khai thác và ứng dụng phần mềm lecture maker 2.0 kết hợp với một số phần mềm dạy học khác thiết kế bài giảng điện tử

Ứng dụng phần mềm Lecture Maker 2.0 và một số phần mềm dạy học trong thiết kế bài giảng .... Với những hiểu biết về phần mềm này, tôi mạnh dạn nghiên cứu và ứng dụng nó vào dạy học sinh

LỜI CẢM ƠN

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô Nguyễn Thị Lan Anh, người

đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

và thực hiện luận văn tốt nghiệp này

Em xin chân thành cảm ơn ý kiến đóng góp và những kinh nghiệm của các thầy cô trong tổ bộ môn Hóa học trường Đại học Sư phạm Đà Nẵng

Cảm ơn bạn bè và những người thân đã tạo điều kiện cho em hoàn thành tốt đề tài này

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

Trang

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 5

1.1 Khái niệm về PMDH 5

1.2 Vai trò của PMDH trong dạy học tích cực 5

1.3 Một số ưu, nhược điểm chính trong việc sử dụng PMDH 6

1.3.1 Ưu điểm của việc sử dụng PMDH 6

1.3.2 Nhược điểm của việc sử dụng PMDH 7

1.4 Một số phần mềm ứng dụng trong thiết kế bài giảng và giảng dạy hóa học 8

1.4.1 Phần mềm Lecture Maker 2.0 8

1.4.2 Phần mềm Crocodile Chemistry 9

1.4.3 Phần mềm Obitals Viewer 9

1.4.4 Phần mềm Chem Office 10

1.5 Ứng dụng phần mềm Lecture Maker 2.0 và một số phần mềm dạy học trong thiết kế bài giảng 11

1.5.1 Tính hiệu quả của phần mềm Lecture Maker 2.0 trong dạy học 11

1.5.2 Quy trình ứng dụng phần mềm Lecture Maker 2.0 để thiết kế

một số bài giảng 12

1.5.3 Các yêu cầu sư phạm khi thiết kế bài giảng có sử dụng phần mềm Lecture Maker 2.0 13

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ LECTURE MAKER 2.0 17

2.1 Cài đặt và cập nhật Lecture Maker 2.0 17

2.1.1 Yêu cầu hệ thống 17

2.1.2 Cài đặt Lecture Maker 2.0 trên windows 17

2.1.3 Gỡ chương trình cài đặt 18

2.2 Làm việc với Lecture Maker 2.0 18

2.2.1 Giao diện 18

2.2.2 Các Menu 18

2.3 Các thao tác thực hành trên Lecture Maker 2.0 22

2.3.1 Làm quen với môi trường làm việc Lecture Maker 2.0 22

2.3.2 Tạo một bài giảng mới 22

2.3.3 Đặt hình nền cho bài giảng mới 23

2.3.4 Lưu bài giảng đã tạo 24

2.3.5 Mở bài giảng đã tạo 24

2.3.6 Thiết kế bố cục trình bày thống nhất cho bài giảng 24

2.3.7 Đưa nội dung đã có trên powerpoint vào bài giảng 25

2.3.8 Đưa nội dung vào bài giảng bằng các công cụ soạn thảo 27

2.3.9 Đưa công thức toán học vào bài giảng 28

2.3.10 Đưa hình vẽ vào bài giảng 28

2.3.11 Đưa video minh họa vào bài giảng 29

2.3.12 Đưa câu hỏi vào bài giảng 29

2.3.13 Thực hiện đồng bộ nội dung bài giảng với video 31

CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG THIẾT KẾ BÀI GIẢNG

3.1 Phương pháp sử dụng phần mềm hiệu quả 33

3.2 Ứng dụng thiết kế bài giảng điện tử 33

3.2.1 Bài Clo 33

3.2.2 Bài Anken 45

3.2.3 Bài Axit Sunfuric 54

3.2.4 Bài Oxi 58

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1 Kết luận 65

2 Kiến nghị 66

TÀI LIỆU THAM KHẢO 67

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Thế giới hôm nay đang chứng kiến những đổi thay có tính chất khuynh đảo trong mọi hoạt động phát triển kinh tế - xã hội nhờ những thành tựu của công nghệ thông tin Công nghệ thông tin đã góp phần quan trọng cho việc tạo ra những nhân tố năng động mới của nền kinh tế và xã hội, mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học Những phương pháp dạy học theo cách tiếp cận kiến tạo, dạy học theo dự

án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi Các hình thức dạy học như dạy học đồng loạt, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trường công nghệ thông tin và

truyền thông

Mặt khác giá thành thiết bị ngày càng giảm xuống cùng với các phần mềm ngày càng dễ sử dụng làm cho việc triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục ngày càng trở nên thuận lợi hơn trước Công nghệ thông tin cũng đã làm thay đổi hẳn vai trò của người thầy giáo trong giáo dục Từ vai trò là nhân tố quan trọng, quyết định trong kiểu dạy học tập trung vào thầy cô, nay các thầy cô phải chuyển sang giữ vai trò nhà điều phối trong kiểu dạy học hướng tập trung vào học sinh và hoạt hoạt động hóa người học có thể thực hiện được một cách tốt hơn với sự trợ giúp của máy tính và mạng intenet

Ứng dụng công nghệ thông tin vào trong hóa học là một cách tiếp cận tri thức rất nhanh chóng và đạt hiệu quả cao Phương pháp này khơi gợi sự hứng thú học tập cho học sinh, khắc phục khó khăn trong việc minh họa các khái niệm rất trừu tượng của lý thuyết cấu tạo chất và phản ứng hóa học, đồng thời có thể minh họa những thí nghiệm khó và phức tạp mà thí nghiệm

biểu diễn không thực hiện được trong điều kiện lớp học, đặc biệt là những thí nghiệm độc hại, không an toàn

Lecture Maker là phần mềm soạn thảo bài giảng đa phương tiện, sản phẩm của công ty Daulsoff Hàn Quốc Đây là phần mềm được Cục Công nghệ Thông tin Bộ GD và ĐT Việt Nam khuyến khích sử dụng để tạo ra các bài giảng điện tử và có thể sử dụng trong công tác giảng dạy như một phương tiện dạy học có hiệu quả Lecture Maker là phần mềm dễ dùng, giao diện thân thiện có cấu trúc gần giống chương trình PowerPoint của Microsoft Office phiên bản 2007, bên cạnh đó Lecture Maker có một số điểm mạnh như chèn được nhiều định dạng file PowerPoint, PDF, Flash, HTLM, Audio, Video…, có thể thể thu âm trực tiếp và video Vì vậy, giáo viên có thể tận dụng lại các bài giảng đã được soạn thảo từ những phần mềm khác vào nội dung bài giảng của mình Với những hiểu biết về phần mềm này, tôi mạnh dạn nghiên cứu và ứng dụng nó vào dạy học sinh học ở trường trung học phổ thông với hi vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy đồng thời xuất phát từ nhu cầu thực tiến mong muốn xây dụng những giờ học hấp dẫn đạt hiệu quả nhận thức cao, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài

“Khai thác và ứng dụng phần mềm Lecture Maker 2.0 kết hợp với một

số phần mềm dạy học khác thiết kế bài giảng điện tử”

2 Mục đích nghiên cứu

- Học cách thức nghiên cứu khoa học

- Tìm hiểu thực trạng việc ứng dụng công nghệ tin học trong dạy học hóa học ở trường phổ thông

- Nghiên cứu quy trình thiết kế bài giảng bằng cách ứng dụng phần mềm Lecture maker 2.0 và một số phần mềm dạy học khác

- Ứng dụng phần mềm Lecture maker 2.0 và các phần mềm dạy học khác

để thiết kế một số giáo án điện tử

- Kết quả làm tư liệu cho giáo sinh khoa Hóa và Giáo viên hóa học ở trường phổ thông

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về phương pháp dạy học nói chung và đặc biệt

là phương pháp dạy học hóa học ở trường THPT

- Nghiên cứu quy trình thiết kế bài giảng bằng phần mềm Lecture maker

và tìm hiểu một số phần mềm dạy học khác để kết hợp trong bài giảng

- Thiết kế giáo án điện tử có sử dụng phần mềm Lecture maker và một số phần mềm dạy học khác

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4.1.Đối tượng nghiên cứu

- Phần mềm Lecture macker 2.0 và một số phần mềm dạy học khác ứng dụng thiết kế bài giảng điện tử

4.2.Khách thể nghiên cứu

- Học sinh THPT

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1.Nghiên cứu lý thuyết:

- Nghiên cứu tài liệu, giáo trình lí luận dạy học, giáo trình phương pháp dạy học hóa học, từ đó xác định được cơ sở lí luận để tổ chức quá trình dạy học nhằm phát huy cao độ tính tự lực, chủ động, sáng tạo của học sinh

- Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm Lecture maker và một số phần mềm dạy học nhằm xác định quy trình thiết kế các phim, bài giảng trên máy tính

- Nghiên cứu tài liệu liên quan đến nội dung các bài giảng điện tử có sử dụng phần mềm

5.2 Nghiên cứu thực tế:

Sơ bộ tìm hiểu và rút ra những mặt tích cực cũng như tiêu cực của việc

sử dụng phần mềm Lecture Maker 2.0 trong soạn giáo án của giáo viên hiện nay Trên cơ sở đó đề ra những yêu cầu và mục đích cho một giáo án hoàn chỉnh có kết hợp phần mềm Lecture Maker 2.0 trong việc giảng dạy môn Hóa học

5.3 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

- Nhờ giáo viên hướng dẫn đề tài xem xét, đánh giá và nhận xét

- Nhờ tham khảo ý kiến của giáo viên dạy bộ môn phương pháp dạy học Hóa học, giáo viên dạy Hóa học phổ thông trong đợt thực tập xem và duyệt giáo án

- Hướng dẫn sử dụng và ứng dụng phần mềm Lecture Maker 2.0 trong việc soạn bài giảng điện tử để giúp đỡ giáo viên, học sinh thiết kế các tài liệu dạy học

- Những ý kiến góp phần làm rõ vai trò của việc sử dụng phần mềm Lecture Maker 2.0 đối với việc nâng cao chất lượng dạy và học, kết hợp với các phần mềm thí nghiệm để bài giảng điện tử thêm sinh động và hiệu quả

6 Ý nghĩa nghiên cứu

6.1 Đối với bản thân

Là một giáo viên tương lai đề tài này giúp tôi học hỏi và thu lượm được các kiến thức, kĩ năng trong việc xây dựng giáo án điện tử bổ sung cho công tác giảng dạy sau này

6.2 Đối với giáo dục

Trong hoàn cảnh cụ thể hiện nay của nền giáo dục nước ta, việc dạy học phải lấy chất lượng và hiệu quả đặt lên hàng đầu, vì vậy xây dựng giáo án tốt

sẽ giúp ích rất nhiều cho giáo viên Với các lí do và mục đích trên, phần mềm Lecture Maker 2.0 sẽ đáp ứng một phần cho công tác giáo dục ở các trường đại học cũng như các trường trung học phổ thông

Hiện nay, mặc dù công nghệ thông tin đã và đang hỗ trợ rất đắc lực cho người dạy và người học nhưng không thể vì thế mà thay thế được vai trò của người dạy Chính vì vậy mà công nghệ thông tin còn phụ thuộc rất nhiều vào người sử dụng nó

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1 Khái niệm về phần mềm dạy học[ 4]

PMDH là phương tiện chứa các chương trình để ra lệnh cho máy tính thực hiện các yêu cầu về nội dung và phương pháp dạy học theo mục đích đã định

Khác với các phương tiện dạy học khác, PMDH là một dạng vật chất đặc biệt- là các câu lệnh chứa thông tin, dữ liệu để điều khiển máy tính điện

tử thực hiện các thao tác xử lí theo một thuật toán xác định Các PMDH được lưu trữ trong các thiết bị nhớ ngoài của máy tính như đĩa mềm, đĩa cứng, CD-ROM PMDH rất gọn nhẹ, dễ nhân bản với số lượng lớn, dễ sử dụng Tùy từng môn học cụ thể mà ta có thể xây dựng và sử dụng các phần mềm tương ứng để phục vụ dạy và học môn đó

Các PMDH có thể sử dụng trong dạy học với các chức năng sau:

- Dạy- học các kiến thức mới

- Ôn tập, cung cấp, hoàn thiện kiến thức

- Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

1.2 Vai trò của phần mềm dạy học trong dạy học tích cực[ 2]

● Phần mềm dạy học góp phần làm tăng hiệu quả dạy học

Hiện nay việc học ở trường phổ thông rất nặng nề, ảnh hưởng nhiều đến

sự phát triển toàn diện của HS Để giảm bớt hiện tượng này cần áp dụng phương pháp tự học, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo và PMDH là một trong những công cụ hỗ trợ đắc lực cho quá trình này

PMDH là một “ Giáo trình sinh động”, ưu việt hơn rất nhiều so với kiểu dạy cũ Trên màn hình máy tính các bài giảng được giới thiệu kết hợp với hình ảnh sinh động, nhiều màu sắc và có cả âm thanh sẽ khác hẳn những giáo trình trước đây, các giác quan được tác động đồng thời trong quá trình lĩnh hội kiến thức, lôi cuốn HS tìm tòi những tri thức mới và tích cực hơn trong quá trình học Giúp cụ thể hóa những khái niệm trừu tượng, đơn giản hóa những máy móc thiết bị quá phức tạp, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất hóa chất công nghiệp

Đặc biệt việc xây dựng bài giảng bằng PMDH rất linh hoạt, GV có thể

bổ sung, chỉnh lí những gì họ muốn Điều này đáp ứng điều kiện giáo dục hiện nay, khi kiến thức khoa học thay đổi từng ngày

Việc học bằng máy tính giúp HS dễ dàng cập nhật và thích nghi với sự thay đổi nhanh chóng của khoa học kĩ thuật hiện đại Đặc biệt trong quá trình học, HS được làm việc theo nhóm, làm việc hợp tác theo tinh thần của nền công nghiệp hiện đại và cũng là một trong những nội dung của dạy học tích cực

Ngoài ra, việc học bằng PMDH trên máy tính còn làm tăng kĩ năng sử dụng máy tính của người học, hỗ trợ cho việc học môn tin học

● PMDH kích thích hứng thú học tập của HS

Hứng thú trong học tập có vai trò rất quan trọng trong hoạt động học tập nhất là đối với môn Hóa học – là môn khoa học thực nghiệm, nên rất cần

những thí nghiệm biểu diễn mà trong điều kiện lớp học không cho phép thực hiện được hoặc nguy hiểm thì việc sử dụng những mô phỏng thí nghiệm để biểu diễn có thể giúp HS hứng thú hơn với môn học và tin vào độ chính xác của khoa học Hứng thú của HS thể hiện ở:

- Sự tập trung chú ý cao của HS trong quá trình học

- Hăng hái phát biểu ý kiến xây dụng bài, làm bài tập đầy đủ

→ Từ đó chất lượng đào tạo được nâng cao

Việc sử dụng PMDH trong dạy học hòa nhập với cuộc Cách mạng

“ Công nghệ Tin học” trên thế giới Đặc biệt PMDH đã hỗ trợ cho việc minh họa sinh động, có chất lượng cao trong quá trình giảng bài, giảm bới thời gian làm công việc thủ công, tạo điều kiện giúp HS nắm rõ bản chất vấn đề

1.3 Một số ƣu nhƣợc điểm chính trong việc sử dụng PMDH

1.3.1 Ƣu điểm của việc sử dụng PMDH

- Xuất phát từ khả năng siêu liên kết văn bản, với các hình ảnh động,

âm thanh trung thực, mô phỏng được nhiều sự vật, hiện tượng, trình diễn trực quan, công nghệ thông tin đã tích hợp được nhiều mặt tạo ra sức mạnh tri thức, đồng thời có khả năng hỗ trợ cho quá trình phát triển nhận thức của người học

- Mỗi tiết giảng bằng PMDH chính là một lượng lớn kiến thức, hình ảnh trực quan sinh động được chuyển tải đến các em HS Nó không những giúp cho tiết học trở nên lôi cuốn hơn mà còn hạn chế việc GV bị cháy giáo

án vì thời gian được kiểm soát bằng máy

- Lớp học ảo sẽ dành nhiều thời gian cho nghiên cứu, tổ chức thông tin

và quy trình dạy học sẽ tập trung nhiều vào quá trình tư duy, sáng tạo, nhất

là đối với môn Hóa học có những khái niệm rất trừu tượng và các thí nghiệm độc không thể biểu diễn ở trên lớp được thì qua thí nghiệm ảo trên màn hình

sẽ giúp HS hiểu sâu sắc bài giảng của thầy cô

- Tiết dạy trên máy tính sẽ làm cho HS luôn thấy bất ngờ Giáo án cũng

dễ bổ sung, sửa chữa, thay đổi cấu trúc bài dạy, dễ trao đổi với đồng nghiệp…

1.3.2 Nhƣợc điểm của việc sử dụng PMDH

- Khi sử dụng máy tính điện tử, người ta dễ đánh mất cảm xúc chân thực, thiếu đi những cảm xúc, xúc giác và những ấn tượng thực Đôi khi máy móc làm cho học trò mất đi tính hiện thực…

- Dễ rơi vào trạng thái phân hóa giữa phương tiện và mục đích mà trong giáo dục chúng thường phải chú ý đến nhau

- PMDH cũng không thể hỗ trợ giáo viên hoàn toàn trong các bài giảng của họ Nó chỉ thực sự hiệu quả đối với một số bài giảng chứ không phải toàn bộ chương trình do nhiều nguyên nhân, mà cụ thể là với những bài học

có nội dung ngắn, không nhiều kiến thức mới, thì việc dạy theo phương pháp truyền thống sẽ thuận lợi hơn cho học sinh, vì giáo viên sẽ ghi tất cả nội dung bài học đó đủ trên một mặt bảng và như vậy sẽ dễ dàng củng cố bài

học từ đầu đến cuối mà không cần phải lật lại từng “slide” như khi dạy trên

máy tính điện tử Bên cạnh đó, kiến thức, kỹ năng về công nghệ thông tin ở một số giáo viên vẫn còn hạn chế, chưa đủ vượt ngưỡng để đam mê và sáng tạo, thậm chí còn né tránh Điều đó làm cho các PMDH dù đã được đưa vào quá trình dạy học, vẫn chưa thể phát huy tính trọn vẹn tích cực và tính hiệu quả của nó

- Về phía HS vốn lâu nay đã quen với việc các thầy cô dạy dưới hình thức giảng - đọc – chép nên các em khó tiếp thu với cách dạy học theo công nghệ mới Các em chép bài không kịp vì chữ chạy quá nhanh

1.4 Một số phần mềm ứng dụng trong thiết kế bài giảng và giảng dạy Hóa học[ 8]

1.4.1 Phần mềm Lecture Maker 2.0

Lecture Maker là phần mềm soạn thảo bài giảng điện tử đa phương tiện, sản phẩm của công ty Daulsoft Hàn Quốc (www.daulsoft.com) Với Lecture Maker sẽ tạo được bài giảng đa phương tiện nhanh chóng và dễ dàng

Không chỉ có vậy, bạn còn có thể tận dụng lại các bài giảng đã có trên những định dạng khác như PowerPoint, PDF, Flash, HTML, Audio, Video… vào nội dung bài giảng của mình

Điểm khác biệt so với Powerpoint là Lecture Maker là phần mềm chuyên dụng trong việc soạn các bài giảng chứ không như Powerpoint là phần mềm tạo các bản trình diễn nói chung Vì thế trong Lecture Maker có sẵn các bộ công cụ soạn thảo trực quan cần thiết để tạo bài giảng điện tử như: soạn thảo công thức toán học, vẽ biểu đồ, vẽ đồ thị, tạo bảng, text box,

và các ký tự đặc biệt; có thể chèn nhiều loại nội dung đa phương tiện vào bài giảng của mình như: hình ảnh, video, âm thanh, flash

Lecture Maker còn cho phép đóng gói bài giảng điện tử và tập tin theo chuẩn SCORM quy định của cuộc thi thiết kế hồ sơ bài giảng do Bộ

GD&ĐT tổ chức Ngoài ra nó cũng đồng bộ âm thanh hoặc video của giáo viên trên từng phần bài giảng rất tốt giúp cho bài học sinh động hơn Nếu bạn có webcam tích hợp trên máy tính thì việc vừa thu hình ảnh, âm thanh vừa cho chạy bài giảng để tính toán thời gian cho từng phần bài giảng rất thuận tiện

1.4.2 Phần mềm Crocodile Chemsitry

Phần mềm Crocodile Chemsitry là phần mềm phục vụ cho việc mô phỏng các thí nghiệm của giáo viên, đặc biệt là những thí nghiệm độc hại và khó thực hiện trong nhà trường phổ thông, đồng thời phần mềm này cũng giúp cho các em học sinh tự thiết kế các thí nghiệm mà ở nhà không có hóa chất để thực hiện

Ngoài ra phần mềm này còn cho phép ta tự thiết kế rất nhiều thí nghiệm

ảo theo yêu cầu của từng tiết học

1.4.3 Phần mềm Orbitals Viewer

Orbitals nguyên tử vốn là một kiến thức xa lạ đối với HS lớp 10 Nó

không những trừu tượng mà còn khó hình dung được hình ảnh trong không gian, nhưng khi đã có phần mềm Orbital Viewer thì điều đó không còn vấn

đề nữa Đây là phần mềm minh họa các obital nguyên tử khi biết các số lượng tử n, l, m Phần mềm này giúp cho HS có thể nhìn thấy các dạng obital trong không gian chỉ với một thao tác nhỏ là điền đầy đủ các số lượng

tử n, l, m là ta sẽ thu được một obital hoàn chỉnh

1.4.4 Phần mềm Chem Office

Chem Office là sản phẩm của Advanced Chemistry Development Inc dung lượng 7,51MB tương thích với mọi môi trường windows Trong chương trình Chem Office thì có 2 phần mềm hay sử dụng nhất là:

1.4.4.1 Chemdraw

Chemdraw là phần mềm cho phép chúng ta

biểu diễn cấu tạo hóa học như công thức cấu tạo trong mặt phẳng, trong không gian, hiệu ứng electron, phản ứng hóa học Từ tên có thể suy ra công thức cấu tạo và ngược lại Phần mềm này còn cho chúng ta biết được các thông số về các chất như: nhiệt độ nóng chảy, khối lượng riêng, tính tan…

1.4.4.2 Chem 3D

Chem 3D là phần mềm cho phép chúng ta thiết lập được mô hình của các phân tử trong không gian, nó có thể kết hợp với công cụ phân tích điện toán với một giao diện đồ họa rất dễ sử dụng Đặc biệt với HS khi làm quen với môn Hóa hữu cơ thường rất khó hình dung được cấu tạo của các chất trong không gian nên GV có thể sử dụng linh hoạt phần mềm này làm cho tiết học trở nên sinh động

1.5 Ứng dụng phần mềm Lecture Maker 2.0 và một số phần mềm dạy học trong thiết kế bài giảng

1.5.1 Tính hiệu quả của phần mềm Lecture Maker 2.0 trong dạy học

■ Đối với học sinh

- Giúp HS dễ nhận biết, dễ nhớ các sự vật, hiện tượng của quá trình, cơ chế… làm tăng hiệu quả học tập

- Nâng cao tốc độ tri giác thông tin mà không làm giảm tốc độ lĩnh hội những thông tin đó Phát triển trí nhớ và tư duy tốt cho HS

- Cho phép diễn đạt một cách tường minh, sâu sắc và sinh động các khái niệm hoặc những hiện tượng phức tạp

- Lôi cuốn HS tham gia tích cực vào bài giảng, làm lớp học sinh động, gây hứng thú học tập, kích thích sự tìm tòi, sáng tạo, tập trung sự chú ý quan sát của HS theo dõi khám phá những tri thức dấu hiệu bản chất của sự vật, hiện tượng

- Phát huy tối đa tính tích cực của HS, làm nảy sinh nhu cầu nhận thức, phát triển năng lực tư duy, bồi dưỡng năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và năng lực hành động

- Tạo ra môi trường học tập sinh động mà trong đó người học đóng vai trò chủ thể, người học hoạt động thực sự với các phương tiện dạy học hiện đại

1.5.2 Quy trình ứng dụng phần mềm Lecture Maker 2.0 để thiết kế một số bài giảng

● Giai đoạn chuẩn bị trên giấy:

- Soạn bài dạy trên giấy, lập sơ đồ hình thành kiến thức trên Lecture Maker 2.0

- Lập đề cương bài trình bày ( kiến thức, hình ảnh trên các slide) : Phân tích nội dung dạy – học ra từng đơn vị kiến thức → Chính xác hóa nội dung

→ Xác định trình tự sắp xếp hợp lý những nội dung đó thuận lợi cho lựa chọn và phối hợp những phương pháp dạy học đem lại hiệu quả cao nhất

- Lập kịch bản sử dụng theo yêu cầu sư phạm cho các slide và dự kiến các hiệu ứng

● Giai đoạn trên máy vi tính:

- Soạn nội dung trên các slide

- Soạn thảo các hiệu ứng theo kịch bản đã dự kiến

- Trình diễn thử, chỉnh sửa và đưa vào sử dụng

Lập sơ đồ hình thành kiến thức trên Lecture Maker 2.0

Nội dung phần chữ Nội dung hình ảnh Các nội dung khác

Nội dung chi tiết cho bài dạy

Kịch bản( thứ tự xuất hiện các thành phần trong mỗi

slide, các hiệu ứng, thứ tự xuất hiện các slide)

Thiết kế trên máy tính: Các slide, các Trình diễn thử hiệu ứng chỉnh sửa

Trình diễn bài dạy

1.5.3 Các yêu cầu sƣ phạm khi thiết kế và sử dụng bài giảng có sử dụng phần mềm Lecture Maker 2.0:

1.5.3.1 Yêu cầu về nội dung:

- Đảm bảo tính khoa học: Đây là nguyên tắc chủ yếu của việc đưa nội dung vào bài giảng, phải đầy đủ kiến thức trong sách giáo khoa vì nội dung trong sách đã được lựa chọn phù hợp với trình độ của HS cũng như tính hiện đại của chương trình, trong các bài giảng nên cụ thể hóa những kiến thức cơ bản, phức tạp để HS tiếp thu đầy đủ và sâu sắc Đồng thời giúp HS khái quát hóa lí thuyết từ những sự kiện, hiện tượng, quá trình để làm bật những dấu hiệu bản chất của vấn đề học tập

- Đảm bảo tính thống nhất: Nội dung kiến thức giữa các bài cũng như

bố cục các phần mềm dạy học sử dụng trong bài… đều phải thống nhất với nhau

- Đảm bảo tính chính xác: Tính hệ thống quy định việc sắp xếp các bài theo một logic nhất định, bên cạnh đó trong mỗi bài cần chú trọng đến việc sắp xếp hợp lý giữa các trang, nội dung trình chiếu

1.5.3.2 Yêu cầu kĩ thuật

Lecture Maker 2.0 cung cấp nhiều khả năng trình diễn rất thu hút khiến cho người mới tập sử dụng bị cuốn hút vào việc tận dụng những khả năng đó nhiều hơn mức cần thiết dẫn đến làm sai lạc, thậm chí phá hỏng mục tiêu của sự trình diễn

Mặc dù tính lôi cuốn là một yếu tố then chốt khi sử dụng Lecture Maker 2.0 nhưng có những vấn đề liên quan đến dạy học cần phải cân nhắc:

- Về màu sắc của nền hình: cần tuân thủ nguyên tắc tương phản (contrast), chỉ nên sử dụng chữ màu sậm ( đen, xanh đậm, đỏ đậm…) trên nền trắng hay nền màu sáng Ngược lại, khi dùng màu nền sậm thì chỉ sử dụng chữ có màu sáng hay trắng

- Về font chữ: chỉ nên dùng các font chữ đậm, rõ và gọn ( Arial, Times New Roman, Tahoma…), hạn chế dùng các font chữ có đuôi ( VNI – times ) vì dễ mất nét khi trình chiếu

- Về size chữ: giáo viên thường muốn chứa thật nhiều thông tin trên một slide nên hay có khuynh hướng dùng cỡ chữ nhỏ Thực tế, trong kĩ thuật video, khi trình chiếu trên màn hình TV ( 25 inches) cho vài người xem hay dùng máy chiếu Projector chiếu lên màn hình cho khoảng 50 người xem thì size chữ thích hợp phải từ cỡ 28 trở lên

- Về trình bày nội dung trên nền hình: giáo viên không nên trình bày nội dung tràn lấp đầy nền hình từ trên xuống, từ trái qua phải mà cần chừa ra khoảng trống đều hai bên và trên dưới theo tỉ lệ thích hợp ( thường là 1/5),

để đảm bảo tính mĩ thuật, sự sắc nét và không bị mất chi tiết khi chiếu lên màn Ngoài ra, những tranh ảnh hay đoạn phim minh họa dù hay nhưng mờ nhạt, không rõ ràng thì cũng không nên sử dụng vì không có tác dụng cung cấp thông tin như ta mong muốn

- Các hiệu ứng: không nên dùng quá nhiều hiệu ứng gây mất tập trung của HS vào trọng tâm bài học

- Trình chiếu giáo án điện tử: khi giáo viên trình chiếu Lecture Maker 2.0, để HS có thể ghi chép kịp thì nội dung trong mỗi slide không nên xuất

hiện dày đặc cùng lúc Ta nên phân dòng hay phân đoạn thích hợp, cho xuất hiện theo hiệu ứng thời gian tương ứng Trong trường hợp có nội dung dài

mà nhất thiết phải xuất hiện trọn vẹn cùng một lúc ta trích xuất từng phần thích hợp để giảng, sau đó đưa về lại trang có nội dung tổng thể, học sinh sẽ

dễ hiểu và dễ chép hơn

1.5.3.3 Yêu cầu về phương pháp:

- Đảm bảo tính trực quan: Tính trực quan có ý nghĩa rất quan trọng trong dạy học Hóa học Khi thiết kế phải sưu tầm các phim ảnh, các thí nghiệm, các tình huống trong thực tế… để tăng tính trực quan cho bài giảng

- Phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi, vốn kiến thức đã có, khả năng tư duy của HS: Ở lứa tuổi THPT, HS đã có khả năng tư duy trừu tượng khá cao, nên hạn chế sử dụng phương pháp thuyết trình các kiến thức có sẵn, thay vào đó phải tăng cường các phương pháp tìm tòi logic của HS Do vậy, bài giảng cần thiết kế theo kiểu hướng dẫn HS hoạt động, khám phá ra kiến thức dưới sự hướng dẫn của GV

- Đảm bảo tính thực tiễn: Đặc trưng của môn Hóa học là học để ứng dụng vào trong cuộc sống nên khi thiết kế bài giảng cần liên hệ những kiến thức đã học vào trong thực tế Điều đó giúp cho HS có khả năng vận dụng linh hoạt những kiến thức trong sách vở vào lao động sản xuất

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ LECTURE MAKER 2.0

2.1 Cài đặt và cập nhật Lecture Maker 2.0[6]

2.1.1 Yêu cầu hệ thống:

- CPU tối thiểu Pentium 500 MHz

- RAM tối thiểu 512Mb ( tốt nhất 1Gb)

- HDD tối thiểu 50Mb

- Card âm thanh và video

- HĐH windows 2000/ XP; trên máy có cài sẵn phần mềm: Windows Media Encoder phiên bản 9 trở lên, Windows Media Player phiên bản 9 trở lên, Microsoft Powerpoint

2.1.2 Cài đặt Lecture Maker 2.0 trên windows:

Các bạn có thể tải chương trình chạy theo địa chỉ sau:

http://www.lecturemaker.co.kr/LectureMaker/

/LectureMaker2EnglishSetup.exe

- Chạy file Setup trong thư mục cài đặt Lecture Maker

- Chọn Next

- Chọn Install để bắt đầu cài đặt

- Chờ cho quá trình cài đặt hoàn tất, chọn finish

- Khởi động Lecture Maker 2.0 từ màn hình destop

- Nhập mã sản phẩm Product Key, Submit

* Chú ý: Nếu không có mã sản phẩm( product key), chọn “ Use as a Trial Version” để dùng thử

Nếu máy tính kết nối Internet, chương trình sẽ tự động cập nhật vào

trang chủ http://www.daulsoft.com và update phiên bản mới nhất

2.1.3 Gỡ chương trình cài đặt( Uninstal Lecture Maker):

- Từ Windowns Start Menu → Control Panel → Add or Remove Programs → Lecture Maker 2.0 và nhấn nút Remove

- Chọn Yes để đồng ý

2.2 Làm việc với Lecture Maker 2.0[ 6]

2.2.1 Giao diện:

- Vùng 1: Nút truy cập nhanh các chức năng New, Open, Save, Print

- Vùng 2: Chứa các Menu và các nút lệnh của chương trình

- Vùng 3: Chứa danh sách các Slide trong bài giảng

- Vùng 4: Vùng thao tác của Slide đang được chọn( gồm các đối tượng: văn bản, hình ảnh, phim…)

- Vùng 5: Danh sách các đối tượng có trong Slide đang được chọn

2.2.2 Các Menu

Menu Lecture Maker 2.0

( Góc trên cùng ở phía trái cửa sổ)

Kích đơn chuột trái vào sẽ xuất hiện các lệnh:

Menu Home chứa các nút lệnh:

+ Clipboard: Cut( cắt), dán( paste), sao chép( copy), gán thuộc tính cho đối tượng(Attribute)

+ Slide: Tạo slide mới( new slide), sao chép slide( copy slide), nhân đôi slide

( duplicate slide), xóa slide( delete slide)

+ Font: Định dạng font,

+ Paragraph: Căn chỉnh đoạn văn bản

+ Draw: Vẽ

+ Edit: Căn chỉnh đối tượng( order), chọn đối tượng( select)…

Menu Insert chứa các nút lệnh:

+ Object: Dùng để chèn các đối tượng vào bài giảng như hình ảnh, đoạn phim, file flash, trang web, file powerpoint…

+ Recording: Dùng để ghi lại bài giảng, âm thanh

+ Edtor: Chèn công thức toán học, biểu đồ, đồ thị, hình ảnh tự vẽ…

+ Text: Thao tác với văn bản, bảng, chèn kí hiệu đặc biệt

+ Quiz: Chèn các câu trắc nghiệm ngắn hay nhiều lựa chọn

Menu Control chứa các nút lệnh:

+ Object Control: Xác lập điều khiển cho đối tượng đã được định danh trước

đó, ví dụ như khi có video được đặt tên là video 1 thì có thể dùng Video Control để chỉ định phát video bắt đầu từ thời điểm nào,…

+ Slide Control: Cho phép di chuyển đến một slide bất kỳ trong bài giảng

+ Change Format: Chuyển sang dạng wmv hoặc wma

+ Slide Transtion Effect: Tạo hiệu ứng xuất hiện cho slide bao gồm hướng, tốc độ, khoảng trống

Menu Desigh chứa các nút lệnh:

+ Slide Setup: Điều chỉnh về kích thước slide, đặt tên slide, hình nền…

+ Desugh: Một số hình nền mẫu cho slide

+ Layout: Một số layout( bố trí) sẵn cho bài giảng

+ Template: Một số mẫu được liệt kê theo dưới dạng giới thiệu tiêu đề( vd Aqua 0), và các mẫu nội dung khác cho bài giảng( vd Aqua 1,Aqua 2…)

Menu View chứa các nút lệnh:

+ Run Slide: Các chế độ trình chiếu

- Run All Slide: Trình chiếu tất cả các slide( hoặc gõ phím F5)

- Run Current Slide: Trình chiếu từ slide hiện hành

- Run Full Screen: Trình chiếu đầy màn hình

- Run web: Trình chiếu dạng web

+ View Slide: Xem slide theo độ phóng to, thu nhỏ…

+ Slide Master: Thiết lập và chỉnh sửa slide master( thao tác chỉnh sửa sẽ ảnh hưởng đến tất cả các slide body)

+ View HTLM Tag: Xem các tag trong HTLM

+ Show/ Hide: ẩn hiện thước và thanh trạng thái

+ Window: Sắp xếp cửa sổ các File đang cùng mở

Menu Format chứa các nút lệnh:

+ Chỉnh tranh ảnh, canh chỉnh và tạo hiệu ứng cho đối tượng tronh Slide, nếu trên thanh Ribon không hiển thị đầy đủ các nút lệnh liên quan đến đối tượng trong Slide thì hãy kích đúp chuột trái vào đối tượng

2.3 Các thao tác thực hành trên Lecture Maker 2.0[ 7]

2.3.1.Làm quen với môi trường làm việc Lecture Maker 2.0

Khởi động chương trình Lecture Maker

2.3.2 Tạo một bài giảng mới

Để tạo một bài giảng mới, kích chọn nút Lecture Maker Button, cửa sổ mở ra:

Chọn New

2.3.3 Đặt hình nền cho bài giảng mới

Sau khi chọn New, một slide trắng sẽ hiện ra:

Bạn tiến hành đưa hình nền vào slide này bằng 2 cách:

Cách 1: Chọn một hình nền có sẵn trong menu Desigh

Cách 2: Chọn một hình nền từ bên ngoài

Nháy chuột phải vào trang nội dung muốn chọn hình nền, chọn slide property, xuất hiện

Tích chọn Background, chọn nút Open bên cạnh tìn đến tệp ảnh muốn đặt

2.3.4 Lưu bài giảng đã tạo

Kích chọn nút Save, cửa sổ Save As sẽ yêu cầu bạn đặt tên và nơi cất bài giảng

2.3.5 Mở bài giảng đã tạo

Cách 1: Mở từ phần mềm

Lecture Maker button/ Open xuất hiện hộp thoại, chọn tên tệp/ Open

Cách : Kích đúp chuột lên tên File, file đã tạo sẽ được mở trên chương trình Lecture Maker

Chú ý: Để mở file dạng ime thì máy tính phải được cài đặt Leture Maker

2.3.6 Thiết kế bố cục trình bày thống nhất cho bài giảng:

Tạo tính thống nhất cho bài giảng được thực hiện qua chức năng Slide Master Chức năng này cho phép bạn xác định và áp dụng những đối tượng chung nhất như: Phông chữ, định dạng, các thiết kế menu, hình ảnh… sẽ xuất hiện trên tất cả các trang trình diễn của bài giảng

Tại Menu View Slide Master, xuất hiện

Slide Master có 2 Slide:

- Title Master: Tương ứng với slide đầu tiên của bài giảng, là slide giới thiệu thông tin về bài giảng

- Body Master: Tương ứng với slide nội dung trong bài giảng

Với slide Master đang mở, trên thanh menu chính chọn Desigh và chọn tiếp

ô Template Chọn một mẫu Template mong muốn

Với slide Body Master, chọn mẫu template tương tự

Đóng cửa sổ Slide Master về màn hình soạn thảo bằng cách kích lên khung hình Slide Master hoặc View/ close Slide Master

Chú ý: Đế soạn thảo nội dung bài giảng, bạn phải đóng khung hình Master Slide để trở về khung hình soạn thảo Slide Screen

2.3.7 Đưa nội dung đã có trên powerpoint vào bài giảng:

- Đưa nội dung vào slide đầu tiên: Tên bài giảng, họ tên, nội dung, đơn vị…

- Đưa nội dung vào các slide tiếp theo:

Ta tiếp tục thêm các trang mới bằng cách vào menu Home/ New Slide hoặc

tổ hợp phím Ctrl+ M, Slide mới được thêm này có đầy đủ các thành phần mà

ta định sẵn trên khung hình Slide Master Tới đây, ta sẽ tận dụng bài giảng

đã từng soạn thảo trên powerpoint để làm thành một bài giảng mới Trên khung dự kiến thể hiện nội dung kích chọn nút Powerpoint, cửa sổ mở ra, tìm đến file bài giảng powerpoint và kích chọn Open

Cửa sổ Import PowerPoint xuất hiện:

Bạn lựa chọn các slide sẽ đưa vào hay chọn tất cả các slide

Chú ý:

- Nếu muốn giữ nguyên các hiệu ứng của file PowerPoint thì tại mục Type trong ô Insert, bạn chọn As PowerPoint Document, còn nếu chỉ muốn lấy nội dung thì chọn As Image

- Sau khi chọn nút Import, Lecture Maker sẽ tự động tạo ra số Slide tương ứng với số Slide đã được chọn, đồng thời đặt nội dung các slide vào đúng vị trí ô thể hiện nội dung trên bài giảng

Tới đây ta có thể xem trước bài giảng của mình bằng cách vào menu View/Run All Slide

2.3.8 Đưa nội dung vào bài giảng bằng các công cụ soạn thảo

Nội dung được đưa vào bài giảng bằng cách nhập vào trong các Texbox Để thêm hộp Texbox ta chọn menu Insert/ Texbox như hình dưới đây:

Trên slide đang mở, kéo thả chuột tại vị trí mong muốn đặt texbox rồi nhập văn bản vào đó

Để định dạng văn bản chọn Menu Home

2.3.9 Đưa công thức toán học vào bài giảng

Vào Menu Insert, chọn Equation Xuất hiện trang soạn thảo công thức toán học:

Sau khi soạn xong công thức, kích chọn hình chiếc ghim để công thức toán học được chèn vào bài học Dùng chuột kéo thả công thức đến vị trí thích hợp

2.3.10 Đưa hình vẽ vào bài giảng

Vào Menu Insert, chọn Diagram Xuất hiện trang vẽ hình

Có thể sử dụng các công cụ để vẽ hình hoặc dùng các hình vẽ có sẵn bằng cách chọn Menu Template, chọn nút Insert để lấy danh sách hình mẫu Chèn hình vào bài giảng bằng nút Appy

2.3.11 Đưa video minh họa bài giảng

Giả sử ta đã có một file video thu hình thầy giáo đang giảng bài học này Bây giờ ta cần đưa video vào minh họa cho bài giảng để khi người học học thì vừa được học nội dung, vừa thấy được thầy và nghe thầy giảng

Để thực hiện trên khung slide, chọn slide thứ 2, tại ô dự kiến thể hiện video

ta kích đúp vào khung hình, xuất hiện cửa sổ Open, chọn file video cần đưa vào

Chú ý: Nếu bạn muốn chèn video vào tại các vị trí khác, từ menu Insert kích

chọn nút và chọn file cần đưa vào, sau đó di chuyển đối tượng video

đó tới vị trí mong muốn

2.3.12 Đưa câu hỏi vào bài giảng

● Câu hỏi đa lựa chọn

Tại Menu Insert, trong ô Quiz chọn Multiple Choice Quiz, xuất hiện hộp thoại Texbox để nhập câu hỏi

Sau khi nhập hết câu hỏi và các phương án trả lời, bạn xác định phương án trả lời đúng bằng cách tích chọn vào số thứ tự bên cạnh phương án trả lời

Để mở cửa sổ thuộc tính của đối tượng Multiple Choice Quiz, chọn và nháy chuột phải lên đối tượng này bên cửa sổ Object Properties

Trên cửa sổ Properties của Quiz:

- No.of choice: Số lượng các phương án trả lời

- Horizontal: Sắp xếp phương án trả lời thành mấy cột

- Vertical: Sắp xếp phương án trả lời thành mấy hàng

- Answer Count: One – Một phương án đúng; Miltiple – Nhiều phương

● Câu hỏi trả lời ngắn

Tiếp tục đưa câu hỏi dạng trả lời ngắn vào phần củng cố kiến thức, ta thêm vào cuối bài giảng một slide mới Tiếp theo, từ Menu Insert, chọn Short Answer Quiz, trên trang slide xuất hiện hộp texbox cho bạn nhập câu hỏi và một ô text cho nhập phương án trả lời

Để xác định tính cho câu hỏi, chọn và nháy chuột phải lên đối tượng này bên cửa sổ Object list, rồi chọn Object Properties

Trên cửa sổ thuộc tính của Short Answer Quiz, những thuộc tính đã có hoàn toàn giống như thuộc tính Multiple Choice Quiz Tuy nhiên, ở đây có thêm thuộc tính:

- Correct Answer Decision: Các lựa chọn cho câu hỏi

- Ignone spaces: So sánh đáp án có bỏ qua khoảng trống

- Ignone case: So sánh đáp án không phân biệt chữ hoa chữ thường

- Ignone Punctuation: So sánh đáp án mà không quan tâm đến các câu

2.3.13 Thực hiện đồng bộ nội dung bài giảng với video

Thực hiện đồng bộ, trên slide đã đặt video, nháy chuột phải vào khung hình Video và chọn Object Property

Cửa sổ Object property mở ra, kích chọn Sync with Slide và kích chọn nút Sync Setup như hình dưới: