NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ
NƯỚC CẤP HUYỆN 1.1 Lý luận về NSNN và chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
Ngân sách nhà nước bao gồm tất cả các khoản thu và chi của Nhà nước, được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian xác định Những khoản này được quyết định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước.
Chi đầu tư xây dựng cơ bản là khoản chi từ ngân sách nhà nước nhằm thực hiện các chương trình và dự án đầu tư cho kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, cũng như các dự án phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội.
Chủ đầu tư là cơ quan, tổ chức được giao trực tiếp quản lý dự án đầu tư công
Công tác chi đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) được thực hiện bởi chủ đầu tư thông qua nhiều hình thức như xây dựng mới, cải tạo, mở rộng và nâng cấp các công trình cũng như tài sản cố định hiện có Tùy thuộc vào tính chất phức tạp và tổng mức đầu tư, một dự án XDCB có thể bao gồm nhiều hạng mục chi phí như xây lắp, thiết bị, giải phóng mặt bằng, tư vấn, quản lý dự án và dự phòng.
Chi đầu tư XDCB từ NSNN là quá trình phân phối và sử dụng một phần ngân sách nhà nước để tái đầu tư vào tài sản và cơ sở hạ tầng Mục tiêu của quá trình này là tăng cường và hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội, từ đó tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển kinh tế quốc gia.
1.1.2 Đặc điểm của vốn đầu tư XDCB
Xét về nguồn gốc, vốn đầu tư XDCB có thể được hình thành từ các nguồn sau:
- Vốn ngân sách nhà nước
Trường Đại học Kinh tế Huế
- Vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước
- Vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước
- Vốn khác: vốn tư nhân hoặc sử dụng hỗn hợp nhiều nguồn vốn
Chi đầu tư XDCB từ NSNN là quá trình phân phối và sử dụng ngân sách nhà nước để tái đầu tư, nhằm hoàn thiện cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế Khoản chi này chiếm tỷ trọng lớn và có những đặc điểm nổi bật.
Thứ nhất, chi đầu tư XDCB chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi NSNN
Chi đầu tư XDCB trong khoảng 10 năm trở lại đây luôn chiếm khoảng 30% tổng chi NSNN
Đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện hạ tầng kinh tế xã hội, kích thích môi trường đầu tư và thu hút vốn từ cả doanh nghiệp trong nước và quốc tế Nguồn vốn dành cho XDCB ngày càng được tăng cường hàng năm, phù hợp với các chủ trương phát triển kinh tế xã hội của Đảng và Nhà nước Ngân sách nhà nước (NSNN) luôn được ưu tiên cho đầu tư XDCB, với phần dự toán tăng thu hàng năm được dành cho các nhiệm vụ chi quan trọng, bao gồm cả chi cho XDCB.
Thứ hai, cơ cấu chi đầu tư XDCB không có tính ổn định
Dựa trên tình hình phát triển kinh tế - xã hội, Đảng và Nhà nước sẽ xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển phù hợp, với sự khác biệt giữa các thời kỳ Ví dụ, sau khi đầu tư vào hạ tầng giao thông và đánh giá thấy hệ thống đã cải thiện theo mục tiêu, các lĩnh vực khác như thủy lợi, phát triển nông thôn mới và giảm nghèo bền vững sẽ được ưu tiên.
Thứ ba, chi đầu tư XDCB của NSNN là khoản chi mang tính chất tích luỹ
Mục tiêu của chi đầu tư XDCB là nâng cao hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật và năng lực sản xuất của nền kinh tế, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững.
Trường Đại học Kinh tế Huế thu hút đầu tư để hoàn thiện cơ sở vật chất, góp phần vào tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội, từ đó nâng cao tổng sản phẩm quốc nội.
Sự ảnh hưởng của chi đầu tư XDCB từ NSNN luôn gắn liền với mục tiêu và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước trong từng giai đoạn, thường là ít nhất 5 năm Mỗi giai đoạn, Nhà nước xác định các phương hướng và nhiệm vụ cụ thể để phát triển kinh tế - xã hội, điều này ảnh hưởng đến thứ tự ưu tiên của chi NSNN cho đầu tư XDCB Nhờ đó, chi đầu tư XDCB trở nên thiết thực và liên kết chặt chẽ với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.
1 1.3 Vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước cấp
Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường được quản lý bởi Nhà nước, cho phép cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp tự do thực hiện các giao dịch hợp pháp Trong bối cảnh này, lợi nhuận luôn được ưu tiên hàng đầu.
Chi đầu tư XDCB đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống hạ tầng và nâng cao năng lực sản xuất, tạo môi trường thu hút đầu tư Tuy nhiên, yếu tố lợi nhuận không được xem trọng, dẫn đến việc cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp tư nhân hạn chế đầu tư vào lĩnh vực này Do đó, nguồn vốn chủ yếu cho chi đầu tư XDCB đến từ ngân sách nhà nước (NSNN), với nhiều vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế.
Thứ nhất, góp phần hoàn thiện cơ sở vật chất, kỹ thuật, kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển KTXH
Hệ thống hạ tầng như giao thông, thủy lợi và điện – đường – trường – trạm đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực sản xuất của nền kinh tế Việc hoàn thiện cơ sở vật chất không chỉ tạo ra môi trường thu hút đầu tư mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.
Thứ hai, giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng vào công nghiệp, dịch vụ, các ngành kỹ thuật cao
Trong kế hoạch chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế đến năm 2020, Đảng và Nhà nước đã tập trung vốn vào các ngành, lĩnh vực mũi nhọn nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững và nâng cao hiệu quả kinh tế.
Trường Đại học Kinh tế Huế đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các ngành công nghiệp như tàu thủy, hóa dầu, hàng không, dịch vụ, du lịch và nông nghiệp công nghệ cao Đầu tư cho xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước đã tạo ra môi trường thuận lợi, thu hút đầu tư và thúc đẩy sản xuất kinh doanh, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội.
Thứ ba, đầu tư XDCB từ nguồn NSNN cấp có vai trò định hướng hoạt động đầu tư trong nền kinh tế
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC PHÚ VANG
CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC PHÚ VANG 2.1 Khái quát về Kho bạc Nhà nước Phú Vang
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Kho bạc Nhà nước Phú Vang
KBNN Phú Vang là đơn vị trực thuộc KBNN Thừa Thiên Huế, được chính thức đi vào hoạt động kể từ ngày 01/04/1990 theo Quyết định số 185/QĐ-TCCB do
KBNN Phú Vang, được thành lập theo quyết định của Bộ Trưởng Bộ Tài chính vào ngày 21/03/1990, đã hoạt động hơn 30 năm và đạt nhiều thành tựu đáng kể Dưới sự chỉ đạo của KBNN Thừa Thiên Huế cùng với sự hỗ trợ từ các cấp chính quyền địa phương, KBNN Phú Vang luôn hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao.
KBNN Phú Vang đã hợp tác chặt chẽ và kịp thời với các ban, ngành địa phương cùng các đơn vị giao dịch, tạo niềm tin và sự ủng hộ từ khách hàng Sự đoàn kết và thống nhất trong tập thể đã giúp KBNN Phú Vang không ngừng phát triển, khẳng định vị thế và vai trò của mình, đồng thời góp phần vào sự phát triển chung của tỉnh.
Trong những năm qua, KBNN Phú Vang đã thể hiện vai trò quan trọng trong việc quản lý ngân sách, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Phú Vang và quá trình đổi mới của tỉnh Thừa Thiên Huế.
2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của Kho bạc Nhà nước Phú Vang
Vào ngày 08/09/2017, Tổng giám đốc KBNN đã ban hành Quyết định số 4239/QĐ – KBNN, quy định về nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Kho bạc nhà nước tại các huyện, quận, thị xã và thành phố thuộc tỉnh Theo đó, KBNN Phú Vang, trực thuộc KBNN Thừa Thiên Huế, được xác định rõ chức năng và nhiệm vụ cụ thể.
Tổ chức thực hiện nghiêm túc các văn bản quy phạm pháp luật, cũng như chiến lược, quy hoạch, chương trình và đề án mà KBNN cấp huyện quản lý.
Trường Đại học Kinh tế Huế
Quản lý quỹ ngân sách nhà nước (NSNN) và các quỹ ngoài ngân sách là nhiệm vụ quan trọng, bao gồm việc ghi nhận chính xác các khoản thu và thực hiện thu nộp vào quỹ NSNN từ tổ chức, cá nhân Cần điều tiết tỷ lệ các khoản thu cho ngân sách các cấp một cách chính xác và thực hiện thanh toán, chi trả các khoản chi theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định Ngoài ra, việc quản lý ấn chỉ và các loại giấy tờ có giá cũng là một phần không thể thiếu trong công tác này.
Thứ ba: Đảm bảo an toàn kho quỹ tại đơn vị; thực hiện giao dịch thu, chi tiền mặt
Thứ tư: Đảm bảo công tác kế toán ngân sách nhà nước thực hiện theo đúng
Luật NSNN và Luật Kế toán quy định về hạch toán thu, chi ngân sách, cũng như quản lý các khoản vay nợ và trả nợ của Chính phủ và chính quyền địa phương Các hoạt động nghiệp vụ kho bạc tại Kho bạc nhà nước cấp huyện phải tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành Đồng thời, cần báo cáo kịp thời và chính xác số liệu thu, chi NSNN cho cơ quan tài chính cùng cấp và các cơ quan nhà nước liên quan.
Vào thứ năm, cần đối chiếu và xác nhận số liệu thu, chi ngân sách nhà nước với cơ quan tài chính và đơn vị giao dịch Điều này đảm bảo công tác điện báo và thống kê về thu, chi ngân sách nhà nước, cũng như các khoản vay nợ và trả nợ của Chính phủ và chính quyền địa phương theo quy định.
Thứ sáu: Phát hành và thanh toán trái phiếu Chính phủ theo quy định
Thứ bảy: Thực hiện công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo trong thẩm quyền
Thực hiện chức năng quản lý ngân quỹ NSNN tại KBNN cấp huyện theo đúng chế độ; mở và kiểm soát tài khoản, thực hiện thanh toán cho các tổ chức, cá nhân có giao dịch với KBNN cấp huyện; kiểm soát tài khoản của KBNN cấp huyện tại ngân hàng thương mại trên cùng địa bàn để thực hiện các nghiệp vụ thu, chi, thanh toán theo quy định; tổ chức thanh quyết toán liên kho bạc và song phương điện tử theo quy định.
Quản lý đội ngũ cán bộ công chức và lao động hợp đồng là nhiệm vụ quan trọng, đồng thời thực hiện công tác văn thư, lưu trữ, hành chính, quản trị và tài vụ tại KBNN cấp huyện theo đúng quy định.
Trường Đại học Kinh tế Huế
Thứ mười: Thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động nghiệp vụ hàng ngày
Thứ mười một: Quản lý các điểm giao dịch thuộc KBNN cấp huyện (nếu có) Thứ mười hai: Tổ chức thực hiện chương trình hiện đại hóa hoạt động
KBNN đang thực hiện cải cách hành chính để nâng cao chất lượng hoạt động, công khai hóa quy trình và thủ tục hành chính Điều này nhằm cung cấp thông tin rõ ràng, đầy đủ và tạo thuận lợi cho khách hàng trong các giao dịch.
Thứ mười ba: Thực hiện các nhiệm vụ khác do Giám đốc KBNN cấp tỉnh giao 2.1.3 Cơ cấu tổ chức của Kho bạc Nhà nước Phú Vang
Sơ đồ 2.1 Sơ đồ tổ chức bộ máy KBNN Phú Vang
(Nguồn: Quyết định 4526/QĐ-KBNN ngày 04/09/2019 của Kho bạc Nhà nước)
KBNN Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế có cơ cấu tổ chức gọn nhẹ và linh hoạt, với lãnh đạo gồm giám đốc và phó giám đốc Ban giám đốc được hỗ trợ bởi kế toán trưởng, trong khi dưới cùng là các giao dịch viên, bảo vệ, thủ quỹ và thanh toán viên Hiện tại, KBNN Phú Vang có 12 cán bộ, công chức, bao gồm 1 giám đốc, 1 phó giám đốc, 1 kế toán trưởng, 5 giao dịch viên, 1 thanh toán viên, 2 bảo vệ và 1 thủ quỹ.
GIAO DỊCH VIÊN THANH TOÁN VIÊN BẢO VỆ THỦ QUỸ
Trường Đại học Kinh tế Huế
Giám đốc chịu trách nhiệm toàn diện trước giám đốc KBNN cấp tỉnh và pháp luật về kết quả thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của đơn vị Ngoài ra, giám đốc còn phải quản lý tiền, tài sản, hồ sơ, tài liệu, công chức và lao động của đơn vị.
Phó giám đốc có trách nhiệm báo cáo trực tiếp với giám đốc và chịu trách nhiệm trước pháp luật về các lĩnh vực được phân công Trong trường hợp giám đốc vắng mặt, phó giám đốc sẽ đại diện để xử lý các công việc liên quan.
- Kế toán trưởng: là người có vai trò rất quan trọng, chịu trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ sau:
+ Tham mưu cho ban giám đốc xây dựng chương trình, kế hoạch công tác và tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch công tác đã được phê duyệt
Quản lý và điều hành hoạt động nghiệp vụ kế toán, kiểm soát chi là trách nhiệm chính của Kế toán trưởng, theo quy định của Luật Kế toán, Luật Ngân sách, Bộ Tài chính và Kho bạc Nhà nước (KBNN).
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC PHÚ VANG
ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI
Kho bạc Nhà nước Phú Vang đang tập trung vào việc kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước Định hướng này nhằm đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn vốn và nâng cao chất lượng các dự án đầu tư.
Chiến lược phát triển của KBNN đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 là:
Xây dựng KBNN hiện đại, an toàn và hiệu quả thông qua cải cách thể chế và chính sách, đồng thời hoàn thiện tổ chức bộ máy và hiện đại hóa công nghệ Đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB từ NSNN là cần thiết để duy trì và phát huy những thành công đã đạt được, đồng thời khắc phục những điểm yếu KBNN Phú Vang cần xác định định hướng hoạt động trong kiểm soát chi vốn đầu tư XDCB từ NSNN để đảm bảo sự phát triển ổn định và bền vững.
Cần tiếp tục hoàn thiện công tác tổ chức và thực hiện phân công, phân nhiệm trong kiểm soát chi vốn đầu tư XDCB từ NSNN qua KBNN Phân công rõ ràng và phù hợp với sở trường của từng cán bộ, công chức sẽ giúp bộ máy tổ chức hoạt động trơn tru, nâng cao hiệu quả, tránh chồng chéo và tăng cường chuyên môn hóa.
Chúng tôi cam kết thực hiện chỉ đạo và điều hành một cách thống nhất, tuân thủ đúng quy định, nhằm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước thông qua Kho bạc Nhà nước.
Sự thống nhất trong chỉ đạo và điều hành được thể hiện qua việc chỉ đạo liên tục từ cấp trên xuống cấp dưới, cùng với sự phản hồi từ cấp dưới lên cấp trên Tư tưởng chỉ đạo của cấp trên định hướng cho cấp dưới, trong khi phản hồi từ cấp dưới giúp cấp trên đưa ra các chỉ đạo chính xác Sự trao đổi này góp phần làm cho bộ máy hoạt động hiệu quả và thông suốt.
Trường Đại học Kinh tế Huế
Ba là, tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát chi đầu tư XDCB từ NSNN
Cơ chế kiểm soát chi đầu tư XDCB từ NSNN qua KBNN cần được hoàn thiện liên tục, đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và phù hợp với thực tiễn Việc này cần rõ ràng, dễ hiểu và tinh gọn để nâng cao hiệu quả trong công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB.
Bốn là, nâng cao chất lượng kiểm soát chi đầu tư XDCB từ NSNN, đảm bảo các khoản chi phải đúng theo quy định của pháp luật
Chất lượng kiểm soát chi phụ thuộc vào nhiều yếu tố như hệ thống văn bản quy định, năng lực của con người thực hiện, và sự phân công công việc hợp lý, phù hợp với thế mạnh của từng cán bộ.
Hệ thống văn bản quy định cần phải bám sát thực tế, rõ ràng và dễ hiểu, điều này sẽ giúp cán bộ KSC dễ dàng nắm bắt và truyền tải thông tin đến khách hàng một cách hiệu quả hơn.
Để đạt được mục tiêu chi tiêu đúng theo quy định pháp luật, đội ngũ cán bộ KSC cần phải có kiến thức vững vàng và hiểu rõ nghiệp vụ kiểm soát chi vốn đầu tư XDCB Một hệ thống văn bản hiệu quả chỉ có thể phát huy tác dụng khi được thực hiện bởi những người có năng lực.
Việc bố trí công việc và phân công nhiệm vụ hợp lý, phù hợp với thế mạnh của từng cán bộ sẽ tạo ra sự thoải mái cho cán bộ KSC, đồng thời đảm bảo công việc diễn ra suôn sẻ và chính xác.
Năm là, KBNN đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các cấp có thẩm quyền quản lý đầu tư xây dựng cơ bản, khẳng định vị thế của mình như một cơ quan tham mưu hiệu quả.
Mặc dù hệ thống văn bản kiểm soát chi đầu tư XDCB hiện nay rất phong phú, nhưng thực tiễn vẫn sẽ phát sinh nhiều vướng mắc Việc phối hợp và trao đổi thông tin giữa các cơ quan, ban ngành là cần thiết KBNN cần thường xuyên trao đổi với các cơ quan liên quan như KBNN cấp trên, cơ quan tài chính, và các phòng/ban chuyên môn Đồng thời, cần thực hiện chế độ báo cáo định kỳ hoặc đột xuất, nêu kiến nghị và đề xuất với cấp ủy chính quyền địa phương để kịp thời tháo gỡ những khó khăn.
Trường Đại học Kinh tế Huế đang đối mặt với nhiều vướng mắc và khó khăn trong công tác kiểm soát đầu tư xây dựng cơ bản, tuy nhiên, nhà trường đang từng bước khẳng định vị thế và vai trò của mình trong lĩnh vực này.
Nhận báo cáo liên tục và kịp thời từ các phòng, ban, chủ đầu tư và KBNN giúp UBND đưa ra chỉ đạo và biện pháp cụ thể, hiệu quả nhằm giải quyết các vướng mắc và khó khăn, từ đó đảm bảo quá trình đầu tư XDCB diễn ra suôn sẻ.
Sáu là, hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin của KBNN
Với nhiệm vụ được giao ngày càng lớn, khối lượng công việc ngày càng nhiều, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin là điều vô cùng cần thiết
Trong thời đại 4.0, công nghệ thông tin đóng vai trò quyết định trong thành công của nhiệm vụ KBNN trung ương đã liên tục nâng cấp hệ thống cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, triển khai đồng bộ các chương trình hỗ trợ thanh toán như Tabmis, TCS, TTSP, giúp công việc diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn Công nghệ thông tin cũng cải thiện việc lưu trữ và tra cứu hồ sơ Tuy nhiên, hệ thống vẫn cần nâng cấp, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm thanh toán, khi mà lượng người dùng truy cập lớn có thể gây ra trục trặc.
Với nhiệm vụ được giao có liên quan đến công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB từ NSNN, KBNN Phú Vang cần đảm bảo các yêu cầu sau:
