Biện pháp nâng cao hiệu quả phương pháp sắm vai trong giảng dạy gdcd8(21 22)

Để thực hiện tốt nhiệm vụ này đòi hỏi người giáo viên giảng dạy môn giáo dục công dân phải có những phương pháp dạy học phù hợp và phát huy được khả năng tư duy, sáng tạo, các phẩm chất,

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG THCS

BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHƯƠNG PHÁP SẮM VAI

TRONG GIẢNG DẠY MÔN GDCD 8

Ở TRƯỜNG THCS …

Họ và tên giáo viên :

Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm GDCT Đơn vị công tác: Trường THCS

Huyện , Tỉnh Yên Bái

Văn Yên, tháng 09 năm 2022

BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHƯƠNG PHÁP SẮM VAI

TRONG GIẢNG DẠY MÔN GDCD 8

Ở TRƯỜNG THCS AN THỊNH Tác giả: .

Trường THCS

1 Phần mở đầu

Phương pháp là một thành tố hết sức quan trọng của bất kỳ một hoạt động nào Khi

đã xác định được mục đích và nội dung hoạt động thì phương pháp hoạt động có vai trò quyết định chất lượng hoạt động Môn giáo dục công dân có nhiệm vụ trang bị tri thức khoa học để giúp học sinh vận dụng tri thức môn học vào đời sống thực tế Để thực hiện tốt nhiệm vụ này đòi hỏi người giáo viên giảng dạy môn giáo dục công dân phải có những phương pháp dạy học phù hợp và phát huy được khả năng tư duy, sáng tạo, các phẩm chất, năng lực cần đạt trong quá trình học tập

Qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy bộ môn giáo dục công dân, tôi đã vận dụng phương pháp dạy học sắm vai vào các tiết dạy GDCD ở trường THCS

* Ưu điểm :

- Dạy học bằng phương pháp sắm vai Học sinh đã biết hợp tác nhóm để sắm vai

- Học sinh cũng rèn kỹ năng giao tiếp – một kỹ năng cần thiết và quan trọng để người học hoạt động được trong một tập thể, cộng đồng

- Khi tổ chức dạy học theo phương pháp này, học sinh khá, giỏi khi thực hiện có ý thức tự giác và thực hiện nhiệm vụ hiệu quả đảm bảo về mặt thời gian và chủ đề yêu cầu

* Tồn tại:

- Mặc dù học sinh đã biết làm nhóm sắm vai, như nhiệm vụ của từng thành viên

chưa được thể hiện rõ rệt Có những học sinh thụ động chưa sáng tạo, ỉ lại vào các bạn phân công

- Kỹ năng ứng xử chưa mạnh dạn, tự tin với các tình huống

- Các em hay chú tâm quá nhiều vào diễn mà quên đi chủ đề, nội dung cần đạt

- Khi thực hiện chưa huy động hết các bạn trong tổ mà chỉ tập chung ở một số bạn năng động, còn lại nằm ngoài cuộc

- Khi thực hiện sắm vai các em chưa chú ý đến khung cảnh lớp học, diện tích lớp, kê bàn ghế, chưa xác định được thời gian thực hiện Khi quên lời thoại hay bị gãy diễn biến tình huống

- Khi kết thúc sắm vai nhiệm vụ thảo luận còn chưa chú tâm, mà chủ yếu là cảm nhận của người xem các vai sắm dẫn đến hiệu quả chưa cao

* Kết quả giảng dạy môn GDCD 8 năm học 2019-2020 chưa có nhiều khả quan:

Năm học Khối

Chất lượng

2019-2020 8 145 50 34,5 54 37,2 35 24,1 6 4,1

Qua khảo sát bằng phiếu: Tỉ lệ học sinh chưa biết giải quyết các mâu thuẫn của lứa tuổi còn cao: chiếm 60%

Dạy học bằng phương pháp sắm vai là một trong các phương pháp dạy học chủ động, ngày càng được ứng dụng rộng rãi, là phương pháp dạy học cơ bản và tốt nhất để dạy về kỹ năng giao tiếp – một kỹ năng cần thiết và quan trọng để người học hoạt động được trong một tập thể, cộng đồng

2 Nội dung biện pháp

2.1 Mục đích của biện pháp

Mục đích mà tôi chọn là đưa ra một số biện pháp cụ thể, mà Tôi đã rút ra được khi thực hiện phương pháp dạy học sắm vai, nhằm nâng cao hiệu quả của phương pháp, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy môn học GDCD trong trường THCS ……… Đồng thời chia sẻ các biện pháp với đồng nghiệp giảng dạy cùng phân môn

2.2 Nội dung biện pháp

2.2.1: Nội dung

Sử dụng phương pháp sắm vai hiệu quả trong giảng dạy GDCD 8

2.2.2: Cách thức thực hiện

Sắm vai là phương pháp giáo viên tổ chức cho học sinh thực hành làm thử đặt mình vào các nhận vật trong một tình huống đạo đức hoặc pháp luật giả định Phương pháp sắm vai buộc giáo viên và học sinh phải dành nhiều thời gian để chuẩn bị nội dung phù hợp với chủ đề Để thành công phương pháp này Tôi đã thực hiện qua các bước sau:

Bước 1: Xác định chủ đề:

Giáo viên giới thiệu tình huống vào cuối tiết học tuần trước để học sinh các tổ, nhóm xây dựng kịch bản và phân công sắm vai. Đây là bước quan trọng nhất Chủ đề phát huy

được ưu thế của phương pháp sắm vai là những chủ đề thể hiện được kỹ năng giao tiếp, thái độ, cách ứng xử giải quyết vấn đề Bước này cũng để khác phục tồn tại khi thực hiện

các em hay chú tâm quá nhiều vào diễn mà quên đi chủ đề, nội dung cần đạt: Nhu cầu giải quyết vấn đề khó khăn trong cuộc sống thực tại của các em )

Bước 2: Xây dựng tình huống và vai định sắm:

Tình huống phải rất cụ thể; vai sắm càng cụ thể bao nhiêu càng tốt Các dữ liệu không phải tùy tiện đặt ra mà cần suy nghĩ, cân nhắc để thể hiện chủ đề trọng tâm cần hướng tới như: Trọng tâm về kiến thức đạo đức, pháp luật hay rèn kĩ năng sống… , nhằm phát huy kỹ năng giao tiếp, thái độ, năng lực xử lí, giải quyết các tình huống thực tế một cách thông minh nhất phù hợp với chuẩn mực đạo đức, đúng pháp luật

Bước 3: Giao nhiệm vụ cho các vai, cho người quan sát, rút kinh nghiệm

Vai sắm phải cụ thể theo đúng mục tiêu học tập (người sắm vai “chính”, người sắm vai “phụ” phải thực hiện nhiệm vụ, công việc, động tác gì… trong các tình huống trên) Người quan sát (Chính là tất cả các bạn còn lại trong lớp) được phân thành nhóm nhỏ (vài người) Mỗi nhóm được giao các nhiệm vụ cụ thể như: nhóm theo dõi nhận xét vai

“chính”; nhóm theo dõi nhận xét vai “phụ”; các nhóm theo dõi về kỹ năng giao tiếp, thái

độ, kiến thức, năng lực giải quyết tình huống…Có như thế các em mới tập trung theo dõi

và đưa ra những nhận xét sát thực nhất, đồng thời rút ra bài học cho bản thân Ở bước này khắc phục được tồn tại Khi thực hiện sắm vai chưa huy động hết các bạn trong tổ mà chỉ tập chung ở một số bạn năng động, còn lại nằm ngoài cuộc thụ động quan sát và ít tương tác

Bước 4: Thực hiện sắm vai

- Chú ý đến khung cảnh sắm vai như: Kê xếp lại bàn ghế cho thích hợp với tình huống

- Bàn ghế ngồi của vai sắm được kê ở giữa để mọi người quan sát thuận tiện

- Bàn ghế của người quan sát (theo dõi) kê chung quanh sao cho thích hợp với nhiệm

vụ được giao (thí dụ: nhóm theo dõi vai “chính”, vai “phụ” ngồi đối diện với các vai đóng để quan sát được tốt)

– Giáo viên cũng có một chỗ ngồi thích hợp để theo dõi được diễn biến chung, không làm ảnh hưởng đến các vai sắm

Khi thực hiện sắm vai, các vai sắm hoàn toàn chủ động về nội dung và thời gian Giáo viên không nên can thiệp, nhắc nhở làm mất tính chủ động, linh hoạt của vai diễn Chỉ được ngừng thực hiện sắm vai khi kéo dài quá thời gian quy định nhiều, không còn thời gian để thảo luận sau sắm vai Ởbước này khắc phục được tồn tại, khi người sắm quên lời thoại hay trả lời sai thì hay bị gãy tình huống, mất thời gian

Thí dụ: Khi vai “chính” đưa ra một vấn đề gì không đúng với kiến thức, chuẩn mực

đã học hay lời thoại nhầm thì vai “phụ” có thể xử lí nhanh bằng cách hỏi lại, gợi ý khéo

để vai “chính” điều chỉnh lại

Bước 5: Thảo luận sau sắm vai của học sinh và nhận xét của giáo viên.

Thảo luận sau sắm vai là rất quan trọng, đó là nội dung cơ bản của giảng dạy bằng phương pháp sắm vai Thao tác này cần làm ngay sau khi sắm vai để người học nhận xét chính xác Giáo viên điều khiển thảo luận sau sắm vai Qua các vai sắm học sinh tự nhận xét, thảo luận:

– Về kỹ năng giao tiếp:

Có trình bày, giải thích rõ ràng, dễ hiểu không?

Các ngôn từ sử dụng có phù hợp cho vai “chính”, “phụ”… không?

– Về thái độ, phong cách:

Việc chào hỏi, cách xưng hô trong giao tiếp ?

Có thực sự tôn trọng, chú ý lắng nghe, giải đáp đúng yêu cầu của các vai sắm?

– Về kiến thức:

Cách giải thích, hướng dẫn có đúng không?

Các biện pháp giải quyết nêu ra có phù hợp với lý thuyết, với chuẩn mực giao tiếp không ?

2.2.3: Các bước thực hiện

* Đối với giáo viên: Nghiên cứu tài liệu về các phương pháp dạy học trong đó có phương pháp sắm vai, nghiên cứu nội dung bài để lựa chọn chủ đề nội dung định hướng cho học sinh viết tình huống phù hợp

* Đối với học sinh: Thực hiện hoạt động sắm vai theo hướng dẫn của giáo viên, có rút kinh nghiệm qua sắm vai

2.2.4: Các điều kiện để thực hiện

- Giáo viên: Tích cực tự học, trau dồi kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ đổi mới PPDH theo hướng tích cực, phát huy được năng lực của người học

- Học sinh: Đối tượng là học sinh lớp 8 trường THCS An Thịnh

- Cơ sở vật chất: (Tạo không gian lớp học phù hợp với nội dung tình huống cần sắm,

có thể chuẩn bị đạo cụ nếu cần)

2.2.5: Tính mới, sự khác biệt của biện pháp

Biện pháp nâng cao hiệu quả theo từng bước khi thực hiện phương pháp này đã hạn chế được những tồn tại, đồng thời mang lại hiệu quả rõ rệt rèn kỹ năng giao tiếp mạnh dạn,

tự tin khi đứng trước mọi người Huy động được tất cả các thành viên vào tình huống sắm vai nhằm phát huy hết các năng lực của các em

Những em học yếu hơn hoặc chưa tích cực giảm bớt sự ỷ lại vào các bạn khác Đồng thời với phương pháp này là một phương pháp tích cực phát triển năng lực học sinh đáp ứng với mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông tổng thể 2018, các bước của phương pháp này nâng cao năng lực cho học sinh là rất cần thiết góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh Sắm vai giúp học sinh thực hành những kĩ năng giao tiếp trong môi trường an toàn, được giám sát trước khi xảy ra các tình huống thực Bên cạnh đó phương

pháp sắm vai khích lệ thay đổi thái độ, hành vi của người học theo hướng định trước Ta

có thể thấy ngay tác động và hiệu quả qua lời nói hoặc việc làm của các vai diễn

3 Khả năng áp dụng của biện pháp

Biện pháp nêu trên áp dụng cho học sinh lớp 8 và các khối lớp khác trường THCS

An Thịnh Áp dụng bồi dưỡng chuyên môn giáo viên thông qua các buổi sinh hoạt tổ, sinh hoạt chuyên đề của phân môn

4 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng biện pháp

Trong đổi mới chương trình hiện nay đang hướng đến rèn năng lực cho học sinh Thì phương pháp này có hiệu quả rất rõ rệt Bởi việc sắm vai giúp học sinh liên hệ đến các vấn

đề liên quan một cách cụ thể để các em phát huy vốn kinh nghiệm sống của bản thân giúp các em phân tích, lí giải, tranh luận, xử lí các tình huống, các sự kiện thực tế từ đó các em

tự rút ra bài học và khắc sâu kiến thức, hình thành nên năng lực của bản thân

Về phía học sinh đã đạt được

- Nắm vững các kiến thức, tư duy, hứng thú và sáng tạo trong học tập

- Rèn luyện kỹ năng ứng xử, giao tiếp mạnh dạn, tự tin với các tình huống nhất là khi đứng trước mọi người

- Rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hoá chuẩn mực đạo đức, đúng pháp luật, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội

- Rèn các kĩ năng giải tỏa áp lực, duy trì tinh thần lạc quan, xử lí các tình huống nhanh nhẹn

* Kết quả cụ thể

Sau thời gian nghiên cứu, áp dụng vào giảng dạy môn GDCD lớp 8 hiệu quả được nâng lên, cụ thể như sau:

Mức đánh giá

Môn GDCD

Tổng số HS lớp 8 Năm học 2019- 2020

Tổng số HS lớp 8 Năm học 2020- 2021

5 Tài liệu gửi kèm: Tài liệu một số tình huống học sinh đã xây dựng khi sắm vai

Văn Yên, ngày 25 tháng 10 năm 2022

Người viết báo cáo

………

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