- Vận dụng được các khái niệm: biên độ, chu kì, tần số, tần số góc, độ lệch - Sử dụng đồ thị, phân tích và thực hiện phép tính cần thiết để xác định được: - Sử dụng đồ thị, phân tích và
Trang 1GIỚI THIỆU MA TRẬN, BẢN ĐẶC TẢ VÀ ĐỀ KIỂM TRA ĐỊNH KÌ MINH HOẠ MÔN VẬT LÝ – GIỮA KÌ 1 – LỚP 11
I Ma trận, bản đặc tả và đề kiểm tra giữa kì 1, Vật lí 11
1 Ma trận
- Thời điểm kiểm tra: Kiểm tra giữa học kì 1.(Tuần 8 – Tiết 16)
- Thời gian làm bài: 45 phút.
- Hình thức kiểm tra: Kết hợp giữa trắc nghiệm và tự luận (70% trắc nghiệm, 30% tự luận).
- Cấu trúc:
+ Mức độ đề: 40% Nhận biết; 30% Thông hiểu; 20% Vận dụng; 10% Vận dụng cao.
+ Phần trắc nghiệm: 7,0 điểm (gồm 28 câu hỏi: nhận biết: 16 câu, thông hiểu: 12 câu), mỗi câu 0,25 điểm.
+ Phần tự luận: 3,0 điểm (Vận dụng: 2,0 điểm; Vận dụng cao: 1,0 điểm), mỗi YCCĐ 0,5 điểm.
+ Nội dung: Dao động điều hoà: 11 tiết, Dao động tắt dần, hiện tượng cộng hưởng: 3 tiết.
số câu Điểm số Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao
1 Dao động
Dao động tắt dần, hiện tượng
Trang 2- Nêu được khái niệm: biên độ, chu kì, tần số, tần số góc, độ lệch pha để mô
C1,C2,C3,C4,C5,C6
- Nêu được các công thức: chu kì, tần số, tần số góc, vận tốc, gia tốc, động
C7,C8,C9,C10,C11,C12
Thông hiểu:
-Trình bày được các bước thí nghiệm đơn giản tạo ra được dao động và mô
- Dùng đồ thị li độ - thời gian có dạng hình sin (tạo ra bằng thí nghiệm, hoặchình vẽ cho trước), nêu được mô tả được một số ví dụ đơn giản về dao động
tự do
- Vận dụng được các khái niệm: biên độ, chu kì, tần số, tần số góc, độ lệch
- Sử dụng đồ thị, phân tích và thực hiện phép tính cần thiết để xác định được:
- Sử dụng đồ thị, phân tích và thực hiện phép tính cần thiết để mô tả được sự
Vận dụng:
- Vận dụng được các phương trình về li độ và vận tốc, gia tốc của dao động
Trang 3Thông hiểu:
- Lập luận, đánh giá được sự có lợi hay có hại của cộng hưởng trong một số
C26, C27,C28
Vận dụng:
- Vận dụng hiện tượng cộng hưởng giải quyết tình huống thực tiễn đơn giản 1 B2
Trang 4ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KÌ I VẬT LÍ 11 (NB) Câu 1: Một vật dao động điều hòa theo phương trình x = 6cos(4πt) cm Biên độ dao động của vật làt) cm Biên độ dao động của vật là
(NB) Câu 2: Đối với dao động tuần hoàn, số lần dao động được lặp lại trong một đơn vị thời gian gọi là
A tần số dao động B chu kỳ dao động C pha ban đầu D tần số góc.
(NB) Câu 3: Pha của dao động được cho phép xác định
(NB) Câu 4: Chu kỳ dao động là
A thời gian vật thực hiện một dao động toàn phần.
B thời gian ngắn nhất để vật trở về vị trí xuất phát
C thời gian ngắn nhất để biên độ dao động trở về giá trị ban đầu.
D thời gian ngắn nhất để li độ dao động trở về giá trị ban đầu.
(NB) Câu 5: Nhận định nào sau đây là đúng?
