Bài giảng quản lý môi trường trong thương mại quốc tế chương 5 quản lý môi trường trong hoạt động thương mại ở việt nam

Quản lý Nhà nước về môi trường trong hoạt động thương mại tại Việt Nam 5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính sách thương mại hiện nay - Quan điểm của Đảng, chủ trương chính

BM Kinh tế quốc tế - ĐHTM

Chương 5 Quản lý môi trường trong hoạt động thương mại ở Việt

Nam

Nội dung chương 5

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong HĐTM

ở Việt Nam

5.1.1 Nội dung BVMT trong Chính sách thương

mại của Việt Nam hiện nay

5.1.2 Chính sách BVMT liên ngành nhằm nâng cao chất lượng hoạt động thương mại quốc tế

5.2 Thách thức của vấn đề môi trường trong

thương mại tới doanh nghiệp Việt Nam

5.2.1 Ảnh hưởng của các quy định quốc tế

5.2.2 Ảnh hưởng của các quy định trong nước

5.3 Hàng rào kỹ thuật môi trường đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính sách thương mại hiện nay

- Quan điểm của Đảng, chủ trương chính sách Pháp luật của Nhà nước

+ Thành lập cơ quan chuyên trách BVMT

• Ngày 12 tháng 10 năm 1992, Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã được thành lập

• Ngày 05 tháng 8 năm 2002, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã được thành lập theo Nghị quyết số

02/2002/QH11

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính sách thương mại hiện nay

- Quan điểm của Đảng, chủ trương chính sách Pháp luật của Nhà nước

+ Ban hành Nghị quyết Trung ương về bảo vệ môi

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính sách thương mại hiện nay

- Quan điểm của Đảng, chủ trương chính sách Pháp luật của Nhà nước

+ Hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi

trường: Hiến pháp, chính sách, chiến lược phát triển đến các hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên

tục được sửa đổi bổ sung

Hiến pháp của Việt năm 2013

Điều 43 của Hiến pháp nêu rõ “Mọi người có quyền được sống trong môi trường trong lành và có nghĩa

vụ bảo vệ môi trường.”

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính sách thương mại hiện nay

- Quan điểm của Đảng, chủ trương chính sách Pháp luật của Nhà nước

Điều 50 Hiến pháp 2013 “Nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam xây dựng nền kinh tế độc lập, tự

chủ, phát huy nội lực, hội nhập, hợp tác quốc tế,

gắn kết chặt chẽ với phát triển văn hóa, thực hiện tiến

bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, thực

hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính sách thương mại hiện nay

- Quan điểm của Đảng, chủ trương chính sách Pháp luật của Nhà nước

+ Hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi

trường: Hiến pháp, chính sách, chiến lược phát triển đến các hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên

tục được sửa đổi bổ sung

Luật Bảo vệ môi trường lần đầu được thông qua

năm 1993 và được sửa đổi ba lần vào các năm 2005,

2014, 2020

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính sách thương mại hiện nay

- Quan điểm của Đảng, chủ trương chính sách Pháp luật của Nhà nước

Luật bảo vệ môi trường 2020,

Điều 156 Trách nhiệm trong hội nhập và hợp tác

quốc tế về bảo vệ môi trường: Tổ chức, cá nhân chủ động thực hiện các yêu cầu, điều kiện và tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến môi trường được quốc tế công nhận và áp dụng rộng rãi để nâng cao năng lực cạnh tranh trong thương mại quốc tế; phòng ngừa và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính sách

thương mại hiện nay

Luật Bảo vệ môi trường 2020

- Điều 69 quy định “Không được sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu và sử dụng chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy và

nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, sản phẩm, hàng hóa, thiết

bị có chứa chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy

- Điều 92 quy định “Quản lý hoạt động sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, tiêu thụ và loại trừ các chất làm suy giảm tầng ô- dôn, chất gây hiệu ứng nhà kính được kiểm soát trong

khuôn khổ điều ước quốc tế về bảo vệ tầng ô-dôn mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên

- Điều 144 quy định “Nhà nước có chính sách phát triển thị trường dịch vụ môi trường; thúc đẩy tự do hóa thương mại đối với dịch vụ môi trường theo lộ trình phù hợp với cam kết quốc tế; khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư nghiên cứu, cung cấp dịch vụ môi trường

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính sách thương mại hiện nay

- Quan điểm của Đảng, chủ trương chính sách Pháp luật của Nhà nước

• Luật Thương mại 2005 và Nghị định số

187/2013/NĐ-CP về Hướng dẫn thi hành

Đề cập rất chi tiết về nhiệm vụ bảo vệ môi trường

trong hoạt động thương mại Cụ thể:

Điều 11 Tạm nhập tái xuất hàng hóa “Kinh doanh

tạm nhập, tái xuất các mặt hàng dễ gây lây lan mầm bệnh hoặc gây ô nhiễm môi trường là loại hình kinh doanh có điều kiện”

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính

sách thương mại hiện nay

- Quan điểm của Đảng, chủ trương chính sách Pháp luật của Nhà nước

• Quyết định số 1216/2003/QĐ-TTG 05/09/2012 của thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm

2030 Chiến lược bảo vệ môi trường là bộ phận cấu

thành không tách rời của Chiến lược phát triển kinh tế -

xã hội

• Chiến lược phát triển bền vững; bảo vệ môi trường

hướng tới mục tiêu phát triển bền vững

• Đầu tư cho bảo vệ môi trường là đầu tư cho phát triển bền vững

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính

sách thương mại hiện nay

- Quan điểm của Đảng, chủ trương chính sách Pháp luật của Nhà nước

Việt Nam cũng đã chủ động tham gia các công ước quốc

tế về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường

• Nhóm công ước về bảo vệ môi trường: Cam kết quốc

tế về phổ biến và sử dụng thuốc diệt côn trùng, FAO, 1985; Công ước Viên về bảo vệ tầng ô-zôn, 1985

(26/4/1994); Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu, 1992 (16/11/1994); Công ước Basel

về kiểm soát việc vận chuyển qua biên giới chất thải

độc hại và việc loại bỏ chúng (13/5/1995)…

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.1 Nội dung bảo vệ môi trường trong các chính

sách thương mại hiện nay

- Quan điểm của Đảng, chủ trương chính sách Pháp luật của Nhà nước

Việt Nam cũng đã chủ động tham gia các công ước quốc

tế về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường

• Nhóm công ước về bảo vệ TNTN:Thoả thuận về mang lưới các trung tâm thuỷ sản ở Châu Á - THÁI BÌNH

DƯƠNG, 1988 (2/2/1989); Bản bổ sung Luân đôn cho công ước, Luân đôn, 1990; Công ước của Liên Hợp

Quốc về Luật biển (25/7/1994); Bản bổ sung

Copenhagen, 1992; Công ước về Ða dạng sinh học,

1992 (16/11/1994)…

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.2 Chính sách bảo vệ môi trường liên ngành

nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động thương mại quốc tế

Quyết định số 598/QĐ-TTg ngày 25 tháng 5 năm

2018 của Thủ tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Kế hoạch cơ cấu lại ngành công nghiệp giai đoạn 2018 -

2020, xét đến năm 2025

Quyết định số 1375/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch bảo

vệ môi trường ngành Công Thương giai đoạn

2020-2025

Các chương trình hợp tác quốc tế trong bảo vệ môi trường ngành Công Thương

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.2 Chính sách bảo vệ môi trường liên ngành nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động thương mại quốc tế

Quyết định số 598/QĐ-TTg; Quyết định số 1375/QĐ-TTg + Các hoạt động sản xuất công nghiệp và thương mại

cũng phát sinh nhiều vấn đề về môi trường cần được

quan tâm giải quyết:

 Trình độ công nghệ, thiết bị của nhiều lĩnh vực công

nghiệp được đầu tư qua nhiều giai đoạn còn lạc hậu,

cũ và chiếm tỷ lệ cao trong các ngành công nghiệp

 + Cùng với đó là hệ thống pháp luật và chính sách về bảo vệ môi trường còn nhiều điểm chưa đồng bộ, chưa phù hợp với thực tiễn và thiếu ổn định

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.2 Chính sách bảo vệ môi trường liên ngành nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động thương mại quốc tế

Quyết định số 598/QĐ-TTg; Quyết định số 1375/QĐ-TTg + Nhận diện, xác định các thách thức, vấn đề về môi

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.2 Chính sách bảo vệ môi trường liên ngành nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động thương mại quốc tế

 Xây dựng mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững các sản phẩm nhựa thân thiện với môi trường, gắn với phát triển

ngành công nghiệp môi trường

 Nghiên cứu, đề xuất xây dựng mô hình thí điểm khu công nghiệp, cụm công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp sinh thái,

thân thiện môi trường

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.2 Chính sách bảo vệ môi trường liên ngành

nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động thương mại quốc tế

Các chương trình và giải pháp đang triển khai

+ Hoàn thiện chính sách pháp luật

+ Phổ biến chính sách

+ Nâng cao hiệu quả quản lý

+ Hợp tác quốc tế

5.1 Quản lý Nhà nước về môi trường trong

hoạt động thương mại tại Việt Nam

5.1.2 Chính sách bảo vệ môi trường liên ngành nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động thương mại quốc tế

Chương trình hợp tác quốc tế trong bảo vệ môi trường

+ Quản lý PCBs tại Việt Nam

+ Hợp phần sản xuất sạch hơn trong công nghiệp (Đan Mạch);

+ Tiết kiệm năng lượng (Nhật Bản, ADB, WB, Đan Mạch); + Dự án giảm phát thải các chất ô nhiễm hữu cơ khó

phân huỷ phát sinh không chủ định (UP-POP) từ ngành công nghiệp Việt Nam”;

+ Dự án “Tăng cường năng lực cho các ngành công

nghiệp và thương mại Việt Nam nhằm giảm phát thải khí nhà kính và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu” do Chương trình phát triển Liên hợp quốc UNDP tài trợ…

5.2 Thách thức của vấn đề môi trường trong thương mại tới doanh nghiệp Việt Nam

5.2.1 Ảnh hưởng của các quy định quốc tế

Việc thực hiện các hiệp định/công ước quốc tế về môi

trường cũng như áp dụng hệ thống tiêu chuẩn quốc tế về môi trường trong bối cảnh tự do hoá thương mại đã góp phần tích cực hạn chế ô nhiễm môi trường giữa các

nước Điều đó tạo ra cơ hội & thách thức đối với DN Việt Nam

• Có khả năng cạnh tranh cao hơn trong tương lai

• Làm thuận lợi quá trình tự do hoá thương mại (Thương mại bền vững)

5.2 Thách thức của vấn đề môi trường trong thương mại tới doanh nghiệp Việt Nam

5.2.1 Ảnh hưởng của các quy định quốc tế

Thách thức:

• Là rào cản với doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp xuất khẩu thô, doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm thâm dụng nhiều tài nguyên và có ảnh hưởng đến môi

5.2 Thách thức của vấn đề môi trường trong thương mại tới doanh nghiệp Việt Nam

5.2.2 Ảnh hưởng của các quy định trong nước

Hội nhập kinh tế quốc tế là xu hướng tất yếu

Để đáp ứng yêu cầu hội nhập, việc hoàn thiện thể

chế là yêu cầu tất yếu khách quan: Nhất quán chủ

trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà

nước và tăng cường hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường

- Từ tồn tại: Trình độ phát triển thấp (vốn, con người, khoa học công nghệ…); Các bất cập về hệ thống pháp lý (Vấn đề nội tại, vấn đề mới phát sinh );

Vấn đề thực hiện trong thực tế ( Rủi ro, sự cố, thực hiện còn nhiều hạn chế, chú trọng xử lý, tính phòng ngừa thấp…)

5.2 Thách thức của vấn đề môi trường trong thương mại tới doanh nghiệp Việt Nam

5.2.2 Ảnh hưởng của các quy định trong nước

về môi trường”

+ Cạnh tranh không chỉ đối với thương mại quốc tế

mà còn cả trong nước thể hiện trên tất cả các cấp độ: Quốc gia, Ngành, doanh nghiệp và sản phẩm

5.2 Thách thức của vấn đề môi trường trong thương mại tới doanh nghiệp Việt Nam

5.2.2 Ảnh hưởng của các quy định trong nước

Giải pháp

• Chủ động thực hiện hoạt động MT trong doanh

nghiệp trên các phương diện: Chiến lược, kế

hoạch, quản lý, phương tiện kỹ thuật, công nghệ, con người, sản phẩm

• Tận dụng tối đa các nguồn lực ưu đãi cho vấn đề môi trường như ưu đãi tài chính, thông tin, kỹ

thuật… của Nhà nước, tổ chức quốc tế

• Thực hiện tốt các quy định trong nước dần tiếp cận tới các chuẩn mực quốc tế đối với các vấn đề môi trường hướng tới mục tiêu hội nhập quốc tế

5.3 Hàng rào kỹ thuật môi trường đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam

5.3.1 Điện tử và linh kiện điện tử

- Kim ngạch: trên 50 tỷ USD/2021, TĐTT: 15-20%

- TT: Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc…

5.3 Hàng rào kỹ thuật môi trường đối với

hàng xuất khẩu của Việt Nam

5.3.2 May mặc và giày dép

- Kim ngạch: 18 tỷ

- Thị trường: Mỹ (46,9%), Nhật (11,68%), EU (10,26%), Hàn Quốc (8,91%)

- Chưa có ngành công nghiệp phụ trợ: Sơ sợi, nguyên phụ liệu phụ thuộc: Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc… quy tắc xuất sứ, kiểm soát chất lượng, giá thành…

- Chủ yếu gia công OEM; ODM và OBM chỉ chiến tỷ

5.3 Hàng rào kỹ thuật môi trường đối với

hàng xuất khẩu của Việt Nam

5.3.2 May mặc và giày dép

- Môi trường cho hoạt động sản xuất nguyên liệu, phụ trợ gây ảnh hưởng đến môi trường: Khiến cho việc triển khai dự án khó khăn (Không được cấp phép, phê duyệt…)

- Dệt may: Quy tắc xuất sứ, môi trường sản xuất,

hóa chất, xanh hóa từ nguyên liệu đến sản phẩm

từ sản xuất đến tiêu dùng cuối cùng, an toàn tiêu dùng

5.3 Hàng rào kỹ thuật môi trường đối với

hàng xuất khẩu của Việt Nam

5.3.3 Nông sản

- Thuật ngữ khá rộng chỉ các sản phẩm có nguồn gốc từ nông nghiệp: Sản phẩm nông nghiệp cơ bản (Lúa,

gạo…); Sản phẩm phái sinh (Bánh mì, bơ, dầu ăn ); Các sản phẩm chế biến (Bánh kẹo, nước ngọt…)

- Nông sản: Thuận lợi, khó khăn

+ Tiêu dùng thiết yếu

+ Gắn với điều kiện tự nhiên

+ Gắn với điều kiện đặc thù ngành sản xuất, bảo quản, chế biến

+ Gắn với lịch sử (truyền thống, văn hóa, phong tục tập quán…)

+ Hành lang pháp lý hoàn thiện, chính sách hỗ trợ đa

dạng nhưng hiệu quả chưa cao

5.3 Hàng rào kỹ thuật môi trường đối với

hàng xuất khẩu của Việt Nam

5.3.3 Thủy hải sản

- Có những đặc trưng của nông sản

- Thủy sản: Khai thác tự nhiên và nuôi trồng

- Tính đa dạng của các sản phẩm: Các loài, sản

- Thị trường xuất khẩu:

5.3 Hàng rào kỹ thuật môi trường đối với

hàng xuất khẩu của Việt Nam

5.3.5 Gỗ và các sản phẩm gỗ

Thị trường xuất khẩu:

Mỹ (33,05%); Trung Quốc (30,53%); EU; Nhật Bản Hàn Quốc…

- Các thị trường dần bổ sung các điều kiện về

VSATTP, truy suất nguồn gốc, Vệ sinh an toàn môi trường thay vì các biện pháp hạn chế như thuế

trước đây

5.4 Tăng cường năng lực quản lý môi

trường trong doanh nghiệp

5.4.1 Xây dựng cơ chế kiểm toán và quản lý sinh thái EMAS

qua các cơ quan xác minh độc lập

4 Nâng cao vị thế và động lực cho nhân viên: cải thiện sự tham gia của nhân viên, nhận thức cao hơn,

thường xuyên dẫn đến sự đổi mới…

5.4 Tăng cường năng lực quản lý môi trường trong doanh nghiệp

5.4.1 Xây dựng cơ chế kiểm toán và quản lý sinh thái EMAS

Chi phí

1 Chi phí cố định: phí xác minh/xác nhận, phí đăng ký,

tích hợp logo EMAS vào trong thiết kế của công ty

2 Chi phí bên ngoài: cần có chuyên gia tư vấn hỗ trợ

thực hiện và làm báo cáo, kể cả không bắt buộc

3 Chi phí nội bộ: cho nguồn nhân lực và kỹ thuật để

thực hiện, quản lý và làm báo cáo