Học thông qua chơi Học thông qua Chơi” là hướng tiếp cận giáo dục nhằm tích hợp hoạt động học tập vui tươi, do trẻ chủ động với sự hỗ trợ có chủ đích của giáo viên để đạt được mục tiêu học tập. Học qua chơi được xây dựng từ điều cốt lõi “Học sinh không bao giờ thiếu năng lượng dành cho việc giải trí”, sử dụng các trò chơi để truyền đạt kiến thức một cách tự nhiên nhất. Nhờ vậy, những đứa trẻ có thể thỏa sức tò mò, trải nghiệm, khám phá và giải quyết vấn đề bằng trí tưởng tượng vô tận qua những trò chơi vui vẻ.
Trang 1PHƯƠNG PHÁP HỌC THÔNG QUA CHƠI
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nói chung, sẽ giúp học sinh hình thành,phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và những năng lực đặc thù của mônhọc như: Năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học; rèn luyện các kĩ năng đọc, viết, nói,nghe; phát triển tư duy hình tượng và tư duy logic, góp phần hình thành hệ thống kiếnthức phổ thông, có nền tảng về trí tuệ và văn học…Chương trình đã nêu rõ học sinhcần phát triển các kĩ năng nhận thức, sáng tạo, phát triển thể chất, tương tác xã hội và
kĩ năng xúc cảm Cách tiếp cận toàn diện này cũng xác định rằng các kỹ năng có sựkết nối với nhau, có nghĩa sự phát triển của kỹ năng này có ảnh hưởng đến sự pháttriển của kỹ năng khác Học sinh thấy được “cái hay, cái đẹp” của giáo dục từ đó các
em sẽ yêu thích và biết tự hào, quý trọng các giá trị và năng lực, phẩm chất được hìnhthành trong quá trình học tập
Môn Tự nhiên và xã hội 3 sách Chân trời sáng tạo được xây dựng và phát triểntrên nền tảng tích hợp những kiến thức về thế giới tự nhiên và xã hội Môn học trang
bị cho học sinh một số hiểu biết cơ bản ban đầu về :Thành viên trong gia đình và mốiquan hệ giữa gia đình và xã hội, trường học, các hoạt động địa phương, về các mốiquan hệ trong thế giới tự nhiên và xã hội xung quanh và những kĩ năng học tập cơ bảnnhư quan sát , nhận xét , nêu thắc mắc, đặt câu hỏi, tìm thông tin, xử lý thông tin vàtrình bày những ý tưởng khoa học đơn giản bằng nhiều hình thức khác nhau ( nói , viết, vẽ biểu đồ…) Cùng với các môn học, hoạt động giáo dục khác, môn Tự nhiên và xãhội góp một phần quan trọng vào việc hình thành cho học sinh những phẩm chất vànăng lực chung được quy định trong chương trình GDPT và bước đầu hình thành chohọc sinh năng lực khoa học Góp phần giúp HS hình thành và phát triển tình yêu conngười, thiên nhiên; tính chăm chỉ; ý thức bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần của bảnthân, gia đình, cộng đồng; ý thức tiết kiệm, giữ gìn, bảo vệ tài sản; tinh thần tráchnhiệm với môi trường sống Góp phần giúp HS hình thành và phát triển năng lực nhậnthức về tự nhiên và xã hội; năng lực tìm tòi và khám phá các sự vật, hiện tượng và mốiquan hệ giữa các sự vật, hiện tượng thường gặp trong tự nhiên và xã hội; năng lực vậndụng kiến thức vào thực tiễn, ứng xử phù hợp với tự nhiên và xã hội
Học thông qua Chơi” là hướng tiếp cận giáo dục nhằm tích hợp hoạt động họctập vui tươi, do trẻ chủ động với sự hỗ trợ có chủ đích của giáo viên để đạt được mụctiêu học tập Học qua chơi được xây dựng từ điều cốt lõi “Học sinh không bao giờthiếu năng lượng dành cho việc giải trí”, sử dụng các trò chơi để truyền đạt kiến thứcmột cách tự nhiên nhất Nhờ vậy, những đứa trẻ có thể thỏa sức tò mò, trải nghiệm,khám phá và giải quyết vấn đề bằng trí tưởng tượng vô tận qua những trò chơi vui vẻ
Đặc biệt môn tự nhiên và xã hội lớp 3 dạy cho học sinh những hành vi ứng xửkhi gặp hiện tượng khác nhau trong cuộc sống Giải quyết những tình huống đa dạng
Trang 2tại nhà, ở trường, ngoài xã hội, trong thiên nhiên Góp phần bảo vệ sức khỏe, giữ antoàn cho bản thân và những người khác Vì vậy cách học của học sinh phải chủ động,sáng tạo Học sinh cần có khả năng quan sát, nhận xét những tình huống gần gũi vớithực tế Học sinh có trí thông minh, nhanh nhạy, có óc tưởng tượng phong phú đó làtiền đề cho việc đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học nói chung và bộ môn TNXHnói riêng Học sinh tiểu học ưa hiểu biết, khám phá những cái mới, tự nhiên, xã hội,con người xung quanh tư duy cụ thể còn chiếm ưu thế, phương pháp dạy học truyềnthống làm cho học sinh dễ mệt mỏi chán nản trong giờ học, khó tiếp thu bài học Vìvậy người giáo viên phải tạo ra hứng thú trong học tập và phải thường xuyên đượcluyện tập Rất dễ xúc động và thích tiếp xúc với một sự vật, hiện tượng nào đố nhất lànhững hình ảnh gây cảm xúc mạnh.