A Biên độ là đại lượng đại số B Biên độ là đại lượng luôn dương
C Biên độ là đại lượng luôn âm D Biên độ là đại lượng biến đổi theo thời gian (NB) Câu 6: Một vật dao động điều hòa theo phương trình x = 10cos(2πt) cm Biên độ dao động của vật làt + πt) cm Biên độ dao động của vật là) cm Tần số góc dao động
(NB) Câu 10: Cơ năng của một con lắc lò xo tỉ lệ thuận với
A bình phương li độ dao động B biên độ dao động
C bình phương biên độ dao động D tần số dao động
(NB) Câu 11: Trong dao động điều hòa, giá trị cực đại của vận tốc là
A vmax = ωA B vmax = ω2A C vmax = - ωA D v max = - ω2A
(NB) Câu 12: Động năng của vật dao động điều hòa với chu kì T biến đổi theo thời gian
A với chu kì T/2 B với chu kì T C không đổi D theo hàm dạng sin (NB) Câu 13: Dao động tự do là dao động có chu kì
A chỉ phụ thuộc đặc tính của hệ, không phụ thuộc yếu tố bên ngoài.
B chỉ phụ thuộc yếu tố bên ngoài, không phụ thuộc đặc tính của hệ.
C chỉ phụ thuộc khối lượng vật dao động.
D chỉ phuộc thuộc gia tốc trọng trường.
(TH) Câu 14: Dao động nào sau đây của con lắc đơn là dao động tự do tại nơi làm thí nghiệm?
A Dao động của con lắc đơn trong chân không
B Dao động của con lắc đơn trong không khí
C Dao động của con lắc đơn trong nước
D Dao động của con lắc đơn trong dầu
Trang 5A một đường hình sin B một đường thẳng C một đường elip D một đường parabol.
(TH) Câu 16: Nếu bỏ qua lực cản, chuyển động nào sau đây là dao động tự do?
A Một con muỗi đang đập cánh B Tòa nhà rung chuyển trong trận động đất.
C
Mặt trống rung động sau khi gõ D Bông hoa rung rinh trong gió nhẹ.
(TH) Câu 17: Trong phương trình dao động điều hoà x Acos t
Chọn đáp án phát biểu sai
A Biên độ A phụ thuộc vào cách kích thích dao động.
B Biên độ A không phụ thuộc vào gốc thời gian.
C Pha ban đầu không phụ thuộc vào gốc thời gian.
D Tần số góc phụ thuộc vào các đặc tính của hệ
(TH) Câu 18: Một vật dao động điều hòa theo phương trình x = 5cos(10πt) cm Biên độ dao động của vật làt + πt) cm Biên độ dao động của vật là/3) cm Pha dao động của
vật ở thời điểm t = 0,1 s là
A 4πt) cm Biên độ dao động của vật là/3 rad B 40πt) cm Biên độ dao động của vật là/3 rad C πt) cm Biên độ dao động của vật là/3 rad D 5πt) cm Biên độ dao động của vật là/3 rad.
(TH) Câu 19: Một vật nhỏ dao động điều hòa theo đồ thị giữa li độ và thời gian
như hình bên Biết chu kì dao động là 12s Tốc độ cực đại của vật gần bằng giá
trị nào sau đây
A 1,2 cm/s B 3,6 cm/s C 1,8 cm/s D 2,1 cm/s.
(TH) Câu 20 Con lắc lò xo dao động điều hoà với chu kì T Đồ thị biểu diễn sự
biến đổi động năng và thế năng theo thời gian cho ở hình vẽ Giá trị của T là
A 0,2s B 0,6s C 0,8s D 0,4s
(TH) Câu 21 Đồ thị vận tốc - thời gian của một vật dao động cơ điều hoà
được cho như hình vẽ Phát biểu nào sau đây là đúng?
A Tại thời điểm t1, gia tốc của vật có giá trị âm
B Tại thời điểm t2, li độ của vật có giá trị âm
C Tại thời điểm t3, gia tốc của vật có giá trị dương
D Tại thời điểm t4, li độ của vật có giá trị dương
(TH) Câu 22 Vật dao động điều hòa có đồ thị li độ phụ thuộc thời gian
như hình bên Gia tốc cực đại có giá trị gần là
Trang 6A Tần số của vật dao động cưỡng bức là tần số dao động riêng của vật.
B Biên độ của vật dao động cưỡng bức là biên độ của ngoại lực tuần hoàn tác dụng vào vật
C Tần số của vật dao động cưỡng bức là tần số của ngoại lực tuần hoàn tác dụng vào vật
D Biên độ của vật dao động cưỡng bức chỉ phụ thuộc vào tần số của ngoại lực tuần hoàn tác dụng lên vật (NB) Câu 24: Nguyên nhân gây ra dao động tắt dần của con lắc đơn trong không khí là
A do trọng lực tác dụng lên vật B do lực căng dây treo
C do lực cản môi trường D do dây treo có khối lượng đáng kể.
(NB) Câu 25: Trong dao động tắt dần có đại lượng nào sau đây luôn giảm dần theo thời gian?
A Độ lớn vận tốc B Li độ C Biên độ D Độ lớn gia tốc.
(TH) Câu 26: Hiện tượng cộng hưởng thể hiện càng rõ nét khi
A lực cản của môi trường càng lớn B lực cản của môi trường nhỏ
C biên độ lực cưỡng bức nhỏ D tần số của lực cưỡng bức càng lớn.
(TH) Câu 27: Hiện tượng cộng hưởng nào sau đây là có hại?
A Không khí trong hộp đàn violon khi nghệ sĩ chơi nhạc.
B Các phân tử nước trong lò vi sóng hoạt động
C.
Dao động của khung xe ô tô có tần số cưỡng bức bằng tần số riêng
D Vận động viên nhảy cầu mềm
(TH) Câu 28: Hiện tượng cộng hưởng nào sau đây là có lợi?
A Giọng hát của ca sĩ làm vỡ li B Đoàn quân hành quân qua cầu.
C Bệ máy rung lên khi chạy D Không khí dao động trong hộp đàn ghi ta
II TỰ LUẬN (3,0 điểm)
Bài 1: Một con lắc lò xo gồm lò xo có độ cứng k và vật nhỏ có khối lượng 250g, dao động điều hòa dọc
theo trục Ox nằm ngang (vị trí cân bằng ở O) Ở li độ -2cm, vật nhỏ có gia tốc 8m/s2 Tính:
a Tần số góc của con lắc lò xo
b Độ cứng k của con lắc lò xo
Bài 2: Một con lắc đơn có độ dài 0,04m được treo vào trần một toa xe lửa Con lắc bị kích động mỗi khi
bánh xe của toa xe gặp chỗ nối nhau của các đoạn đường ray Cho biết khoảng cách giữa hai mối nối là12,5m Lấy g = 2m/s2
a Tính chu kì dao động của con lắc đơn
b Khi xe lửa chạy thẳng đều với tốc độ là bao nhiêu thì biên độ của con lắc sẽ lớn nhất?
Trang 7Bài 3: Thực hiện thí nghiệm với thiết bị ghi
đồ thị dao động điều hoà của một vật nhỏ,
thu được kết quả như hình vẽ bên Biết quả
nặng có khối lượng 100g, dây treo có chiều
dài 1m, lấy g ≈ 2m/s2
a Viết phương trình dao động của vật
b Tính thời gian ngắn nhất kể từ thời điểm
ban đầu đến khi vật qua vị trí cân bằng
HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI KIỂM TRA GIỮA KÌ 1, VẬT LÍ 11
I TRẮC NGHIỆM
Mỗi câu trả lời đúng được 0,25đ
Con lắc dao động với biên độ cực đại khi xảy ra hiện tượng cộng hưởng,
khi đó chu kì lực cưỡng bức bằng với chu kì dao động riêng của con lắc
Trang 8/1
g
rad s l
Trang 9Ma trận, bản đặc tả và đề kiểm tra cuối kì 1, Vật lí 11
1 Ma trận
- Thời điểm kiểm tra: Kiểm tra cuối học kì 1.
- Thời gian làm bài: 45 phút.
- Hình thức kiểm tra: Kết hợp giữa trắc nghiệm và tự luận (70% trắc nghiệm, 30% tự luận).
- Cấu trúc:
+ Mức độ đề: 40% Nhận biết; 30% Thông hiểu; 20% Vận dụng; 10% Vận dụng cao.
+ Phần trắc nghiệm: 7,0 điểm (gồm 28 câu hỏi: nhận biết: 16 câu, thông hiểu: 12 câu), mỗi câu 0,25 điểm.
+ Phần tự luận: 3,0 điểm (Vận dụng: 2,0 điểm; Vận dụng cao: 1,0 điểm), mỗi YCCĐ 0,5 điểm.
+ Nội dung nửa đầu học kì 1: 25% (2,5 điểm; Dao động: 14 tiết).
+ Nội dung nửa sau học kì 1: 75% (7,5 điểm; Sóng: 16 tiết).
Trang 10Nêu được các khái niệm: biên độ, chu kì, tần số, tần số góc, độ lệch pha để
mô tả dao động điều hoà
Mô tả được một số ví dụ đơn giản về dao động tự do
Thông hiểu:
-Trình bày được các bước thí nghiệm đơn giản tạo ra được dao động và mô
tả được một số ví dụ đơn giản về dao động tự do
- Dùng đồ thị li độ - thời gian có dạng hình sin (tạo ra bằng thí nghiệm,hoặc hình vẽ cho trước), nêu được mô tả được một số ví dụ đơn giản về daođộng tự do
- Vận dụng được các khái niệm: biên độ, chu kì, tần số, tần số góc, độ lệchpha để mô tả dao động điều hoà
- Sử dụng đồ thị, phân tích và thực hiện phép tính cần thiết để xác địnhđược: độ dịch chuyển, vận tốc và gia tốc trong dao động điều hoà
- Sử dụng đồ thị, phân tích và thực hiện phép tính cần thiết để mô tả được
sự chuyển hoá động năng và thế năng trong dao động điều hoà
Nêu các khái niệm bước sóng, biên độ, tần số, tốc độ và cường độ sóng
Nêu được định nghĩa của vận tốc, tần số và bước sóng
Thông hiểu:
- Từ đồ thị độ dịch chuyển – khoảng cách (tạo ra bằng thí nghiệm, hoặchình vẽ cho trước), mô tả được sóng qua các khái niệm bước sóng, biên độ,tần số, tốc độ và cường độ sóng
- Từ định nghĩa của vận tốc, tần số và bước sóng, rút ra được biểu thức v =
Trang 11- Nêu được ví dụ chứng tỏ sóng truyền năng lượng.
- Quan sát hình ảnh (hoặc tài liệu đa phương tiện) về chuyển động của phần
tử môi trường, thảo luận để so sánh được sóng dọc và sóng ngang
- Nêu được các điều kiện cần thiết để quan sát được hệ vân giao thoa
- Nêu được ý nghĩa của hiện tượng giao thoa sóng
Trang 12- Mô tả các bước thí nghiệm tạo sóng dừng và giải thích được sự hình thànhsóng dừng.
- Sử dụng hình ảnh (tạo ra bằng thí nghiệm, hoặc hình vẽ cho trước) xácđịnh được nút và bụng của sóng dừng
Trang 13ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ 1, VẬT LÍ 11
Thời gian làm bài: 45 phút
I TRẮC NGHIỆM (7 điểm)
Câu 1: Khoảng thời gian để vật thực hiện đươc một dao động là
A chu kì dao động B tần số dao động C biên độ dao động D li độ dao
động.
Câu 2 Dao động điều hòa là dao động tuần hoàn trong đó
A li độ dao động của vật là một hàm cosin (hay sin) theo thời gian.
B li độ dao động của vật là một hàm tan (hay cotan) theo thời gian.
C biên độ dao động của vật là một hàm cosin (hay sin) theo thời gian.
D biên độ dao động của vật là một hàm tan (hay cotan) theo thời gian.
Câu 3: Dao động nào sau đây là dao động tự do?
A dao động của con lắc lò xo khi không chịu tác dụng của ngoại lực.
B Dao động của con lắc đơn trong dầu nhớt.
C Dao động của lò xo giảm xóc.
D Dao động của cành cây đu đưa khi gió thổi.
