Phương pháp nghiên cứu lý luận
Nhóm phương pháp này tập trung vào việc thu thập thông tin khoa học thông qua nghiên cứu tài liệu trong và ngoài nước liên quan đến năng lực (NL), khoa học tự nhiên (KHTN), và mô hình dạy học 5E trong chương trình KHTN 2018 Quá trình tổng hợp và hệ thống hóa tài liệu được thực hiện nhằm xác lập các căn cứ khoa học và phương pháp hợp lý để xây dựng hoạt động dạy học theo mô hình 5E, phù hợp với định hướng phát triển năng lực KHTN cho học sinh.
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp nghiên cứu quan sát là công cụ quan trọng để thu thập thông tin về thái độ và hứng thú của học sinh trong quá trình hình thành và phát triển năng lực khoa học Phương pháp này sử dụng các thiết bị như máy ảnh, máy quay phim và máy ghi âm để ghi lại các hoạt động Ngoài ra, việc quan sát còn bao gồm cả quá trình dạy và học của giáo viên và học sinh trong các tiết học thực nghiệm.
Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động giúp hiểu rõ hơn về đối tượng nghiên cứu thông qua việc thành lập hồ sơ học tập cho học sinh Trong quá trình thực nghiệm, hồ sơ này được lưu giữ để thu thập thông tin về khả năng học tập, năng lực khoa học tự nhiên, sự nghiêm túc và mức độ hứng thú của học sinh trong quá trình học.
Phương pháp thực nghiệm khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá tính hiệu quả và khả thi của các chuỗi hoạt động theo mô hình 5E mà đề tài đã thiết kế Qua quá trình thực nghiệm, những ưu điểm và hạn chế của các tiến trình dạy học được xác định, tạo cơ sở quan trọng để cải tiến, phát huy ưu điểm và khắc phục những hạn chế, từ đó hoàn thiện hơn các tiến trình dạy học.
Phương pháp thống kê toán học
Các phương pháp toán học được áp dụng nhằm thống kê, phân loại, phân tích và so sánh các dữ liệu thực tế thu thập trong quá trình thực nghiệm sư phạm, từ đó giúp rút ra kết luận cho đề tài nghiên cứu.
7 Đóng góp của đề tài
Đề tài này đóng góp về mặt lý luận bằng cách nghiên cứu việc bồi dưỡng năng lực khoa học tự nhiên cho học sinh và ứng dụng mô hình dạy học 5E trong giảng dạy môn khoa học tự nhiên cấp THCS tại Việt Nam và trên thế giới Qua đó, nó cung cấp những hiểu biết bổ ích cho những ai quan tâm đến mô hình 5E, hỗ trợ quá trình thiết kế hoạt động dạy học và nâng cao năng lực khoa học tự nhiên cho học sinh.
Việc áp dụng mô hình 5E vào dạy học môn KHTN còn mới mẻ đối với giáo viên THCS, do đó, các hoạt động dạy học được thiết kế cùng bộ công cụ đánh giá năng lực KHTN sẽ cung cấp tài liệu hữu ích cho giáo viên trong việc tổ chức giảng dạy Điều này không chỉ hỗ trợ việc truyền đạt kiến thức về nội dung “Âm thanh” theo chương trình 2018 mà còn góp phần thực hiện mục tiêu chung của chương trình giáo dục.
Nội dung của bài nghiên cứu khoa học được tổ chức thành 4 chương, bên cạnh các phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và mục lục.
- Chương 1 – Tổng quan tình hình nghiên cứu
- Chương 2 – Cơ sở lí luận về tổ chức dạy học theo mô hình dạy học 5E nhằm phát triển năng lực khoa học tự nhiên của học sinh
- Chương 3 – Tổ chức dạy học một số kiến thức mạch nội dung “Âm thanh” theo mô hình dạy học 5E
- Chương 4 – Thực nghiệm sư phạm
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
Các nghiên cứu về mô hình dạy học 5E
Việc vận dụng MHDH 5E trong dạy học khoa học đã được quan tâm và nghiên cứu không chỉ ở thế giới nói chung mà còn ở Việt Nam nói riêng
In the United States, the 5E instructional model is widely used in both formal and informal science education programs Analysis from the TAPESTRIES project and the ASTER initiative highlights that the 5E model is an effective teaching framework for designing inquiry-based science lessons, significantly enhancing student learning outcomes (Bybee, 2006).
Chương trình TAPESTRIES khuyến khích giáo viên sử dụng MHDH 5E để thiết kế bài học khoa học có ý nghĩa và mục đích rõ ràng Mô hình này giúp kết nối kiến thức trước đó, tạo ra các hoạt động thực hành có giá trị và đánh giá kỹ năng cụ thể mà giáo viên mong muốn học sinh tiếp thu Bằng cách áp dụng MHDH 5E, giáo viên có thể đánh giá kiến thức của học sinh trước khi bắt đầu hoạt động khám phá, từ đó đảm bảo phù hợp với trình độ học tập của các em.
Dự án ASTER với MHDH 5E cho phép giáo viên cá nhân hóa bài học theo nhu cầu học sinh, thay vì chỉ dạy theo thứ tự sách giáo khoa MHDH 5E mang đến phương pháp giảng dạy đa dạng và linh hoạt, giúp học sinh hứng thú và tập trung vào chủ đề Công cụ này hỗ trợ giáo viên thu hút học sinh vào các chủ đề mà họ có thể chưa quan tâm hoặc đã có kiến thức tương tự trước đó.
Để học sinh (HS) lĩnh hội các khái niệm khoa học, các em cần tích cực tham gia vào hoạt động học và được giáo viên (GV) định hướng khám phá GV nên hướng dẫn HS quan sát và phát hiện để sửa chữa những quan niệm sai lầm của mình Quá trình học hỏi và tìm hiểu này sẽ dẫn đến việc học thực sự Mô hình dạy học 5E hỗ trợ thiết kế các bài học theo cách này.
Nghiên cứu tại Iran, dựa trên mẫu từ các trường học chính phủ, cho thấy việc áp dụng MHDH 5E có tác động tích cực đến việc học các môn khoa học Phân tích bằng ANCOVA và MANOVA đã xác nhận hiệu quả của phương pháp này trong việc nâng cao chất lượng giáo dục.
Mô hình MHDH 5E đã nâng cao mức độ duy trì và hiệu quả học tập của học sinh Việc áp dụng mô hình này không chỉ cải thiện kết quả học tập mà còn tạo ra ảnh hưởng tích cực đến sự tham gia của học sinh trong quá trình học.
HS phát triển khái niệm giáo dục và giảng dạy, giúp việc học trở nên có ý nghĩa và liên quan đến kiến thức ban đầu Mức độ tập trung vào chủ đề tăng cao, tạo điều kiện cho người học chủ động hơn trong quá trình giảng dạy Họ sẵn sàng chấp nhận phản biện từ các nhà khoa học và có khái niệm sâu sắc hơn về chủ đề Phương pháp này hiệu quả và tổ chức tốt hơn so với phương pháp giảng dạy truyền thống (Fazelian, P., & Soraghi, S., 2010).
Tại Thổ Nhĩ Kỳ, Ergin đã áp dụng mô hình MHDH 5E cùng với công nghệ trong giảng dạy, mang lại kết quả tích cực trong việc tăng cường động lực học tập và đáp ứng mong đợi của sinh viên Nghiên cứu cho thấy các hoạt động trong mô hình này khuyến khích sinh viên chủ động hơn trong quá trình học Do đó, Bộ giáo dục Thổ Nhĩ Kỳ nên xem xét việc tích hợp mô hình MHDH 5E vào chương trình giảng dạy Để đạt hiệu quả tối ưu, giáo viên cần được đào tạo trước khi áp dụng mô hình, giúp họ hiểu rõ đặc điểm và cách thực hiện, từ đó cải thiện chất lượng giảng dạy (Ergin, I., 2012).
- Tại Thái Lan, cũng tiến hành vận dụng MHDH 5E trên công nghệ di động cho các
Nghiên cứu cho thấy rằng, mô hình học dựa trên 5E kết hợp với công nghệ di động có khả năng nâng cao khả năng lập luận, hành vi suy luận và động lực nội tại của học sinh tiểu học.
HS tiểu học không chỉ nâng cao thành tích học tập mà còn giúp học sinh kết nối các sự kiện thực tế với những khái niệm khoa học.
Tại Úc, nghiên cứu của Gillies và Rafter cho thấy MHDH 5E kết hợp với các hình thức biểu diễn hình ảnh và ngôn ngữ khác đã thu hút sự tham gia tích cực của học sinh trong các nhiệm vụ tìm hiểu Học sinh đã thể hiện sự hiểu biết rõ ràng về các mối quan hệ giữa các hiện tượng khoa học mà họ đang điều tra, tuy nhiên không có bằng chứng cho thấy cách suy nghĩ và giao tiếp này có thể áp dụng cho các chủ đề khoa học khác (Gillies, R M & Rafter, M., 2020) Tại Việt Nam, việc áp dụng phương pháp này có thể mang lại những kết quả tương tự.
Tác giả Vũ Thị Minh Nguyệt đã trình bày tiến trình dạy học các môn khoa học thông qua phương pháp khám phá theo MHDH 5E và áp dụng để thiết kế kế hoạch dạy học chủ đề “Vật chất” cho cấp THCS Bài viết cung cấp ví dụ minh họa cho bài học “Ảnh hưởng của nhiệt độ đến vật chất” Mặc dù MHDH 5E chỉ được coi là một trong những phương pháp dạy học khám phá và chưa được phân tích chi tiết về hiệu quả, nhưng nghiên cứu này vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc ứng dụng MHDH 5E trong tương lai (Vũ Thị Minh Nguyệt, 2016).
Tác giả Dương Giáng Thiên Hương đã phân tích lý thuyết kiến tạo và tính hiệu quả của MHDH 5E trong bối cảnh đổi mới giáo dục, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thay đổi đồng bộ các thành tố trong quá trình giáo dục Bài viết đề xuất phương pháp dạy học khám phá theo MHDH 5E, nhằm chuyển đổi quá trình dạy học thành hoạt động học tập chủ động, giúp người học không chỉ tiếp thu tri thức mà còn phát triển cách thức hành động và học tập với sự hứng thú và tự giác Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có kế hoạch dạy học cụ thể để làm rõ vấn đề này (Giáng Dương Thiên Lý, 2017).
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông môn Khoa học 2018, từ việc tiếp cận kiến thức sang tiếp cận năng lực và lấy người học làm trung tâm, cần có sự thay đổi trong thiết kế bài dạy của giáo viên Tác giả Ngô Thị Phương đã chỉ ra rằng mô hình dạy học 5E mang lại hiệu quả cao, với việc bài dạy được xây dựng theo trình tự các pha từ một đến năm, giúp giáo viên chuẩn bị bài giảng một cách đơn giản, logic và hệ thống Học sinh cũng tiếp nhận kiến thức một cách có hệ thống, dễ dàng theo dõi và tham gia vào từng pha học tập, từ đó ghi nhớ kiến thức hiệu quả hơn.
Tác giả đã áp dụng mô hình MHDH 5E vào việc thiết kế chủ đề “Ánh sáng” cho môn Khoa học lớp 4 nhằm khuyến khích việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 Tuy nhiên, kế hoạch dạy học hiện tại vẫn thiếu chi tiết và chưa có bằng chứng thực nghiệm để xác minh tính khả thi của nó.
Các nghiên cứu về năng lực khoa học tự nhiên trong chương trình giáo dục phổ thông môn Khoa học tự nhiên 2018
Môn KHTN là một môn học mới và bắt buộc trong chương trình giáo dục phổ thông
2018, trong đó yêu cầu phải phát triển những phẩm chất, NL chung, đặc biệt là phát triển
NL đặc thù – NL KHTN Đã có một vài nghiên cứu tiếp cận NL này:
Tác giả Nguyễn Thị Diễm Hằng và cộng sự đã phân tích năng lực khoa học tự nhiên thành 6 năng lực thành phần, với các chỉ số hành vi cụ thể và đa chiều Qua khảo sát, hầu hết giáo viên đều đồng thuận với các năng lực thành phần và biểu hiện của chúng Tuy nhiên, một số biểu hiện chưa được đánh giá cao do giáo viên đang chuyển từ phương pháp dạy học truyền thụ kiến thức sang phương pháp tiếp cận năng lực người học, dẫn đến khó khăn trong việc xác định các chỉ số này.
