Một số biện pháp chỉ đạo đổi mới và nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm ở tổ chuyên môn khối – trường tiểu học phổng lái

II – Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu, xác định chức năng, nhiệm vụ cụ thể của người giáo viên chủ nhiệm; đồng thời thống nhất các biện pháp chỉ đạo của nhà trường trong việc đổi mới và n

PHÒNG GIÁO GD-ĐT … TRƯỜNG TH …

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO ĐỔI MỚI VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM Ở TỔ CHUYÊN MÔN KHỐI 4+5 - TRƯỜNG TIỂU HỌC

Lĩnh vực: …

Họ và tên tác giả: …

Đơn vị: ….

…., tháng … năm …

A – PHẦN MỞ ĐẦU

I – Lý do chọn đề tài

Điều 14, Điều lệ Trường Tiểu học (2007) đã quy định: “Học sinh được tổ chức theo lớp học Lớp học có lớp trưởng, lớp phó do tập thể học sinh bầu ra hoặc do giáo viên chủ nhiệm chỉ định luân phiên; Mỗi lớp học có một giáo viên chủ nhiệm phụ trách giảng dạy một hoặc nhiều môn học; Mỗi lớp học được chia thành nhiều tổ học sinh, mỗi tổ có tổ trưởng, tổ phó do học sinh trong tổ bầu ra hoặc do giáo viên chủ nhiệm chỉ định luân phiên trong năm học ”

Trong các trường tiểu học nói chung, giáo viên dạy văn hoá (nhiều môn) thường kiêm luôn làm giáo viên chủ nhiệm, vì vậy giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục tri thức và nhân cách cho học sinh Tuy nhiên trong những năm gần đây, về lý luận cũng như trên thực tế chưa có những nghiên cứu cụ thể, đầy đủ và đổi mới để tạo ra sự định hướng thống nhất trong chỉ đạo và thực hiện cho công tác chủ nhiệm ở trường tiểu học Bên cạnh

đó, công tác chủ nhiệm phần nào bị sao nhãng, bị “lạc hậu hoá” do các giáo viên

và các tập thể nhà trường tập trung vào công tác đổi mới chương trình, đổi mới phương pháp và hình thức dạy-học Ngoài ra, ở bậc tiểu học, việc làm công tác chủ nhiệm của các giáo viên văn hoá gần như là đương nhiên, không được tính theo tiết (để có chế độ, chính sách thoả đáng) như các giáo viên tiểu học khác (VD: giáo viên chuyên một môn: Âm nhạc - Mĩ thuật - Thể dục, giáo viên Đoàn

- Đội, giáo viên dự trữ ) hoặc như giáo viên trung học cơ sở Từ đó làm cho hiệu quả của công tác chủ nhiệm, cũng như hiệu quả của quá trình giáo dục toàn diện học sinh trong nhà trường tiểu học chưa đạt được theo yêu cầu

Ở các trường học vùng dân tộc thiểu số, các em học sinh thường rụt rè, nhút nhát, ngại giao tiếp, khả năng Tiếng Viết hạn chế thì công tác chủ nhiệm lại càng được đặt lên hàng đầu Đơn giản là vì: thầy cô có hiểu được các em, có gần

gũi với các em, có phối hợp được các lực lượng giáo dục khác mới dạy tốt và đánh giá chính xác được từng đối tượng học sinh cụ thể

Trước thực tế trên đây, tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm mang tên

“Một số biện pháp chỉ đạo đổi mới và nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm ở Tổ chuyên môn khối 4+5 - Trường Tiểu học ”

II – Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu, xác định chức năng, nhiệm vụ cụ thể của người giáo viên chủ nhiệm; đồng thời thống nhất các biện pháp chỉ đạo của nhà trường trong việc đổi mới và nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm, đáp ứng được yêu cầu giáo dục toàn diện học sinh trong giai đoạn mới

III - Đối tượng nghiên cứu

Chức năng, nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp; đổi mới nội dung công tác chủ nhiệm lớp; các biện pháp chỉ đạo của nhà trường

IV – Khách thể và địa bàn nghiên cứu:

1 Khách thể:

-Giáo viên: 04 GV trực tiếp đứng lớp khối 4+5

-Học sinh: 76 HS khối lớp 4+5

2 Địa bàn nghiên cứu:

-Trường tiểu học – Thuận Châu – Sơn La

V – Nhiệm vụ nghiên cứu:

1 Xây dựng cơ sở lý thuyết:

-Xác định chức năng, nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp; nội dung công tác chủ nhiệm lớp; các biện pháp chỉ đạo của nhà trường

-Nghiên cứu các tài liệu về Quản lý trường tiểu học, các Giáo trình đào tạo giáo viên tiểu học bậc Đại học các môn: Giáo dục học - Tâm lý học - Nghiên cứu khoa học : đọc - phân tích- tổng hợp…xử lý thông tin để làm cơ sở lý luận cho

đề tài

2 Nghiên cứu thực tiễn:

-Điều tra thực trạng công tác chủ nhiệm của giáo viên chủ nhiệm các lớp thuộc khối 4 và 5

-Sử dụng các phương pháp thu thập và xử lý dữ kiện: phiếu trắc nghiệm, bút vấn, quan sát, phân tích nội dung, thang thái độ…

3 Đề xuất: Biện pháp chỉ đạo và một số nội dung đổi mới trong công

tác chủ nhiệm của người giáo viên chủ nhiệm trong trường tiểu học

VI – Giới hạn đề tài:

1 Phạm vi nghiên cứu:

-Giáo viên và học sinh khối lớp 4+5 trường Tiểu học –

2 Địa bàn nghiên cứu:

-Do điều kiện công tác, thời gian, kinh phí…của bản thân, nên tôi chỉ tập trung nghiên cứu nội dung đề tài trong phạm vi nhà trường nơi tôi hiện đang công tác, trong năm học …

VII – Phương pháp nghiên cứu:

-Tham khảo tài liệu; Quan sát; Điều tra viết; Trò chuyện trực tiếp; Trắc nghiệm khách quan; Phân tích nội dung

VIII – Cái mới của đề tài:

-Tìm hiểu, nghiên cứu, đề xuất một số biện pháp chỉ đạo đổi mới và nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm ở Trường Tiểu học … Áp dụng hiệu quả và được thực hiện thường xuyên trong các lớp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh khối lớp 4+5 nói riêng, các khối lớp khác trong nhà trường nói chung

B – PHẦN NỘI DUNG

Chương I: Cơ sở lý luận

Trước hết, giáo viên chủ nhiệm là người quản lý giáo dục toàn diện học sinh một lớp

Cần hiểu quản lý giáo dục không chỉ là nắm được những chỉ số của quản lý hành chính như là tên, tuổi, số lượng, hoàn cảnh gia đình, trình độ học lực và

hạnh kiểm của học sinh mà còn phải dự báo xu hướng phát triển nhân cách

của học sinh trong lớp để có phương hướng tổ chức hoạt động giáo dục, dạy học phù hợp với điều kiện, khả năng của mỗi học sinh Muốn thực hiện chức năng quản lý giáo dục toàn diện, giáo viên chủ nhiệm phải có những trí thức cơ bản

về tâm lý học, giáo dục học và phải có hàng loạt kỹ năng sư phạm như: kỹ năng tiếp cận đối tượng học sinh, kỹ năng nghiên cứu tâm lý lứa tuổi, xã hội, kỹ năng đánh giá, kỹ năng lập kế hoạch chủ nhiệm lớp và phải có nhạy cảm sư phạm để

có dự đoán đúng, chính xác sự phát triển nhân cách của học sinh , định hướng

và giúp các em lường trước những khó khăn, thuận lợi, vạch ra những dự định

để chúng tự hoàn thiện về mọi mặt

Hai là, giáo viên chủ nhiệm là người tố chức tập thể học sinh tự quản nhằm phát huy tiềm năng tích cực của mọi học sinh

Đây là một đặc điểm riêng biệt của GVCN mà các giáo viên khác (GV chuyên, Đoàn Đội, Dự trữ ) không có Giáo viên chủ nhiệm cần lưu ý xây dựng đội ngũ tự quản xuất phát từ đặc điểm, nhiệm vụ từng năm học và tính chất phát triển của từng tập thể học sinh Nhiều giáo viên chủ nhiệm chỉ căn cứ vào một

số tiêu chuẩn cán bộ lớp như: học giỏi, đạo đức tốt mà ít để ý đến các yếu tố quan trọng khác như: có uy tín với bạn bè, biết quan tâm đến người khác, gương mẫu, biết cảm hóa các bạn Để phát huy tốt vai trò của người tổ chức, người giáo viên chủ nhiệm cần có năng lực dự báo chính xác khả năng của học sinh trong lớp, phải biết khêu gợi tiềm năng sáng tạo của các em GVCN là người giúp HS tự tổ chức các hoạt động đã được kế hoạch hoá, nhưng không được

khoán trắng, đứng ngoài hoạt động của tập thể học sinh lớp học mà nên cùng

hoạt động, điều chỉnh hoạt động, kịp thời giúp đỡ các em tháo gỡ những khó

khăn trong quá trình hoạt động, đặc biệt là trong các hoạt động học tập

Ba là, giáo viên chủ nhiệm lớp là chiếc cầu nối giữa tập thể học sinh với các tổ chức xã hội trong và ngoài nhà trường, là người tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục

GVCN là nhà quản lý, nhà sư phạm, đại diện cho Hiệu trưởng truyền đạt

những yêu cầu đối với học sinh, với phương pháp thuyết phục, thái độ nghiêm túc để mỗi học sinh và tập thể lớp ý thức đầy đủ trách nhiệm phải tuân thủ, tự giác thực hiện GVCN cũng là người đại diện cho quyền lợi chính đáng của học sinh trong lớp, bảo vệ học sinh về mọi mặt một cách hợp lý, phản ánh với Hiệu trưởng, với các giáo viên khác (nếu có), với gia đình và đoàn thể trong hoặc ngoài nhà trường về nguyện vọng chính đáng của học sinh, để có giải pháp giải quyết

phù hợp, kịp thời, có tác dụng giáo dục Huy động có hiệu quả tiềm năng của xã

hội vào giáo dục là công việc không đơn giản, đòi hỏi GVCN lớp chẳng những

phải có trách nhiệm cao, say sưa với nghề nghiệp, yêu thương học sinh mà còn đòi hỏi GVCN là một nhà hoạt động xã hội, có hiểu biết rộng, biết vận động quần chúng, có năng lực thực hiện các mục tiêu, nội dung giáo dục GVCN phải là người có trí tuệ, có lương tâm, có uy tín, sống mẫu mực, biết tự kiềm chế, có ý chí vượt khó, kiên định thực hiện hoài bão, ước mơ, lý tưởng giáo dục thế hệ trẻ

Bốn là, giáo viên chủ nhiệm phải là người đánh giá khách quan kết quả học tập, rèn luyện của mỗi học sinh và phong trào chung của lớp

Đây là một công việc rất quan trọng của GVCN đối với quá trình học tập, rèn luyện, phát triển nhân cách của mỗi học sinh, vì sự đánh giá khách quan, chính xác, đúng mực là một điều kiện để thầy – trò điều chỉnh mục tiêu, kế hoạch cho các hoạt động của cả lớp và mỗi thành viên GVCN cần tránh cách nhìn thiên vị và chỉ chú ý đến một số nội dung nhất định Khi đánh giá từng cá nhân học sinh nên căn cứ vào năng lực, điều kiện cụ thể của từng em, cần tránh quan điểm khắt khe, định kiến, thiếu quan điểm động và phát triển, nhất là đối với những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, có đặc điểm tâm sinh lý đặc biệt thì GVCN cần tham khảo Điều quan trọng là sau khi đánh giá, cần nêu ra những yêu cầu với thái độ nghiêm túc, tôn trọng nhân cách học sinh và với tấm lòng thương yêu các em như con em mình Yêu cầu của GVCN đặt ra phải được học sinh tự giác chấp nhận, phải có nỗ lực, vượt khó, có quyết tâm thực hiện, khi đó mục tiêu mới đạt được

Chương II – Cơ sở thực tế

1 Vấn đề giáo viên chủ nhiệm nắm vững mục tiêu giáo dục của cấp học, lớp học và chương trình dạy học, giáo dục của nhà trường

Đội ngũ GV trong Tổ CM đều đạt trình độ trên chuẩn, có khả năng dạy học tốt lớp phụ trách Tuy nhiên, đa số GV đều chỉ nắm vững mục tiêu, chương trình lớp mình dạy, một số ít (tổ trưởng, tổ phó) thì biết thêm về nội dung chương trình hai khối lớp 4 và 5 Còn hiểu biết về mục tiêu, chương trình xuyên suốt cấp học vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng không nhỏ tới việc tìm hiểu HS, việc GV xây dựng kế hoạch chiến lược trong quá trình giáo dục toàn diện các HS trong lớp

2 Ý thức của giáo viên chủ nhiệm trong việc tìm hiểu để nắm vững

cơ cấu tổ chức của nhà trường, tham gia vào quá trình tự quản lý

Mọi GV trong tổ đều xác định nhiệm vụ hàng đầu của mình là hoàn thành nhiệm vụ giảng dạy lớp được phân công Một số GV được giao thêm các công tác kiêm nhiệm Tuy nhiên, các thầy cô giáo mới chỉ coi trọng việc hoàn thành nhiệm vụ cá nhân, chưa phát huy hết khả năng của bản thân trong việc tìm hiểu

và xây dựng các thể chế, cơ cấu của các tổ chức trong nhà trường Do vậy, hầu hết các GV đều coi công tác chủ nhiệm là việc riêng của từng người, chưa đặt việc quản lý toàn diện HS trong lớp là một phần không thể tách rời trong quá trình quản lý và tự quản lý các hoạt động giáo dục trong nhà trường của các thành viên trong Hội đồng giáo dục Đây có thể coi là một điểm yếu không chỉ của đội ngũ GVCN

Tổ 4+5 của nhà trường, mà còn ở diện rộng hơn

3 Khả năng nghiên cứu và phân tích mọi đặc điểm của học sinh trong lớp chủ nhiệm, tìm hiểu các yếu tố tác động đến các em như: đặc điểm tâm sinh lý, năng lực cá nhân, hoàn cảnh gia đình, sự quan tâm của người thân đối với con em của họ

Theo các quy định của ngành giáo dục hiện nay, GVCN chỉ cần hoàn thành

Sổ chủ nhiệm là có thể được coi là hoàn thành nhiệm vụ chủ nhiệm lớp Việc xây dựng được Sổ chủ nhiệm, theo lý thuyết là một công việc rất nhiều công sức và tinh thần trách nhiệm Tuy nhiên, trên thực tế, các GV chủ yếu là sao chép (có

bổ sung) từ lớp dưới, nếu có điều chỉnh lớn thì phần nhiều là do có sự kiểm tra,

chỉ đạo của Hiệu trưởng nhà trường Điều này làm cho bản chất của công tác chủ nhiệm giảm đi tính giáo dục và thực chất

4 Việc tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn; tự hoàn thiện phẩm chất nhân cách của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm

Việc tự học, tự bồi

dưỡng của GV có nhiều

tiến bộ Các thầy cô giáo

đều tham gia các lớp đào

tạo lại để nâng cao chuẩn

đào tạo Mỗi thầy cô đều

cố gắng là một tấm

gương sáng về đạo đức

và tự học Tuy nhiên, để

đạt các yêu cầu về Chuẩn nghề nghiệp GVTH

trong thời kỳ mới, sự phấn đấu nỗ lực của từng GV vẫn là những con đường dài ở phía trước

Chương III – Những thuận lợi và khó khăn cơ bản khi triển khai I –

Thuận lợi:

Các thành viên trong tổ hết sức ủng hộ và cam kết thực hiện thường xuyên, cập nhật kết quả định kỳ Trao đổi thẳng thắn về tất cả các nội dung của đề tài đã

đề cập, thảo luận dân chủ và rút kinh nghiệm

II – Khó khăn:

Nội dung đề tài xác lập tương đối khó, tuy không mới nhưng không có chuẩn mực cho mọi giáo viên chủ nhiệm, cho mọi lớp, mọi nhà trường và mọi

vùng miền Việc áp dụng và đánh giá kết quả của đề tài cần được nhìn nhận

trên tính toàn diện, tính ổn định và mang định hướng lâu dài

Chương IV – Một số biện pháp chỉ đạo đổi mới và nâng cao chất

lượng các nội dung công tác chủ nhiệm lớp:

1 : Tìm hiểu, phân loại học sinh lớp chủ nhiệm

1.1 Tìm hiểu hoàn cảnh sống của từng học sinh: Tuổi tác, trình độ văm hoá, nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức của bố

mẹ, gia đình đông con hay

ít con, sự quan tâm tới phương pháp giáo dục con cái của bố mẹ; sự quan tâm, chăm sóc lẫn nhau

giữa các thành viên trong gia đình, điều kiện sinh hoạt vật chất (đầy đủ hay túng thiếu ), điều kiện sinh hoạt tinh thần (các phương tiện sinh hoạt văn hoá, tình cảm gia đình ), quan hệ giữa gia đình học sinh với hàng xóm trong bản, trong xã

1.2 Tìm hiểu những đặc điểm về thể chất, sinh lý của từng học sinh: Thể lực (chiều cao, cân nặng ), sức khoẻ (khỏe-yếu, vóc dáng bình thường hay

có khuyết tật )

1.3 Tìm hiểu những đặc điểm về tâm lý của mỗi học sinh: Khả năng nhận thức, tư duy ở mỗi em (thông minh, nhanh nhẹn hay bình thường hay chậm ) trong học tập, vui chơi, giao tiếp; tác phong, sở thích, nhu cầu; tính tình

trong hoạt động cá nhân và tập thể (cẩn thận, chín chắn hay cẩu thả, bồng bột, hiền lành hay nóng nảy )

1.4 Tìm hiểu tính cách và những hành vi đạo đức của từng học sinh: Thể hiện ở tính chăm học hay lười

học, mạnh dạn hay nhút nhát, nhân hậu

hay ích kỷ, tự lập hay ỷ lại Đặc biệt cần

quan tâm đến thái độ, cách ứng xử với các

bạn, với thầy cô, với người thân trong gia

đình; sở thích và năng khiếu nổi bật của

từng em

2 Xây dựng tập thể học sinh trong lớp đạt tiêu chí “Sao tự quản”:

2.1 GVCN phải tổ chức “bộ máy tự quản” của lớp: Bao gồm: Lớp trưởng, lớp phó, các tổ trưởng, Đội Cờ đỏ của lớp

2.2 Quy định rõ chức năng nhiệm vụ (giao việc), hướng dẫn các nội dung ghi chép sổ theo dõi cho từng cán bộ “tự quản”

2.3 Giáo viên chủ nhiệm tự lập kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tự quản xuyên suốt năm học

3 Tổ chức thực hiện các nội dung giáo dục toàn diện:

3.1 Giáo dục đạo đức, pháp luật và nhân văn cho học sinh: Tổ chức thi đua học tập, rèn luyện trong học sinh, có kiểm tra, đánh giá, tuyên dương, khen thưởng cá nhân, nhóm, tổ trong hàng tuần, hàng tháng, học kỳ, năm học; Hoạt động theo chủ đề về chính trị-xã hội (tuỳ theo từng thời điểm và tình hình của lớp, của trường, của địa phương, đất nước và thế giới ), hoạt động kết nghĩa, hoạt động kỷ niệm các ngày lễ lớn, chào mừng các sự kiện chính trị xã hội trong nước và trên thế giới