Câu 4: Dao động của một chiếc xích đu trong không khí sau khi được kích thích là
A dao động tắt dần B dao động tuần hoàn.
Câu 5: Một vật dao dao động điều hòa trên trục Ox Hình vẽ bên là đồ thị biểu diễn
sự phụ thuộc của li độ x vào thời gian t Tần số góc của dao động là
A 10 rad/s B 10πt) cm Biên độ dao động của vật là rad/s.
C 5πt) cm Biên độ dao động của vật là rad/s D 5 rad/s.
Câu 6: Một máy cơ khí khi hoạt động sẽ tạo ra những dao động được xem gần đúng là dao động điều hòa
với phương trình li độ dạng: x = 3cos(160πt) cm Biên độ dao động của vật làt) (mm) Vận tốc của vật dao động có phương trình:
A v = -480πt) cm Biên độ dao động của vật làsin(160πt) cm Biên độ dao động của vật làt)(mm/s) B v = 480πt) cm Biên độ dao động của vật làsin(160πt) cm Biên độ dao động của vật làt)(mm/s).
Trang 14C v = -480πt) cm Biên độ dao động của vật làcos(160πt) cm Biên độ dao động của vật làt)(mm/s) D v = 480πt) cm Biên độ dao động của vật làcos(160πt) cm Biên độ dao động của vật làt)(mm/s).
Câu 7: Ích lợi của hiện tượng cộng hưởng được ứng dụng trong trường hợp nào sau đây?
A Chế tạo tần số kế.
B Chế tạo bộ phận giảm xóc của ô tô, xe máy.
C Lắp đặt các động cơ điện trong nhà xưởng.
D Thiết kế các công trình ở những vùng thường có địa chấn.
Câu 8: Bước sóng là khoảng cách giữa hai điểm
A gần nhau nhất mà dao động tại hai điểm đó cùng pha.
B trên cùng một phương truyền sóng mà dao động tại hai điểm đó ngược pha.
C trên cùng một phương truyền sóng mà dao động tại hai điểm đó cùng pha.
D gần nhau nhất trên cùng một phương truyền sóng mà chúng dao động cùng pha.
Câu 9: Một sóng cơ có tần số f, truyền trên sợi dây đàn hồi với tốc độ truyền sóng v Bước sóng trên dây
A Sóng là dao động lan truyền trong không gian theo thời gian.
B Sóng là dao động của mọi điểm trong không gian theo thời gian.
C Sóng là một dạng chuyển động đặc biệt của môi trường
D Sóng là sự truyền chuyển động của các phần tử trong không gian theo thời gian.
Thông hiểu:
Câu 11: Một sóng hình sin truyền trên một sợi dây dài Ở thời điểm
t, hình dạng của một đoạn dây như hình vẽ Các vị trí cân bằng của
các phần tử trên dây cùng nằm trên trục Ox Bước sóngcủa sóng này
bằng
A 48 cm B 18 cm.
Trang 15Câu 12: Từ vị trí khởi nguồn của động đất (tâm chấn), các công trình, nhà của cách xa tâm chấn
vẫn có thể bị ảnh hưởng là do
A sóng địa chấn đã truyền năng lượng tới các vị trí này
B sức ép từ tấm chấn khiến các phần tử vật chất xung quanh chuyển động
C các phần tử vật chất từ tâm chấn chuyển động đến vị trí đó
D tốc độ lan truyền sóng địa chấn quá nhanh
Câu 13: Một sóng âm lan truyền trong môi trường A với vận tốc vA, bước sóng λA khi lantruyền trong môi trường B thì vận tốc là vB = 2vA Bước sóng trong môi trường B là
A λB = 2λA. B λB = λ A
Câu 14: Để phân loại sóng ngang và sóng dọc người ta dựa vào
Câu 15: Hình vẽ bên mô tả hai sóng địa chấn truyền trong môi trường
Câu 16: Khi mở hé cánh cửa để ánh sáng đi qua khe hẹp (như hình ảnh), ta quan sát thấy ánh sáng loang
ra một khoảng lớn hơn khe hẹp Đó là hiện tượng
Trang 16A 2.10 8 m/s B 3.10 8 m/s C 2.10 -8 m/s D 3.10 -8 m/s.
