Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Lịch sử Việt Nam: Chính sách của chính quyền Sài Gòn đối với người Hoa ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955-1975

Mặc dù, đã có nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu nhiều khía cạnh liên quan đến cộng đồng ngườiHoa ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975 nhưng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

-TRỊNH THỊ MAI LINH

CHÍNH SÁCH CỦA CHÍNH QUYỀN SÀI GÒN ĐỐI VỚI NGƯỜI HOA Ở MIỀN NAM VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1955 – 1975

Chuyên ngành : LỊCH SỬ VIỆT NAM

Mã số : 62 22 03 13

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ VIỆT NAM

Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2014

phố Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: 1 TS LÊ HUỲNH HOA

2 PGS TS PHAN AN

Phản biện 1: PGS TS PHAN XUÂN BIÊN

Phản biện 2: PGS TS NGUYỄN VĂN TIỆP

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trườnghọp tại: Trường Đại Học Sư Phạm Thành phố Hồ Chí Minh vào hồi…

…giờ….….ngày…….tháng……năm………

Có thể tìm hiểu luận án tại:

1 Thư viện Trường Đại Học Sư Phạm Thành phố Hồ Chí Minh.

2 Thư viện Khoa Học Xã Hội – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh

3 Thư viện Tổng Hợp Thành phố Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Người Hoa ở Việt Nam là một tộc người có tỉ lệ khá đông so vớinhững tộc người khác, ngoài tộc người Kinh Lịch sử hình thành cộngđồng của người Hoa ở Việt Nam cũng có những thăng trầm gắn liền vớibối cảnh của từng chính quyền thống trị trong lịch sử Việt Nam SauChiến tranh thế giới thứ hai (1945), các quốc gia Đông Nam Á vừa giànhđược độc lập về chính trị và cố gắng giành độc lập về kinh tế trong bốicảnh phải thoát khỏi ảnh hưởng kinh tế của yếu tố “ngoại kiều”, mà chủyếu là Hoa kiều So với các nước ở Đông Nam Á, sau năm 1954, vấn đềngười Hoa ở miền Nam Việt Nam phức tạp hơn

Mặc dù, đã có nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả trong

và ngoài nước nghiên cứu nhiều khía cạnh liên quan đến cộng đồng ngườiHoa ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975 nhưng đến nay, vẫnchưa có công trình nào nghiên cứu hệ thống và toàn diện chính sách củachính quyền Sài Gòn đối với người Hoa ở miền Nam Việt Nam cùng tácđộng nhiều mặt cũng như lý giải nguyên nhân vì sao chính sách đó ra đời

Từ ý nghĩa trên, chúng tôi chọn đề tài: “Chính sách của chính quyền SàiGòn đối với người Hoa ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975”làm Luận án Tiến sĩ, chuyên ngành Lịch sử Việt Nam; Mã số 62 22 03 13

2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xử lí nguồn tư liệu liên quan đến các nội dung cơ bản trong chính sáchđối với người Hoa của chính quyền Sài Gòn qua một số khía cạnh chủ yếu: quốctịch, kinh tế, tổ chức xã hội, giáo dục, báo chí

Hệ thống, hoàn chỉnh nội dung cơ bản trong chính sách của chính quyềnSài Gòn đối với người Hoa ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975 Lý giảinguyên nhân hình thành cùng những tác động nhiều mặt của các biện pháp đó.Xây dựng một bức tranh toàn diện về sinh hoạt chính trị, kinh tế, văn hóa – xãhội của cộng đồng người Hoa ở MNVN giai đoạn 1955 – 1975

3 Mục đích nghiên cứu

Góp phần xác định một số khái niệm và thuật ngữ nằm trong hệ thống đềtài nghiên cứu, phân loại các biện pháp trong chính sách của chính quyền Sài Gònđối với người Hoa ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975 và nêu đặc điểm,tính chất của chính sách này

Góp phần đánh giá đúng vai trò, vị trí kinh tế - xã hội của người Hoa ởmiền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975

Qua đó, giúp người đọc phân định được rõ sự khác nhau cũng như sựthống nhất giữa chính sách của các nhà cầm quyền Việt Nam đối với người Hoa ởViệt Nam Trên cơ sở đó, tác giả luận án có điều kiện để tiếp tục phát triển đề tàitrong việc tìm hiểu chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nướcCHXHCN Việt Nam đối với người Hoa ở Việt Nam