NL thành phần thuộc NL KHTN và các biểu hiện của chúng (Ngô Thị Diễm Hằng,
Nhóm tác giả Nguyễn Thị Diễm Hằng và Lê Danh Bình đã xây dựng bảng tiêu chí và mức độ phát triển năng lực (NL) của học sinh theo hướng tiếp cận PISA, bao gồm 10 tiêu chí và 3 mức độ Dựa trên những tiêu chí này, họ thiết kế hệ thống bài tập môn Khoa học tự nhiên (KHTN) nhằm giúp học sinh rèn luyện năng lực KHTN một cách hiệu quả.
GV thiết kế các hoạt động dạy học không chỉ là công cụ kiểm tra và đánh giá năng lực KHTN của học sinh mà còn giúp điều chỉnh quá trình giảng dạy Tuy nhiên, nhóm tác giả vẫn thiếu bằng chứng thực nghiệm để khẳng định tính khả thi của đề tài (Nguyễn Thị Diễm Hằng, 2020).
Các nghiên cứu về dạy học nội dung “Âm thanh” cấp Trung học cơ sở
Âm thanh là một phần thiết yếu trong cuộc sống con người, vì vậy nó thu hút sự quan tâm của nhiều tác giả Đặc biệt, trong nội dung “Âm thanh” dành cho cấp THCS, đã có nhiều nghiên cứu được thực hiện để khám phá và phân tích các khía cạnh liên quan.
Tác giả Lê Hải Thanh đã nghiên cứu lý luận về dạy học tích hợp để xây dựng nội dung và thiết kế phương án dạy học chủ đề "Âm thanh" cho cấp THCS, nhằm nâng cao tính tự chủ và năng lực học tập hợp tác của học sinh Kết quả thực nghiệm cho thấy nghiên cứu có tính khả thi, giúp giáo viên áp dụng hiệu quả các bài học trong chủ đề này để phát triển năng lực của học sinh (Lê Thanh Hải, 2016).
Tác giả Nguyễn Thị Thảo Trang đã tiếp cận nội dung "Âm thanh" với một hướng đi mới, tập trung vào việc xây dựng hai chủ đề dạy học và tổ chức dạy học cho chương "Âm học" trong chương trình Vật lý 7 theo định hướng giáo dục STEAM Mục tiêu của nghiên cứu là phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh Kết quả ban đầu cho thấy nghiên cứu đáp ứng được mục tiêu đề ra, tuy nhiên, tính khái quát về việc phát triển năng lực cho học sinh vẫn còn hạn chế do chỉ thực nghiệm một chủ đề.
Trong chương trình KHTN 2018, kiến thức về Âm thanh thuộc chủ đề Năng lượng và sự biến đổi Tuy nhiên, hiện tại, nội dung này chỉ dừng lại ở các yêu cầu cần đạt mà chưa có tiến trình dạy học cụ thể (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2018).
Âm thanh là một nội dung quan trọng trong giáo dục, nhưng chưa có nghiên cứu nào tổ chức dạy nội dung này nhằm phát triển năng lực khoa học tự nhiên (NL KHTN) cho học sinh trung học cơ sở (THCS) Do đó, dựa trên mô hình dạy học 5E, chúng tôi thiết kế tiến trình dạy học cho một số kiến thức về âm thanh, tập trung vào việc bồi dưỡng và phát triển NL KHTN của học sinh THCS.
Trong chương 1, chúng tôi đã khảo sát các nghiên cứu trong và ngoài nước về tính ứng dụng của MHDH 5E, phát triển năng lực khoa học tự nhiên (NL KHTN) của học sinh trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, và các nghiên cứu dạy học nội dung “Âm thanh” cấp THCS Qua quá trình tổng quan, chúng tôi nhận thấy rằng việc áp dụng MHDH 5E vào giảng dạy nội dung “Âm thanh” để phát triển NL KHTN cần được quan tâm và chú trọng nhiều hơn.
Do đó, ở đề tài “ Tổ chức dạy học một số kiến thức mạch nội dung “Âm thanh” môn
Chương trình Khoa học tự nhiên lớp 7 theo mô hình dạy học 5E trong giáo dục phổ thông 2018 hướng tới việc kế thừa và cải thiện những giá trị giáo dục, đồng thời khắc phục những thiếu sót từ các nghiên cứu trước đó Mục tiêu là thúc đẩy tổ chức các hoạt động trải nghiệm hiệu quả trong bối cảnh hội nhập toàn cầu của Việt Nam Một số vấn đề quan trọng cần giải quyết trong khóa luận bao gồm việc tối ưu hóa phương pháp giảng dạy và phát triển kỹ năng cho học sinh.
- Vấn đề 1: Quy trình tổ chức dạy theo MHDH 5E như thế nào?
- Vấn đề 2: Định nghĩa của NL KHTN là gì? Cấu trúc của NL KHTN với các biểu hiện hành vi được xác định như thế nào?
- Vấn đề 3: Tổ chức dạy học một số kiến thức nội dung “Âm thanh” môn KHTN lớp
7 trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 theo mô hình 5E như thế nào để bồi dưỡng, phát triển NL KHTN của HS?
CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO
MÔ HÌNH DẠY HỌC 5E NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC KHOA HỌC TỰ NHIÊN CỦA HỌC SINH
Mô hình dạy học 5E
Mô hình dạy học 5E, theo phân tích và so sánh với các mô hình dạy học khác, được kế thừa và phát triển từ những mô hình trước đó (Bybee, 2006).
Trước thế kỉ XX, Johann Herbart đã đề xuất một mô hình giảng dạy gồm bốn bước: Chuẩn bị, Trình bày, Khái quát hóa và Ứng dụng Mô hình này bắt đầu từ kiến thức hiện tại của học sinh và những ý tưởng mới liên quan đến kiến thức đó, giúp hình thành mối liên hệ giữa kiến thức cũ và ý tưởng mới Theo Herbart, phương pháp sư phạm hiệu quả nhất là cho phép học sinh khám phá các mối quan hệ giữa những trải nghiệm của họ Tiếp theo, giáo viên cần hướng dẫn trực tiếp bằng cách giải thích hệ thống các ý tưởng mà học sinh không thể tự khám phá, và cuối cùng tạo cơ hội cho học sinh thể hiện sự hiểu biết của mình.
In the 1930s, John Dewey introduced a teaching model consisting of six key steps: Sensing a perplexing situation, clarifying the problem, formulating a tentative hypothesis, testing the hypothesis, revising rigorous tests, and acting on the solution.
In the 1950s, the teaching model developed by Heiss, Oboura, and Hoffman consisted of four key steps: Exploring the Unit, Experience Getting, Organization of Learning, and Application of Learning.
Vào những năm 1960, Myron Atkin và Robert Karplus đã phát triển mô hình dạy học ba bước trong công trình "Nghiên cứu cải tiến chương trình dạy học khoa học" (SCIS), bao gồm Thăm dò (Exploration), Phát minh (Invention) và Khám phá (Discovery).
Vào những năm 1980, Bybee và các cộng sự đã phát triển mô hình MHDH 5E dựa trên lý thuyết kiến tạo về học tập, cho rằng người học xây dựng kiến thức thông qua trải nghiệm Qua việc hiểu và phản ánh các hoạt động cá nhân và xã hội, người học có khả năng kết hợp kiến thức mới với những khái niệm đã có.
Như vậy, nhóm nghiên cứu của Bybee đã kế thừa chu trình học tập của Atkin và Karplus
Mô hình dạy học năm bước được phát triển vào năm 1962 bao gồm các giai đoạn: Kết nối (Engage), Khám phá (Explore), Giải thích (Explain), Củng cố/Vận dụng (Elaborate) và Đánh giá (Evaluate) Mô hình này bắt đầu từ việc khai thác kiến thức cũ, kích thích động lực học tập và kết thúc bằng việc đánh giá mức độ hiểu biết của người học.
Kể từ những năm 1980, tổ chức giáo dục BSCS đã áp dụng mô hình 5E như một phương pháp đổi mới trong giảng dạy sinh học cho các cấp học từ tiểu học đến trung học phổ thông, cùng với các chương trình khoa học tích hợp BSCS cũng đã phát triển nhiều mô-đun bổ sung cho Viện Y tế Quốc gia (NIH), nhấn mạnh tầm quan trọng của mô hình dạy học 5E trong giáo dục khoa học.
MHDH 5E gồm 5 giai đoạn chính: Kết nối (Engage), Khám phá (Explore), Giải thích (Explain), Củng cố/Mở rộng (Elaborate), Đánh giá (Evaluate), như hình 2.1
Hình 2.1 Các giai đoạn của MHDH 5E
Nguồn: https://dostem.edu.vn/mo-hinh-day-hoc-5e/
Giai đoạn kết nối (Engage) là bước quan trọng trong quá trình học tập, nơi giáo viên tiếp cận kiến thức sẵn có của học sinh thông qua các nhiệm vụ học tập cụ thể Mục tiêu là giúp học sinh khám phá khái niệm mới bằng cách tham gia vào các hoạt động ngắn, kích thích sự tò mò và khơi gợi những kiến thức đã có trước đó Các hoạt động trong giai đoạn này cần liên kết kinh nghiệm học tập trong quá khứ với hiện tại, đồng thời làm rõ quan niệm và suy nghĩ của học sinh về kết quả học tập hiện tại.
Giai đoạn khám phá (Explore) cung cấp cho học sinh nền tảng chung về các hoạt động, trong đó những khái niệm thông dụng và quy trình đã được xác định, tạo điều kiện cho sự thay đổi khái niệm Người học có cơ hội thực hiện các hoạt động trong phòng thí nghiệm, giúp họ áp dụng kiến thức trước đây để hình thành ý tưởng mới, khám phá các câu hỏi và sự kiện có thể xảy ra, cũng như thiết kế và tiến hành các cuộc điều tra nghiên cứu sơ bộ.
Trong giai đoạn giải thích, học sinh tập trung vào một khía cạnh cụ thể của pha gây hứng thú và giải thích Họ được khuyến khích thể hiện sự hiểu biết về khái niệm, kỹ năng xử lý hoặc hành vi của mình Giáo viên có cơ hội giới thiệu một cách chính xác các khái niệm, quy trình hoặc kỹ năng Sau đó, học sinh sẽ diễn đạt sự hiểu biết của mình về các khái niệm đó Cuối cùng, lời giải thích từ giáo viên hoặc chương trình giảng dạy sẽ giúp người học nâng cao hiểu biết, đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn này.
Giai đoạn củng cố và mở rộng là thời điểm giáo viên thách thức và mở rộng hiểu biết về khái niệm cũng như kỹ năng của học sinh Thông qua những trải nghiệm mới, học sinh không chỉ phát triển hiểu biết một cách sâu sắc mà còn mở rộng kiến thức và kỹ năng của mình Học sinh áp dụng những hiểu biết về khái niệm thông qua việc thực hiện các hoạt động bổ sung, từ đó tăng cường khả năng vận dụng thực tiễn.
Trong giai đoạn đánh giá, giáo viên khuyến khích học sinh tự đánh giá khả năng và sự hiểu biết của bản thân cũng như của bạn bè, đồng thời tạo điều kiện cho giáo viên theo dõi sự tiến bộ của học sinh nhằm đạt được các mục tiêu giáo dục Theo định hướng kiểm tra đánh giá năng lực học sinh trong chương trình phổ thông 2018, giai đoạn này có thể tích hợp đánh giá từng phần thay vì chỉ tập trung vào đánh giá tổng kết.
Các hoạt động của giáo viên và học sinh ở các giai đoạn trong mô hình dạy học 5E
Bảng 2.1 Các hoạt động của GV và HS ở các giai đoạn trong MHDH 5E
Giai đoạn Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- Thu hút được sự quan tâm, gây tò mò của HS
- Tạo dựng các câu hỏi
- Khám phá các phản hồi của HS về chủ đề hay nội dung bài học
Học sinh thường đặt ra nhiều câu hỏi như: “Tại sao điều này lại xảy ra?”, “Mình đã biết gì về điều này?” và “Mình có thể tìm hiểu gì với nó?” để khám phá và hiểu rõ hơn về thế giới xung quanh.
- Thể hiện sự quan tâm đến chủ đề đặt đặt ra
- Khuyến khích HS làm việc cùng nhau mà không có sự hướng dẫn trực tiếp của GV
- Quan sát và lắng nghe HS khi họ tương tác
- Đặt câu hỏi thăm dò để chuyển hướng nghiên cứu của HS khi cần thiết
- Suy nghĩ một cách tự do trong khuôn khổ của hoạt động
- Kiểm tra các dự đoán và giả thuyết
- Hình thành các dự đoán và giả thuyết mới
- Thử nghiệm với các lựa chọn khác và thảo luận chúng với mọi người
- Ghi lại những quan sát và ý tưởng
- Cung cấp thời gian để HS giải đáp các vấn đề
- Đóng vai trò như một nhà tư vấn cho HS
- Tạo cài đặt “cần biết”
- Đặt các câu hỏi liên quan
- Tạm ngưng những phán xét
- Khuyến khích HS giải thích các khái niệm và định nghĩa bằng từ ngữ của chính mình
- Yêu cầu sự phản biện (bằng chứng) và làm rõ vấn đề từ HS
- Chính thức làm rõ các định nghĩa, giải thích và thuật ngữ mới khi cần thiết
- Sử dụng kinh nghiệm trước đây của HS làm cơ sở để giải thích các khái niệm
- Đánh giá sự phát triển hiểu biết của HS
- Giải thích các GP khả thi hoặc câu trả lời cho mọi người
- Lắng nghe những lời giải thích của người khác một cách nghiêm túc
- Phản biện những lời giải thích của người khác
- Lắng nghe và cố gắng hiểu rõ những lời giải thích mà GV đưa ra
- Đề cập đến các hoạt động trước đây
- Sử dụng các quan sát được ghi lại trong những lời giải thích
- Đánh giá sự hiểu biết của bản thân
- Mong muốn HS sử dụng thuật ngữ chính thức, định nghĩa và lời giải thích được vừa cung cấp
- Khuyến khích HS áp dụng hoặc mở rộng các khái niệm và kỹ năng trong các tình huống mới
- Nhắc nhở HS luân phiên giải thích
Hãy khuyến khích học sinh chia sẻ kiến thức và bằng chứng hiện có bằng cách đặt câu hỏi như: “Các em đã biết được những gì?” và “Tại sao em nghĩ rằng …?” Các chiến lược từ giai đoạn khám phá cũng có thể được áp dụng ở đây để thúc đẩy sự tương tác và tư duy phản biện.
- Vận dụng được những thuật ngữ, định nghĩa mới, những sự giải thích và kỹ năng vừa lĩnh hội để giải quyết các tình huống tương tự
- Sử dụng thông tin trước đó để đặt câu hỏi, đề xuất GP, đưa ra quyết định và thiết kế thí nghiệm
- Rút ra kết luận hợp lý từ những dẫn chứng có được
- Ghi chép các hiện tượng quan sát và lời giải thích
- Kiểm tra sự hiểu biết giữa các người học với nhau Đánh giá
- Quan sát HS khi chúng áp dụng mới khái niệm và kỹ năng
- Đánh giá kiến thức và kỹ năng của
- Tìm kiếm bằng chứng mà HS có thay đổi trong suy nghĩ hoặc hành vi
- Cho phép HS tự đánh giá việc học của mình và kỹ năng làm việc nhóm
- Hỏi những câu hỏi mở như: “Tại sao em nghĩ rằng …?”, “Em có những dẫn chứng nào?”, “Em biết
- Trả lời các câu hỏi mở bằng cách sử dụng các quan sát, bằng chứng và những lời giải thích trước đó được chấp nhận
- Thể hiện sự hiểu biết hoặc kiến thức về khái niệm hay kỹ năng
- Đánh giá sự tiến bộ và kiến thức của mình
- Hỏi các câu hỏi liên quan mà sẽ giúp gợi mở những vấn đề nghiên cứu tiếp theo gì về x?”, “Em sẽ giải thích như thế nào về x?”
Tiến trình dạy học cụ thể theo mô hình dạy học 5E