Chính vì vậy, trong kinh nhiệm này, tôi xin đề cập đến vấn đề " Nâng cao chất
lượng giảng dạy môn TNXH thông qua phương pháp học thông qua chơi" để bổ
sung những phương pháp dạy học sinh tích cực nhằm nâng cao chất lượng giảng dạycác môn học nói chung, môn TNXH nói riêng trong các nhà trường
II.THỰC TRẠNG
a/ Thuận lợi:
- Hầu hết các em đi học đúng độ tuổi quy định
- Trang thiết bị phục vụ giảng dạy đầy đủ, có trang bị 01 máy chiếu
- Giáo viên nhiệt tình, quan tâm đến lớp, có tinh thần trách nhiệm cao
- Được sự giúp đỡ của các cấp lãnh đạo, Ban giám Hiệu nhà trường, tổ côngđoàn, tổ chuyên môn nhiệt tình giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi để giáo viên antâm công tác
- Được sự quan tâm của Hội cha mẹ học sinh lớp, trường rất nhiệt tình gắn bóvới các hoạt động của nhà trường về mọi mặt, góp phần động viên CB, GV, NV nhàtrường hoàn thành nhiệm vụ được giao
- Mối quan hệ giữa nhà trường, giáo viên và gia đình học sinh rất chặt chẽ
b/ Khó khăn
- Trường thuộc địa bàn của phường …, người dân khu vực nằm trên địa bànphường chủ yếu sống bằng nghề lao động tự do Một số em thiếu sự quan tâm, nhắcnhở sát sao của cha mẹ
- Do một số em còn rụt rè, thiếu tự tin khi đến lớp
Trang 3- Việc quan sát trong các giờ học này thường chỉ dừng lại ở việc trả lời các câuhỏi trong sách giáo khoa hoặc trả lời các câu hỏi của giáo viên, rất hiếm có học sinhnào biết so sánh và nêu được đặc điểm nổi bật của sự vật hiện tượng được quan sát.
Chương trình TNXH gồm: Thời lượng thực hiện chương trình môn Tự nhiên và
Xã hội 3 là 70 tiết/năm học, dạy trong 35 tuần Ước lượng tỉ lệ % số tiết dành cho cácchủ đề ở lớp 3 như sau:
SGK Tự nhiên và Xã hội 3 gồm 6 chủ đề: Gia đình, Trường học, Cộng đồng địa phương, Thực vật và động vật, Con người và sức khoẻ, Trái Đất và bầu trời.
Sách có ba dạng bài học, được chia thành 22 bài mới, 1 bài thực hành và 6 bài ôn tập.
Sách Tự nhiên và Xã hội 3 gồm 32 bài học (bao gồm cả các bài ôn tập chủ đề).Mỗi bài học được xây dựng với cấu trúc là một chuỗi các hoạt động học tập của HS,thể hiện rõ quan điểm dạy học phát triển năng lực và dạy học tích hợp, đồng thời đảmbảo cấu trúc bài học theo tiêu chuẩn SGK quy định tại thông tư số 33/2017/TT–BGDĐT
- Kế hoạch dạy học không có kiểu giáo án mẫu như trước đây dùng chung cho
mọi giáo viên
- Giáo viên thật sự tâm huyết, cầu tiến, đổi mới trong Kế hoạch DH môn họctừng bài nên có một phần ghi những kinh nghiệm thành công, những nội dung cần điềuchỉnh sau khi dạy hoc cũng như ghi các nhận xét với những học sinh nhằm làm cơ sởcho việc nhận xét đánh giá thường xuyên theo Thông tư 27/2020
- Nói chung, kế hoạch dạy- học toán ghi lại cách tổ chức, hướng dẫn cho họcsinh học trong một tiết dạy cụ thể
Cùng với việc đổi mới phương pháp dạy học ở lớp 3 bên cạnh đó việc sử dụng
đồ dùng dạy học và đổi mới cũng không kém phần quan trọng hơn cả Phương tiện dạyhọc truyền thống bao gồm tranh ảnh sách giáo khoa, tranh ảnh sưu tầm, vật thật.Phương tiện hiện đại hiện nay có rất nhiều phong phú như ứng dụng CNTT, máy thuthanh, máy ghi âm, video, máy chiếu phim…Tuỳ theo nội dung bài dạy, tuỳ theo tình
Trang 4hình thực tế về trình độ giáo viên, tuỳ theo trang thiết bị hiện có của mỗi nhà trườnggiáo viên lựa chọn thiết bị dạy học phù hợp Cùng 1 bài dạy có thể sử dụng các loại đồdùng dạy học khác nhau làm tăng hiệu quả giờ dạy Ở môn TNXH đồ dùng dạy họccũng không thể thiếu được Trước mỗi tiết dạy để cho học sinh hiểu rõ hơn về bài họccần chuẩn bị các đồ dùng dạy học phù hợp với tiết dạy đó Để làm được các việc đóngười giảng dạy cần lưu ý các việc:
+ Đồ dùng của hôm nay đã phù hợp và am hiểu rõ về chúng chưa?
