và xâydựng chương trình đào tạo kỹ thuật theo phương pháp tiếp cận CDIO Tàiliệu này đã được Hồ Tấn Nhựt, Đoàn Thị Minh Trinh biên dịch (NXB Đạihọc Quốc gia TP.HCM, 2009) Trong tài liệu này bên cạnh việc đề cập tổngquan về sáng kiến CDIO, các tác giả đã nhấn mạnh đến mục tiêu quan trọnghàng đầu của đào tạo là trang bị cho sinh viên các kiến thức, kỹ năng và thái

độ nghề nghiệp cần thiết để sau khi ra trường, sinh viên có thể thích nghi vớimôi trường làm việc, đáp ứng được như cầu xã hội Các tác giả cũng đã phântích các ý nghĩa quan trọng của CDIO Thứ nhất, CDIO là một đề xướngtrong giáo dục, là cách tiếp cận để đổi mới việc xây dựng và tổ chức chươngtrình đào tạo – khởi nguồn là các chương trình đào tạo kỹ sư – nhằm giúpsinh viên ra trường nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc Thứhai, CDIO bao gồm 4 giai đoạn bắt buộc để tạo ra một sản phẩm, quy trìnhhay hệ thống kỹ thuật Thứ ba, CDIO cũng chính là 4 năng lực cốt lõi màsinh viên cần đạt sau khi tốt nghiệp Như vậy, 4 giai đoạn hay 4 năng lực C-D-I-O mang tính khái quát cao, có thể áp dụng cho nhiều chuyên ngành kỹthuật nói riêng mà có thể mở rộng cho các lĩnh vực khác Mặc khác CDIO

có thể phát triển không bó hẹp trong phạm vi một nhóm người, một tổ chức

mà còn vươn tới quy mô một quốc gia và rộng hơn toàn cầu [50, 67]

Các tác giả Edström et al (2009), đã làm rõ CDIO là một hệ thốngphương pháp quản lý, phát triển chương trình đào tạo kỹ sư, nhưng về bảnchất đây là quy trình đào tạo chuẩn, căn cứ vào đầu ra để thiết kế đầu vào.Ngoài ra các tác giả đã làm rõ quá trình hình thành mô hình CDIO, các lý do

và sự cần thiết áp dụng CDIO trong đào tạo đại học Các tác giả còn chỉ raphương thức triển khai CDIO trên toàn tổ chức, để áp dụng cho các hoạtđộng đào tạo của nhà trường [88]

Nhóm tác giả Gunnarsson, Wiklund, Svensson, Kindgren và Granath(2007), chỉ ra rằng cơ sở tiếp cận CDIO (Conceive – Hình thành ý tưởng,Design – Thiết kế, Implement – Triển khai, Operate – Vận hành) được hìnhthành trên cơ sở phân tích vòng đời sản phẩm hay chu kỳ sản phẩm [95]

Theo Berglund và Malmqvist (2007), đã nghiên cứu thực trạng triểnkhai áp dụng phương pháp đào tạo đại học theo hướng tiếp cận CDIO đã đặtvấn đề nghiên cứu chuẩn đầu ra làm cơ sở cho việc xây dựng và quản lý cácchương trình đào tạo phù hợp [76]

Gunnarsson, Herbertsson, Kindgren, và Wiklund (2009) đã chỉ ra việcxây dựng các mục tiêu của CDIO cũng như phương thức thực hiện các mụctiêu này Tác giả đã nêu bật phương pháp tiếp cận CDIO có 3 mục tiêu tổngquát nhằm đào tạo sinh viên có những khả năng: Nắm vững kiến thứcchuyên sâu hơn về quy tắc cơ bản của kỹ thuật; Dẫn đầu trong kiến tạo vàvận hành sản phầm, quy trình và hệ thống mới; Hiểu được tầm quan trọng vàtác động chiến lược của nghiên cứu và phát triển kỹ thuật đối với xã hội[96]

Berglund và Malmqvist (2007) trong báo cáo trình bày tại hội nghịCDIO quốc tế lần thứ 3 đã đưa ra các chương trình đào tạo tổng thể dựa trênphương pháp tiếp cận CDIO, đặc biệt nhấn mạnh đến các lợi ích khi áp dụngcho việc đào tạo kỹ sư chuyên ngành kỹ thuật [76]

Hệ thống giáo dục đại học theo tiếp cận CDIO được thực sự áp dụngViệt Nam cho đến nay chưa lâu (bắt đầu áp dụng từ năm 2009) Trong giaiđoạn đầu, năm học 2009 – 2010, ĐHQG Hà Nội và ĐHQG Thành phố HồChí Minh bắt đầu áp dụng CDIO để đào tạo một số ngành tại các trườngthành viên Trong những năm tiếp theo nhiều trường đại học khác nhưTrường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học ĐàLạt, Trường Đại học Cần Thơ, Trường Đại học Thủ Dầu Một, Đại học TháiNguyên, Trường Đại học Vinh, Trường Đại học Hà Tĩnh đã xem xét thíđiểm và áp dụng vào một số chuyên ngành đào tạo.

Luận án tiến sĩ Quản lý giáo dục của tác giả Nguyễn Kiều Oanh(2014) với đề tài: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm chogiảng viên đại học theo tiếp cận CDIO” đã nghiên cứu, đánh giá tổng quan

về giáo dục đại học, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực giáo dục đại học(GDĐH) trong nước và quốc tế, trong đó CDIO là cách tiếp cận mới và hợp

lý nhất, đáp ứng như cầu xã hội về bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lựcGDĐH cả trong nước và quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tếsâu như ở Việt Nam hiện nay Với mục tiêu nâng cao “kỹ năng cứng”, “kỹnăng mềm” và “tầm nhìn” cho giảng viên đại học ở Việt Nam, Luận án đãtập trung khái quát những luận điểm lý luận cơ bản về hoạt động và quản lýhoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên đại học, phân tíchlàm rõ khả năng vận dụng tiếp cận CDIO vào quản lý hoạt động bồi dưỡngnghiệp vụ sư phạm cho giảng viên đại học, xây dựng sơ đồ khung về hoạtđộng bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm theo tiếp cận CDIO Luận án đã đánhgiá thực trạng hoạt động và quản lý hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạmcho giảng viên của một số trường ĐH ở Việt Nam, chỉ ra cụ thể những bấtcập trong quản lý hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm hiện nay từ côngtác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của giảng viên về tầm quan trọng của

cầu của xã hội về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và nhu cầu củagiảng viên về bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm, cũng như xây dựng và triểnkhai chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên đại học vàđiều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động bồi dưỡng nghiệp

vụ sư phạm cho giảng viên đại học [53]

Ngoài đề tài nói trên, cũng tiếp cận dưới góc độ tương tự tác giảNguyễn Kiều Oanh (2012) cũng đã có bài nghiên cứu: “Bước đầu vận dụngphương thức CDIO trong quản lý hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm ởđại học quốc gia Hà Nội” đăng trên Tạp chí Giáo dục, số 300 (12), 2012 vớicác nội dung tương tự như trên nhưng đề cập dưới phạm vi ngắn gọn hơn[51]

Nghiên cứu về chuẩn đầu ra đối với những ngành đào tạo kỹ sư theo

mô hình CDIO được xây dựng dựa vào việc khảo sát, nghiên cứu rất kỹ yêucầu thị trường, được thể hiện ở 4 khối kiến thức, kỹ năng chính: (1) kiếnthức chuyên ngành và lập luận kỹ thuật (technical knowledge andreasoning); (2) kỹ năng, thái độ cá nhân và nghề nghiệp (professional andpersonal skills and attitudes), (3) kỹ năng, thái độ xã hội (interpersonal skillsand attitudes); (4) kiến thức, kỹ năng CDIO trong bối cảnh xã hội và doanhnghiệp (CDIO in social and enterprise context) Ba nhóm kiến thức, kỹ năngđầu làm nền tảng cho nhóm kiến thức, kỹ năng thứ 4 Nghĩa là, khi đó sinhviên (SV) tốt nghiệp sẽ đạt được C-D-I-O: hình thành ý tưởng – thiết kế ýtưởng – thực hiện – và vận hành Khi xây dựng xong chuẩn đầu ra, giảngviên phải tích hợp nó vào đề cương môn học của mình phụ trách Theo VũAnh Dũng và Phùng Xuân Nhạ (2011), Trường ĐH Kinh tế (ĐHQG HàNội), quá trình này cần phải tiến hành qua 5 bước: (1) Hội thảo phổ biến, tậphuấn cho giảng viên và các đối tượng có liên quan về chuẩn đầu ra CDIO;(2) Giảng viên (GV) tích hợp chuẩn đầu ra vào đề cương môn học; (3) Hộiđồng nghiệm thu đề cương môn học đó; (4) GV hoàn chỉnh đề cương theo ý

kiến của hội đồng; (5) Hội đồng phê duyệt nghiệm thu đề cương Tuy vậy,CDIO không là một nguyên tắc cứng nhắc, bởi người thiết kế chương trình

có thể dựa trên chuẩn đầu ra điều chỉnh một cách linh hoạt sao cho phù hợpvới chuyên ngành không thuộc khối kỹ thuật [15]

Các nghiên cứu về hệ thống đào tạo theo tiếp cận CDIO ở nước tacũng được tiến hành từ những ngày đầu phương thức đào tạo này được ápdụng, và càng đươc ̣ quan tâm nghiên cứu nhiều hơn trong những năm gầnđây khi các trường đại học ở Việt Nam áp dụng mô hình đào tạo theo phươngpháp tiếp cận CDIO trong yêu cầu thưc ̣ tiễn phát triển của xãhôị Việt Namvàyêu cầu hội nhập với giáo dục thếgiới

1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý chương trình đào tạo theo tiếp cận

CDIO

Edström, Karlsson, Jonsson và Hanson (2009), với các nội dung liênquan đến cải cách và xây dựng chương trình đào tạo kỹ thuật theo phươngpháp tiếp cận CDIO Tài liệu này, đã được Hồ Tấn Nhựt, Đoàn Thị MinhTrinh biên dịch (2009) [50], cho rằng đề xướng CDIO được thiết kế nhằmđáp ứng 8 yêu cầu cơ bản để đổi mới và phát triển thành công các chươngtrình đào tạo, hướng tới đào tạo được những sinh viên vừa am hiểu kiến thứcchuyên ngành, vừa có kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp, vừa có trách nhiệm

xã hội và sẵn sàng đổi mới, đáp ứng nhu cầu xã hội luôn thay đổi Bên cạnhcác quan điểm mang tính định hướng nói trên, tài liệu này đã nghiên cứu khá

đa dạng, đầy đủ về phát triển chương trình đào tạo đại học Tuy nhiên, cácnghiên cứu trong tài liệu này mới chủ yếu đề cập đến chương trình đào tạo

kỹ thuật, chưa nghiên cứu nhiều đến các ngành đào tạo khác về khoa học xãhội hay kinh tế

Trong quản lý chương trình đào tạo ở Trung Quốc, các tác giảYingqiu Li, Tao Wen, Lu Yang ở trường Đại học Đại liên đã có các nghiên

phương pháp giảng dạy truyền thống dựa trên ngành học, CDIO nhấn mạnhvào việc học tích cực và hợp nhất việc học vào kịch bản thực tế và phức tạpnơi sinh viên có thể học kiến thức ẩn trong các vấn đề bằng cách tự khámphá và hợp tác Do đó, các kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng học tậptích cực có thể được phát triển Phương pháp thực dụng này cung cấp cáchtiếp cận hệ thống để tăng cường khả năng và dựa trên 12 tiêu chuẩn cho quátrình thực hiện và đánh giá kết quả Từ cơ sở trên đưa ra các nghiên cứu đổimới chương trình đào tạo được thực hiện trên toàn nhà trường theo hướngcải cách toàn diện và có hệ thống.

Theo Crawley, Malmqvist, Östlund và Brodeur (RethinkingEngineering Education, 2008) mục tiêu của chương trình, bối cảnh trườngđại học, quốc gia và lĩnh vực chuyên môn, phương pháp này đi cùng hướngvới những trào lưu thay đổi về giáo dục khác, nhưng không giống những tiêuchuẩn đánh giá và kiểm định cấp quốc gia với mục tiêu đề ra mà cung cấpmột chuỗi những giải pháp tiềm năng để cải cách toàn diện giáo dục kĩ thuật

“Đặc tính quan trọng của phương pháp tiếp cận CDIO là tạo ra kinh nghiệm

học tập tác động kép thúc đẩy việc học sâu về nền tảng kĩ thuật và kĩ năng

thực hành” [82, tr.37]

Theo Aravind và Rajparthiban (2011) về cách tiếp cận CDIO, khi xâydựng, quản lý chương trình đào tạo, phải tuân thủ các quy trình một cáchchặt chẽ: xây dựng chuẩn đầu ra, thiết kế khung chương trình và cáchchuyển tải nó trong thực tiễn, đồng thời đánh giá kết quả học tập cũng nhưtoàn bộ chương trình đào tạo Mấu chốt của CDIO là đề cương CDIO Đây

là tuyên bố về mục tiêu của chương trình đào tạo mà 12 tiêu chuẩn CDIOđược thiết kế nhằm đạt mục tiêu đó [75]

CDIO hướng tới mục tiêu phát triển giáo dục đại học với 12 tiêuchuẩn như thiết kế chương trình đào tạo từ căn bản đến nâng cao, khônggian học tập, đánh giá chương trình học, giáo trình tích hợp hay phương

pháp dạy và học chủ động… Ngoài ra, mô hình CDIO còn giúp nhìn nhậntoàn diện hơn về phương pháp giảng dạy và học tập cũng như đánh giá sinhviên hay năng lực của giảng viên.

Hồ Tấn Nhựt và Đoàn Thị Minh Trinh (2009) đã biên dịch cuốn Cải

cách và xây dựng chương trình đào tạo kỹ thuật theo phương pháp tiếp cận CDIO Đây là một tài liệu có tính khái quát, tương đối đầy đủ về quá trình

hình thành và áp dụng mô hình đào tạo CDIO ở nhiều nước trên thế giới.Không chỉ dừng lại ở tổng thuật, công trình này còn phân tích, trình bày rõnhững khái niệm, thuật ngữ cơ bản của hệ thống CDIO và lợi thế củaphương thức đào tạo này đối với người dạy, người học và cả người quản lý.Những đặc điểm, nội dung của phương thức đào tạo này khi vận dụng vàobối cảnh nhà trường đại học của Việt Nam dễ bị hiểu sai bản chất của chúngđược tác giả chỉ rõ bằng các lập luận rõ ràng và logic, do tài liệu được biêndịch từ tài liệu gốc, ngoài phần “dịch” còn có sự nghiên cứu đóng góp rấtlớn của các tác giả [50]

Tác giả Đỗ Thị Ý Nhi (2015), khi nghiên cứu xây dựng và triểnchương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh tại trường Đại học Thủ DầuMột theo hướng tiếp cận CDIO đã đề xuất các bước xây dựng và phát triểnCTĐT chuyên ngành QTKD như sau: Bước 1: Đối sánh CTĐT theo CDIOvới chuẩn đầu ra theo tín chỉ Bước 2: Khảo sát đánh giá sự liên hệ và sựphối hợp giữa các môn học; Bước 3: Điều chỉnh CĐR và dự thảo khungCTĐT tích hợp; Bước 4: Thiết kế chương trình đào tạo tích hợp; Bước 5: Bộmôn, khoa biên soạn dự thảo CTĐT lần 2 và tổ chức hội thảo lấy ý kiến;Bước 6: Hội đồng Khoa học và Đào tạo khoa đánh giá và góp ý hoàn chỉnhtheo CTĐT theo CDIO; Bước 7: Khoa hoàn chỉnh hồ sơ đề án xây dựngCTĐT theo phương pháp tiếp cận CDIO để trình Hiệu trưởng phê duyệt vàchính thức ban hành Với nguồn gốc CDIO được hình thành từ chương trình

chuyên ngành QTKD của tác giả là một điều khá mới mẻ, là tài liệu thamkhảo có giá trị cho các nghiên cứu áp dụng CDIO cho chuyên ngành kinh tế,quản trị kinh doanh, xã hội… ở các trường Đại học khác [49].

Tác giả Nguyễn Thanh Phong (2015), trong nghiên cứu “Thực trạng

và sự cần thiết của việc phát triển chương trình đào tạo theo hướng CDIOcho ngành Kỹ thuật điện – Điện tử trường Đại học Tây Đô”, tác giả đã trìnhbày khá chi tiết về trình tự các bước phát triển chương trình đào tạo theophương pháp tiếp cận CDIO Theo tác giả, các bước để phát triển chươngtrình đào tạo theo phương pháp tiếp cận CDIO bao gồm: Bước 1: Khảo sátcác bên liên quan, xây dựng chuẩn đầu ra CDIO cấp độ 3, là cơ sở để pháttriển chương trình đào tạo bao gồm việc thích ứng nội dung chi tiết của đềcương CDIO cho phù hợp với chương trình đào tạo đang triển khai Bước 2:Khảo sát I, T, U (Introduce – Teach - Utilizer) để đánh giá sự tương quangiữa chuẩn đầu ra CDIO với chương trình đào tạo ngành Kỹ thuật Điện -Điện tử Mục đích kiểm tra xem chương trình đào tạo hiện hành đã đáp ứngđược những kỳ vọng về mức độ năng lực mong muốn được nêu trong cácchủ đề của chuẩn đầu ra đến mức nào và để làm dữ liệu cần thiết cho việcthiết kế chương trình đào tạo mới Bước 3: Khảo sát để đánh giá sự liên hệ

và phối hợp giữa các môn học Mục đích làm sáng tỏ những mối liên hệ giữacác môn học cốt lõi/bắt buộc Bước 4: Khảo sát để điều chỉnh chuẩn đầu racấp độ 3 Bước 5: Tiến hành thiết kế chương trình đào tạo tích hợp Bước 6:Xin ý kiến chuyên gia [54]

Tác giả Đỗ Thị Lan Anh (2012) khi nghiên cứu về “Ứng dụng phươngpháp CDIO cho xây dựng chương trình đào tạo và thiết kế phương pháp đàotạo cho khoa sáng tạo đa phương tiện tại Học viện Công nghệ bưu chínhviễn thông”, đã chỉ ra vai trò của phương pháp CDIO là một mô hình đào tạotiên tiến cho giáo dục đại học Từng bước áp dụng phương pháp CDIO vàochuẩn hóa chương trình và phương pháp đào tạo cho ngành Công

nghệ đa phương tiện đã cho thấy những bước đi tích cực đầu tiên trên conđường xây dựng một ngành đào tạo công nghệ, nghệ thuật tiến tiến, đáp ứngyêu cầu xã hội Tuy nhiên, phương pháp CDIO đòi hỏi phải có lộ trình chặtchẽ, chính xác, có sự phối hợp của mọi yếu tố trong tổ chức Triển khaithành công ở ngành Công nghệ đa phương tiện có thể mở ra một hướng đimới cho nâng cao chất lượng đào tạo theo chuẩn quốc tế của Học viện Côngnghệ Bưu chính Viễn thông [1].

Với bước tiếp cận nhấn mạnh vai trò của việc nâng cao chất lượngquản lý chương trình đào tạo theo tiếp cận CDIO, tác giả Trần Doãn Sơn(2014) đã có nghiên cứu, “Nâng cao chất lượng đào tạo bằng chuyển đổichương trình đào tạo theo hướng CDIO” trình bày tại Hội thảo đảm bảo chấtlượng 2014, tại Trường Đại học KHXH và Nhân văn Thành phố Hồ ChíMinh Ngoài việc nhấn mạnh vai trò và sự cần thiết của việc chuyển đổichương trình đào tạo theo hướng CDIO, tác giả còn đề cập đến các nội dungkhác có liên quan như các giảng viên, cần được tạo điều kiện về thời gianphù hợp để phản ánh hiện trạng, để tranh luận, và để xây dựng vai trò mớivới tư cách một học giả, và cần có các nguồn lực thích hợp để hỗ trợ họ [59]

Tác giả Phạm Văn Hải (2012), khi nghiên cứu quản lý quá trình đàotạo theo cách tiếp cận CDIO đã chỉ ra các đặc trưng: Xây dựng chuẩn đầu ra;Cải cách chương trình đào tạo; Các phương pháp sư phạm; Các trải nghiệmthiết kế - triển khai và không gian làm việc CDIO; Cải cách dạy và học;Đánh giá kết quả học tập của sinh viên và kiểm định chương trình; Tuân thủcác chức năng quản lý; Quản lý đào tạo là quá trình có tính liên tục Tác giảcũng đã nghiên cứu những lợi ích khi áp dụng CDIO ở trường Đại học điệnlực, những thuận lợi và khó khăn trong việc áp dụng CDIO [28]

Mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu đề cập đến một số nội

tiếp cận quản lý chương trình đào tạo một cách tổng thể theo quan điểm củaquản lý học (bao gồm các bước: Lập kế hoạch; Tổ chức triển khai kế hoạch;Chỉ đạo điều hành; Kiểm tra, đánh giá, điều chỉnh chương trình và kết quảđào tạo) chưa có nhiều công trình nghiên cứu theo hướng tiếp cận này Hầuhết các tác giả đều nghiên cứu ở cách tiếp cận một số khía cạnh, nội dungcủa hoạt động quản lý chương trình đào tạo Chưa có các nghiên cứu tiếpcận nghiên cứu quản lý chương trình đào tạo một cách tổng thể để đưa ra cácbiện pháp giải quyết mang tính hệ thống cho công tác quản lý chương trìnhđào tạo nói chung và quản lý chương trình đào tạo theo tiếp cận CDIO đápứng yêu cầu của thị trường lao động nói riêng.

1.1.3 Đánh giá chung và những vấn đề đặt ra cần giải quyết

Qua nghiên cứu tổng quan licḥ sử vấn đềliên quan đến hoạt động đàotạo theo tiếp cận CDIO từ các hôịthảo khoa hoc,̣ bài báo, luận án, sách thamkhảo… trong nước và quốc tế, về cơ bản có thể thấy rằng các nghiên cứucủa nước ngoài đã đi sâu vào nghiên cứu các khía cạnh của hệ thống đào tạotheo CDIO, đặc biệt là các nước phát triển Họ đã làm rõ được cơ sở lýthuyết phương thức đào tạo theo CDIO cũng như có nhiều khảo sát, đánh giáthực trạng áp dụng phương thức đào tạo này ở nhiều phương diện, mức độ,nội dung khác nhau trong nhiều trường đại học trên thế giới Đối với cácnghiên cứu ở Việt Nam, cơ sở lý thuyết chủ yếu dựa trên các tài liệu vềCDIO của nước ngoài, các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào các ngành ởcác khoa tại một số trường Đại học Các nghiên cứu mang tính ứng dụng cụthể, thường tập trung vào định hướng chung chung, do thời gian triển khaiCDIO ở Việt Nam chưa dài nên thiếu các nghiên cứu đánh giá hiệu quả,cũng như bài học kinh nghiệm của việc quản lý chương trình đào tạo theotiếp cận CDIO

Như vâỵ hiện nay đang thiếu vắng những nghiên cứu hệ thống khung

lý thuyết về các hoạt động quản lý Cụ thể là hoạt động quản lý chương trình

đào tạo theo tiếp cận CDIO với cách tiếp cận theo góc độ quản lý như: Lập

kế hoạch; Tổ chức; chỉ đạo, điều hành; Kiểm tra, đánh giá Mặt khác các nộidung của phát triển chương trình đào tạo như: Xây dựng mục tiêu đào tạo;Chuẩn đầu ra; xây dựng chương trình đào tạo; quản lý tổ chức đào tạo, quản

lý thực hiện, quản lý nguồn lực phục vụ quá trình đào tạo… Đặc biệt là việcvận dụng các thành tố của CDIO trong việc phát triển chương trình đào tạotheo tiếp cận CDIO vẫn chưa được các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục trongnước quan tâm

Dựa trên những vấn đề còn chưa được quan tâm nghiên cứu đúng mứcnói trên, đặc biệt theo yêu cầu khách quan của công tác đổi mới đào tạo đápứng yêu cầu của thị trường lao động nói chung, và đào tạo theo tiếp cậnCDIO nói riêng, theo khả năng và bản thân là người đang làm công tác triểnkhai xây dựng chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận CDIO tại trường

Đại học Hà Tĩnh nên tôi chọn đềtài “Quản lý chương trình đào tạo ngành

Quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO tại các trường Đại học Bắc miền Trung” nhằm làm sáng rõcác vấn đềcơ bản sau:

Hệ thống một cách cơ bản về đặc điểm, cơ chế vận hành của hệ

thống đào tạo theo tiếp cận CDIO

Hệ thống một cách cơ bản về cơ sở lý luận hoạt động quản lý

chương trình đào tạo theo tiếp cận CDIO

Thưc ̣ trang ̣ quản lýchương trình đào taọ theo tiếp cận CDIO tại một

số trường đaịhoc ̣ khu vực Bắc miền Trung (Từ Thanh Hóa đến Huế)

Nguyên nhân của các bất câp ̣ về hoạt động quản lý chương trình đàotạo khi triển khai thực hiện trong giai đoaṇ hiêṇ nay ởmột số trường đaịhoc ̣khu vực Bắc miền Trung?

- Những phương hướng, giải pháp cần thiết nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý chương trình đào tạo theo tiếp cận CDIO ở một số trường Đại

học khu vực Bắc miền Trung nhằm đạt được các mục tiêu, bản chất và ýnghĩa thực sự của giáo dục đại học theo tiếp cận CDIO.

1.2 Một số vấn đề về xây dựng chương trình đào tạo ngành quản trị kinh doanh theo tiếp cận CDIO

1.2.1 Nhu cầu của thị trường lao động đối với đào tạo ngành quản trị kinh doanh

Nhu cầu của thị trường lao động trong thời đại cách mạng côngnghiệp (CMCN) 4.0 mở ra nhiều cơ hội trong việc nâng cao trình độ côngnghệ, nâng cao năng lực sản xuất và cạnh tranh trong chuỗi sản phẩm; tạo ra

sự thay đổi lớn về hình thái kinh doanh dịch vụ; tạo ra nhiều cơ hội cho cácdoanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; giảm đáng kể chi phí giao dịch, vậnchuyển; tạo cơ hội đầu tư hấp dẫn và đầy tiềm năng trong lĩnh vực côngnghệ số và Internet đồng thời cũng là cơ hội lớn cho sản xuất công nghiệpvới trình độ khoa học và công nghệ tiên tiến

Tuy nhiên, bên cạnh các cơ hội tích cực nói trên, thị trường lao độngtrong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 cũng đặt ra những thách thức, tácđộng tiêu cực như: có thể gây ra sự bất bình đẳng về thu nhập Đặc biệt là cóthể phá vỡ thị trường lao động Khi tự động hóa thay thế lao động chân taytrong nền kinh tế, khi robot thay thế con người trong nhiều lĩnh vực, hàngtriệu lao động trên thế giới có thể rơi vào cảnh thất nghiệp, nhất là nhữngngười làm trong lĩnh vực bảo hiểm, môi giới bất động sản, tư vấn tài chính,vận tải

Với sự chuyển động của cuộc cách mạng này, trong khoảng 15 nămtới thế giới sẽ có diện mạo mới, đòi hỏi các doanh nghiệp thay đổi Từ việctác động đến thị trường lao động, CMCN 4.0 cũng có những tác động trựctiếp đến giáo dục đại học nói chung và đào tạo ngành Quản trị kinh doanhnói riêng Có thể kể ra một số tác động cơ bản sau đây: