Thiết kế nội thất trung tâm giao lưu văn hóa nhật bản tại hà nội

Sự hài hòa văn hóa giữa nước mình và nước khác là một đặc trưng của văn hóa thế giới, không một quốc gia nào nào có thể phát triển biệt lập với thế giới bên ngoài trong thời buổi hiện na

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP HỒ CHÍ MINH

KHOA KIẾN TRÚC – MỸ THUẬT

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

THIẾT KẾ NỘI THẤT TRUNG TÂM GIAO LƯU VĂN

HÓA NHẬT BẢN TẠI HÀ NỘI

PHIẾU GIAO NHIỆM VỤ THỰC HIỆN ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

1 Sinh viên thực hiện đề tài

Họ tên : Đỗ Thị Thu Hằng MSSV :1811120180 Lớp : 18DNTA2

Điện thoại : 0378378949 Email : thuhang0520@gmail.com

Ngành : Thiết kế nội thất

2 Tên đề tài: Thiết kế Nội thất Trung tâm Giao lưu Văn Hóa Nhật Bản tại Hà

Nội

3 Nhiệm vụ thực hiện đề tài:

Sinh viên thực hiện

(Ký và ghi rõ họ tên)

Đỗ Thị Thu Hằng

TP HCM, ngày 05 tháng 08 năm 2022

Giảng viên hướng dẫn

(Ký và ghi rõ họ tên)

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan đề tài “Thiết kế nội thất Trung tâm giao lưu Văn Hóa Nhật

Bản tại Hà Nội” là một công trình nghiên cứu độc lập dưới sự hướng dẫn của

Thầy Nguyễn Hữu Văn, không có bất cứ sự sao chép của người khác

Ngoài ra, trong báo cáo có sử dụng một số nguồn tài liệu tham khảo đã được

trích dẫn rõ ràng

Em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước bộ môn, khoa và nhà trường về sự

cam đoan này

Tp HCM, ngày 05 tháng 08 năm 2022

LỜI CẢM ƠN

Sau 4 năm học tập và rèn luyện tại trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, đồ án tốt nghiệp này là dấu ấn quan trọng đánh dấu việc một sinh viên đã hoàn thành nhiệm vụ của mình trên ghế giảng đường Đại học

Em xin chân thành cảm ơn đến thầy cô khoa Kiến Trúc – Mĩ Thuật đã tận tình giảng dạy, truyền đạt những kiến thức quý giá của mình cho em cũng như các bạn sinh viên khác trong suốt những năm học qua

Đặc biệt, em xin cảm ơn sự tận tình hướng dẫn của thầy Nguyễn Hữu Văn cũng như trang bị những kỹ năng và kiến thức cần thiết để hoàn thành được đồ án này

Tuy nhiên, trong quá trình làm đồ án do kiến thức chuyên ngành của em còn hạn chế nên không tránh khỏi một vài thiếu sót khi trình bày và đánh giá vấn

đề Rất mong nhận được sự góp ý, đánh giá của các thầy cô bộ môn để đề tài của em hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Tp HCM, ngày 05 tháng 08 năm 2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1

3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

4 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

CHƯƠNG 1: NGHIÊN CỨU VỀ VĂN HÓA NHẬT BẢN 3

1.1 Lịch sử hình thành và phát triển văn hóa Nhật Bản 3

1.2 Văn hóa xã hội và giao tiếp 5

1.3 Văn học và nghệ thuật 6

1.4 Ẩm thực 14

1.5 Trào lưu Cosplay ở giới trẻ Việt Nam 17

1.6 Phong cách Nhật Bản trong thiết kế nội thất 18

CHƯƠNG 2 NGHIÊN CỨU VỀ THỂ LOẠI TRUNG TÂM GIAO LƯU VĂN HÓA 21

2.1 Tìm hiểu về công trình giao lưu văn hóa 21

2.2 Đặc trưng của công trình giao lưu văn hóa 24

2.3 Sự khác nhau giữa công trình giao lưu văn hóa và các công trình khác 26

CHƯƠNG 3 ỨNG DỤNG VĂN HÓA NHẬT BẢN VÀO NỘI THẤT CÔNG TRÌNH GIAO LƯU VĂN HÓA 27

3.1 Nghiên cứu một số công trình thực tế 27

CHƯƠNG 4 GIỚI THIỆU VÀ PHÂN TÍCH HỒ SƠ KIẾN TRÚC 31

4.1 Giới thiệu chung 31

4.1.1 Giới thiệu công trình 31

4.1.2 Vị trí 31

4.1.3 Điều kiện tự nhiên và đặc điểm địa lý 32

4.2 Phân tích hồ sơ kiến trúc 32

4.3 Phân tích thuận lợi và khó khăn của công trình 33

CHƯƠNG 5 XÂY DỰNG NHIỆM VỤ THIẾT KẾ 33

5.1 Đối tượng sử dụng 33

5.2 Hiện trạng công trình 34

CHƯƠNG 6 Ý TƯỞNG THIẾT KẾ 34

6.1 Ý tưởng thiết kế 34

CHƯƠNG 7 GIẢI PHÁP VÀ PHƯƠNG ÁN THIẾT KẾ 37

7.1 Giải pháp cho các không gian 37

7.2 Phương án vật liệu đề xuất 43

TÀI LIỆU THAM KHẢO 46

LỜI MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Hiện nay, khi thế giới chuyển từ đối đầu sang đối thoại để cùng nhau phát triển

và tồn tại thì việc giao lưu văn hóa ngày được mở rộng, các sản phẩm văn hóa kết hợp tinh vi giữa nghệ thuật – kỹ thuật – kinh doanh lan tỏa ra khắp thế giới đem lại lợi ích lớn cho đất nước Sự hài hòa văn hóa giữa nước mình và nước khác là một đặc trưng của văn hóa thế giới, không một quốc gia nào nào có thể phát triển biệt lập với thế giới bên ngoài trong thời buổi hiện nay Cũng vì thế

mà trung tâm giao lưu văn hóa được ra đời và xây dựng ở các nước hội nhập Bên cạnh đó thì phong cách thiết kế Nhật Bản cũng đang là xu thế được ưu chuộng trên thế giới với quan điểm thiết kế tối giản mà lại tinh tế, sự kết hợp với tự nhiên là cho không gian trở nên gần gũi với thiên nhiên là cho người ta cảm thấy được sự thư giãn tuyệt đối trong căn nhà của chính mình

2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

Văn hóa Nhật Bản được hình thành từ thời cổ xưa, nó chứa đầy những nghi thức và truyền thống tôn vinh gia đình Bởi vì Nhật Bản là một quốc đảo, nó đã tiết chế sự ảnh hưởng từ các nền văn hóa khác trong nhiều thế kỉ Chính điều

đó đã dẫn đến một nền văn hóa và di sản riêng biệt cho sự phát triển của đất nước Mặt trời mọc Với các nghi thức quan trọng, lễ hội kỷ niệm, trang phục

và phong cách độc đáo, các hoạt động từ cuộc sống của người dân Nhật Bản xa xưa đã tạo nên nền văn hóa riêng biệt và đậm đà bản sắc dân tộc như hiện nay Phong cách thiết kế Nhật Bản cũng là một trong những điều làm nên nét đặc trưng của Nhật Bản với lối thiết kế truyền thống và nội thất mang phong cách hiện đại tối giản Trong thiết kế nhà Nhật Bản và sự sắp xếp nội thất của người Nhật thường được biết đến với sự tinh tế trong thiết kế nhưng vẫn đảm bảo sự tiện lợi, thân thiện và tôn trong các yếu tố thuộc về thiên nhiên

Trung tâm giao lưu văn hóa là một hình thức tổ chức phi lợi nhuận được hình thành để thúc đẩy sự hiểu biết tốt hơn về nền văn hóa khác nhau thông qua: Nghệ thuật, Âm nhạc, Di sản, Văn hóa, Thể thao và theo đuổi trí tuệ Đây còn

là thiên đường cho những ai thực sự đam mê nền văn hóa của đất nước khác và tạo nên một nền tri thức rộng lớn làm kích thích trí tò mò của con người Được trải nghiệm nền văn hóa khác cũng là một điều khiến cho con người ta thích thú, hình thành và phát triền nền văn minh hội nhập toàn cầu

3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Mục tiêu của bài là làm rõ nguồn gốc, lịch sử hình thành và phát triển của một nền văn hóa đặc trưng bản sắc dân tộc của đất nước Mặt trời mọc, phân tích thế nào là phong cách thiết kế Nhật Bản Bên cạnh đó làm rõ việc vận hành của một trung tâm giao lưu văn hóa trên địa bản của nước khác, ý nghĩa của cuộc giao lưu văn hóa đem lại ảnh hưởng như thế nào đến mọi người Từ những vấn

đề trên đúc kết ra giải pháp thiết kế mới cho không gian trung tâm giao lưu văn hóa để tạo cho mọi người cảm giác phấn khích hơn khi tìm hiểu về nền văn hóa của đất nước đó

4 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Việc giới trẻ ngày càng công nghệ hóa, hiện đại hóa sẽ càng khiến cho họ muốn tiếp cận nhiều nền văn hóa khác nhau từ đó học hỏi và phát triển bản thân nói riêng, góp phần làm giàu đất nước nói chung Đây là những đối tượng rất dễ tiếp cận, truyền bá rộng rãi ra xung quanh rồi hình thành nên một hiện tượng trong xã hội

Để hiểu rõ về văn hóa Nhật Bản thì nên bắt đầu tìm hiểu từ thời đại Jomon đến trước thời kì mở cửa hội nhập vào năm 1868 Văn hóa Nhật Bản cũng đã đồng hành và lan rộng ra toàn thế giới thông qua nhiều hình thức khác nhau

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Phương pháp phân tích tổng hợp là phân chia đối tượng nghiên cứu thành những

bộ phận, những yếu tố đơn giản hơn để phân tích, phát hiện ra bản chất, thuộc tính, quy luật của từng bộ phận của đối tượng nghiên cứu để từ đó hiểu rõ hơn đối tượng nghiên cứu, từng bước bóc tác từng mảng dữ liệu để nhìn rõ hơn bản chất của sự vật, hiện tượng nghiên cứu Bộ phận sau khi đã bóc tách để nhìn thấy được cái bao quát, cái chung để tìm ra bản chất, quy luật của đối tượng nghiên cứu

Phương pháp lịch sử và logic là tìm hiểu, xem xét vấn đề một cách cụ thể, sự kiện diễn ra trong một bối cảnh cụ thể theo trình tự thời gian liên tục kể từ khi bắt đầu đến khi kết thúc mối quan hệ của nó với sự kiện khác nhằm chỉ ra điểm đặc trung, khác biệt của nó với các sự vật, hiện tượng khác Sau đó đi sâu vào phân tích, tổng hợp để tìm ra bản chất, quy luật nằm ẩn sâu trong sự kiện, hiện tượng đó

Phương pháp diễn giải và quy nạp là phương pháp liên kết những hiện tượng riêng lẻ rời rạc, độc lập ngẫu nhiên để tìm ra quy luật, bản chất của sự vật, hiện tượng Tìm ra các biểu hiện trong sự vận động của đối tượng từ những bản chất, nguyên lý đã được chứng minh trước đó

CHƯƠNG 1: NGHIÊN CỨU VỀ VĂN HÓA NHẬT BẢN

1.1 Lịch sử hình thành và phát triển văn hóa Nhật Bản

Nhật Bản là một đất nước có tính đồng nhất về bản sắc dân tộc và nền văn hóa,

có lịch sử lâu đời, là một quốc đảo độc lập và giàu thiên nhiên Nguồn gốc của văn hóa Nhật Bản bắt nguồn từ thời đại Jomon, cũng vì tổ tiên người Nhật thời

đó sống trong tự nhiên và rất coi trọng điều đó nên nó đã hình thành một đức tính không thể thiếu trong con người Nhật Bản Ngay từ đầu, văn hóa Nhật Bản

được cho ra đời vì người Nhật khẳng định rằng họ là người Nhật đối với các nước khác vào từ cuối thời kỳ Edo đến thời kỳ Minh Trị

Cho đến nay người ta vẫn chưa chắc chắn về xuất xứ và thời gian xuất hiện của những cư dân đâu tiên trên quần đảo Nhật Bản cũng như nền văn hóa chính xác

ra đời từ khi nào Tuy nhiên, hầu hết mọi người được biết là đã có mặt trên quần đảo ít nhất từ năm 5000 TCN, sau đó theo thời gian, pha trộ với các giống người khác nhau, phát triển qua lịch sử hình thành dân tộc Nhật Bản ngày nay Các mốc lịch sử quan trọng trong việc hình thành và phát triển văn hóa Nhật Bản: từ 15000 năm TCN ở Nhật Bản đã có con người sinh sống; từ 13000 năm TCN người Nhật đẫ biết trồng lúa, làm đồ gốm, sống định cư; từ 300 năm TCN

đã sử dụng đồ kim khí; từ thế kỷ thứ 3 đến giữa thế kỷ thứ 6, nhà nước đầu tiên

đã xuất hiện, thần đạo phát triển khắp cả nước; từ thế kỷ thứ 6 đến đầu thế kỷ thứ 8, nhà nước tập quyền được thành lập và cũng trong thời gian này thành lập nhà nước phong kiến Nhật; giữa thế kỷ thứ 8, Phật giáo đã hình thành cơ sở vững chắc ở Nhật Bản; từ thế kỷ thứ 9 đến cuối thể kỷ 12, các dòng họ quý tộc hùng mạnh ở Heian thay nhau năm quyền; cuối thế kỷ 12 đến đầu thế kỷ 14, quyền lực rơi vào tay tầng lớp võ sĩ ở Kamakura; từ thế kỷ 14 đến cuối thế kỷ

16, nước Nhật trong tình trạng nội chiến đồng thời cũng đi xâm chiếm các nước khác; sau đó Nhật có một thời kỳ đóng cửa không giao lưu với thế giới bên ngoài kéo dài 3 thế kỷ, Kinh tế - Văn hóa – Kỹ thuật có điều kiện phát triển mạnh mẽ, người phương Tây khởi đầu là Hà Lan được phép giao thương với Nhật thông quan một thương cảng nhỏ; giữa thế kỷ 19, Nhật mở cửa triệt để với phương Tây, công nghiệp hóa diễn ra mạnh mẽ, đất nước phát triển; Sau chiến tranh Nhật tập trung vào phát triển kinh tế; Cuối thập niên 1960 Nhật hoàn thành công cuộc công nghiệp hóa

Văn hóa Nhật Bản là một nền văn hóa đặc sắc nhất thế giới, đã phát triển mạnh

mẽ qua thời gian từ thời kỳ Jomon cho đến thời kỳ đương thời Cùng với sự

thay đổi về thời đại người dân Nhật Bản đã tiếp cận với nhiều nền văn hóa khác nhau nhưng họ vẫn giữ được những nét truyền thống, họ rất coi trọng bản sắc văn hóa dân tộc và đề cao giáo dục

1.2 Văn hóa xã hội và giao tiếp

Trong nếp sống của người Nhật, họ có các nét đặc biệt

về giao thiệp Người Nhật thường chào bằng các

gập người xuống và độ hạ thấp tùy thuộc vào địa

vị xã hội của người tham gia giao tiếp Đây là một

điều quan trong để tỏ lộ sự kính trọng Bên cạnh đó

mỗi lần giới thiệu hay gặp mặt đều trao đổi danh

thiếp qua lại và việc nhận tấp thiệp bằng cả hai tay là một cử chỉ lễ độ Ngoài

ra, trong tiếng Nhật có một hệ thống các kính ngữ phức tạp, tùy vào người được nói đến mà sử dụng kính ngữ một cách phù hợp Người Nhật rất dễ gần, giao tiếp cởi mở, thoải mái, coi trọng đạo đức và yếu tố tinh thần

Kiểu giao tiếp cúi chào là thể hiện lòng kính trọng của mình đối với mọi người:

- Kiểu khẽ cúi chào: thân mình và đầu chỉ hơi cúi, hai tay để bên hông Người Nhật chào trong vài lần trong ngày nhưng chỉ lần đầu thì phải thi

lễ những lần sau thì chỉ cần khẽ cúi chào

- Kiểu cúi chào bình thường: thân mình cúi xuống 20 – 30 độ và giữ nguyên vài giây Nếu đang có người ngồi trên sàn mà muốn chào phải

Hình 1: Trao đổi danh thiếp

Hình 2: Các kiểu cúi chào

đặt hai tay xuống sàn, lòng bàn tay úp sấp, đầu cúi thấp cách sàn một khoảng 10 – 15 cm

- Kiểu Saikeirei: cúi xuống từ từ và rất thấp là hình thức cao nhất thể hiện

sự kính trọng sâu sắc và thường sử dụng trước bàn thờ, trước Quốc kỳ, trước Thiên hoàng

Giao tiếp bằng mắt: khi nói chuyện mà nhìn thẳng vào người đối thoại thì bị xem là người thiếu lịch sự, khiếm nhã và không

đúng mực vì vậy họ tránh nhìn trực diện vào người

đối thoại mà họ thường nhìn vào một vật trung gian

hoặc cúi đầu xuống hay nhìn sang bên

Trong giao tiếp của người Nhật, khi muốn gọi ai đó

bằng cách vẫy tay, nên để tay thẳng, lòng bàn tay

hướng xuống

1.3 Văn học và nghệ thuật

Văn học Nhật Bản là một trong những nền văn học lâu đời, giàu có nhất thế giới Văn học đóng vai trò như đời sống tinh thần của bất cứ quốc gia nào Một nền văn học lâu đời như văn học Nhật Bản được chia thành nhiều giai đoạn lịch

sử tồn tại và phát triển:

Hình 3: Kiểu vẫy tay

- Văn học thượng cổ (710 – 794): Vào khoảng thế kỷ thứ 4, văn hóa và kỹ thuật đã bắt đầu được truyền tải vào Nhật Bản thông qua sự qua lại của người dân và sự giao thiệp với Trung Hoa đại lục Cho đến thế kỷ thứ 6, Phật giáo cũng được chuyền vào Nhật Bản, tuy nhiên văn học Nhật Bản chỉ thực sự rõ nét từ thế kỷ thứ 7 trở đi Đặc biệt sự phân hóa trong lĩnh vực thơ ca, từ những ca khúc mang tính tập thể đã nổi bật lên những tác phẩm mang tính cá nhân Sự phát triển đó đã tạo nên nền văn hóa Nhật Bản lâu đời, giúp ích cho việc hình thành tính cách cơ bản của con người Nhật Bản Đây là thời đại của dân ca, huyền thoại và cổ tích Những tác phẩm đầu tiên của nền văn học này là văn học truyền miệng, do trong thời kỳ sớm của sự phát triển lịch sử dân tộc chưa hề có chữ viết Khi chữ viết xuất hiện đã trở thành đặc quyền của những đẳng cấp cao của bộ tộc Nhật Bản, lúc đầu là

quý tộc thị tộc và bộ lạc, sau đó là giới quý tộc phong kiến Những người

đã không chỉ sưu tầm mà còn biên tập tư liệu và họ đã để dấu ấn của chính mình trên sản phẩm thông qua việc quyết định chất liệu và hình thức văn học cũng như lựa chọn những nội dung mà họ cho rằng có giá trị và cần thiết Ở thế kỷ thứ 6, hai tác phẩm Kojiki (Cổ tự ký) và Nihonshoki (Nhật

Hình 4: Kojiki và Nihonshoki

Bản thư ký) đã được hình thành với tư cách là các bộ sử của Nhật Bản Những thể loại văn học như ca dao, truyền thuyết, thần thoại đã có từ trước được kết hợp thành các tác phẩm Manyoshu (Vạn diệp tập) và Kaifuso (Hoài phong tảo) là các tuyển tập thơ ca được sáng tác với nét cá tính Đặc biệt, Manyoshu được coi là cội nguồn của văn học Nhật Bản, một bộ từ điển lớn của thế giới

- Văn học trung cổ (794 – 1192): Sự tiếp xúc lâu dài với nền văn hóa Trung Hoa thời tiền Heian là tiền đề cho sự ra đời của chữ viết và người Nhật lần đầu tiên biết về khái niệm “Văn học” Điều này đã làm thay đổi toàn bộ bức tranh sáng tạo văn học của Nhật Bản: bên cạnh nhân dân và văn học truyền miệng đã xuất hiện một lớp người không hát những bài ca mà sáng tác thơ, không sáng tác ra các thần thoại mà soạn những truyện ngắn Sơ kì Heian, dưới chế độ quốc gia quân chủ có luật pháp, văn học chữ Hán theo

tư tưởng Nho giáo bước vào thời kỳ thịnh vượng, bao tập sắc tuyển Hán đã được hoàn thành Đồng thời, vẫn tồn tại những nhóm tác giả nữ vô danh nhỏ lẻ, giữ cốt cách của Waka (các bài thơ mang tính Nhật), chữ Kana (chữ cái của người Nhật) cũng được phát minh, trở thành tiền đề quan trọng cho văn học phát triển về sau Tuy có nhiều đề tài và hình thức từ hiện thực cuộc sống, nhưng các tác giả lại có ý định xây dựng một thế giới văn học với cảm xúc cô độc cá nhân, nên văn học năm bắt được vẻ tinh tế sâu sắc,

lột tả được nội tâm phong phú, đã đạt tới sự ưu tú với xu hướng mono no aware (vật ai, tức niềm bi ai của sự vật)

- Văn học trung đại (1192 – 1603): Ở thời đại này những phái Phật giáo mới được phổ biến, hơn nữa văn hóa và tư tưởng của triều đại Tống – Nguyên

từ đại lục cũng du nhập vào Nhật Bản Đồng thời,

công thương nghiệp phát triển, đời sống của tầng

lớp bình dân cũng được nâng cao, họ dần tham

gia vào lĩnh vực văn hóa Giai đoạn các võ sĩ

Nhật Bản đương đầu với thủy binh Mông Cổ đã

làm nảy sinh dạng thức sử thi dân gian với không

gian không còn là thần thoại về các vị thần mà là

truyền thuyết về những anh hùng, những gunki

(quân ký) hay genki (chiến ký) Nhân vật trung

tâm của các tác phẩm chuyển hướng từ nhân vật thần thoại thành cá nhân lịch sử, những người tham dự và những anh hùng của sử ca dân gian Nền văn học của các võ sĩ đạo đương thời cho thấy một bức tranh rộng lớn hơn nhiều so với quý tộc thời Heian, như tác phẩm Heike Monogatari (Bình Gia vật ngữ, 1220 – 1371), mô tả những võ sĩ đạo và bóng trăng mờ ảo sau những trận mưa máu mà cảm quan về sự phù du của cõi người còn in đậm

Hình 5: Một trang Kana viết tay của Genji Monogatari từ hậu kỳ Heian, thế kỷ 12

Hình 6: Heike Monogâtri

ngay từ những dòng thơ mở đầu tác phẩm Chủ nghĩa cổ điển thực sự chính

là một đặc trung của văn học trung đại

- Văn học cận đại (1603 – 1867): Thời kỳ Nhật Bản mở của, đất nước thanh bình, kinh tế phát triển, giáo dục nâng cao và hầu hết người dân biết đọc biết viết Người dân thành thị trở thành trung tâm của

xã hội và cuộc sống của họ phản ánh rõ nét trong văn học nghệ thuật Văn học cận đại có thể nói là nền văn học của giới bình dân, nền văn học mất đi vẻ thanh tao nhưng tràn đầy sức sống của hiện thực với tất cả mọi khía cạnh như con người, cái đẹp, thiên nhiên, sắc dục Kết quả là sự ra đời của một loạt các thể loại sân khấu của giai cấp tư sản thời phong kiến, những tác phẩm kịch Nõ và Kabuki thành thị thoát thai

từ lối kể chuyện Joruri (một dạng múa rối) Loại truyện dân gian Otogi zoshi và những lối kể chuyện dân gian khác là khởi nguyên của các truyện ngắn theo thể Kana zoshi Cùng với điều đó, những nhà hoạt động văn học đã góp phần vào nền văn học viết mới với các truyện kể được gọi là Kodan và Rokugo Dù có nhiều biến đổi từ tầng lớp bình dân cho đến chính quyền ảnh hưởng đến văn học sâu sắc nhưng điều đó cho thấy

sự cách tân về kỹ thuật biểu hiện, về chủ đề, hơn nữa, cơ sở nền văn học của tầng lớp bình dân đã xây dựng nên địa bàn cho một thời đại đang tới

Hình 7: Kịch Kabuki

- Văn học hiện đại (1868 tới nay): Nước Nhật

thời hiện đại, trên phương diện tinh thần, tính

cá nhân của mỗi người được coi trọng, do đó

đây là thời đại của chủ nghĩa tự do và chủ

nghĩa cá nhân Thế nhưng, văn học truyền

thống lâu đời của Nhật, khi tiếp nhận ảnh

hưởng văn học và tư tưởng mới về việc miêu

tả con người, miêu tả cá tính trở thành đặc thù

thay đổi thành nền văn học tôn trọng tính cá

nhân Hơn nữa, những thể loại mới như “bình luận văn học”, “thơ hiện đại”

và thể loại “Genbun icchi” ra đời đã góp phần cho phương pháp tả thực phong phú hơn Cũng thời kỳ này, văn học Nhật Bản được xem như đã hiện đại hóa với vai trò là nền văn học của nhân dân Cùng với điều đó rất nhiều thể loại văn học cùng lúc tồn tại, số lượng tạp chí văn nghệ cũng tăng theo Song song với các trào lưu mới, các đề tài truyền thống không bị mai một

mà lại trở thành cảm hứng của nhiều nhà văn Một ví dụ điển hình là thể loại thơ Haiku vẫn được ưa chuộng

Gần đây lượng tác phẩn văn học Nhật Bản được dịch sang Tiếng Việt ngày càng nhiều, giúp độc giả Việt Nam tiếp cận và tìm hiểu sâu hơn về văn hóa, xã hội, con người,… Nhật Bản Hiểu biết về nền văn hóa của nhau là cơ sở quan trọng tạo nên sự gắn kết giữa hai quốc gia trong bối cảnh hiện hay ngày càng phát triển tốt đẹp và càng được củng cố mối quan hệ bên chặt

Hình 8: Oe Kenzaburo – Đoạt giải Nobel văn chương thứ 2 cho nước Nhật

Truyện tranh hay còn gọi là Manga là một

cụm từ trong tiếng nhật chỉ các loại truyện

tranh và tranh biếm họa Nó được xem là từ

đặc biệt để chỉ riêng truyện tranh có nguồn

gốc từ Nhật Bản Vào năm 2007, manga đã

xâm chiếm một thị trường toàn cầu, nó phát

triển nhanh chóng sau thế chiến thứ 2 Lúc

đầu chỉ là những câu truyện được minh họa

bằng tranh sau đó nó ngày càng phát triển, lan

ra thế giới và nhanh chóng trở thành một nét văn hóa của Nhật Bản Người ta gọi Nhật Bản là đất nước của nền công nghiệp manga-anime Từ manga người

ta bắt đầu chuyển thể thành những bộ phim hoạt hình biến các nhân vật trở nên sống động với những chuyển động và âm thanh khác nhau

Bên cạnh nền văn học lâu đời thì Nhật Bản cũng gắn bó với rất nhiều các loại hình nghệ thuật truyền thống được truyền từ đời này qua đời khác: hội họa, thư pháp, kiến trúc, đồ gốm, điều khắc, và các nghệ thuật tạo hình trang trí hoặc

mỹ thuật khác Nghệ thuật Nhật Bản còn là một trong những kho báu vĩ đại nhất thế giới, từ những bức tranh lụa lâu đời nhất, được tạo ra bởi con người và thiên nhiên luôn là nguồn cảm hứng chính trong lối sống của người Nhật Ngày nay, nghệ thuật đương đại của Nhật Bản đang phát triển hưng thịnh cùng sự đổi mới, sáng tạo, giúp nền nghệ thuật đất nước Mặt trời mọc này vượt ra khỏi lãnh thổ để đến gần hơn với người yêu nghệ thuật trên toàn thế giới

• The Great Wave off Kanagawa của Katsushika Hokusai (1760 – 1849) chắc chắn là một trong những tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng của Nhật Bản Không phải ngẫu nhiên mà tác phẩm này được yêu thích đến vậy bởi sự miêu tả sức mạnh ghê gớm của thiên nhiên bên cạnh hình cảnh núi Phú Sĩ hùng vĩ Thiên nhiên, đặc biệt là những ngọn núi cao trùng điệp là một chủ

Hình 9: One Piece-Một Manga, Anime nổi tiếng toàn thế giới

đều phổ biến trong nghệ thuật Nhật Bản từ những ngày đầu tiên Do đó, thiên nhiên không đơn thuần là phong cảnh thế tục mà còn là hình ảnh đại diện cho thế giới tâm linh, sự tôn kính đối với tự nhiên mang nhiều nét tương đồng với phong cách nghệ thuật Trung Hoa và bức tranh thời kỳ Heian Việc tạo ra một phong cách nghệ thuật mang dấu ấn riêng bắt đầu

từ việc thay thế dần các họa tiết tự nhiên của Trung Quốc bằng những hình ảnh đặc trưng của nước mình được gọi là yamato-e Đến thời Heian, yamato-e trở thành phong cách chủ đạo trong nghệ thuật và văn hóa Nhật Bản

• Sự phát triển của nghệ thuật trà đạo có ảnh hưởng sâu sắc đến lịch sử nghệ thuật và nghề thủ công truyền thống Nhật Bản Sự tinh tế, tao nhã của nghệ thuật trà đạo được phổ biến thông qua khái niện wabi-sabi của bậc thầy trà đạo Sen Rikyu (1522 – 1591) Chính vì vậy, tông màu của các dụng cụ trà

ưu tiên màu đất nhạt Sự phổ biến của trà đạo đã kích thích sự phát triển đối với nghề thủ công của Nhật và qua nhiều thế ký, triết lý wabi-sabi tạo ảnh hưởng lan sang các ngành dệt may, đồ kim loại, đồ gỗ và gốm

• Nhắc tới tinh thần và con người Nhật Bản thì không thể không liên tưởng đến hình ảnh các chiến binh Samurai Samurai xây dựng hệ thống quy tắc đạo đức chuẩn mực được gọi là bushido (võ sĩ đạo) Bởi vì, Samurai phục

vụ trong giới quý tộc – những người rất am hiểu về nghệ thuật nên bên cạnh

sự mạnh mẽ họ cũng dần lý tưởng hóa nghệ thuật trong đời sống và khao khát đạt được đỉnh cao trng lĩnh vực này Chính vì vậy không có gì ngạc nhiên khi nhiều Samurai lại trở thành nhà thơ, nghệ sĩ Nghệ thuật Samurai

có ảnh hưởng trực tiếp đến cách chế tạo áo giáp và vũ khí Kiếm Nhật là công cụ và biểu tượng chính của một bushi mạnh mẽ nhưng linh hoạt với lưỡi thép cong sắc bén Thanh bọc kiếm được gọi là tsuba cũng được khắc họa những biểu tượng thanh lịch, tốt lành Áo giáp samurai được chế tạo

thủ công một cách chuyên nghiệp và làm bằng cách vật liệu như đồ da, sơn mài Ngay cả trong thời bình, chiếc áo giáp vẫn được xem như một biểu tượng cho địa vị cao quý và quyền lực của những samurai đó

• Ukiyo-e là những bản in khắc gỗ tuyệt đẹp mô tả thời trang xa hoa, vẻ đẹp phù du và lối sống người dân đô thị Cũng thời gian này, kỹ thuật in ấn trở nên rất tiên tiến, các bản in được tạo ra với nhiều màu sắc sống động, nguyên liệu được sử dụng là giấy washi

1.4 Ẩm thực

Bên cạnh văn hóa Samurai độc đáo, những bộ Kimono truyền thống, hay những biểu tượng đặc trưng của Nhật Bản là hoa anh đào, núi Phú Sĩ thì ẩm thực Nhật Bản cũng để lại dấu ấn khó quên trong lòng người trải nghiệm Một đất nước nổi tiếng về sự cầu kỳ, luôn đề cao phép tắc trong giao tiếp, chào hỏi hay trong

cả vấn đề về ăn uống vì vậy ẩm thực Nhật Bản luôn được đánh giá cao về sự tinh tế cũng như tỉ mỉ trong cách chế biến và thưởng thức Món ăn Nhật luôn đem đến cho thực khách sự hoàn hảo trong hương vị và luôn cầu kỳ trong cách trang trí, hương vị món ăn thường thanh tao, nhẹ nhàng phù hợp với thiên nhiên từng mùa Do vị trí địa lý bao quanh là biển nên hải sản và rong biển chiếm phần lớn trong khẩu phần ăn của người Nhật Ngoài ra, các món được chế biến

từ đậu nành cũng có tầm quan trọng đặc biệt trong ẩm thực Nhật

Hình 10: The great wave off Kanagawa, Bộ ấm trà và Kiếm Nhật

Văn hóa ẩm thực Nhật Bản là sự giao thoa giữa

nhiều nước khác nhau Phổ biến nhất đó là sự

pha trộn một cách tinh tế và hài hòa giữa món

ăn Nhật Bản và món ăn Trung Quốc với những

quốc gia phương Tây Các món ăn Nhật Bản

thường rất tốt cho sức khỏe, chứa hàm lượng

calo rất ít Tuy nhiên, mọi món ăn đều đảm bảo

cung cấp đầy đủ tất cả những dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể Cách nêm nếm món ăn cũng có sự khác biệt khi đi theo thứ tự nguyên âm của bảng chữ cái là

sa – shi – su – se – so có thể hiểu là đường – rượu – muối – giấm – nước tương – đậu tương miso Người Nhật dựa trên các phản ứng hóa học của các loại gia

vị khi được nêm vào món ăn để cho ra thứ được nêm nếm ở trên Theo ẩm thực Nhật thì các gia vị được thêm vào món ăn vào thời điểm nào là rất quan trọng

để tạo ra hương vị hoàn hảo nhất

Các món ăn Nhật Bản tuân theo quy tắc “tam ngũ” gồm ngũ pháp, ngũ sắc và ngũ vị Trong đó, ngũ pháp gốm: sống, ninh, nướng, chiên, hấp; ngữ sắc gồm: trắng, vàng, đỏ, xanh, đen và cuối cùng là ngũ vị: ngọt, chua, cay, đắng, mặn Thông thường thì các đầu bếp Nhật không sử dụng gia vị mà chủ yếu là tập trung vào các hương liệu có sẵn trong nguyên liệu

Trong ẩm thực Nhật thì mỗi món đều mang một ý nghĩa khác nhau, thường sẽ tượng trưng cho một lời chúc mọi sự tốt lành đến với mọi người như món đậu

phụ dùng để chúc sức khỏe, rượu sake dùng để trừ tà và kéo dài tuổi thọ, món

Hình 11: Các loại gia vị của Nhật

Hình 12: Đậu phụ, rượu sake và Tempura

tempura chúc trường thọ,… Ngoài việc ẩm thực đảm bảo được đầy đủ các yếu

tố về hương vị, dinh dưỡng và đa dạng thì nó còn được diễn ra theo mùa cũng như lễ hội lại luôn mang trong mình sự tinh hoa và ý nghĩa, giá trị to lớn Vì vậy mà ẩm thực Nhật Bản đã vinh dự được UNESCO công nghận là di sản văn hóa thế giới

Người Nhật rất đề cao các phép tắc và quy chuẩn trong cả các bữa ăn Trước khi ăn, họ sẽ nói “Itadakimasu” với hàm ý xin phép người nấu ăn và cảm ơn trước khi ăn Nếu cần dùng xì dầu, không nên đổ trực tiếp nó lên đồ ăn mà nên

đổ vào một cái bát nhỏ và nhúng đồ ăn vào Khi ăn canh có thể nâng bát lên miệng húp trực tiếp, nên bỏ đũa xuống khi bưng bát lên, không nên vừa cầm đũa vừa bưng bát để ăn Sau bữa ăn, nên nói “Gochiso sama deshita” có nghĩa

là “cảm ơn vì món ăn ngon” đối với đầu bếp Thêm một điều nữa là khi rót rượu sake thì phải rót cho người khác trước đến khi dốc cạn chai thì mới rót đến mình Người Nhật thường lựa chọn bát đĩa dùng cho bữa ăn theo mùa, bát đĩa thường có nhiều loại hoa văn và màu sắc được làm chủ yếu từ gốm và sơn mài

Về thức uống, người Nhật nổi tiếng với mạt trà, loại bột trà xanh nguyên chất cho thiền sư chế biến; đây là loại trà chính cho nghi lễ trà đạo, nghi

thuần là các phép tắc khi uống trà mà còn được biết đến như các hữu hiệu nhằm làm trong sạch tâm hồn, hòa mình vào thiên nhiên để đạt được giác ngộ từ việc tu tâm dưỡng tính Người ta thường ví việc thưởng trà

Hình 13: Mạt trà

đạo với con đường, khi mà hết con đường thì bạn sẽ đi đến nơi có “trà đạo vừa ngon vừa không ngon” Để thưởng thức trà đạo cần phải đảm bảo được các yêu cầu về nước pha trà, làm ấm dụng cụ, pha trà, rót trà rồi mới đến uống trà Trong nghệ thuâtj trà đạo còn có điều cấm kị khi rót trà không bao giờ được rót đầu tách trà trong một lần Bởi điều này sẽ tạo nên sự khác biệt trong mỗi tách trà được rót ra Thường thì khi thưởng thức trà người Nhật sẽ dùng kèm với một

số loại bánh ngọt để tăng thêm hương vị Rượu gạo Sakami có nồng độ cao tên

là sake, xuất phát từ các nghi lễ thần đạo cũng rất phổ biến

1.5 Trào lưu Cosplay ở giới trẻ Việt Nam

Cosplay bắt nguồn từ cụm từ trong Tiếng Anh “Costume Play” – một phần của nền văn hóa Nhật Bản đam mê việc hóa hóa thân thành cách nhân vật trong manga, anime, game, phim hoặc bất cứ thứ gì được yêu thích Những người hóa trang, trải nghiệm thành các nhân vật được gọi là Cosplayer Nó không chỉ đơn giản là hóa trang thành các nhân vật, giống về ngoại hình mà còn đòi hỏi phải chú trọng đến việc thể hiện tính cách, hành động, nội tâm nhân vật nữa

Ở Việt Nam, trào lưu này bắt nguồn từ việc các bạn trẻ yêu thích anime, manga mặc những trang phục khá giống nhân vật song song đó là các lễ hội được diễn

ra nhằm truyền bá văn hóa cho giới trẻ đã tạo nguồn cảm hứng cho các bạn đầu

tư hơn nữa vào việc hóa trang Đồng thời để tạo thêm điều kiện phục vụ cho việc này các shop may trang phục cũng dần mọc lên, những tiêu chí cho việc trang điểm cũng tăng Ngày nay dễ dàng thấy được rằng không chỉ ở Nhật mà

Hình 14: Hakken Ryou cosplay nhân vật

Gojo Satoru

còn ở rất nhiều quốc gia khác, cosplay cũng đang phát triển một cách vô cùng mạnh Đi cùng với sự phát triển của internet, các coser cũng có thể chia sẻ hình ảnh, kinh nghiệm lẫn nhau và đấy cũng là một sự học hỏi tốt dành cho các bạn trẻ muốn bước vào giới cosplay Với Việt Nam thì nó cũng đang phát triển rất nhanh chóng từ Hà Nội vào thành phố Hồ Chí Minh, các cuộc thi được diễn ra càng nhiều và chất lượng ngày càng tăng, các shop may đồ và các nhóm cosplay được cải thiện tay nghề Bên cạnh đó các hình ảnh coshoot cũng được đầu tư rất kỹ lưỡng về địa điểm và kỹ thuật chụp ảnh cũng như photoshop một cách hoàn hảo Sau một thời gian việc các lễ hội lớn thường xuyên được tổ chức, nó

đã thu hút rất nhiều các bạn trẻ Việt Nam tham gia, đây cũng được xem là cầu nối giữa ước mơ và hiện thực bở không quan trọng họ là ai trong xã hội, khi bước vào lễ hội cosplay, họ được gặp gỡ và giao lưu với những người khác cùng đam mê và mở rộng hơn vòng tay bạn bè mình

1.6 Phong cách Nhật Bản trong thiết kế nội thất

Ngay từ khi xuất hiện vào đầu thế kỷ thứ 7 TCN, thiết kế nhà truyền thống bằng

gỗ và sàn đất ở Nhật đã tạo ấn tượng mạnh mẽ Tuy nhiên, kiểu thiết kế này không tồn tại quá lâu và nhanh chóng biến mất Cùng thời điểm đó, những ngôi đền với khu vườn xinh sắn trở thành một trong những kiến trúc nổi tiếng tại đây Đến thơi đại Kamakura và Muromachi, thiết kế phong cách Nhật Bản trở nên đơn giản hơn, phản ánh nền văn hóa đặc trưng của tầng lớp chiến binh Samurai Sau chiến tranh thế giới thứ 2, phong cách Nhật Bản bắt đầu chuyển mình nhường chỗ cho những thiết kế nội thất hiện đại hơn Ngày nay, phong cách thiết kế Nhật Bản dần trở nên phổ biến trên toàn thế giới, nổi bật bở vẻ đẹp đơn giản mà tinh tế, loại bỏ những chi tiết rườm rà, giữ lại bản chất truyền thống rất đỗi thân quen

Những nét đặc trung của phong cách thiết kế Nhật Bản:

➢ Phong cách thiết kế Nhật Bản thường sử dụng các đường nét đơn giản, ít chi tiết, giảm thiểu đồ dùng không cần thiết để mang lại không gian rộng rãi, thoáng đãng Những ngôi nhà ở Nhật cũng có rất ít vách ngăn, nhằm đề cao các hoạt động sinh hoạt chung, tạo không khí sum vầy, ấm cúng Đồ vật trong nhà đông thời phải đảm bảo sự tinh tế, tiện nghi theo chủ nghĩa tối giản Do đó, người Nhật luôn ưu tiên sử dụng những vật dụng tiện lợi, tích hợp đa chức năng

➢ Xã hội ngày càng phát triển, nhịp sống tất bật khiến con người có xu hướng tìm về chốn an yên, thoải mái trong ngôi nhà của mình Vì vậy, một lối sống giản dị, cân bằng và gần gũi với thiên nhiên đã được hình thành trong phong cách thiết kế Nhật Bản Tận dụng tối đa các yếu tố tự nhiên để đưa vào không gian sống Cửa sổ rộng rãi nhinf ra vườn, ao hồ vừa ôm trọn cảnh quan thư thái vừa cung cấp nguồn ánh sáng tự nhiên cho không gian

➢ Dân cư ở Nhật khá đông đúc nhất là các thành phố lớn, do đó phong cách thiết kế Nhật Bản với cách bố trí gọn gành, xử lý nội thất tinh tế phát huy tác dụng hoàn hảo, giúp tối đa diện tích không gian Xuất phát từ sự nhẹ nhàng trong nếp sống, phong cách thiết kế Nhật Bản ưu tiên những ga, màu

cơ bản và trung tính Nó ưu chuộng màu nâu từ gỗ, màu xanh lá tươi mát hay màu xám của gạch ốp,… thể hiện tính gắn bó và gần gũi với thiên nhiên

Hình 15: Một số hình ảnh điển hình cho phong cách thiết kế nội thất Nhật Bản

➢ Phong cách này thường sử dụng cách vật liệu tự nhiên, nhằm mang đến vẻ đẹp mộc mạc cho ngôi nhà Những đồ thủ công mỹ nghệ bằng mây tre đan độc đáo và bắt mắt là một trong những đặc trưng thường thấy Ngoài ra, thay vì sử dụng những loại gỗ cứng lối kiến trúc Nhật lựa chọn các vật liệu như gỗ thông, tre nứa,… để làm bàn ghế, sàn nhà,… đem đến vẻ đẹp tinh

tế cho không gian

➢ Sẽ là một thiếu sót lớn nếu nội thất Nhật Bản lại vắng bóng những sản phẩm nội thất truyền thống Những chiếc bàn thấp kết hợp với thảm hay ghế thấp trở thành một nét đẹp của thiết kế Nhật Bản Cửa trượt gỗ cũng được xem

là một trong những đặc điểm nổi bật Một hình ảnh nổi bật khác là chiếu Tatami Nó thường dùng để trải sàn, giúp căn phòng êm ái và thoải mái hơn

Thiết kế Nhật Bản trong cách không gian nội thất:

 Đối với phòng khách, lối vào thường được lát và sắp đặt kệ giày bằng gỗ, họa tiết trang trí hay cách đồ dùng nội thất trong phòng thường có hình dáng vuông vắn, giúp không gian giữ trọn vẻ đẹp sang trọng nhưng không kém phần tinh tế và gọn gàng

 Hiện đại, ấm cúng và mới mẻ là những từ ngữ chính xác để miêu tả căn bếp được thiết kế theo phong cách Nhật Bản Không gian bếp cần được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp theo một trật tự nhất định, tính toán chi tiết về diện tích

sử dụng Đồ nội thất trong gian bếp thường làm từ gỗ, đá để đảm bảo tính bền chắc và thời gian sử dụng lâu dài

 Phòng ngủ là sự kết hợp khéo léo giữa sắc thái màu sắc và chất liệu khác nhau nhằm tạo ra chiều sâu trong thiết kế Giường ngủ bệt là một trong những đồ dùng mang đậm văn hóa Nhật, thể hiện sự pha trộn mới mẻ giữa tính truyền thống và hiện đại

 Thiết kế bồn tắm luôn đề cao cảm giác thư giãn với lối thiết kế tinh giản, sạch sẽ Bởi vì văn hóa tắm Onsen từ lâu của người Nhật, ảnh hưởng từ ngũ hành phương Đông nên bồn tắm được xem là công cụ giải tỏa căng thẳng tốt nhất sau những giờ làm việc mệt mỏi

CHƯƠNG 2 NGHIÊN CỨU VỀ THỂ LOẠI TRUNG TÂM GIAO LƯU VĂN HÓA

2.1 Tìm hiểu về công trình giao lưu văn hóa

Giao lưu và tiếp xúc văn hóa là sự vận

động thường xuyên của xã hội, gắn bó

với tiến hóa xã hội nhưng cũng gắn bó

với sự phát triển của văn hóa là sự vận

động thường xuyên của văn hóa

Giao lưu văn hóa vừa là kết quả của sự

trao đổi vừa là chính bản thân sự trao đổi Có thể hiểu như vậy mới thấy hết được tầm quan trọng của giao lưu văn hóa trong lịch sử nhân loại, vì sản xuất,

Hình 16: Phòng khách, nhà bếp, phòng ngủ và bồn tắm

Hình 17: Buổi giao lưu văn hóa Việt – Nhật