+ Đưa ra các loại vật dụng đúng thời điểm với tiết dạy
+ Huy động tối đa những vật dụng có sẵn bằng các dụng cụ thiết thực
+ Khi cần cho hs chuẩn bị phải hướng dẫn cụ thể và tránh các vật dụng cồngkềnh,thiếu thiết thực
Các bài học được thiết kế nhiều hoạt động học tập đa dạng, theo hướng mở, phùhợp với trình độ học sinh lớp 3 và được sắp xếp theo tiến trình hướng đến việc tìmhiểu, khám phá, thực hành, vận dụng Đặc biệt, sách chú trọng hoạt động thực hành,vận dụng kiến thức, kĩ năng vào đời sống thực tiễn
Các bài học đều thể hiện rõ nét yêu cầu về đổi mới đánh giá Hoạt động Đánh
giá được thể hiện trong toàn bộ tiến trình của bài học thông qua các câu hỏi và bài tập
từ hoạt động gắn kết, khám phá kiến thức mới, luyện tập, thực hành và vận dụng Đa
số các hoạt động học tập trong SGK Tự nhiên và Xã hội 3 tạo cơ hội cho HS tự đánh
giá và đánh giá lẫn nhau Trong đó, bài Ôn tập chủ đề giúp GV đánh giá được năng lực
tư duy logic của HS thông qua sơ đồ hệ thống kiến thức và đánh giá năng lực giảiquyết vấn đề thông qua xử lí tình huống
Ví dụ: Tự nhiên xã hội lớp 3 Bài 1: Họ nội, họ ngoại trang 8, 9, 10, 11 - Chân
trời sáng tạo
Cho học sinh sưu tập những cây cối để chuẩn bị cho bài học.Việc đưa hình ảnhcác con vật không cần phải chuẩn bị theo, bên cạnh đó cần có những hình ảnh sốngđộng , chân thật mà các em có thể chuẩn bị
Trò chơi : Ai nhanh ? Ai đúng ( Thực hiện ở Tiết 2 )
- Mục tiêu : Học sinh biết các tổ chức và những ngày dành cho người già, em nhỏ
- Cách tiến hành : GV chia lớp thành 2 nhóm, mỗi nhóm cử 1 trọng tài và 5 người chơi Trọng tài có nhiệm vụ kiểm đếm kết quả chơi và thời gian chơi của đội bạn để phânđịnh thắng – thua
Hai đội chơi tiến hành chơi tiếp sức, lần lượt từng thành viên của mỗi đội sẽ lên gắn cácthẻ từ có ghi nội dung liên quan đến chủ đề Người già và chủ đề Trẻ em
Người già Trẻ em
Đội TNTP Hồ Chí Minh Ngày 1 tháng 6
Hội người cao tuổi
Câu lạc bộ Hưu trí Tết Trung thu
Lễ mừng thọ Ngày 1 tháng 10
Trường Tiểu học
Ngày 5 tháng 9 Sao Nhi đồng
Ngày 20 tháng 11
Trang 5Đội nào dán đúng và nhanh hơn, đội đó dành chiến thắng.
- Thời gian chơi : 5 phút
Ví dụ: Bài 5: Ôn tập chủ đề gia đình trang 23, 24 - Chân trời sáng tạo
- Trò chơi : Thuyền đi trong sương mù
- Mục đích :
+ Giáo dục học sinh tinh thần đoàn kết, hợp tác vượt khó khăn
+ Phát triển khả năng định hướng cho học sinh
- Chuẩn bị : + Khoảng sân đủ rộng cho 20 người chơi ( khoảng 40 m2 )
+ Phấn viết để vẽ ô vuông
- Cách chơi :
+ Giáo viên chia 20 học sinh tham gia chơi thành 5 nhóm, mỗi nhóm có 4 học sinh Học sinh còn lại của lớp tham gia làm vật cản Mỗi nhóm học sinh là mộtcon tàu, các nhóm tự đặt tên cho tàu của mình ( VD : Tàu Trường Sa, ) Những HStham gia làm vật cản đứng rải rác trên sân làm vật cản trở trên đường di chuyển củacác tàu
+ Ở giữa sân vẽ một ô vuông, tượng trưng cho một cảng Mỗi nhóm sẽ cử một
HS làm thủy thủ hoa tiêu đứng ở cảng để điều khiển cho tàu của mình di chuyển vàocảng trong sương mù, 3 HS còn lại là các thủy thủ đi trên tàu Các tàu đứng ở các vị tríkhác nhau nhưng đều hướng về cảng
+ Đoàn thủy thủ của các tàu đều phải bịt mắt, đứng theo hàng một, người sauđặt tay lên vai người trước
+ Đoàn tàu di chuyển theo chỉ dẫn của hoa tiêu, mỗi tàu sẽ từ từ tiến vào cảng.Tàu nào tiến vào cảng trước, tàu đó thắng cuộc
Chú ý : Các hoa tiêu phải hướng dẫn sao cho các tàu không được va chạm vào nhau và cũng không được đụng phải vật cản trên đường đi Tàu nào bị va chạm với tàu khác hay va chạm với vật cản đều bị trừ điểm.
Ví dụ: Bài 8: Thực hành: Giữ an toàn và vệ sinh trường học trang 34,
35, 36, 37, 38 - Chân trời sáng tạo
- Trò chơi : Ai nhanh ? Ai đúng ? ( Củng cố bài học )
- Mục đích : Học sinh ghi nhớ Tài nguyên thiên nhiên và Việc làm để bảo
vệ tài nguyên thiên nhiên.
- Chuẩn bị : Hai tờ giấy Rô – ki khổ lớn ; Bút dạ đen và đỏ
- Cách chơi :
+ GV chia lớp thành 3 nhóm Các nhóm phải tự liệt kê các tài nguyênthiên nhiên và các việc làm để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên vào bảng mà GV yêu cầu
+ Học sinh làm việc theo nhóm
+ Đại diện từng nhóm trưng bày kết quả
Trang 6+ Các nhóm còn lại kết hợp cùng GV nhận xét, đánh giá kết quả chơi.Nhóm nào ghi được nhiều nhất, đúng nhất và nhanh nhất là thắng cuộc.
- Thời gian chơi : 4- 5 phút.
Để việc học tập đạt hiệu quả, GV cần chú trọng đến những việc học sinh làmđược
Với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi tiểu học, HS rất dễ hứng thú khi được khenngợi, được thầy cô và các bạn công nhận sự cố gắng của mình Khi học ở trên lớp, việcthầy cô quan sát được những tiến bộ của học sinh là rất rõ thông qua các hoạt động họctập trong ngày Thông qua những việc làm nhỏ của HS mà thầy cô đưa ra những khenthưởng, động viên kịp thời để HS hứng thú hơn khi tham gia học trực tuyến, nhờ đóphát huy được tính tích cực của mình Cụ thể, bản thân tôi đã áp dụng những việc làmsau:
Khen thưởng động viên kịp thời:
1 HS vào học đúng giờ khi cô giáo điểm danh: tặng 1 sao
2 HS chuẩn bị đầy đủ sách vở trước khi vào học: tặng 1 sao
3 HS xung phong đọc bài, trả lời câu hỏi xây dựng bài: tặng 1-5 sao
4 HS trả lời đúng câu hỏi/ tham gia trò chơi: tặng 5 sao
5 HS gửi bài cho cô đúng hạn: tặng 5 sao
6 HS hoàn thành bài đúng trước hạn/ có ý kiến sáng tạo: tặng 10 sao
Tôi thường tặng sao cho các con ngay khi trả lời đúng, có cố gắng, có tiến bộ.Quy định đủ 20 sao thì đổi quà Qùa cô ghi sổ và sẽ gửi lại các con khi quay lạitrường Cuối buổi học, luôn cho học sinh bình chọn 3 bạn tích cực nhất và tặng
Đặc biệt, tôi chú ý lưu tâm hơn đến những HS còn rụt rè hay nhút nhát, cố gắngđảm bảo trong giờ học trực tuyến mỗi HS được gọi 1 lần
2 Giải pháp 2: Kết nối cùng học sinh – tạo ra những trải nghiệm học tập vui vẻ, ý nghĩa và lắng nghe ý kiến của học sinh.
Trò chơi là một hoạt động của con người nhằm mục đích chủ yếu là vui chơigiải trí, thư giãn sau những giờ làm việc, học tập căng thẳng và mệt mỏi Ngoài ra, quatrò chơi người chơi còn có thể được rèn luyện về thể lực, rèn luyện các giác quan, tạoquan hệ với mọi người, cùng hợp tác với bạn bè trong nhóm, trong tổ,… Vì vậy, việc
sử dụng trò chơi trong dạy học là hình thức hoạt động cần thiết, phù hợp với đặc điểmtâm sinh lí của học sinh Trò chơi không những mang lại niềm vui và niềm hứng thúhọc tập mà còn giúp học sinh tiếp thu tri thức một cách tích cực và tự giác
- Kiến thức cơ bản
- Kĩ năng cơ bản
- Các Phẩm chất, năng lực được hình thành và phát triển
Trang 7- Về cơ bản, nội dung, chương trình, mục tiêu dạy học có yêu cầu đáp ứng 2nhiệm vụ: Phổ cập cho các đối tượng học sinh trong lớp và phát triển cho các học sinhcao hơn.
- Mục tiêu bài dạy thể hiện rõ tính phù hợp cho nhiều đối tượng
VD: Chủ đề gia đình
1 Bài 2 : Kỉ niệm đáng nhớ của gia đình
- Trò chơi : Chim làm tổ ( Tiến hành ở tiết 1 )
- Mục tiêu : Học sinh biết các thông tin về kỷ niệm của gia đình mình
- Cách tiến hành : Chơi cả lớp
+ Trọng tài : Lớp bầu chọn 5 – 6 học sinh làm trọng tài
+ Giáo viên cử 2 học sinh làm trưởng hai nhóm
+ Tất cả học sinh còn lại tham gia chơi
- Phương tiện : Các thẻ từ trắng ( chưa được ghi bất kì thông tin nào trênthẻ ), mỗi học sinh được nhận 1 thẻ
- Cách chơi : 2 nhóm trưởng mang thẻ « Kế hoạch phấn đấu » và thẻ « Mục tiêu rèn luyện » Các thành viên còn lại của lớp sẽ được nhận một thẻ từ trắng vàphải ghi kế hoạch mà bản thân sẽ phấn đấu hoặc mục tiêu rèn luyện mà mình sẽ hướngtới Hết thời gian quy định ghi thẻ, từng thành viên sẽ tự tìm về tổ theo nội dung trênthẻ mình đã ghi
- Cách đánh giá : Thành viên nào ghi đúng nội dung và tìm đúng về tổ củamình là thành vien chiến thắng, thành viên nào không ghi đúng nội dung hoặc khôngtìm được tổ là thua Trường hợp các thành viên ghi nội dung trùng nhau, thành viênnào tìm đúng tổ nhanh hơn thì thắng cuộc, thành viên chậm chân hơn là thua
- Thời gian chơi : 7 phút
Bài 1: Họ nội, họ ngoại - Chân trời sáng tạo
- Trò chơi : Ai biết nhiều hơn ? ( Tiến hành ở Tiết 1 )
- Mục tiêu : Trò chơi giúp học sinh củng cố bài học
- Cách tiến hành: Mỗi học sinh sẽ đọc 1 bài hoặc 1 câu ca dao, tục ngữ, kểchuyện, đọc thơ về chủ đề Biết ơn tổ tiên
- Cách chơi : GV lấy tinh thần xung phong để chọn học sinh tham gia chơiđầu tiên Mỗi học sinh sau khi đọc đúng 1 bài ca dao, hoặc 1 câu tục ngữ, về chủ đềBiết ơn tổ tiên thì được quyền chỉ 1 bạn bất kì trong lớp đứng lên chơi tiếp, trò chơi
cứ như vậy cho đến hết
Trong trường hợp học sinh chơi tiếp mà không tìm được bài ca dao, tụcngữ, đúng chủ đề thì phải chỉ sang bạn khác để trò chơi được tiếp tục mà không bịgián đoạn Học sinh nào làm đúng yêu cầu của trò chơi là thắng cuộc, những học sinhđọc sai hoặc không làm đúng yêu cầu của trò chơi thì bị tính là thua cuộc
GV cùng cả lớp làm trọng tài,
Trang 8- Cách đánh giá : Những học sinh thắng cuộc sẽ thảo luận, thống nhất và
« phạt » các bạn thua cuộc bằng 1 trò chơi vận động khác ( Ví dụ : Hát bài Một con vịt
và làm động tác như con vịt đi quanh lớp 1 vòng, )
- Thời gian chơi : 7 phút
Ví dụ : Tự nhiên xã hội lớp 3 Bài 6: Chúng em tham gia các hoạt động
xã hội của trường trang 26, 27, 28, 29 - Chân trời sáng tạo
- Thời gian chơi : 5 phút
- Cách đánh giá : Nhóm nào điền được nhiều đáp án đúng và nhanh hơn,nhóm đó chiến thắng
- Thời gian chơi : 5 phút
Trò chơi : Tình bạn
- Trò chơi : Phóng viên nhỏ ( Thực hiện ở tiết 1
- Mục tiêu : Củng cố tiết học - Giúp học sinh biết được các biểu hiện củatình bạn đẹp
- Cách tiến hành : Các học sinh lần lượt đóng vai phóng viên và phỏngvấn các bạn trong lớp các câu hỏi có liên quan đến chủ đề của bài học
Ví dụ :
+ Theo bạn, vì sao chúng ta cần phải quan tâm đến bạn bè ?
+ Bạn có thể cho biết, bạn đã quan tâm, chia sẻ với bạn bè của mình nhưthế nào ?
Trang 9+ Bạn thấy mình cần phải làm gì khi bạn bè của bạn có niềm vui hoặc cóchuyện buồn ?
+ Người bạn thân thiết nhất của bạn là ai ? Bạn có thể kể cho mình biếtmột số kỉ niệm đẹp về tình bạn của các bạn được không ?
+ Bạn có thể đọc một bài thơ, hay bài ca dao, tục ngữ hoặc hát một bài háthay kể một câu chuyện ngắn về tình bạn được không ?
+ Bạn đã từng gặp phải chuyện buồn bao giờ chưa ? Lúc đó ai là người đã
ở bên chia sẻ, động viên bạn ? Khi đó bạn cảm thấy như thế nào ?
+ Theo bạn, một người bạn tốt là người biết che giấu khuyết điểm cho bạn
bè mình, đúng hay sai ? Vì sao ?
+ Bạn thích có nhiều hay ít bạn bè ? Vì sao ?
+ Có ý kiến cho rằng, đã là bạn bè thì phải giúp đỡ nhau dù là chuyện xấuhay tốt Ý kiến của bạn như thế nào về điều này ?
+ Giả sử bạn bắt gặp một bạn trong lớp mình đi chơi điện tử, bạn khuyênbạn ấy không được, nên nói cho bố mẹ bạn ấy biết để bác ấy đi tìm bạn đó về Nhưngngay lúc ấy, người bạn đó lại nói với bố mẹ mình rằng do chính bạn là người rủ rê bạn
đó đi chơi điện tử Bạn sẽ xử lí như thế nào trong tình huống đó ?
+ Nếu bạn là người bạn trong trường hợp đó, bạn sẽ ứng xử như thế nào ?
- Thời gian chơi : 7 phút
- Kết luận : Một tình bạn đẹp thường biểu hiện bằng sự tôn trọng, chânthành, biết quan tâm, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, biết chia sẻ vui buồn cùng nhau,
3 Giải pháp 3: Trang bị thêm các kĩ thuật và hoạt động dạy học – tạo môi trường học tập cho tất cả các đối tượng học sinh trong lớp cùng được tham gia.
Chơi là một nhu cầu cần thiết đối với học sinh tiểu học, có thể nói nó quantrọng như ăn, ngủ, học tập trong đời sống các em Chính vì vậy các em luôn tìm mọi
cách và tranh thủ thời gian trong mọi điều kiện để chơi Để “phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học”, “bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm và khả năng tư duy độc lập”, có thể góp phần “phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất” của HS
lớp 1, định hướng dạy học toán ở tiểu học cần vận dụng một cách đa dạng các hìnhthức tổ chức với các phương pháp dạy học; chú trọng thực hành, ứng dụng, gắn kếtkiến thức toán học với thực tế cuộc sống hằng ngày của các em, với các môn học khác
và các hoạt động giáo dục trong hay ngoài nhà trường; chú trọng tổ chức hoạt động tự học (cá nhân, cặp, nhóm, cả lớp, ở nhà…) cho HS (với sự hướng dẫn, giám sát, đánh
giá của GV, cha mẹ HS); GV cần đặc biệt chú ý, quan tâm đến việc dạy học phù hợptừng đối tượng HS; kết hợp việc giúp các em tự lĩnh hội được kiến thức đã học (thông
Trang 10qua hoạt động học) với việc hình thành, phát triển năng lực, phẩm chất tự học cho họcsinh có thể theo các bước sau:
Ví dụ: Chủ đề con người và sức khỏe:
Năm hoạt động trong tiết học được tổ chức qua 5 trạm “Khoa Xương”; “KhoaCơ”; “Khoa Cơ quan Tiêu hóa”; “Khoa Tiêu hóa thức ăn”; “Khoa Vận động” cùng với
sự thay đổi về hình thức – phương án trong mỗi hoạt động đã mang đến cho cả cô vàtrò những cảm xúc thích thú và trải nghiệm mới mẻ
Ở mỗi hoạt động, học sinh được tự mình hoàn thành các nhiệm vụ cùng với bạntrong nhóm Học sinh được tự nhớ - nhắc lại những kiến thức đã học qua chủ đề “Conngười và sức khỏe”, từ đó trẻ tự tin khi trình bày những hiểu biết của mình và kết quảlàm việc của nhóm mình Việc di chuyển lần lượt đến từng vị trí của Trạm để hoànthành nhiệm vụ là một trải nghiệm khác lạ với cả cô và trò
Lớp học không còn ngồi cố định như những tiết học truyền thống – không chỉ
có 1 vị trí bảng mà giờ đây mỗi Trạm là một bảng lớp Việc thay đổi hướng nhìn vàxoay chuyển vị trí ngồi cũng là một hình thức thu hút và làm trẻ không chán trong tiếthọc “Học thông qua chơi” thúc đẩy khả năng tự nhiên của trẻ bằng sự hướng dẫn củagiáo viên Phương pháp học tập này sẽ giúp học sinh được tự mình trải nghiệm, khámphá, phát hiện và giải quyết vấn đề Giáo viên sẽ đóng vai trò là người khuyến khíchkhả năng học và hỏi qua các hoạt động giúp kích thích khả năng suy nghĩ của các em
* Khởi động, tạo hứng thú cho học sinh:
Hoạt động khởi động bài học thường chỉ chiếm một vài phút đầu giờ nhưng có
ý nghĩa rất quan trọng trong việc kích hoạt sự tích cực của học sinh Một tiết họcTNXH sẽ tạo được sự yêu thích đối với học sinh nếu ngay từ những giây phút đầu tiêngiáo viên biết khơi gợi ở các em hứng thú đối với bài học và hơn thế nữa còn khơi dậyniềm đam mê, gây dựng, bồi đắp tình yêu lâu bền đối với môn học Khi có hứng thúhọc tập, học sinh sẽ có cảm giác dễ chịu với hoạt động học của mình, từ đó tích cực vàsáng tạo để chiếm lĩnh tri thức Mặt khác còn đẩy lùi các cảm xúc tiêu cực như chánhọc, sợ học, không muốn học
Hoạt động khởi động bài học được sử dụng bằng cách đưa ra tình huống có vấn
đề liên quan đến bài học (hoặc kết nối bài cũ - bài mới), trò chơi vận động, vận độngtheo xem clip, bài hát … Chủ yếu là tạo không khí phấn khởi (có thể không liên quanđến nội dung bài bài học mới) khi vào bài học mới
VD 1: Bài … (Sách Tự nhiên và Xã hội 3 trang )
- Chuẩn bị: Một số tranh ảnh có nội dung là các hành động nên và không nên
Trang 11để bảo vệ tai và mắt; nam châm.
- Tiến trình:
Giáo viên gắn các bức tranh đã chuẩn bị được lên bảng để học sinh quan sát.+ Những bạn nhỏ trong tranh đang làm gì?
+ Hành động đó như thế nào?
Chia bảng ra làm 2 cột: Nên – Không nên
Tổ chức thảo luận nhóm: Hành vi nào nên hoặc không nên làm để bảo vệ
mắt/tai
Đại diện từng nhóm lên chọn một bức tranh rồi gắn vào cột tương ứng và
giải thích vì sao nên? Hoặc vì sao không nên?
Giáo viên nhận xét và bổ sung những kiến thức cần thiết
VD 2: Bài … (Sách Tự nhiên và Xã hội 3 trang )
- Chuẩn bị: Giáo viên yêu cầu học sinh chuẩn bị những bức ảnh chụp chung
cả gia đình mình, hoặc các bức ảnh do các em tự vẽ về gia đình
- Tiến trình:
Gọi học sinh giới thiệu về gia đình mình cho các bạn cùng nghe
+ Gia đình gồm những ai? (Chỉ trên tranh / ảnh)
+ Các thành viên trong nhà làm gì?
+ Cả nhà tụ họp đầy đủ vào lúc nào? Làm gì?
+ Em nghĩ gia đình em như thế nào? (Gia đình em mọi người rất thương yêunhau, em yêu gia đình của em.…)
Đối với bài này, tùy vào tình hình thực tế GV có thể cho tổ chức cho HS khởiđộng bằng nhiều hình thức như: trò chơi hái táo, chuyền hoa; vận động theo xem clip
…, nhằm đưa ra tình huống có vấn đề liên quan đến bài học là thực hiện tính kết quảcủa phép tính nhằm kết nối kiến thức đã học với bài mới hoặc đưa ra tình huống cóvấn đề không liên quan đến nội dung bài bài học mới vì bài cũ trước đó thuộc chủ đềkhác
*Khám phá:
Giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn học sinh tự mình tìm tòi, khám phá,chiếm lĩnh kiến thức Học sinh là người chủ động, tích cực học tập, hợp tác với ngườikhác để kiến tạo kiến thức Quá trình giáo viên tổ chức cho học sinh trải nghiệm cầnchú ý cho học sinh làm việc từ cá nhân, nhóm và cả lớp; ưu tiên thời lượng thích hợpcho làm việc cá nhân; quan tâm đến số học sinh ít hoạt động khi tổ chức làm việc, thảoluận theo nhóm và cả lớp Giáo viên chú ý quan sát (nghe, nhìn) kỹ hoạt động trảinghiệm của học sinh để có thể điều chỉnh, trợ giúp kịp thời
* Thực hành (Hoạt động):
Mục đích chủ yếu là tạo sự nối kết giữa kiến thức vừa khám phá với luyện tậpđơn giản GV tổ chức cho HS giải quyết các nhiệm vụ hay các bài tập để tự HS khắcsâu kiến thức đã khám phá hoặc phát triển kiến thức đó trở thành kiến thức mới hoặcvận dụng kiến thức đó làm tính giải toán và áp dụng thực tế
Trang 12Tổ chức cho học sinh thực hành các bài tập vận dụng kiến thức đã học (theo cánhân, nhóm, lớp) có thể vận dụng thực hành các bài tập trong sách giáo khoa, bài tậptình huống Khi tổ chức cho học sinh thực hành, giáo viên cần đặc biệt quan tâm đềuđến tất cả các đối tượng học sinh
- Ở hoạt động này, giáo viên chỉ cần nêu các lệnh điều hành:
+ Nêu nhiệm vụ tổng quát
+ Yêu cầu cần thực hiện
Quan sát bầu trời (Bài … Tự nhiên và Xã hội trang )
- Mục tiêu quan sát:
Hệ thống được các kiến thức đã học về chủ đề:
Bầu trời ban ngày và bầu trời ban đêm
Một số hiện tượng thời tiết và sử dụng trang phục phù hợp với thời tiết
Xử lí tình huống có liên quan đến ứng xử phù hợp với thời tiết
Đánh giá được việc thực hiện một số nội dung liên quan đến chủ đề
+ Sự thay đổi của những đám mây trên bầu trời là một trong những dấuhiệu cho biết sự thay đổi của thời tiết
+ Sử dụng vốn từ riêng của mình để mô tả lại bầu trời và những đám mây trongthực tế hằng ngày và biểu đạt nó bằng hình vẽ đơn giản
+ Có ý thức sử cảm thụ cái đẹp của thiên nhiên, phát huy trí tưởng tượng
- Bước 1: HS quan sát bầu trời
- Bước 2: Sau khi quan sát, HS nhận xét bầu trời tại thời điểm quan sát và
biết mô tả bầu trời bằng vốn từ của mình
- Bước 3: GV tổ chức cho học sinh ra sân trường để các em quan sát bầu trời
theo các câu hỏi gợi ý sau:
+ Nhìn lên bầu trời, các em có thấy những khoảng trời xanh và mặt trời không?+ Trời hôm nay nhiều mây hay ít mây?
+ Những đám mây có màu gì? Chúng đứng yên hay chuyển động?
+ Em có thấy ánh nắng vàng chiếu xuống hoặc những giọt mưa rơi không?+ Nhìn xung quanh, các em thấy sân trường, cây cối, mọi vật lúc này kho ráohay ướt?
- Bước 4: Tổ chức cho HS báo cáo kết quả quan sát và mô tả bầu trời.
Hoạt động 3: Thực hành
+ Nhiệm vụ tổng quát: thực hiện các bài tập
+ Yêu cầu cụ thể từng bài
* Hình thức hoạt động: Bài 1,2 hoạt động cá nhân, hình thức thực hiện trênphiếu học tập, bảng con Bài 3 hoạt động cá nhóm đôi
* Hình thức hoạt động: nhóm 2:
- Trao đổi cách làm, kết quả, đánh giá kết quả lẫn nhau
Trang 13- Báo cáo, thông tin lại kết quả làm việc của nhóm (kết quả, các sai sót, nguyênnhân, cách giải quyết).
*Thực hành (Luyện tập): Tiết 2
Thông qua hoạt động này, học sinh luyện tập lại những kiến thức và kĩ năng cầnthiết với mức độ nâng cao dần
* Vận dụng: Vận dụng kiến thức bài học vào giải quyết các vấn đề thực tế đơn
giản xung quang trong cuộc sống Đây là một nội dung cần được giáo viên chú ý, cầnđưa vào kế hoạch và được kiểm tra sau khi học sinh thực hiện Đảm bảo tất cả học sinh
đã thực hiện bài tập vận dụng do giáo viên giao (trừ vấn đề không thể vận dụng).Vấn
đề vận dụng có thể ngay trong lớp học, trong khu vực trường hoặc ở nhà hay cộngđồng Các nội dung ở nhà, cộng đồng (có thể được trợ giúp hoặc hướng dẫn của ngườikhác) được các em ghi lại, kể lại sau đó/tiết sau/hôm sau cho giáo viên và các bạncùng biết
Hay các bài giải quyết được một số vấn đề trong thực tiễn đơn giản liên quanđến đo độ dài, đọc giờ đúng và xem lịch (loại lịch tờ hằng ngày)
Qua quá trình thực hiện các hoạt động học toán (cá nhân, cặp, nhóm, cả lớp, ởnhà…), ngoài việc HS hình thành và phát triển NL tư duy, năng lực tính toán đi đôivới việc phát triển một số NLPC như tự học, hợp tác, giải quyết vấn đề
Giải pháp 4: Tăng cường tính chủ động nhận thức quan sát của học sinh.
Từ năm 2018, Chương trình GDPT chú trọng vào đổi mới phương pháp giáodục, chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàndiện năng lực và phẩm chất người học Học thông qua chơi tạo cơ hội cho học sinhđược trải nghiệm đa dạng loại hình chơi, đảm bảo các em được học thông qua hoạtđộng và học qua trải nghiệm, từ đó có những kỹ năng cần thiết của thế kỷ 21 và tạonền tảng bền vững cho sự nghiệp học tập suốt đời Để đào tạo những con người họcsinh giỏi về kiến thức và kĩ năng sống, thích nghi với lối sống hiện nay, ngay từ nhữnglớp 3 tiểu học, tôi phải biết dẫn dắt học sinh dựa vào kinh nghiệm cá nhân và vốnnhiểu biết của học sinh giúp học sinh tự phát hiện kiến thức Thông qua việc tìm hiểumôi trường tự nhiên và xã hội, học sinh hình thành được tình cảm yêu quý, trân trọnggia đình, bạn bè, cộng đồng; yêu thiên nhiên và có ý thức bảo vệ môitrường tự nhiên;
có ý thức giữ vệ sinh cá nhân, thực hiện các quy tắc bảo vệ sức khoẻ và an toàn chobản thân, gia đình, bạn bè và những người xung quanh; có ý thức sử dụng tiết kiệm,giữ gìn, bảo vệ những đồ dùng, vật dụng của gia đình, xã hội; có ý thức chăm sóc, bảo
vệ thực vật và động vật, giữ vệ sinh môi trường; có ý thức vận dụng kiến thức, kỹ nănghọc được vào cuộc sống; tham gia các công việc gia đình, trường lớp, cộng đồng vừasức với bản thân; đồng thời hình thành và pháttriển được các năng lực chung được quyđịnh trong Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể bao gồm năng lực tự chủ và tựhọc, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo
