Bài giảng Lập trình C trên Windows - Nguyễn Đạt Thông

int WINAPI WinMainHINSTANCE hInstance, HINSTANCE hPrevInstance, PSTR szCmdLine, int iCmdShow... B ướ c 1: entry point#include LRESULT CALLBACK WndProcHWND, UINT, WPARAM, LPARAM; int WIN

Nguyễn Đạt Thông

Windows

M ụ c tiêu

■ Ki ế n th ứ c

■ các k ỹ thu ậ t l ậ p trình trên Windows,

■ các thành ph ầ n giao di ệ n (GUI) trên Windows,

Yêu c ầ u

■ Yêu c ầ u đố i v ớ i sinh viên

■ Đọ c tr ướ c tài li ệ u bài gi ả ng,

■ Tham d ự các bu ổ i lý thuy ế t, bài t ậ p và minh h ọ a,

■ T ự th ự c hi ệ n các bài minh h ọ a,

■ T ự nghiên c ứ u các k ỹ thu ậ t l ậ p trình cao h ơ n trên

Windows.

■ Ngoài ra, sinh viên c ầ n

■ Tìm hi ể u thêm v ề các khái ni ệ m quan tr ọ ng c ủ a

ngôn ng ữ C: con tr ỏ và b ộ nh ớ , con tr ỏ hàm, …

Tài li ệ u tham kh ả o

■ Tài li ệ u chính

■ Charles Petzold, Programming Windows, 5th

Edition, Microsoft Press, 1998.

■ Tham kh ả o

■ Tr ầ n Đ an Th ư , L ậ p trình C trên Microsoft

■ L ậ p trình C trên Windows, Th ư vi ệ n đ i ệ n t ử khoa

h ọ c công ngh ệ , V ĩ nh Long (Link)

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Ch ươ ng trình Windows

■ “Hello World”

■ T ậ p tin header c ủ a Windows

■ Program Entry Point

■ Biên d ị ch và liên k ế t

■ Gi ớ i thi ệ u MS Visual Studio 2008

int WINAPI WinMain(

HINSTANCE hInstance, HINSTANCE hPrevInstance, PSTR szCmdLine, int iCmdShow)

T ậ p tin header c ủ a Windows

■ T ậ p tin header c ủ a Windows

■ các macro và các bi ế n môi tr ườ ng,

Program Entry Point

■ Hàm WinMain()

■ Trong đ ó

■ WINAPI – stdcall

■ HINSTANCE – instance handle

■ PSTR – pointer to character string

int WINAPI WinMain(

HINSTANCE hInstance, HINSTANCE hPrevInstance, PSTR szCmdLine,

int iCmdShow)

Tùy ch ỉ nh Message Box

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

MS Visual Studio 2008

■ T ạ o solution và project

MS Visual Studio 2008

■ T ạ o solution và project

MS Visual Studio 2008

■ T ạ o solution và project

MS Visual Studio 2008

■ Thêm t ậ p tin mã ngu ồ n vào project

MS Visual Studio 2008

■ Biên d ị ch và liên k ế t

■ Ch ọ n menu “Build → Build Solution”

■ Debug ch ươ ng trình

■ Trong Solution Explorer, ch ọ n project “HelloMsg”

■ Ch ọ n menu “Debug → Start Debugging”

■ Đặ t Breakpoint

■ M ở t ậ p tin mã ngu ồ n “HelloMsg.c”

■ Ch ọ n menu “Debug → Toggle Breakpoint”

MessageBox trong Studio

■ Ch ạ y ch ươ ng trình HelloMsg t ừ VS2008

■ T ạ i sao?

Windows và Unicode

■ Unicode là m ở r ộ ng c ủ a mã ASCII

■ Ký t ự ASCII đượ c bi ể u di ễ n b ở i 1 byte d ữ li ệ u

■ Ký t ự Unicode (còn g ọ i là “wide char”) đượ c bi ể u

di ễ n b ở i 2 byte d ữ li ệ u.

■ Windows h ỗ tr ợ Unicode

■ L ậ p trình Windows c ũ ng h ỗ tr ợ Unicode

Char và Wide char

char a[] = "Hello!";

typedef unsigned short wchar_t;

wchar_t c = 'A';

wchar_t *p = L"Hello!";

wchar_t a[] = L"Hello!";

wchar_t c2 = L'A';

Vi ế t code cho Unicode

■ “Define” m ộ t macro chung

■ S ử d ụ ng macro

typedef char TCHAR;

#define _tcslen strlen

#define T(x) x

typedef wchar_t TCHAR;

#define _tcslen wcslen

#define T(x) L##x

TCHAR *p = T("Hello”);

int iLength = _tcslen(p);

■ Đị nh danh UNICODE

■ Đ ã đượ c khai báo trong WINNT.H

#ifdef UNICODE

typedef char TCHAR;

#define _tcslen strlen

#define T(x) x

#else

typedef wchar_t TCHAR;

#define _tcslen wcslen

#define T(x) L##x

#endif

#define TEXT(x) T(x)

Visual Studio và UNICODE

■ M ặ c đị nh MS Visual Studio khai báo

đị nh danh UNICODE

HelloMsg h ỗ tr ợ UNICODE

■ Mã ngu ồ n c ủ a HelloMsg.c

#include <windows.h>

int WINAPI WinMain(

HINSTANCE hInstance, HINSTANCE hPrevInstance, PSTR szCmdLine, int iCmdShow)

{

MessageBox(NULL,

TEXT ("Cannot finish operation Try again?"),

TEXT ("Details"), MB_ICONWARNING | MB_CANCELTRYCONTINUE);

return 0;

}

L ậ p trình Windows

■ Synchronous và Asynchronous

■ Callbacks

■ L ậ p trình Windows

Don't Call Me, I'll Call You

Windows call you…

■ Windows s ẽ g ọ i Program, yêu c ầ u

Program x ử lý khi:

■ Ng ườ i dùng click lên button “ Ok ”,

■ Ng ườ i dùng ch ọ n radio button “ Female ”,

■ Ng ườ i dùng thu nh ỏ và phóng to window,

■ Ng ườ i dùng đ óng Program,

■ Windows chu ẩ n b ị shutdown,

■ Callback là hàm c ủ a Program

■ Đượ c đă ng ký tr ướ c trên Windows,

■ Tuân theo đ úng prototype quy ướ c c ủ a Windows

■ Windows s ẽ g ọ i Program thông qua các

■ T ạ i m ỗ i th ờ i đ i ể m, Program ch ỉ x ử lý

m ộ t yêu c ầ u.

■ Windows yêu c ầ u Program x ử lý

■ Program đ ang x ử lý m ộ t yêu c ầ u tr ướ c đ ó?

■ Program đ ang th ự c hi ệ n m ộ t tính toán riêng?

■ Windows ch ờ Program?

Message Queue

■ Yêu c ầ u c ủ a Windows đượ c hi ệ n th ự c

d ướ i d ạ ng m ộ t “message”.

■ Các yêu c ầ u (message) c ủ a Windows

đượ c đặ t vào trong “Message Queue”

c ủ a Program.

■ Program l ầ n l ượ t x ử lý các message

trong queue

Send và Post

■ Send

■ Windows “send” m ộ t message vào “queue” c ủ a

Program

■ Windows ch ờ cho Program x ử lý message

■ Windows ti ế p t ụ c send các message khác…

Get in and out fast

■ Windows có th ể “send” ho ặ c “post” các

message cho Program.

■ Các message s ẽ đượ c x ử lý tu ầ n t ự

■ Program b ị “Not Responding”?

■ Th ờ i gian x ử lý m ộ t message ph ả i ng ắ n.

■ N ế u không th ể ng ắ n?

C ử a s ổ window

L ậ p trình Windows

■ Hi ể n th ị window và các child window

■ Program hay Windows?

“Hello World 2” – Step-by-Step

B ướ c 1: entry point

#include <windows.h>

LRESULT CALLBACK WndProc(HWND, UINT, WPARAM, LPARAM);

int WINAPI WinMain(

HINSTANCE hInstance, HINSTANCE hPrevInstance,

PSTR szCmdLine, int iCmdShow)

B ướ c 2: window class

B ướ c 3a: WinProc()

LRESULT CALLBACK WinProc(HWND hwnd, UINT message,

WPARAM wParam, LPARAM lParam) {

B ướ c 3b: V ẽ chu ỗ i

LRESULT CALLBACK WndProc(HWND hwnd, UINT message,

WPARAM wParam, LPARAM lParam) {

DT_SINGLELINE | DT_CENTER | DT_VCENTER); EndPaint (hwnd, &ps);

return 0;

//

}

B ướ c 4: t ạ o window

int WINAPI WinMain(

HINSTANCE hInstance, HINSTANCE hPrevInstance,

PSTR szCmdLine, int iCmdShow) {

// HWND hwnd;

TEXT("Hello World 2"), // window caption

ShowWindow (hwnd, iCmdShow);

UpdateWindow(hwnd);

//

}

“Hello World 2”: Run

■ “Hello World 2” ( source )

■ Ch ạ y ch ươ ng trình

■ Minimize r ồ i restore window

■ Thay đổ i kích th ướ c window

■ Vi ế t hoa các ch ữ đầ u, không kho ả ng cách

■ szCmdLine , hPrevInstance , wParam , …

Ti ề n t ố

Ti ề n t ố Ý ngh ĩ a

c char – ký tự

by byte – số nguyên không âm có độ dài 8 bit

n short – số nguyên có độ dài 16 bit

i int – số nguyên có độ dài 32 bit

x, y int – tọa độ Descartes

cx, cy int – tọa độ Descartes (hằng số)

b hoặc f BOOL – cờ, có giá trị đúng/sai

w WORD – số nguyên không âm có độ dài 16 bit

l LONG – số nguyên có độ dài 32 bit

dw DWORD – số nguyên không âm có độ dài 32 bit

fn Hàm, phương thức

sz Chuỗi ký tự

h handle

Ki ể u d ữ li ệ u c ơ b ả n

Ki ể u d ữ li ệ u Ý ngh ĩ a

HANDLE Số nguyên 32 – bit, định danh

HWND Số nguyên 32 – bit, định danh

BYTE Giá trị 8 – bit không dấu

WORD Số nguyên 16 – bit không dấu

UINT Số nguyên 32 – bit không dấu

LONG Long 32 – bit

■ Truy v ấ n window cha – GetParent

■ Truy v ấ n kích th ướ c window – a

int x, int y, int nWidth, int nHeight, HWND hWndParent, HMENU hMenu,

HINSTANCE hInstance, LPVOID lpParam

);

BOOL InvalidateRect(

HWND hWnd, const RECT *lpRect, BOOL bErase

);

Truy v ấ n window cha

HWND WINAPI GetDesktopWindow(void);

Truy v ấ n kích th ướ c window

BOOL WINAPI GetClientRect(

HWND hWnd, LPRECT lpRect );

int Y, int nWidth, int nHeight, BOOL bRepaint );

VOID WINAPI PostQuitMessage(

int nExitCode );

Message Loop

■ Vòng l ặ p x ử lý thông đ i ệ p (message)

■ M ỗ i window s ẽ x ử lý các message riêng

■ M ỗ i window có m ộ t message loop riêng

Translate Message

■ X ử lý message

■ GetMessage : nh ậ n message t ừ Windows

■ TranslateMessage : chuy ể n đổ i các message t ừ

Mô hình x ử lý message

Window Procedure

■ M ỗ i khi có message c ầ n x ử lý, Windows

s ẽ g ọ i “Window Procedure” c ủ a window.

■ Prototype c ủ a “Window Procedure”

đượ c Windows qui đị nh tr ướ c.

■ “Window Procedure” c ủ a m ộ t window là

hàm WinProc()

Hàm WinProc()

■ Hàm WinProc() là m ộ t Callback

■ Đượ c g ọ i khi có message c ầ n x ử lý.

■ Message g ử i đế n window nào thì WinProc c ủ a

window đ ó x ử lý.

WinProc: http://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/desktop/ms633573(v=vs.85).aspx

LRESULT CALLBACK WinProc(

HWND hwnd, UINT message, WPARAM wParam, LPARAM lParam );

Message: cho bi ế t lo ạ i thao tác

Drawing và Device Context

■ Thông tin n ộ i t ạ i c ủ a window b ị thay đổ i,

When to Draw in a Window: http://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/desktop/dd145199(v=vs.85).aspx

C ậ p nh ậ t window

đ ó.

Yêu c ầ u v ẽ l ạ i

G ử i message WM_PAINT yêu c ầ u window v ẽ l ạ i.

Tr ở l ạ i “Hello World 2”

■ Thay đổ i kích th ướ c window:

■ Window có đượ c yêu c ầ u v ẽ l ạ i không?

■ Thông tin n ộ i t ạ i nào b ị thay đổ i?

■ Vi ệ c v ẽ l ạ i có áp d ụ ng thông tin m ớ i không?

Device Context

■ Device Context (DC)

■ C ấ u trúc d ữ li ệ u

■ L ư u gi ữ các thông tin c ầ n thi ế t cho các hàm GDI

■ Device context đạ i di ệ n cho m ộ t thi ế t b ị

■ C ấ u trúc PAINTSTRUCT

■ hdc : Device Context Handle

■ fErase : cho bi ế t Program có c ầ n xóa tr ướ c khi v ẽ

■ rcPaint : cho bi ế t vùng c ầ n v ẽ (không h ợ p l ệ )

■ rcPaint trong PAINTSTRUCT

GetDC và ReleaseDC

■ Hàm GetDC() và ReleaseDC()

■ GetDC() và ReleaseDC()

■ ph ả i đ i chung v ớ i nhau

■ có th ể s ử d ụ ng khi x ử lý các message khác nhau

■ đượ c dùng để v ẽ tr ự c ti ế p lên window

Client Area

■ Program có th ể t ự do v ẽ

■ trên vùng “client” c ủ a window.

■ Non-client area c ủ a window

■ Title bar, menu bar, scrollbar, và border.

■ Truy v ấ n DC ứ ng v ớ i toàn b ộ window

■ Sau khi v ẽ xong, ph ả i g ọ i hàm ReleaseDC

■ N ế u tham s ố hWnd là NULL , GetWindowDC s ẽ tr ả

■ Message WM_NCPAINT đượ c g ử i khi

Windows yêu c ầ u Program v ẽ “

WM_NCPAINT Message: http://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/desktop/dd145137(v=vs.85).aspx

T ọ a độ t ươ ng đố i

■ Relative position là t ọ a độ v ị trí c ủ a

window so v ớ i window cha.

Chuy ể n đổ i t ọ a độ

ClientToScreen: http://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/desktop/dd183434(v=vs.85).aspx

ScreenToClient: http://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/desktop/dd162952(v=vs.85).aspx

);

LPRECT lpRect, UINT uFormat );

COLORREF GetTextColor(

HDC hdc );

int SetBkMode(

HDC hdc, int iBkMode );

DWORD fdwItalic, DWORD fdwUnderline, DWORD fdwStrikeOut, DWORD fdwCharSet, DWORD fdwOutputPrecision, DWORD fdwClipPrecision, DWORD fdwQuality,

DWORD fdwPitchAndFamily,

);