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối trượng nghiên cứu: Hoàn cảnh ra đời, nội dung chính sách của chínhquyền Sài Gòn đối với người Hoa ở miền Nam Việt Nam cùng những tác động củachính sách

Phạm vi nghiên cứu:

Về không gian: Ở miền Nam Việt Nam, bao gồm: 35 tỉnh và Đô thànhSài Gòn năm 1956 cho đến năm 1975 là 44 tỉnh và Đô thành Sài Gòn, theo địagiới hành chính của VNCH

Về thời gian: Từ ngày 26 tháng 10 năm 1955 - Ngày ra đời Hiến ướctạm thời quyết định: “Việt Nam là một nước Cộng hòa”, đến ngày 30 tháng 4năm 1975 – Ngày chính quyền Sài Gòn đầu hàng Chính phủ Cách mạng Lâm thờiCộng hòa miền Nam Việt Nam

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu tổng thể là dựa vào phương pháp luận của chủnghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và quan điểm của Đảng Cộngsản Việt Nam, Nhà nước CHXHCN Việt Nam Phương pháp nghiên cứu cụ thể là

kết hợp hai phương pháp cơ bản của sử học Mác-xít là phương pháp lịch sử vàphương pháp logic.

Phương pháp điều tra dân tộc học, phương pháp đối chiếu, so sánh.Ngoài ra các biện pháp kĩ thuật như: chụp ảnh, ghi âm, quay phim, scan… cũngđược sử dụng trong quá trình thực hiện đề tài

6 Nguồn tài liệu, tư liệu của luận án

Nguồn tài liệu quan trọng nhất và sử dụng chủ yếu nhất trong luận án làtài liệu lưu trữ từ các phông Lưu trữ hiện được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữquốc gia II (TPHCM), Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III (Hà Nội)

Tài liệu về chủ trương, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhànước VNDCCH, Nhà nước CHXHCN Việt Nam Ngoài ra, luận án còn thamkhảo các công trình nghiên cứu của Học viện Hành chánh Quốc gia Sài Gòn về

“Vấn đề Hoa kiều” ở VNCH giai đoạn 1955 – 1975

7 Đóng góp của luận án

Tập hợp tư liệu và hệ thống hoá được một lượng lớn tư liệu đáng tin cậycủa chủ đề nghiên cứu về các chính sách về quốc tịch, kinh tế và tổ chức xã hộicủa chính quyền Sài Gòn ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975

Luận án hệ thống chính sách của chính quyền Sài Gòn đối với người Hoa

ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975

Luận án tổng kết một bước có hệ thống nội dung, đặc điểm, tính chấtchính sách của chính quyền Sài Gòn đối với người Hoa ở miền Nam Việt Namgiai đoạn 1955 – 1975

Luận án góp phần bổ sung lý luận và thực tiễn để xây dựng chính sáchphát triển bền vững cộng đồng người Hoa ở Việt Nam hiện nay

8 Cấu trúc của luận án

Luận án ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, phầnnội dung được trình bày trong 4 chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận, cách tiếp cận vấn đề, tình hình nghiên cứu vàtổng quan về người Hoa và chính quyền Sài Gòn ở Miền Nam Việt Nam

Chương 2 Chính sách về quốc tịch của chính quyền Sài Gòn đối vớingười Hoa ở Miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975

Chương 3 Chính sách về kinh tế của chính quyền Sài Gòn đối với ngườiHoa ở Miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975

Chương 4 Chính sách về tổ chức xã hội của chính quyền Sài Gòn đối vớingười Hoa ở Miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN, CÁCH TIẾP CẬN VẤN ĐỀ, TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, TỔNG QUAN VỀ NGƯỜI HOA VÀ CHÍNH QUYỀN SÀI

GÒN Ở MIỀN NAM VIỆT NAM 1.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN, CÁCH TIẾP CẬN, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.1.1 Cơ sở lí luận