Câu 18: Sóng ánh sáng nhìn thấy có bước sóng nằm trong khoảng
A 380nm đến 760nm B 380mm đến 760mm
Câu 19: Sóng điện từ có bước sóng 3.10-10 m là loại sóng điện từ nào sau đây?
Câu 20: Hiện tượng giao thoa ánh sáng chỉ quan sát được khi hai nguồn ánh sáng là hai nguồn
Câu 21: Trong vùng hai sóng kết hợp gặp nhau, những điểm có khoảng cách tới hai nguồn sóng lần lượt
là d 1 và d 2 sẽ dao động với biên độ cực đại khi
A d 2 – d 1 = kλ, với k = 0; ±1; ±2; B d 2 – d 1 = kλ/2, với k = 0; ±1; ±2;
C d 2 – d 1 = (k+1)λ, với k = 0; ±1; ±2; D d 2 – d 1 = (k +1/2) λ, với k = 0; ±1; ±2;
Câu 22: Xét trên mặt nước có hai nguồn kết hợp A và B Xét 2 mệnh đề sau:
(I)Đường trung trực của AB là một cực đại khi và chỉ khi hai nguồn kết hợp cùng pha
(II)Đường trung trực của AB là một cực tiểu khi và chỉ khi hai nguồn kết hợp ngược pha
Lựa chọn phương án đúng
A cả (I) và (II) đúng B (I) đúng; (II) sai
Câu 23 : Trong các thí nghiệm sau, thí nghiệm được sử dụng để đo bước sóng ánh sáng là
A thí nghiệm tổng hợp ánh sáng trắng.
B thí nghiệm về sự tán sắc ánh sáng của Niu-tơn.
C thí nghiệm với ánh sáng đơn sắc của Niu-tơn.
D thí nghiệm Young về giao thoa ánh sáng.
Câu 24: Dụng cụ nào sau đây không sử dụng trong thí nghiệm giao thoa ánh sáng của Young?
Trang 17A Đèn laze B Khe cách tử C Thước đo độ dài D Lăng kính
Câu 25: Ta quan sát thấy hiện tượng gì khi trên một sợi dây có sóng dừng?
A Tất cả các phần tử của dây đều đứng yên
B Trên dây có những phần tử dao động với biên độ cực đại (bụng sóng) xen kẽ với phần tử đứng yên
(nút sóng)
C Trên dây có những điểm dao động với biên độ cực đại (nút sóng) xen kẽ với những điểm đứng
yên(bụng sóng)
D Tất cả các phần tử trên dây đều chuyển động với cùng tốc độ
Câu 26: Trên một sợi dây dần hồi có hai đầu cố định, đang có sóng dừng với 5 bụng sóng Số nút sóng
trên dây (không tính 2 đầu cố định) là
Câu 27: Từ hình ảnh sóng dừng trên dây như hình vẽ.
Phát biểu nào sau đây là đúng:
A B là bụng sóng.
B A là bụng sóng.
C A là nút sóng.
D A và B không phải là nút sóng.
Câu 28: Sóng dừng trên dây được hình thành bởi :
A Sự giao thoa của hai sóng kết hợp
B Sự tổng hợp trong không gian của hai hay nhiều sóng kết hợp
C Sự giao thoa của một sóng tới và sóng phản xạ của nó cùng truyền theo một phương
D Sự tổng hợp của hai sóng tới và sóng phản xạ truyền khác phương
II TỰ LUẬN (3 điểm)
Câu 29 : Một vật dao động điều hòa với tần số góc = 5rad/s Khi t = 0, vật đi qua vị trí có li độ x =
-2cm và có vận tốc 10cm/s hướng về vị trí biên gần nhất Hãy viết phương trình dao động của vật.
Câu 30: Nêu các bước tiến hành đo tốc độ truyền âm bằng dụng cụ thực hành?
Trang 18Câu 31: Trong thí nghiệm về giao thoa ánh sáng, nguồn sáng S phát đồng thời 2 bức xạ có bước sóng là
Mỗi câu trả lời đúng được 0,25đ
0,25 đ Câu