Font ch ữ

■ Hàm CreateFont yêu c ầ u Windows

■ t ạ o m ộ t c ấ u trúc LOGFONT

■ l ư u tr ữ các thu ộ c tính font ch ữ vào LOGFONT

■ tr ả v ề m ộ t “handle to LOGFONT ” - HFONT

Xóa font ch ữ

■ S ử d ụ ng hàm DeleteFont

■ xóa c ấ u trúc LOGFONT đ ã t ạ o ra tr ướ c đ ó

■ Ch ỉ đượ c xóa font ch ữ khi nó không ph ả i là font

ch ữ hi ệ n t ạ i c ủ a DC

DeleteFont: http://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/desktop/dd183535(v=vs.85).aspx

BOOL DeleteFont(

HFONT hfont );

BOOL LineTo(

HDC hdc, int nXEnd, int nYEnd );

Hình d ạ ng c ủ a đườ ng

COLORREF crColor );

Bút v ẽ – Pen

■ Hàm CreatePen yêu c ầ u Windows

■ t ạ o m ộ t c ấ u trúc LOGPEN

■ l ư u tr ữ các thu ộ c tính bút v ẽ vào LOGPEN

■ tr ả v ề m ộ t “handle to LOGPEN ” - HPEN

Xóa bút v ẽ

■ Hàm DeleteObject

■ S ử d ụ ng hàm DeleteObject v ớ i tham s ố là

HPEN

■ xóa c ấ u trúc LOGPEN đ ã t ạ o ra tr ướ c đ ó

■ Ch ỉ đượ c xóa bút v ẽ khi nó không ph ả i là bút v ẽ

hi ệ n t ạ i c ủ a DC

DeleteObject: http://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/desktop/dd183539(v=vs.85).aspx

BOOL DeleteObject(

HGDIOBJ hObject );

Bút tô – Brush

■ Hàm Create Xxxxx Brush yêu c ầ u

Windows

■ t ạ o m ộ t c ấ u trúc LOGBRUSH

■ l ư u tr ữ các thu ộ c tính bút tô vào LOGBRUSH

■ tr ả v ề m ộ t “handle to LOGBRUSH ” - HBRUSH

Thay đổ i và xóa bút tô

■ xóa c ấ u trúc LOGBRUSH đ ã t ạ o ra tr ướ c đ ó

■ Ch ỉ đượ c xóa bút tô khi nó không ph ả i là bút tô

hi ệ n t ạ i c ủ a DC

LRESULT CALLBACK WndProc (HWND, UINT, WPARAM, LPARAM) ;

int WINAPI WinMain (HINSTANCE hInstance, HINSTANCE hPrevInstance,

PSTR szCmdLine, int iCmdShow)

wndclass.hIcon = LoadIcon (NULL, IDI_APPLICATION) ;

wndclass.hCursor = LoadCursor (NULL, IDC_ARROW) ;

wndclass.hbrBackground = (HBRUSH) GetStockObject (WHITE_BRUSH) ; wndclass.lpszMenuName = NULL ;

wndclass.lpszClassName = szAppName ;

LRESULT CALLBACK WndProc (HWND, UINT, WPARAM, LPARAM) ;

int WINAPI WinMain (HINSTANCE hInstance, HINSTANCE hPrevInstance,

PSTR szCmdLine, int iCmdShow)

wndclass.hIcon = LoadIcon (NULL, IDI_APPLICATION) ;

wndclass.hCursor = LoadCursor (NULL, IDC_ARROW) ;

wndclass.hbrBackground = (HBRUSH) GetStockObject (WHITE_BRUSH) ; wndclass.lpszMenuName = NULL ;

wndclass.lpszClassName = szAppName ;

LRESULT CALLBACK WndProc (HWND, UINT, WPARAM, LPARAM) ;

int WINAPI WinMain (HINSTANCE hInstance, HINSTANCE hPrevInstance,

PSTR szCmdLine, int iCmdShow)

wndclass.hIcon = LoadIcon (NULL, IDI_APPLICATION) ;

wndclass.hCursor = LoadCursor (NULL, IDC_ARROW) ;

BOOL FillPath(

HDC hdc );

BOOL StrokeAndFillPath(

HDC hdc );

■ Region

■ M ộ t t ậ p h ợ p nhi ề u vùng hi ể n th ị trên DC

■ Region t ươ ng t ự nh ư Path

■ V ẽ biên và tô màu

■ K ế t h ợ p nhi ề u vùng hi ể n th ị

■ Hit – test

V ẽ và tô màu Region

BOOL FillRgn(

HDC hdc, HRGN hrgn, HBRUSH hbr );

Hit Test Region

int Y );

View Port

■ Các h ệ t ọ a độ

■ Clipping

Các h ệ t ọ a độ

■ GDI có 2 h ệ t ọ a độ

■ H ệ t ọ a độ Logical (hay t ọ a độ th ự c – world)

■ H ệ t ọ a độ Viewport (hay h ệ t ọ a độ hi ể n th ị trên

window).

■ Các hàm v ẽ c ủ a GDI

■ s ử d ụ ng h ệ t ọ a độ Logic.

Các h ệ t ọ a độ

Di chuy ể n g ố c t ọ a độ ViewPort

Clipping

Thay đổ i Clipping Region

■ Thông qua hàm “ TranslateMsg ”

■ G ử i message “keystroke” ho ặ c message

“command” đế n window

Keystroke queue

■ Ng ườ i s ử d ụ ng gõ bàn phím

■ Program l ầ n l ượ t x ử lý các keystroke

■ Ng ườ i s ử d ụ ng gõ quá nhanh?

■ Các keystroke đượ c đặ t trong message queue c ủ a

“focus” window?

Keystroke queue

■ Focus window x ử lý keystroke message

■ Vi ệ c x ử lý làm cho window m ấ t focus?

■ Vi ệ c x ử lý làm cho window đ óng l ạ i?

■ Nh ữ ng keystroke message còn trong

queue s ẽ đượ c x ử lý nh ư th ế nào?

■ Các keystroke s ẽ đượ c đặ t trong message queue

c ủ a Windows

X ử lý các message keystroke

LRESULT CALLBACK WinProc(HWND hwnd, UINT msg,

WPARAM wParam, LPARAM lParam) {

Tham s ố lParam

■ Tham s ố lParam ch ứ a các thông tin

Các phím ch ứ c n ă ng

■ Các phím ch ứ c n ă ng

■ Alt, Ctrl, Shift

■ Caps Lock, Num Lock, Scroll Lock

■ Khi nh ậ n đượ c message keystroke

■ Program c ầ n bi ế t tr ạ ng thái hi ệ n t ạ i c ủ a các phím

ch ứ c n ă ng.

■ Bit th ấ p nh ấ t (0x0001) cho bi ế t tr ạ ng thái “toggled”

■ Bit cao nh ấ t (0x0008) cho bi ế t tr ạ ng thái “pressed”

GetKeyState: http://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/desktop/ms646301(v=vs.85).aspx

GetAsynKeyState: http://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/desktop/ms646293(v=vs.85).aspx

SHORT WINAPI GetKeyState(

int nVirtKey );

Tham s ố wParam

■ wParam cho bi ế t ký t ự đượ c nh ấ n

■ Ký t ự đượ c nh ấ n

■ Là ký t ự Unicode n ế u Program h ỗ tr ợ Unicode

■ Là ký t ự ANSI n ế u Program không h ỗ tr ợ Unicode

Tham s ố lParam

■ Tham s ố lParam ch ứ a các thông tin

Th ứ t ự message

■ Khi nh ấ n phím ‘A’

■ Khi nh ấ n Shift + ‘A’

Th ứ t ự message

■ Khi nh ấ n và gi ữ phím ‘A’

■ Trong các c ặ p WM_KEYDOWN và WM_CHAR

■ Có th ể có “Repeat Count” l ớ n h ơ n 1.