xây dựng ebook học phần hóa vô cơ 2 hỗ trợ tự học cho sinh viên ngành hóa sinh – trường cđsp

Điều 40 Luật GDĐH có ghi “Phương pháp đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ đại học phải coi trọng việc bồi dưỡng ý thức tự giác trong học tập, năng lực tự học, tự nghiên cứu, phát triển

3 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 04

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY

DỰNG VÀ SỬ DỤNG E-BOOK TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC

08

1.2.1 Xu hướng phát triển của nền giáo dục Đại học-Cao đẳng hiện đại 09

1.2.2.2 Phương hướng đổi mới phương pháp dạy học đại học 11

1.2.3.2 Quan niệm về dạy và học theo cách tiếp cận thông tin 17

1.2.5.1 Ứng dụng CNTT&TT trong dạy học Hóa học ở các nước trên thế

giới

20

1.2.5.2 Đổi mới PPDH Hóa học với sự trợ giúp CNTT&TT Phần mềm phục

vụ cho dạy học hóa học

22

1.5 Vấn đề sử dụng e-book trong việc dạy học Hóa học ở CĐSP 34

1.5.1 Thực trạng việc ứng dụng CNTT&TT trong dạy học Hóa học ở nước ta

hiện nay

34

CĐSP

CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG E-BOOK HÓA HỌC VÔ CƠ 2

(ĐẠI CƯƠNG KIM LOẠI VÀ CÁC NGUYÊN TỐ KIM LOẠI KIỀM)

37

2.1 Giới thiệu về chương trình SGT hóa học vô cơ 2 37

2.1.1.1 Quan điểm xây dựng chương trình hóa học vô cơ 2 37

2.2.1.2 Một số điểm cần lưu ý khi dạy học phần đại cương kim loại 43

2.2.2.1 Mục tiêu của chương

2.2.2.2 Một số điểm cần lưu ý khi dạy học chương các nguyên tố kim loại

kiềm

47

49

2.4.2.3 Thanh công cụ và các mục chọn Sidebar của eXe 52

2.4.3.2 Xây dựng nội dung cho các môđun thông qua các iDivice 54

2.5.4.1 Sử dụng e-book theo hướng cao nhất của tự học là cho SV tự nghiên

cứu e-book mà không có GV hướng dẫn

77

2.5.4.2 Sử dụng E-book theo hướng GV dạy sẽ sử dụng phần mềm trình diễn

(có đường link đến E-Book) để dạy

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghị quyết TW2 Khoá VIII, Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 (Ban hành kèm theo quyết định số 201/2001/QĐ-TTG ngày 28 tháng 12 năm 2001 của thủ tướng chính phủ), Chỉ thị số 29/2001/CT-ĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo BGD ngày 30/7/2001 về việc tăng cường giảng dạy đào tạo và ứng dụng CNTT trong giáo dục,

một trong bốn mục tiêu đặt ra là: “Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong công tác giáo dục

và đào tạo ở các cấp học, bậc học, ngành học theo hướng sử dụng CNTT như là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập ở các môn học” Điều 40 Luật GDĐH có ghi “Phương pháp đào tạo trình độ cao đẳng,

trình độ đại học phải coi trọng việc bồi dưỡng ý thức tự giác trong học tập, năng lực tự học, tự nghiên cứu, phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tạo điều kiện cho người học tham gia nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng”

Từ những lí do trên chúng tôi chọn đề tài:

“Xây dựng e-book học phần Hóa Vô cơ 2 hỗ trợ tự học cho sinh viên ngành Hóa –

Sinh Trường Cao đẳng Sư phạm” với mong muốn hỗ trợ hoạt động dạy và học, góp

phần vào việc đổi mới phương pháp dạy và học hiện nay

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu, thiết kế, xây dựng sách điện tử e-book hỗ trợ hoạt động tự nghiên cứu học

phần hóa vô cơ 2, góp phần đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng dạy và học ở trường CĐSP, hỗ trợ tự học cho sinh viên

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận về quá trình dạy- học Nghiên cứu cấu trúc nội dung chương trình Hóa học vô cơ 2, đặc biệt là chương 1 đại cương kim loại và chương 2 các nguyên

tố kim loại kiềm

- Nghiên cứu quy trình thiết kế e-book

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm: kiểm chứng sự đúng đắn của giả thuyết khoa học

3 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học môn Hóa học ở Trường Cao Đẳng Sư Phạm Việt Nam

3.2 Đối tượng nghiên cứu

- Nội dung các chương 1, 2 học phần hóa học vô cơ 2

- Các phần mềm thiết kế e-book và các phần mềm thiết kế bài học

- Phương pháp sử dụng e-book kết hợp với dạy học truyền thống

3.3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Chương 1: Đại cương kim loại

Chương 2: Các nguyên tố kim loại kiềm

4 Mẫu khảo sát

- SV lớp Hoá- sinh 09, hệ đào tạo CĐSP chính qui Trường CĐSP Hưng Yên

- SV lớp Hoá- sinh 09, hệ đào tạo CĐSP chính qui Trường CĐ Hải Dương

5 Câu hỏi nghiên cứu

- Việc sử dụng e-book trong hỗ trợ tự học cho sinh viên ngành Hóa-sinh sẽ đem lại hiệu quả như thế nào đối với giáo viên và sinh viên?

- Bài giảng thiết kế dưới dạng e-book có được sử dụng làm tài liệu tham khảo không?

6 Giả thuyết khoa học

Việc sử dụng e-book kết hợp với hình thức dạy học truyền thống sẽ nâng cao năng lực

tự học, tự nghiên cứu, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Hóa học ở trường chuyên nghiệp trong giai đoạn hiện nay

Bài giảng thiết kế dưới dạng e-book được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho GV và

SV giảng dạy và học tập

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Nghiên cứu các văn bản và các chỉ thị của Đảng, Nhà nước, Bộ giáo dục và Đào tạo,

cơ sở lí luận về xu hướng đổi mới PPDH hóa học, nội dung lí thuyết chủ đạo

- Sử dụng phối hợp các PP phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hoá…

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, nghiên cứu

7.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm và xử lí số liệu thực nghiệm

- Thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm tra tính đúng đắn của giả thuyết khoa học

- Xử lí kết quả thực nghiệm bằng phương pháp thống kê mới > kết luận của đề tài

8 Những đóng góp của đề tài

- Xây dựng các bài học Hoá vô cơ 2 dưới dạng e-book

- Nghiên cứu sử dụng e-book một cách hiệu quả

- Sinh viên được tiếp cận với PP học tập mới, GV sử dụng e-book, xây dựng và tổ chức dạy học theo sách

9 Cấu trúc của luận văn

Luận văn gồm 3 phần chính: - Phần: Mở đầu

- Phần: Nội dung gồm 3 chương:

+ Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc xây dựng và sử dụng e-book trong dạy học hóa học

+ Chương 2: Xây dựng và sử dụng e-book Hoá vô cơ 2, chương 1: đại cương kim loại

và chương 2: các nguyên tố kim loại kiềm

+ Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

- Phần: Kết luận và khuyến nghị

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG

E-BOOK TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC 1.1 Lịch sử của vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Trên thế giới

Ở các nước phát triển như Mỹ, Nhật, Anh, Pháp…việc dạy học sử dụng e-book đã trở nên rất phổ biến, mang lại nhiều lợi ích cho xã hội

1.1.2 Ở Việt nam

Nguyễn Thị Ánh Mai, Thiết kế e-book hóa học 10 (2006), Thành phố Hồ Chí Minh

Cuốn e-book này có nhược điểm là sử dụng phần mềm thiết kế e-book không có tình huống học tập dẫn dắt học sinh tới kiến thức mới

Nguyễn Thị Minh Trang, Thiết kế e-book hóa học lớp 10 NC chương 5 nhóm halogen

(2010), khóa luận tốt nghiệp – ĐHSP Hà Nội

Đinh Thị Hồng Nhung, Thiết kế E-book hóa học vô cơ 11 NC (2007), luận văn thạc sĩ

khoa học giáo dục, Hà Nội

Nguyễn Thị Nhung, Thiết kế e-book hóa học 11 NC- chương 4 : đại cương về hóa học

hữu cơ, Khóa luận tốt nghiệp đại học

Nguyễn Thúy Hằng , Thiết kế e-book hóa học 12 NC phần kim loại (2008), Luận văn

thạc sĩ – K16 – ĐHSP Hà nội

Nguyễn Thị Dạ Thảo , Thiết kế e-book hóa học 11 NC phần hữu cơ (2008), Luận văn

thạc sĩ – K16 – ĐHSP Hà Nội

Phạm Thị Kiều Hạnh, Thiết kế e-book hóa học 10 NC, nhóm Halogen và nhóm Oxi,

Luận văn thạc sĩ – K18-ĐHSP Hà Nội

1.2 Đổi mới phương pháp dạy học

1.2.1 Xu hướng phát triển của nền giáo dục Đại học-Cao đẳng hiện đại

1.2.1.1 Các xu hướng phát triển chung của giáo dục ĐH-CĐ trên thế giới

 Xu hướng đại chúng hóa: Chuyển từ giáo dục tinh hoa sang giáo dục đại chúng và phổ cập

 Xu hướng đa dạng hóa: Phát triển nhiều loại hình trường với cơ cấu đào tạo đa dạng

về trình độ và ngành nghề theo hướng hàn lâm

 Tư nhân hóa

1.2.1.2 Giáo dục ĐH-CĐ ở Việt Nam

1.2.2 Đổi mới phương pháp dạy học Đại học

1.2.2.1 Thực trạng sử dụng PPDH của các trường ĐH, CĐ hiện nay

1.2.2.2 Phương hướng đổi mới phương pháp dạy học đại học

1.2.2.3 Tổ chức dạy học đại học-Phương pháp dạy học đại học

1.2.2.4 Đặc điểm của phương pháp dạy học đại học

1.2.3 Cơ sở lý luận của dạy học tích cực

1.2.3.1 Các lí thuyết học tập

 Thuyết hành vi: Học tập là sự thay đổi hành vi

 Thuyết nhận thức: Học tập là quá trình xử lý thông tin

 Thuyết kiến tạo: Học tập là tự kiến tạo tri thức

1.2.3.2 Quan niệm về dạy và học theo cách tiếp cận thông tin

1.2.5 Ứng dụng của CNTT&TT trong dạy học hóa học

1.2.5.1 Ứng dụng CNTT&TT trong dạy học Hóa học ở các nước trên thế giới

1.2.5.2 Đổi mới PPDH Hóa học với sự trợ giúp CNTT&TT Phần mềm phục vụ cho dạy học hóa học

- Một số phần mềm quen thuộc để biên soạn bài giảng, thiết kế giáo án điện tử như: MS.Word, MS.Powerpoint, MS.Frontpage

- Một số phần mềm chuyên dụng để soạn thảo công thức Hóa học phức tạp như: ACD/chem sketch,

- Một số phần mềm dùng để thiết kế trang web hóa học: Frontpage,

- Một số phần mềm về thí nghiệm ảo và thí nghiệm mô phỏng hóa học: Multimedia Science School (MSS),

- Một số phần mềm vẽ minh họa các thí nghiệm: MS.Drawing, Paint, Corel Draw, ScienceTeacherHelper

- Phần mềm xử lý ảnh và thiết kế các minh họa động về các thí nghiệm, qui trình sản

xuất hoặc mô hình hóa những khái niệm trừu tượng: Adobe Photoshop; Macromedia Flash MX, 3D Studio Max, Ulead VideoStudio

- Xây dựng các phần mềm kiểm tra trắc nghiệm bằng: MS Access, Visual Basic,

1.2.5.3 Xây dựng giáo án điện tử

 Dạy học với phương tiện điện tử (e-learning)

 Giáo án điện tử và Bài giảng điện tử

 Học liệu điện tử

 Quy trình xây dựng giáo án điện tử

1.3 Cơ sở lí luận của phương pháp tự học

- Tự học là con đường tự khẳng định của mỗi người

- Tự học khắc phục nghịch lí: học vấn thì vô hạn mà tuổi học đường thì có hạn

- Tự học là con đường tạo ra tri thức bền vững cho mỗi người

1.3.5 Tự học trong môi trường CNTT-TT Tự học qua mạng

1.3.5.1 Khái niệm:

1.3.5.2 Lợi ích của tự học qua mạng

1.4 Cơ sở lí thuyết về E-book

1.4.1 Khái niệm về E-book

1.4.2 Ưu và nhược điểm của E-book

1.4.2.1 Ưu điểm của E-book

1.4.2.2 Nhược điểm của E-book

1.4.3 Các yêu cầu của việc thiết kế E-Book

1.4.3.1 Yêu cầu về nội dung

1.4.3.2 Yêu cầu về trình bày

1.4.3.3 Yêu cầu về bài tập

1.4.3.4 Yêu cầu về hướng dẫn sử dụng

1.4.4 Quy trình xây dựng E-book

1.5 Vấn đề sử dụng e-book trong việc dạy học Hóa học ở CĐSP

1.5.1 Thực trạng việc ứng dụng CNTT&TT trong dạy học Hóa học ở nước ta hiện nay

Nguyễn Thúy Hằng [21], qua điều tra 138 giáo viên Hóa học, thấy rằng hầu hết GV đều cho rằng ứng dụng CNTT&TT trong dạy học hoá học là cần thiết (90%) và việc ứng dụng CNTT góp phần làm cho giờ học sinh động hơn, SV tiếp thu bài nhanh hơn, nhờ thế chất lượng bài dạy được nâng cao hơn Cũng theo kết qủa của các phiếu điều tra đó thì trình độ tin học của GV nói chung còn hạn chế, số GV sử dụng máy tính và các thiết bị dạy học hiện đại trong giờ dạy của mình chỉ chiếm: 14,5% sử dụng thường xuyên; 63,77% hiếm khi sử dụng, còn 21,8% chưa sử dụng bao giờ

Kết qủa điều tra là cơ sở thực tiễn cho việc nghiên cứu đề tài và đồng thời cũng là cơ

sở cho yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học Hóa học trong giai đoạn hiện nay

1.5.2 Thực trạng ứng dụng CNTT&TT trong dạy học hóa học ở trường CĐSP

Trong dạy học nói chung và dạy học hóa học nói riêng ở CĐSP Hưng Yên, việc ứng dụng CNTT-TT là một nhu cầu cấp thiết Tuy nhiên việc ứng dụng CNTT-TT chưa đảm bảo nguyên tắc tích hợp với phương pháp dạy học bộ môn hóa học CNTT-TT là phương tiện hỗ trợ mạnh mẽ dạy học hiệu qủa Vẫn lạm dụng công nghệ và kỹ thuật, làm phiền người học bằng những màu sắc loè loẹt, hiệu ứng rắc rối Khi sử dụng mạng Internet chưa lưu ý SV tính mục đích, hiệu qủa, tránh sa đà mất nhiều thời gian lướt Web, chat, game online…

Chưa có GV nào xây dựng và sử dụng e-book trong giảng dạy Hóa học cũng như các

bộ môn khác

Tiểu kết chương 1 Trong chương 1 chúng tôi đã trình bày những nội dung sau :

 Khái quát lịch sử của vấn đề nghiên cứu, những xu hướng đổi mới PPDH ở Việt nam cũng như trên TG, đây là xu hướng chung của toàn thể nhân loại nhằm đáp ứng được yêu cầu về con người trong thời kì mới Đặc trưng và xu hướng phát triển của nền giáo dục Đại học-Cao đẳng hiện đại Các tiếp cận làm cơ sở cho sự đổi mới phương pháp dạy học Hóa học bao gồm: Thuyết hành vi, thuyết nhận thức, thuyết kiến tạo, dạy học phát huy tính tích cực chủ động của người học Đổi mới phương pháp dạy học Đại học: Thực trạng sử dụng PPDH của các trường ĐH, CĐ hiện nay, phương hướng đổi mới -

tổ chức dạy học đại học, phương pháp - đặc điểm của phương phápdạy học đại học

2 Tầm quan trọng và tính tất yếu của việc ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học Hóa học Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Hóa học ở nước ta hiện nay; Đổi mới phương pháp dạy học Hóa học với sự trợ giúp của công nghệ thông tin và truyền thông; Lịch sử vấn đề nghiên cứu ứng dụng CNTT&TT

trong dạy học Hóa học

3 Hệ thống hóa quy trình xây dựng và thiết kế giáo án điện tử, e-book: Ưu - nhược điểm và cách sử dụng hiệu quả Việc ứng dụng CNTT&TT trong dạy học nếu không hợp lý có thể làm phân tán chú ý, mất thời gian của người học, không nâng cao chất lượng dạy học

4 Vấn đề sử dụng e-book trong việc dạy học hóa học ở CĐSP: nắm bắt thực trạng ứng dụng bài giảng e-book của giảng viên và sử dụng e-book trong tự học, tự nghiên cứu của sinh viên Hóa sinh CĐSP Hưng yên

CHƯƠNG 2 XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG E-BOOK HÓA HỌC VÔ CƠ 2 (ĐẠI CƯƠNG KIM LOẠI VÀ CÁC NGUYÊN TỐ KIM LOẠI KIỀM) 2.1 Giới thiệu về chương trình SGT hóa học vô cơ 2

2.1.1 Cấu trúc chương trình

2.1.1.1 Quan điểm xây dựng chương trình hóa học vô cơ 2

 Đảm bảo thực hiện mục tiêu môn Hoá học trường chuyên nghiệp

 Đảm bảo tính nâng cao, tính khoa học, tính thực tiễn, tính hiện đại, tính khả thi

 Đảm bảo tính đặc thù của môn Hoá học:

 Đảm bảo tính định hướng đổi mới PPDH hoá học theo hướng tích cực hoá :

 Đảm bảo việc thực hiện đổi mới đánh giá kết quả học tập của SV :

 Đảm bảo được tính kế thừa những thành tựu dạy học Hoá học trong nước và thế giới

 Đảm bảo tính phân hoá của chương trình hoá học

2.1.1.2 Cấu trúc của chương trình Hóa học vô cơ 2

 Hệ thống kiến thức đại cương kim loại

- Các phương pháp điều chế

- Cấu trúc tinh thể phổ biến của kim loại

- Cấu trúc tinh thể ion

- Cấu trúc tinh thể hợp kim

- Các nguyên tố họ Actini và họ Lantan

2.1.2 Chuẩn kiến thức và kĩ năng SGT hóa học vô cơ 2

2.1.2.1 Về kiến thức

2.1.2.2 Về kĩ năng

2.1.2.3 Về thái độ

2.2 Mục tiêu bài học và một số chú ý về PPDH

2.2.1 Chương 1: Đại cương kim loại

2.2.1.1 Mục tiêu của chương

 Về kiến thức

 Về kĩ năng

 Về thái độ

2.2.1.2 Một số điểm cần lưu ý khi dạy học phần đại cương kim loại

 Cấu tạo kim loại

 Tính chất hóa học chung của kim loại

 Nghiên cứu các nhóm nguyên tố kim loại

2.2.2 Chương 2: Các nguyên tố kim loại kiềm

2.2.2.1 Mục tiêu của chương

 Về kiến thức

2.2.2.2 Một số điểm cần lưu ý khi dạy học chương các nguyên tố kim loại kiềm

 Nội dung

 Phương pháp dạy học

2.3 Mục đích của việc thiết kế E-book

E-book được thiết kế với mục đích cung cấp một công cụ hỗ trợ đắc lực cho hoạt động tự học môn Hoá học của SV ở các trường ĐH-CĐ

2.4 Lựa chọn phần mềm thiết kế e-book

Chúng tôi đi đến việc lựa chọn phầm mềm eXe làm công cụ để thiết kế bởi đây là phần mềm miễn phí, có mã nguồn mở, có thể đóng gói theo tiêu chuẩn SCORM 1.2 sử dụng cho các LMS hoặc LCMS hoặc xuất thành Web site dạng online hoặc offline đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu của một phần mềm xây dựng giáo trình điện tử

2.4.1 Giới thiệu về eXe

Elearning XHTML editor (eXe) là một công cụ xây dựng nội dung đào tạo được thiết kế chạy trên môi trường web để giúp đỡ các giáo viên và các học viên trong việc thiết kế, phát triến và xuất bản các tài liệu dạy và học trên web mà không cần phải

thành thạo về HTML, XML hay các ứng dụng xuất bản web rắc rối khác

2.4.2 Làm việc với eXe

2.4.2.1 Khởi động eXe

2.4.2.2 Giao diện của eXe