Trong luận án, khái niệm Người Hoa được dùng là để chỉ những người

Hoa ở Miền Nam Việt Nam, gắn với bối cảnh xã hội của Miền Nam Việt Nam, vớithực thể thống trị là Chính quyền Sài Gòn (Chính quyền VNCH) Do vậy, luận ánkhông đề ra nội dung khái niệm mới mà đi vào cơ cấu thành phần, đối tượng củanội dung khái niệm người Hoa chỉ ở miền Nam Việt Nam, là đối tượng chính sáchcủa Chính quyền Sài Gòn giai đoạn 1955 – 1975 Đó là: 1 Người Hoa sinh tại ViệtNam (Minh Hương và Hoa kiều thổ sinh); 2 Người Hoa không sinh tại Việt Nam(Hoa kiều – với tư cách ngoại kiều)

1.1.2 Cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu

1.1.2.1 Thuyết xung đột tộc người:

Xung đột tộc người có xuất hiện trong trường hợp của VNCH, khi màchính quyền VNCH cho thi hành chính sách Việt Nam hóa khối ngoại kiều, mà chủyếu là Hoa kiều sinh sống trên lãnh thổ VNCH

1.1.2.2 Các thuyết chức năng

Thuyết tiếp biến văn hóa: Việt Nam là một quốc gia đa tộc người, mỗi tộcngười có một nền văn hóa mang nét đặc thù riêng Trải qua quá trình định cư vàsinh sống lâu dài trên một vùng lãnh thổ, sự tiếp xúc văn hóa giữa các tộc ngườiđương nhiên xảy ra

Thuyết đa nguyên: Thuyết đa nguyên văn hóa giải thích sự tồn tại khácbiệt của các tộc người do khác biệt về nguồn gốc và văn hóa

1.2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NGƯỜI HOA Ở VIỆT NAM

1.2.1 Trên phương diện nghiên cứu về lịch sử hình thành cộng đồng người Hoa

ở Việt Nam

Các công trình đều khẳng định người Hoa đến Việt Nam sớm, từ nhữngnăm đầu công nguyên và hầu hết các chính quyền Việt Nam đều có những chínhsách nhằm quản lí người Hoa chặt chẽ

1.2.2 Trên phương diện nghiên cứu về hoạt động kinh tế của người Hoa ở Việt NamCác công trình đều khai thác kĩ sinh hoạt kinh tế của người Hoa giai đoạn

1955 – 1975, nhưng chưa chỉ rõ được quan hệ trực tiếp từ chính sách của chính quyềnSài Gòn đến hoạt động kinh tế của người Hoa giai đoạn 1955 – 1975 Để khắc phụcnhững khiếm khuyết trên, luận án bổ sung chính sách của chính quyền Sài Gòn đối vớingười Hoa trên lĩnh vực kinh tế bao gồm các biện pháp nhằm quản lí hoạt động kinh tế

và cả các tổ chức kinh tế cùng tác động trực tiếp của nó đến sinh hoạt kinh tế của cộngđồng người Hoa ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975

1.2.3 Trên phương diện nghiên cứu về hoạt động văn hóa – xã hội của ngườiHoa ở Việt Nam

Các công trình nghiên cứu về tổ chức xã hội – sinh hoạt văn hóa củacộng đồng người Hoa ở Miền Nam Việt Nam khá phong phú Nghiên cứu “Chínhsách của chính quyền Sài Gòn đối với người Hoa ở miền Nam Việt Nam giaiđoạn 1955 – 1975” cung cấp một bức tranh tổng thể về các biện pháp nhằm quản

lí hành chính và một số hình thức thể hiện của tổ chức xã hội của người Hoa ởmiền Nam Việt Nam

Với lịch sử nghiên cứu vấn đề trên, luận án có cơ sở đi sâu tìm hiểuchính sách đối với người Hoa của chính quyền Sài Gòn ở miền Nam Việt Namgiai đoạn 1955 – 1975 dưới một góc nhìn toàn diện hơn; đồng thời, tiếp tụcnhững nhận định mà các công trình trước giải quyết chưa triệt để hoặc mới dừng

ở mức độ gợi mở

1.3 TỔNG QUAN VỀ NGƯỜI HOA VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA CHÍNH QUYỀN SÀI GÒN Ở MIỀN NAM VIỆT NAM

1.3.1 Khái quát về cộng đồng người Hoa ở Việt Nam trước năm 1955

1.3.1.1 Quá trình hình thành cộng đồng người Hoa ở Việt Nam

Người Hoa có mặt rất sớm ở các quốc gia Đông Nam Á, trong đó có ViệtNam Sự hiện diện đông đảo của người Hoa tại Việt Nam thực sự bắt đầu từ cuốithế kỷ XVII, bắt nguồn từ những cuộc chính biến lớn từ Trung Hoa

1.3.1.2 Dân số người Hoa ở Việt Nam

Theo sự tổng hợp của tác giả luận án từ Địa phương chí của 30 tỉnh,thành phố ở miền Nam Việt Nam năm 1956 số Hoa kiều trên 18 tuổi là 119.519người, chiếm tỷ lệ 1,38%

1.3.2 Khái quát về sự ra đời của chính quyền Sài Gòn ở miền Nam Việt Nam1.3.2.1 Sự ra đời chính quyền Sài Gòn sau Hiệp định Genève

Ngày 26-10-1955, Hiến ước tạm thời được tuyên bố tại Dinh Độc Lậpquy định Việt Nam là một nước Cộng hòa, Quốc trưởng lấy danh hiệu là Tổngthống VNCH Chính quyền VNCH (chính quyền Sài Gòn) được hình thành ởmiền Nam Việt Nam từ năm 1955 với mục đích thực hiện cho mưu đồ “chốngCộng”, che đậy cho âm mưu xâm lược của Mỹ ở Việt Nam Chính quyền mới nàyphải đối phó với rất nhiều vấn đề khẩn trương về chính trị và quân sự ở MiềnNam Việt Nam, trong đó có “Vấn đề Hoa kiều”

1.3.2.2 “Nha Trung Hoa Sự vụ” trong cơ cấu tổ chức chính quyền Sài GònNgay khi Ngô Đình Diệm về Việt Nam giữ chức Thủ tướng Chính phủQGVN ngày 7-7-1954 đã chỉ định cho Bộ Nội vụ áp dụng các biện pháp quản língười Hoa Về mặt tổ chức, chính quyền Sài Gòn đã thành lập Nha Trung Hoa Sự

vụ đặt tại Phủ Tổng thống ngày 10-9-1956 Nguyễn Văn Vàng được cử làm Đặc

ủy THSV tại Phủ Tổng thống kiêm Phó Đô trưởng Sài Gòn để có điều kiện tiếpxúc hàng ngày với người Hoa



Do sự gần gũi về mặt địa lý và văn hóa với Việt Nam, mà người Hoa đếnđịnh cư ở Việt Nam sớm, thường xuyên và với số lượng lớn sự tiếp biến văn hoáViệt – Hoa và giải thích quá trình tiếp biến văn hoá Việt – Hoa trong lịch sử.Trước năm 1955, trong số ngoại kiều sống ở Việt Nam, Hoa kiều là đối tượng màchính quyền Sài Gòn quan tâm nhất Bởi vì:

Về dân số, tổng số người Hoa cư ngụ trên lãnh thổ VNCH rất quan trọngđối với các hạng ngoại kiều khác chia làm hai nhóm: Nhóm sinh tại Việt Nam gọi

là Hoa kiều thổ sinh; Nhóm không sinh tại Việt Nam, nhưng đến Việt Nam làm

ăn, sinh sống gọi là Hoa kiều (tư cách ngoại kiều)

Về kinh tế, nhờ sự giúp đỡ của chính quyền thực dân Pháp và nhờ ởnhững tổ chức xã hội dưới nhiều hình thức chặt chẽ, cùng với óc kinh doanh và

có vốn, thêm tính nhẫn nại, cần cù, người Hoa ở miền Nam Việt Nam đã chi phốitoàn bộ nền kinh tế VNCH, nhất là nắm các ngành có liên quan mật thiết đến đờisống hàng ngày của dân bản xứ Do vậy, dưới thời Pháp thuộc, nền kinh tế ViệtNam có một diện mạo: Pháp thống trị, nắm mọi quyền hành kinh tế; Hoa kiều làtầng lớp trung gian thương mại; còn người dân Việt bị bóc lột nặng nề

Về chính trị, nhóm Hoa kiều hải ngoại là đối tượng cần tranh thủ của cảCHND Trung Hoa và Đài Loan Bên nào cũng nhận Hoa kiều hải ngoại là côngdân của mình, nên những hoạt động của người Hoa trở thành mối quan tâm củachính quyền VNCH Ngoài ra, VNCH còn phải đương đầu với công cuộc đấutranh giải phóng miền Nam Việt Nam của nhân dân hai miền Nam, Bắc ViệtNam Người Hoa trở thành một lực lượng mà chính quyền Sài Gòn cần phải tranhthủ, lôi kéo

Như vậy, từ nhân số đông đảo, đến địa vị và quyền lợi kinh tế mà ngườiHoa có được ở Việt Nam cùng với việc tổ chức được một hệ thống chặt chẽ liênkết với nhau trên nhiều phương diện: luật lệ, tổ chức y tế, sự bành trướng củatrường học không chịu sự kiểm soát, và sự lớn mạnh không ngừng của các nhậtbáo và tạp chí Hoa ngữ Chính quyền Sài Gòn ngay từ khi mới thành lập đã tậptrung giải quyết vấn đề Hoa kiều trên nhiều phương diện: chính trị; kinh tế; vănhóa – xã hội

CHƯƠNG 2 CHÍNH SÁCH VỀ QUỐC TỊCH CỦA CHÍNH QUYỀN SÀI GÒN ĐỐI VỚI NGƯỜI HOA Ở MIỀN NAM VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1955 -1975

2.1 HOÀN CẢNH RA ĐỜI CHÍNH SÁCH VỀ QUỐC TỊCH CỦA CHÍNH

QUYỀN SÀI GÒN ĐỐI VỚI NGƯỜI HOA Ở MIỀN NAM VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1955 – 1975

1.1.1 Chính sách về quốc tịch của một số chính quyền Đông Nam Á đối vớingười Hoa ở Đông Nam Á

Các quốc gia Đông Nam Á lựa chọn biện pháp bản địa hóa ngườiHoa vào quốc gia mình, nhằm quốc hữu hóa sản nghiệp cũng như đưangười Hoa từ thân phận ngoại kiều trở thành công dân của xứ sở mình 1.1.2 Tình hình quốc tịch của người Hoa ở Việt Nam trước năm 1955

Dưới thời chính quyền thực dân Pháp, các hạng người sau đây không cóquốc tịch Trung Hoa: thứ nhất, người Minh Hương; thứ hai, người Trung Hoa lấy

thẻ Việt Nam; thứ ba, dân thiểu số ở biên giới Việt Trung Cho đến trước năm

1955, tình hình quốc tịch của người Hoa ở Việt Nam luôn ở trong tình trạngkhông rõ ràng và phức tạp

2.2 NỘI DUNG CHÍNH SÁCH VỀ QUỐC TỊCH CỦA CHÍNH QUYỀN SÀI GÒN ĐỐI VỚI NGƯỜI HOA Ở MIỀN NAM VIỆT NAM GIAI ĐOẠN

1955 – 1975

2.2.1 Về việc xác định quốc tịch cho người Hoa ở miền Nam Việt Nam

2.2.1.1 Giai đoạn 1955 – 1963

Chính quyền Sài Gòn phân tách hai nhóm: Nhóm sinh tại Việt Nam

đương nhiên có quốc tịch Việt Nam gồm hai đối tượng là Minh Hương và Hoa kiều thổ sinh; Nhóm người Hoa sinh ngoài lãnh thổ Việt Nam, với tư cách ngoại kiều, hay còn gọi là Hoa kiều Chính quyền sử dụng quyền lập pháp, hành pháp

nhằm giải quyết vấn đề quốc tịch của người Hoa ở miền Nam Việt Nam

2.2.1.2 Giai đoạn 1963 – 1975

Chính quyền Sài Gòn tập trung vào hai vấn đề: thứ nhất, chính quyền

đưa ra các biện pháp nhằm hạn chế những rắc rối của việc khai nhận quốc tịchViệt Nam bằng tờ khai danh dự; thứ hai, xem xét việc thực hiện quy chế lưỡngtịch đối với người Hoa ở miền Nam Việt Nam.

2.2.2 Về việc nhập tịch cho người Hoa ở miền Nam Việt Nam

2.2.2.1 Giai đoạn 1955 – 1963

Chính quyền Sài Gòn thi hành qua hai giai đoạn: Giai đoạn 1: từ năm

1956 đến năm 1961, đối tượng chủ yếu là nhóm người Hoa sinh tại Việt Nam.Tiêu chuẩn xét đơn chỉ căn cứ vào các điều kiện luật định, rất dễ dãi Do sự dễ dãinày, tính đến 1-1960 chỉ còn khoảng 2.550 Hoa kiều với tư cách ngoại kiều; Giaiđoạn 2: từ năm 1961 đến ngày 1-11-1963: chính quyền hạn chế việc người Hoasinh ngoài lãnh thổ Việt Nam nhập Việt tịch Do vậy, số lượng người Hoa sinhngoài lãnh thổ Việt Nam nhập Việt tịch rất ít, tính đến hết năm 1963 là 759 người.2.2.2.2 Giai đoạn 1963 – 1975

Với nhóm người Hoa sinh tại Việt Nam: điều chỉnh tình trạng cho ngườiHoa không có cha, mẹ ở Việt Nam; điều chỉnh tình trạng cho người Nùng miềnBắc di cư vào miền Nam sau năm 1954

Với nhóm người Hoa sinh ngoài lãnh thổ Việt Nam: kiểm soát ngườiHoa sinh ngoài lãnh thổ Việt Nam; nhập tịch cho người Hoa sinh ngoài lãnh thổViệt Nam; điều chỉnh tình trạng cho người Hoa sinh ngoài lãnh thổ Việt Nam.2.2.3 Vấn đề hồi hương và trục xuất người Hoa ở miền Nam Việt Nam

Đối tượng hồi hương về Đài Loan: Người Hoa sinh tại Việt Nam khôngđồng ý điều chỉnh tình trạng quốc tịch theo tinh thần của Dụ số 48 ngày 21-8-1956; Người Hoa sinh ngoài lãnh thổ Việt Nam, sinh sống tại VNCH với tư cáchngoại kiều, muốn về THDQ và người Hoa bị trục xuất khỏi lãnh thổ Việt Nam vì

lý do an ninh buộc phải rời khỏi Việt Nam trước ngày 31-8-1957

Đối tượng người Hoa bị trục xuất về Đài Loan: theo Tổng Nha Cảnh sátQuốc gia VNCH, tính đến 2 - 1971, số Hoa kiều bị trục xuất khoảng 200 người

Nhìn chung, vấn đề quốc tịch của người Hoa ở miền Nam Việt Nam làvấn đề nan giải và cũng là vấn đề đầu tiên mà chính quyền Sài Gòn phải đối mặt

khi giải quyết những vấn đề liên quan đến người Hoa ở miền Nam Việt Nam.Chính quyền Sài Gòn áp dụng chính sách buộc tất cả người Hoa sinh tại miềnNam Việt Nam phải nhập Việt tịch

2.3 TÁC ĐỘNG TỪ CHÍNH SÁCH VỀ QUỐC TỊCH CỦA CHÍNH QUYỀN SÀI GÒN ĐỐI VỚI NGƯỜI HOA Ở MIỀN NAM VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1955 – 1975

2.3.1 Đối với cộng đồng người Hoa ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 19752.3.1.1 Phản ứng của người Hoa đối với chính sách về quốc tịch của chính

quyền Sài Gòn đối với người Hoa ở miền Nam Việt Nam

Những phản ứng cũng như sự đấu tranh của người Hoa về vấn đề quốctịch của họ ở VNCH cho thấy: Người Hoa ở miền Nam Việt Nam không đồngtình với chính sách nhập Việt tịch của chính quyền Sài Gòn giai đoạn 1955 –

1963 Từ sự phản ứng về vấn đề quốc tịch sẽ gây ra những phản ứng dây chuyềnsau này của người Hoa đối với tất cả các biện pháp của chính quyền Sài Gòn ápdụng trên khối người Hoa ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975

2.3.1.2 Sự phân hóa về chính trị trong cộng đồng người Hoa ở miền Nam Việt Nam

1 Một bộ phận đông đảo người Hoa thuộc tầng lớp lao động bị chèn épđấu tranh chống chính quyền Sài Gòn và Đế quốc Thực dân kiểu mới dưới ngọn

cờ của MTDTGP miền Nam Việt Nam;

2 Một bộ phận tư sản Hoa kiều, chiếm số ít, giữ vai trò chi phối nền kinh

tế VNCH, cấu kết chặt chẽ với Mỹ - Chính quyền Sài Gòn;

3 Xuất hiện tầng lớp tiến bộ: tiểu thương, tiểu chủ, giáo giới người Hoangày càng quan tâm đến tình hình chiến sự tại miền Nam Việt Nam và chịu ảnhhưởng bởi đường lối của Chính phủ Cách mạng Lâm thời miền Nam Việt Nam.2.3.2 Đối với chính quyền Sài Gòn ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 19752.3.2.1 Chính quyền Sài Gòn đối phó với phản ứng Đài Loan về vấn đề quốc

tịch của người Hoa ở miền Nam Việt Nam

Chính phủ THDQ đã khuyến cáo Chính phủ VNCH không nên quá gắtgao về vấn đề quốc tịch đối với người Hoa ở Việt Nam Tuy nhiên, việc quốc tịch

hóa Hoa kiều ở VNCH vẫn được thực thi theo luật định của VNCH vì phíaVNCH cho rằng đây giải quyết vấn đề quốc tịch của ngoại kiều thuộc phạm vinội trị của một chính thể, nước ngoài không được can thiệp.

2.3.2.2 Chính quyền Sài Gòn đối phó với phương sách Hoa vận của Việt Nam

Dân chủ Cộng hòa

Về mặt tổ chức: Ngày 1-9-1965, Thiếu Tướng Chủ tịch UBHPTƯ đãchấp thuận “Kế hoạch chống công tác Hoa vận Việt cộng”; Hoạt động đối phó: dùviệc tổ chức và phân công rất rõ ràng, nhưng trên thực tế các Tiểu ban hầu nhưkhông hoạt động

ở miền Nam Việt Nam, chính quyền Sài Gòn chia nhóm người Hoa ở Miền NamViệt Nam thành hai nhóm: Nhóm điều chỉnh tình trạng (Minh Hương và Hoa kiềuthổ sinh) và Nhóm nhập Việt tịch (Hoa kiều với tư cách ngoại kiều) Người MinhHương và Hoa kiều thổ sinh đương nhiên có quốc tịch VNCH, chỉ xin điều chỉnhtình trạng quốc tịch

Dưới tác động của chính sách quốc tịch và tổ chức xã hội của chínhquyền Sài Gòn, cộng đồng người Hoa ở miền Nam Việt Nam chịu ảnh hưởng sâurộng nhất Tuy nhiên, với tư cách là chủ thể ban hành chính sách, chắc chắn xảy

ra những tác động đối với chính quyền Sài Gòn giai đoạn 1955 – 1975.

Đối với cộng đồng người Hoa ở miền Nam Việt Nam: Chính sách củachính quyền Sài Gòn đối với người Hoa ở miền Nam Việt Nam ra đời trong bốicảnh VNCH có chiến tranh Đối tượng người Hoa ở miền Nam Việt Nam trởthành lực lượng quan trọng mà các bên tham chiến đều muốn tranh thủ Trênphương diện chính trị, cộng đồng người Hoa ở miền Nam Việt Nam bị phân hóa

về mặt chính trị Người Hoa ở miền Nam Việt Nam phân hóa thành các xu hướngchính trị sau: một bộ phận ngả về phía THDQ; một bộ phận ngả về CHND TrungHoa; một bộ phận ủng hộ chính sách của chính quyền Sài Gòn và một bộ phậnhướng về phía cách mạng Việt Nam

Đối với chính quyền Sài Gòn ở miền Nam Việt Nam

Về mặt đối ngoại, chính quyền Sài Gòn phải đối phó với sự phản ứng từTHDQ và cộng đồng người Hoa ở miền Nam Việt Nam Việc chính quyền SàiGòn không đặt quan hệ ngoại giao với Đài Loan như đề nghị của Chính phủ nàyvào năm 1955 có liên quan đến việc chính quyền Sài Gòn ban hành và cho thihành chính sách đối với người Hoa trên phương diện chính trị

Về mặt đối nội, chính quyền Sài Gòn phải đối phó khó khăn với nhữngphản ứng của người Hoa ở miền Nam Việt Nam Bên cạnh đó, một vấn đề mớinảy sinh trong vấn đề Hoa kiều là chính quyền Sài Gòn phải đối phó với phongtrào Hoa vận ngày càng lớn mạnh của phía cách mạng

Chính sách về quốc tịch của chính quyền Sài Gòn đối với người Hoa ởMiền Nam Việt Nam giai đoạn 1955 – 1975 đã thành công trên phương diện phápluật và hành chính Đa số người Hoa ở miền Nam Việt Nam đều nhập Việt tịchtrong giai đoạn này và trở thành công dân VNCH Theo thống kê đến ngày 31-1-

1960, số người Hoa trên 18 tuổi đã nhập Việt tịch là 231.158/232.397 người