Chiến tranh nhân dân nét đặc sắc của nghệ thuật quân sự việt nam trong cuộc chiến chống mỹ cứu nước 1954 1975

Trải qua những cuộc khởi nghĩa vũ trang để giành lại độc lập tự do cho đất n-ớc, các cuộc chiến tranh chống lại các thế lực xâm l-ợc để bảo vệ Tổ quốc, dân tộc ta đã hình thành và ngày c

Lê anh thơ

Chiến tranh nhân dân - nét đặc sắc của nghệ thuật quân sự việt nam trong cuộc kháng chiến chống mỹ cứu n-ớc

1954 - 1975

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Vinh - 5/2008

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Chiến tranh nhân dân - nét đặc sắc của nghệ thuật quân sự việt nam trong cuộc kháng chiến chống mỹ cứu n-ớc

tá, Phó Giám đốc Trung tâm GDQP, Tr-ởng Khoa GDQP; Trung tá Trần

dẫn tận tình và góp ý chu đáo của các thầy đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Xin trân trọng cảm ơn sự động viên, giúp đỡ tận tình của các thầy, cô giáo trong khoa, gia đình, anh em, bạn bè cùng với sự cố gắng nỗ lực của bản thân đã giúp tôi hoàn thành luận văn này

Trong quá trình làm luận văn chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong quý thầy cô cùng bạn đọc đóng góp ý kiến bổ sung để cho luận văn ngày càng đ-ợc hoàn thiện và đạt kết quả tốt hơn Rất mong nhận đ-ợc sự quan tâm, góp ý của thầy, cô và các bạn

Vinh, ngày 10 tháng 5 năm 2008

Ng-ời thực hiện

Lê Anh Thơ

Trang

Phần 1: Nghệ thuật đánh giặc giữ n-ớc của tổ tiên 9

I Những yếu tố tác động đến việc hình thành nghệ thuật đánh

2.3 Nghệ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống

mạnh

2.4 Nghệ thuật kết hợp đấu tranh giữa các mặt trận quân sự,

32

2.2 Nghệ thuật chiến dịch 47

III Chiến tranh nhân dân - nét đặc sắc của nghệ thuật quân

sự Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu n-ớc 55

3.2 Đặc điểm, đối t-ợng chiến tranh nhân dân 55

3.3 Khái quát cuộc chiến tranh xâm l-ợc của đế quốc Mỹ 58 3.4 Quan điểm của Đảng về chiến tranh nhân dân 65 3.5 Tổ chức tiến hành chiến tranh nhân dân 68 3.5.1 Tổ chức thế trận chiến tranh nhân dân 68 3.5.2 Tổ chức lực l-ợng chiến tranh nhân dân 77

điểm của Đảng cộng sản Việt Nam cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài thể hiện ở các nội dung sau:

Thứ nhất, Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng ta đã từng nói “ Dân ta có một

lòng nồng nàn yêu n-ớc Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ x-a đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó l-ớt qua mọi nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán n-ớc và c-ớp n-ớc”

Việt Nam chúng ta có lịch sử truyền thống đấu tranh dựng n-ớc và giữ n-ớc vô cùng oanh liệt Các cuộc chiến tranh chống kẻ thù xâm l-ợc do nhân dân ta tiến hành đều là chiến tranh nhân dân chính nghĩa, thu hút đ-ợc đông đảo quần chúng tham gia ủng hộ Trong các cuộc chiến tranh ấy, nhiều trận đánh hay đã mãi mãi ghi vào sử sách, vào tâm trí mỗi ng-ời dân Việt Nam Ngày nay, nhìn lại lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc, chúng ta càng tự hào về truyền thống hào hùng ấy Nghệ thuật chiến tranh nhân dân đã đ-ợc hình thành rất sớm trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta Theo đại t-ớng Võ Nguyên Giáp, chiến tranh nhân dân có từ thời 2 bà Tr-ng vào những năm 40 (cách đây 1965 năm), các cuộc khởi nghĩa Lý Bí (542 - 544), khởi nghĩa Mai Thúc Loan (722), khởi nghĩa Phùng H-ng (767 - 791) các cuộc chiến tranh trong các đời Trần, Lê đều là các cuộc chiến tranh nhân dân và đã dành đ-ợc những thắng lợi hết sức vẻ vang Bên cạnh chiến thắng, lịch sử những cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc Việt Nam có ghi lại 3 lần thất bại: Thất bại của An D-ơng V-ơng tr-ớc Triệu Đà; thất bại của Hồ Quý Ly tr-ớc nhà Minh, và thất bại của Triều Nguyễn tr-ớc thực dân Pháp Dù không có chung bối cảnh lịch sử,

nh-ng cả 3 thất bại trên đều có chung một nguyên do Nguyên do ấy xuất phát

từ tầng lớp lãnh đạo của cuộc kháng chiến: “ Để mất lòng dân” chiến tranh

nhân dân Việt Nam đã trải qua những b-ớc phát triển trong lịch sử đấu tranh vũ trang của dân tộc từ thấp đến cao và đạt đến đỉnh cao trong thời đại Hồ Chí Minh d-ới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam Cuộc chiến nào cũng phải

có yếu tố nhân dân, phải huy động đ-ợc một lực l-ợng quần chúng tham gia Quá trình chống kẻ thù xâm l-ợc, giữ n-ớc hoặc giải phóng dân tộc hoặc bảo vệ

Tổ quốc mỗi thời đại lịch sử có khác nhau, song rốt cuộc thì dù dài, dù ngắn nhân dân ta đều đánh bại mọi kẻ thù xâm l-ợc, giải phóng đ-ợc dân tộc Vận n-ớc có lúc thịnh lúc suy, song mỗi khi có kẻ thù xâm l-ợc, nhân dân ta lại đoàn kết đứng lên chiến đấu chống bọn xâm lăng, bảo tồn nòi giống, văn hóa dân tộc

Việt Nam

Thứ hai,Việt Nam chúng ta trong suốt chiều dài lịch sử phải liên tục

chống kẻ thù xâm l-ợc, dân tộc ta luôn ở trong tình thế chiến đấu không cân sức, nhất là ở thời kỳ đầu của cuộc khởi nghĩa hoặc chiến tranh So với lực l-ợng

đối kháng chúng ta còn thua kém trên nhiều ph-ơng diện so sánh, ngoại trừ tinh thần yêu n-ớc và ý chí độc lập tự do của nhân dân Do đó đòi hỏi nhân dân ta, dân tộc ta muốn đánh thắng kẻ thù chỉ có một con đ-ờng duy nhất là phát động chiến tranh nhân dân, huy động đông đảo lực l-ợng nhân dân tham gia vào cuộc chiến đấu, tạo nên sức mạnh dân tộc to lớn đánh thắng kẻ thù, tạo nên sức mạnh chiến tranh toàn dân, toàn diện không một thế lực quân sự tàn bạo nào có thể đè bẹp nổi

Trải qua những cuộc khởi nghĩa vũ trang để giành lại độc lập tự do cho

đất n-ớc, các cuộc chiến tranh chống lại các thế lực xâm l-ợc để bảo vệ Tổ quốc, dân tộc ta đã hình thành và ngày càng phát triển một nền nghệ thuật quân

sự trong chiến tranh nhân dân Việt Nam rất độc đáo, đặc sắc và -u việt Chính

sự độc đáo đó của nghệ thuật quân sự việt Nam đã góp phần làm nên những chiến công hiển hách vang dội lịch sử của dân tộc, làm cho quân thù luôn bị

động, bất ngờ chuyển mạnh thành yếu và cuối cùng đi đến thất bại nặng nề Trong các cuộc chiến tranh ấy, lịch sử dân tộc việt Nam lại một lần nữa ca khúc

ca khải hoàn khi đánh thắng đế quốc Mỹ xâm l-ợc, một đế quốc hùng mạnh nhất trên thế giới Điều đó đã chứng minh cho cả thế giới thấy rằng dân tộc việt Nam, nhân dân việt Nam tuy nhỏ bé nh-ng không dễ gì đánh bại, Việt Nam có chiến tranh nhân dân, có truyền thống đánh giặc giữ n-ớc lâu đời, có tinh thần

đoàn kết, thống nhất trong dân tộc đã phát triển lên thành nghệ thuật quân sự Việt Nam -u việt và hiện đại không một thế lực nào có thể đánh thắng nổi, nét

độc đáo đặc sắc ấy thể hiện một cách đầy đủ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu n-ớc của nhân dân ta

Lý luận và thực tiễn chiến tranh nhân dân Việt Nam thực sự là một cống hiến quan trọng đối với phong trào đấu tranh vũ trang giải phóng của nhân dân

và các dân tộc bị áp bức trên thế giới Chính vì vậy mà tôi lựa chọn đề tài này để

tìm hiểu một cách sâu sắc về nét độc đáo đặc sắc của nghệ thuật “ Chiến tranh

nhân dân” Việt Nam, đồng thời bổ sung vào nguồn kiến thức giúp tôi phong phú

về nội dung khi giảng dạy môn học GDQP

II Mục đích nghiên cứu

- Tìm hiểu về quá trình hình thành và phát triển của nghệ thuật quân sự

“ Chiến tranh nhân dân” Việt Nam

- Tìm hiểu về những nét độc đáo, đặc sắc của nghệ thuật “ Chiến tranh

nhân dân” trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu n-ớc (1954 - 1975)

- Nghiên cứu để có thể làm tài liệu tham khảo và làm cơ sở để giảng dạy

môn “ Giáo Dục Quốc Phòng” sau này

III Nhiệm vụ nghiên cứu

Để làm sáng tỏ mục đích nghiên cứu, đề tài cần tập trung giải quyết các nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất: Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của nghệ thuật chiến tranh nhân dân

Thứ hai: Tìm hiểu nghiên cứu các yếu tố tác động và nội dung nghệ thuật

đánh giặc giữ n-ớc của tổ tiên

Thứ ba: Nghiên cứu về nét độc đáo, đặc sắc của nghệ thuật “ Chiến tranh

nhân dân” Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu n-ớc (1954 - 1975)

IV Ph-ơng pháp nghiên cứu

- Sử dụng ph-ơng pháp lý luận thông qua việc nghiên cứu thu thập tài liệu, các kênh thông tin quân đội

- Sử dụng ph-ơng pháp hệ thống để thể hiện đầy đủ quá trình hình thành

và phát triển của nghệ thuật quân sự Việt Nam

V Giả thuyết khoa học

Sau khi nghiên cứu thành công, đề tài này sẽ giúp cho chúng ta hiểu đ-ợc nét độc đáo sâu sắc của nghệ thuật quân sự chiến tranh nhân dân Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử đồng thời giúp chúng ta hiểu thêm về nghệ thuật quân sự Việt Nam trong quá trình dựng n-ớc và giữ n-ớc, đặc biệt là trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu n-ớc (1954 - 1975) Đây sẽ là nguồn tài liệu trợ giúp

chúng ta khi giảng dạy môn Giáo Dục Quốc Phòng chuyên ngành: Đ-ờng lối

quân sự

vi cấu trúc luận văn Phần 1: Nghệ thuật đánh giặc giữ n-ớc của tổ tiên

I Những yếu tố tác động đến việc hình thành nghệ thuật đánh giặc giữ n-ớc của tổ tiên

1.1 Địa lý 1.2 Kinh tế 1.3 Chính trị 1.4 Văn hóa - xã hội

II Nội dung của nghệ thuật đánh giặc giữ n-ớc của tổ tiên

2.1 T- t-ởng kế sách đánh giặc 2.2 Toàn dân là binh, cả n-ớc đánh giặc 2.3 Nghệ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh 2.4 Nghệ thuật kết hợp đấu tranh giữa các mặt trận quân sự, chính trị, ngoại giao, binh vận

Phần 2: Nghệ thuật chiến tranh nhân dân trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu n-ớc (1954 - 1975)

1 Cơ sở hình thành nghệ thuật “ Chiến tranh nhân dân”

2 Nội dung cơ bản của nghệ thuật chiến tranh nhân dân

3 Chiến tranh nhân dân - nét đặc sắc của nghệ thuật quân sự Việt Nam

trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu n-ớc (1954 - 1975)

3.1 Khái niệm chiến tranh nhân dân 3.2 Đặc điểm, đối t-ợng chiến tranh 3.2.1 Đặc điểm chiến tranh nhân dân 3.2.2 Đối t-ợng chiến tranh nhân dân 3.3 Khái quát cuộc chiến tranh xâm l-ợc của Đế quốc Mỹ 3.4 Quan điểm của Đảng về chiến tranh nhân dân

3.5 Tổ chức tiến hành chiến tranh nhân dân 3.4.1 Thế trận chiến tranh nhân dân

3.4.2 Tổ chức lực l-ợng chiến tranh nhân dân

Kết luận Tài liệu tham khảo

Nội dung

Phần I: nghệ thuật đánh giặc giữ n-ớc của tổ tiên

Trong 12 thế kỉ đánh giặc giữ n-ớc, dân tộc ta đã tiến hành hàng trăm cuộc khởi nghĩa, hàng chục cuộc chiến tranh để bảo vệ Tổ quốc và giải phóng dân tộc Qúa trình đánh giặc đó tổ tiên ta đã xây dựng nên truyền thống và nghệ thuật đánh rất độc đáo và sáng tạo, đó là: Tinh thần đoàn kết, yêu n-ớc, ý chí tự lực tự c-ờng và tinh thần quyết đánh và quyết thắng, với t- t-ởng tích cực chủ

động tiến công, toàn dân là binh cả n-ớc đánh giặc, đánh giặc m-u trí sáng tạo, dùng nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều lấy yếu chống mạnh

I Những yếu tố tác động đến việc hình thành nghệ thuật đánh giặc giữ n-ớc của tổ tiên

1.1 Địa lý

N-ớc ta nằm ở cực đông bán đảo Đông D-ơng, phía Đông Nam lục địa Châu á (toạ độ địa lý: 16’ 00N, 18 00E), chiếm diện tích khoảng 331 688km2 Phía Đông và Nam tiếp giáp Thái Bình D-ơng trong vùng nhiệt đới gió mùa, biên giới giáp với vịnh Thái Lan ở phía Nam, Bắc Bộ và Biển Đông ở phía Tây, Trung Quốc ở phía Bắc, Lào và Căm pu Chia ở phía Tây Đất n-ớc ta có hình chữ S, với khảng cách từ Bắc đến Nam khảng 1650 km, vị trí hẹp nhất chiều

Đông sang Tây là 50 km Với đ-ờng bờ biển dài 3260 km không kể các đảo, Việt Nam tuyên bố có 12 hải lý ranh giới lãnh thổ N-ớc ta có địa hình đa dạng bao gồm rừng núi Cao Nguyên, Trung Du chiếm 3/4 lãnh thổ, nhiều sông ngòi kênh rạch N-ớc ta có 2 con sông lớn nhất là Sông Hồng và Sông MêKông bắt nguồn từ Tây Bắc lục địa Châu á chảy ra Biển Đông tạo ra hệ thống giao thông,

thuỷ chiến l-ợc rộng khắp Từ xa x-a n-ớc ta đã có đ-ờng “ Thiên di” của

nhiều tộc ng-ời tạo nên 2 trục đ-ờng chính nối dài từ Bắc vào Nam

Do Việt Nam là n-ớc giàu tài nguyên, có điều kiện để phát triển nền sản xuất nông nghiệp nh-ng lại nằm ở vành đai thiên tai, lụt lội, khí hậu không điều hoà Mặt khác n-ớc ta nằm ở một vị trí chiến l-ợc hết sức quan trọng, cửa ngõ

đi vào lục địa Châu á, đi ra Thái Bình D-ơng, điểm cắt nhau của đ-ờng thiên di Bắc Nam và Đông Tây Vì thế n-ớc ta luôn bị các thiên tai địch hoạ, kẻ thù dòm ngó tiến công xâm l-ợc Điều này đòi hỏi dân tộc ta phải biết đoàn kết, cảnh giác, sát cánh bên nhau, cùng nhau tạo nên sức mạnh tổng hợp chống lại sự tàn phá của thiên nhiên, đánh bại mọi kẻ thù để tồn tại, xây dựng và phát triển đất

n-ớc Trong đánh giặc, tổ tiên ta đã biết vận dụng yếu tố “ thiên thời, địa lợi”

sáng tạo ra nhiều cách đánh phù hợp hiệu quả nh-: Lợi dụng núi rừng, đèo dốc, sông biển, đồng ruộng ao hồ, đầm lầy để tiêu diệt kẻ địch, bảo vệ mình Đúng

nh- Nguyễn Trãi đã viết “ Quan hà bách nhị do thiên thiết” (quan hà hiểm yếu

hai ng-ời chống lại đ-ợc trăm ng-ời)

1.2 Kinh tế

Nền kinh tế n-ớc ta tr-ớc đây chủ yếu lấy sản xuất nông nghiệp, thủ công nghiệp là chính theo mô hình tự cung tự cấp, trình độ canh tác thấp, quy mô nhỏ, có tính chất phân tán Theo một số nhà nghiên cứu thì n-ớc ta nằm trong vùng các n-ớc thuộc nền văn minh nông nghiệp Trình độ phát triển kinh tế thấp

ảnh h-ởng trực tiếp đến nghệ thuật đánh giặc của dân tộc Vì vậy ngay từ thời

kỳ đầu dựng n-ớc, dân tộc ta đã biết kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng đất n-ớc đi

đôi với chăm lo củng cố quốc phòng, sẵn sàng đánh giặc giữ n-ớc theo tinh thần

tự lực tự c-ờng, quán triệt t- t-ởng “ Quốc phú binh c-ờng” Trong xây dựng

đất n-ớc tổ tiên ta đã đề ra những chính sách nhằm phát triển kinh tế, củng cố

quốc phòng nh- “ ngụ binh - nông” của nhà Lý, “ Khoan th- sức dân để làm kế

sâu rễ bền gốc” của nhà Trần, “ Ra sức làm đ-ờng, đắp đê, đào kênh rạch cải tạo đồng ruộng, đẩy mạnh chăn nuôi sản xuất ra các loại công cụ lao động,

đóng thuyền bè để phát triển sản xuất, cơ động quân đội” Trong đánh giặc nhân dân ta đã biết cất giấu l-ơng thực để ổn định đời sống, nuôi quân, sử dụng các công cụ lao động sản xuất ra các loại vũ khí trang bị nh- mũi tên đồng, cung nỏ, vót chông để đánh giặc bảo vệ Tổ quốc

đoàn kết, thống nhất dân tộc, sự cố kết cộng đồng bền vững Trong quá trình xây dựng đất n-ớc, chúng ta đã tổ chức ra nhà n-ớc xác định chủ quyền lãnh thổ, tổ chức ra quân đội, đề ra luật pháp để quản lý, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Các nhà n-ớc phong kiến Việt Nam đều có t- t-ởng trọng dân, đ-a ra nhiều chính sách hợp với lòng dân, xác định vai trò, vị trí của quần chúng nhân dân, mối

quan hệ giữa dân với n-ớc, n-ớc với dân đ-ợc ví nh- “ không thể phân biệt đ-ợc

đâu là cá đâu là n-ớc” nên đã động viên và phát huy đ-ợc sức mạnh toàn dân trong công cuộc xây dựng đất n-ớc, động viên cả n-ớc đánh giặc gìn giữ non sông Trong đánh giặc, quân và dân ta đã chiến đấu dũng cảm, kiên c-ờng, bất khuất, tinh thần quyết tâm cao, với ý chí quật c-ờng sắt đá và nghị lực phi th-ờng, luôn sáng tạo ra nhiều cách đánh hay, đánh giặc mềm dẻo khôn khéo, m-u trí sáng tạo Dân tộc ta đã chiến đấu và đánh bại nhiều kẻ thù, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, giữ vững độc lập cho dân tộc

1.4 Văn hoá - xã hội

Dân tộc ta có một nền văn hoá bản địa xuất hiện sớm, từ thời tiền sử với kết cấu bền vững có nhà, có làng, có bản, có nhiều dân tộc cùng chung sống, mỗi dân tộc, làng xã lại có một truyền thống phong tục tập quán riêng Nh-ng trong quá trình lao động, đấu tranh để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thì các dân tộc đã vun đắp nên những truyền thống văn hóa chung nh-: Tinh thần yêu n-ớc,

đoàn kết, gắn bó, yêu th-ơng đùm bọc che chở lẫn nhau, ý thức lao động cần cù sáng tạo, ý chí tự lực tự c-ờng, đấu tranh dũng cảm, kiên c-ờng, bất khuất Đây

là nguồn gốc sức mạnh của dân tộc để chống lại thiên nhiên, đánh bại mọi thế lực, mọi kẻ thù xâm l-ợc Truyền thống ấy đ-ợc thể hiện rõ nét và sâu sắc qua

các truyền thuyết “ Lạc Long Quân và Âu Cơ” , “ Sơn Tinh - Thuỷ Tinh” ,

“ Thánh Gióng” Trong quá trình xây dựng đất n-ớc, dân tộc ta luôn coi trọng

phát triển nền văn hoá, giáo dục kiến thức hội hoạ, âm nhạc mang bản sắc truyền thống dân tộc, đồng thời không ngừng tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa của nền văn hoá thế gới làm cho nền văn hóa n-ớc ta ngày càng phong phú,

đa dạng và tràn đầy sức sống

Tóm lại, Các yếu tố địa lý kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội có ảnh h-ởng

rất lớn đến nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên ta Tất cả nững yếu tố đó đã không ngừng đ-ợc tìm tòi và phát triển, tạo nên sức mạnh to lớn cho dân tộc ta trong quá trình xây dựng đất n-ớc, bảo vệ Tổ quốc, đấu tranh bảo vệ giống nòi, giữ vững nền độc lập dân tộc, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc

2 Nội dung nghệ thuật đánh giặc giữ n-ớc của tổ tiên

Từ thế kỉ X, các nhà n-ớc phong kiến Việt Nam đã dành đ-ợc độc lập tự chủ, đây cũng là thời kỳ phát triển rực rỡ nhất của nghệ thuật đánh giặc Việt Nam d-ới chế độ phong kiến Nghệ thuật đánh giặc trong thời kỳ này là sự kế thừa và phát triển nghệ thuật đánh giặc của nhân dân Âu Lạc tr-ớc đây, cũng

nh- của các vị anh hùng dân tộc nh- Ngô Quyền, Lê Hoàn, Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Huệ

Nội dung nghệ thuật đánh giặc giữ n-ớc của tổ tiên ta đ-ợc thể hiện ở những mặt sau đây

2.1 T- t-ởng, kế sách đánh giặc

Với t- t-ởng tích cực chủ động tiến công và kế sách đánh giặc mềm dẻo, khéo léo của dân tộc ta đã đ-ợc các triều đại Lí, Trần, Hậu Lê và Quang Trung vận dụng một cách linh hoạt, sánh tạo, đ-a quân và dân ta đánh bại nhiều kẻ thù xâm l-ợc, giữ vững nền độc lập dân tộc, bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của

Tổ quốc và đ-ợc thể hiện qua các nội dung sau:

Thứ nhất, T- t-ởng tích cực, chủ động tiến công

Lịch sử chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc cho

thấy: “ T- t-ởng chiến l-ợc tiến công là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình đánh

thắng các đạo quân xâm l-ợc đất n-ớc ta”

Quan điểm quân sự của dân tộc Việt Nam cho rằng: chỉ có tiến công và tiến công một cách kiên quyết mới có thể đánh bại đ-ợc kẻ thù để giải phóng

đất n-ớc và bảo vệ Tổ quốc Và trên thực tế, các cuộc chiến tranh chống xâm l-ợc đã giành đ-ợc thắng lợi, dân tộc Việt Nam đều rất coi trọng nghệ thuật tiến công và thực hiện tiến công rất tài giỏi

Cách tiến công của chúng ta là tích cực chuẩn bị, tiến công liên tục, tiến

công từ nhỏ đến lớn, từ cục bộ đến toàn bộ Đạt đ-ợc mục tiêu tiến công là tiêu diệt nhiều sinh lực địch, làm thay đổi so sánh lực l-ợng ta và địch trên chiến

tr-ờng, thay đổi cục diện chiến tranh và ta dành thắng lợi T- t-ởng tích cực chủ

động tiến công là chủ động giành quyền đánh giặc trên các mặt trận của dân tộc,

kiên quyết tiến công bằng sức mạnh tổng hợp toàn dân, không thụ động phòng ngự đó là yếu tố quyết định thắng lợi trong chiến tranh và là nét đặc sắc trong nghệ thuật đánh giặc giữ n-ớc của dân tộc ta Với thế cơ động tiến công từ mọi phía, hãm địch vào thế bị động lúng túng, nắm đ-ợc thời cơ chuyển sang phản

công, tiến công và giành thắng lợi Từ thời nhà Trần vào thế kỉ thứ XIII, tr-ớc thế mạnh của quân Nguyên - Mông, t- t-ởng tích cực chủ động tiến công đ-ợc thể hiện bằng việc không chấp nhận yêu sách của Chúa Nguyên, mà động viên nhân dân cả n-ớc chuẩn bị vũ khí kháng chiến, xây dựng quyết tâm đánh giặc

cao cho quân dân cả n-ớc Với ý chí “ sát thát” thề giết giặc Nguyên - Mông

Khi quân Nguyên Mông vào xâm l-ợc n-ớc ta, nhà Trần đã phát huy sức mạnh toàn dân, thế trận làng n-ớc, chặn giặc phía tr-ớc, đánh giặc phía sau, triệt phá

đ-ờng tiếp tế l-ơng thực, cô lập địch, tập trung lực l-ợng, kết hợp chặt chẽ giữa tiến công và rút lui, phản công chiến l-ợc và kết quả cả 3 lần đều đánh bại cuộc tiến công xâm l-ợc của giặc Nguyên Mông

Đầu thế kỉ XV tr-ớc sự xâm lăng của giặc Minh, Lê Lợi và Nguyễn Trãi

đã đứng lên lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn Với lòng yêu n-ớc th-ơng dân,

ý chí căm thù giặc của nghĩa quân Lam Sơn “ Không đội trời chung với giặc, thề

không cùng sống chung với chúng” đã chuyển thành quyết tâm đánh giặc rất

kiên c-ờng của quân sĩ dù phải “ Nằm gai nếm mật vẫn bền gan chiến đấu” Thời kỳ đầu khởi nghĩa, nghĩa quân gặp muôn vàn khó khăn “ Sớm tối không

đ-ợc hai bữa áo mặc, đông hè chỉ đ-ợc có một manh, quân lính chỉ độ vài nghìn, khí giới thì thật tay không” Nhiều lần bị kẻ địch vây hãm, Lê Lợi đã tổ chức cuộc tiến công phá thế bao vây phong tỏa của kẻ thù Đến năm 938 chỉ bằng một trận Ngô Quyền đã đánh tan đội thuỷ quân xâm l-ợc của L-u Hoằng Thao trên sông Bạch Đằng, kết thúc thời kỳ mất n-ớc kéo dài hàng ngàn năm

Thời nhà Lý, do có nhiều chính sách, cải cách tiến bộ để xây dựng đất

n-ớc, củng cố quốc phòng nh-: “ khuyến nông” , “ ngụ binh - nông” (gửi quân

ở dân) đã tạo nên sức mạnh, giành quyền chủ động đánh bại mọi âm m-u thủ

đoạn mua chuộc lôi kéo, đe doạ, xâm lấn biên giới của kẻ thù Tr-ớc nguy cơ bị

quân Tống xâm l-ợc, t- t-ởng chỉ đạo tác chiến của nhà Lý là: “ Giành quyền

chủ động đánh tr-ớc để phá thế mạnh của giặc ” Lý Th-ờng Kiệt nói “ Ngồi

yên chờ giặc không bằng đem quân ra chặn tr-ớc mũi nhọn của chúng”, bằng

hành động thiết thực của mình, đích thân vua Lý Thái Tông cầm quân xuống ph-ơng Nam đánh giặc Chăm Pa, đã phá đ-ợc thế liên kết gọng kìm của kẻ thù

từ hai đầu đất n-ớc, tạo điều kiện tập trung lực l-ợng đánh giặc ph-ơng Bắc Cuối năm 1075 đầu năm 1076 Lý Th-ờng Kiệt đã mở cuộc tiến công chủ động

đánh sang thành Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu phá thế chuẩn bị tiến công xâm l-ợc của quân Tống Sau đó chủ động lui về xây dựng phòng tuyến Sông

Cầu (sông Nh- Nguyệt) thành thế “ hoành trận” để đánh giặc T- t-ởng chỉ đạo

đánh giặc của quân và dân nhà Lý là kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngự và phản công, xây dựng lực l-ợng phát triển mở rộng thế trận, chủ động tiến công địch, quy mô ngày càng lớn cả bằng quân sự, chính trị, binh vận kết hợp đánh tiêu diệt địch

Khởi nghĩa Tây Sơn thế kỉ XVIII do ba anh em nhà Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lãnh đạo đã đ-ợc nhân dân đồng lòng ủng hộ

“ Anh đi theo chúa Tây Sơn

Em về cày cuốc mà nuôi mẹ hiền” (ca dao) Lực l-ợng nghĩa quân ngày càng phát triển mạnh, vốn t- t-ởng tích cực chủ động tiến công nghĩa quân đã giải phóng một vùng rộng lớn từ Quảng Nam

đến Bình Thuận, đánh tan Chúa Nguyễn ở đằng trong, Chúa Trịnh ở đằng ngoài

Nghe tin bọn Nguyễn ánh, Lê Chiêu Thống “ Cọng rắn cắn gà nhà” , “ r-ớc

voi về giày mộ tổ” mở đ-ờng cho gần 3 vạn quân Xiêm và gần 30 vạn quân

Mãn Thanh sang xâm l-ợc n-ớc ta, Nguyễn Huệ đã tổ chức cuộc hành binh thần tốc, tập trung lực l-ợng mạnh, đánh bất ngờ, với sự hiệp đồng giữa quân thuỷ,

kỵ binh, pháo binh và voi chiến đã đánh tan quân Xiêm ở Rạch Gầm - Xoài Mút tiêu diệt quân Mãn Thanh ở Ngọc Hồi - Đống Đa, giữ vững nền độc lập dân tộc, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc

Những lần đánh thắng quân xâm l-ợc đó là những lần biểu hiện cho nghệ thuật tiến công rất tài giỏi của cha ông ta, là nét đặc sắc về t- t-ởng, chủ động

và kiên quyết tiến công, nghệ thuật tiến công còn gắn liền với tinh thần tích cực

chủ động tiến công của một dân tộc nhỏ đánh thắng những kẻ thù xâm l-ợc lớn hơn mình rất nhiều lần ở phạm trù chiến l-ợc, nghệ thuật quân sự Việt Nam không có phòng ngự mà chỉ có tiến công, coi tiến công là t- t-ởng chỉ đạo, cũng

có nghĩa coi phòng ngự là tạm thời, là sách l-ợc, là biện pháp cần thiết để tạo thế, tạo thời có lợi cho phản công Nh-ng không vì thế mà dân tộc ta coi nhẹ phòng ngự vì thành luỹ và tổ chức phòng ngự cũng là biện pháp, ph-ơng tiện tạo

ra thế trận và thời cơ giống nh- các yếu tố khác để phát huy sức mạnh của mình,

đạt tới mục đích tiến công và phản công Trong lịch sử dân tộc, ông cha ta cũng

có lần phòng ngự chiến l-ợc, nh- Lý Th-ờng Kiệt tổ chức phòng ngự ở Sông Cầu, chặn đứng đạo quân xâm l-ợc nhà Tống do Quách Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy Bằng cách đó đã chặn đứng các cuộc tiến công quyết liệt của địch để tạo thời cơ, sau đó chuyển sang phản công và tiến công đánh bại quân giặc

Trong nghệ thuật quân sự dân tộc Việt Nam, phòng ngự luôn gắn liền với tiến công và phản công Vừa chặn địch ở chính diện, vừa đánh vào bên s-ờn phía sau, kết hợp phản công và tiến công ngay khi đang còn phòng ngự, tìm cách bộc lộ sơ hở để ta chuyển sang tiến công hoặc phản công, đó là cách phòng ngự thế công

Thứ hai, kế sách đánh giặc

Chiến tranh là một quá trình đấu tranh vũ trang rất quyết liệt giữa hai bên tham chiến để dành -u thế mà thắng Sự đọ sức quyết liệt ấy đòi hỏi phải có lực l-ợng, song nó còn gắn liền với sự đấu tranh rất gay go quyết liệt về trí tuệ của các bên tham chiến, bên nào thông minh hơn sẽ thắng Càng đọ sức quyết liệt và

gay go thì càng biểu hiện quy luật chung của chiến tranh “ Mạnh đ-ợc yếu

thua” , mạnh yếu tuỳ thuộc vào số l-ợng, chất l-ợng mọi ng-ời tham chiến,

tranh bị vật chất kỹ thuật và nguồn lực bảo đảm các mặt cho cuộc chiến tranh

đó, và còn phụ thuộc rất lớn vào tài nghệ chỉ đạo, chỉ huy của ng-ời cầm quyền cùng năng lực sáng tạo trong vận dụng nghệ thuật của ng-ời tham chiến trên

chiến tr-ờng Vì vậy ai có sức mạnh hơn, thông minh hơn và sáng tạo hơn thì ng-ới đó sẽ chiến thắng

Do đó kế sách đánh giặc ở đây là m-u kế, là sách l-ợc đánh giặc của dân tộc Kế sách phải mềm dẻo, khéo léo kết hợp chặt chẽ giữa tiến công và phòng ngự, quân sự với binh vận, ngoại giao tạo ra thế mạnh của ta phá thế mạnh của

địch, trong đó tiến công quân sự luôn giữ vai trò quyết định Kế sách đó đ-ợc vận dụng linh hoạt sáng tạo cho từng cuộc chiến tranh Vì vậy m-u kế và kế sách giữ vai trò hết sức quan trọng trong nghệ thuật đánh giặc

M-u kế trong chiến tranh tạo ra thế trận và thời cơ có lợi mà đánh thắng

địch, đó là yếu tố thế và thời trong chiến tranh do m-u kế tạo nên Trong lịch sử

đấu tranh của dân tộc, nhân dân ta luôn phải đ-ơng đầu với những kẻ thù lớn mạnh hơn mình rất nhiều lần, chúng vừa đông lại có tiềm lực kinh tế, quân sự to lớn hơn Nhân dân ta đánh giặc trong điều kiện nhỏ đánh lớn, ít địch nhiều, yếu chống mạnh và th-ờng bị quân thù bao vây về mọi phía

Từ đó mà nghệ thuật đánh giặc của cha ông ta kể từ x-a đến nay đều vì

thế mà nghĩ đến m-u kế, tạo thời cơ, nắm bắt thời cơ, dành chủ động, đánh bất

ngờ để thắng địch Trên sông Bạch Đằng, Ngô Quyền đã dùng m-u trí cắm cọc nhọn bịt sắt chôn xuống lòng sông có quân mai phục tạo ra sức mạnh tổng hợp làm thế mạnh của ta dụ quân địch vào thế trận, rồi đánh quặt lại chúng lúc thuỷ triều rút n-ớc xuống để tiêu diệt địch Đây là nghệ thuật tạo, nắm thời cơ Sự thông minh, sáng tạo trong chiến tranh là biểu hiện tr-ớc hết ở m-u kế hay và khéo léo M-u hay kế sâu không chỉ biểu hiện ở phạm trù chiến l-ợc mà còn biểu hiện rất rõ ở phạm trù chiến dịch, chiến đấu trong nghệ thuật quân sự của dân tộc ta Có m-u hay kế khéo thì các trận đánh lớn, nhỏ cũng nh- tác chiến

đều cho phép ta với lực l-ợng ít hơn, có thể đánh thắng đ-ợc một đối thủ có lực l-ợng đông và vũ khí trang bị kỹ thuật mạnh hơn M-u hay kế khéo có thể buộc

địch đánh theo cách đánh của ta, biến địch từ tiến công thành bị tiến công, quá

trình giao chiến buộc địch bộc lộ ra những sơ hở để ta chủ động và bất ngờ đánh thắng

Trong cuộc kháng chiến chống quân Tống thế kỉ X, do chăm lo xây dựng

đất n-ớc, củng cố quốc phòng, Triều Lý đã nắm đ-ợc ý đồ chiến tranh của giặc Tống Chúng bí mật chuẩn bị lực l-ợng mạnh, triển khai sát gần biên giới n-ớc

ta, để bất ngờ mở cuộc tiến công xâm l-ợc đánh chiếm kinh đô Thăng Long của

n-ớc Đại Việt T-ơng kế tựu kế, nhà Lý đã sử dụng m-u kế “ Tiên phát chế

nhân” , chủ động chế ng-ời, không để ng-ời chế mình Đích thân Lý Th-ờng

Kiệt đã thống lĩnh quân đội, mở cuộc tiến công đánh sang đất Tống, phá tan các căn cứ xuất phát tiến công của giặc ở Ung - Khâm - Liêm Châu làm đảo lộn kế hoạch xâm l-ợc của nhà Tống, tạo điều kiện để cả n-ớc chuẩn bị kháng chiến

Tr-ớc thế giặc Nguyên - Mông đang mạnh, m-u l-ợc đánh gặc của quân dân thời Trần là: Tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu, nơi hiểm yếu của kẻ thù

“ Nguyên binh nhuệ khí đang hứng kíp đánh chẳng bằng kiên thủ chờ suy”

Quân dân thời Trần vừa chặn đánh vừa rút lui từng b-ớc, kết hợp với tổ chức cho

toàn dân lập kế“ thanh dã” (làm v-ờn không nhà trống) với đánh phá nhỏ lẻ ở

phía tr-ớc, bên s-ờn phía sau Quân dân ta đã đẩy quân Nguyên vào thế cùng lực kiệt tiến thoái l-ỡng nan Lúc đó ta mới tập trung lực l-ợng, chuyển sang phản công kiên quyết, tiến công liên tục, lập nên chiến thắng vang dội ở Đông

Bộ Đầu, Hàm Tử, Ch-ơng D-ơng ba lần đem quân xâm l-ợc Đại Việt, đạo kị binh thiện chiến Nguyên - Mông đã từng chinh phục khắp lục địa Âu- á đã bị

đánh bại Trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, thời kỳ đầu khởi nghĩa, so sánh lực l-ợng ta yếu hơn địch, nh-ng tổ tiên ta đã sử dụng nhiều kế sách đánh

giặc rất mềm dẻo và vô cùng khôn khéo Nghĩa quân Lam Sơn thì dùng kế “ Bên

ngoài giả thác hoà thân” để “ bên trong lo rèn chiến cục” Nghĩa quân lại

dùng m-u: “ Hoà hoãn với Chúa Trịnh ở đằng ngoài, để tập trung lực l-ợng đối

phó với Chúa Nguyễn ở đằng trong” Nhờ có nghệ thật khôn khéo đó mà ta đã tránh đ-ợc sự đánh phá rất quyết liệt của kẻ thù, đ-a phong trào khởi nghĩa phát

triển mạnh mẽ trong công cuộc giải phóng dân tộc Có m-u hay kế khéo không những tiêu diệt đ-ợc nhiều địch phá huỷ đ-ợc nhiều ph-ơng tiện chiến tranh, lấy đ-ợc tranh bị vũ khí ph-ơng tiện của địch để dùng cho ta, làm cho ta càng

đánh càng mạnh, mà một vấn đề quan trọng hơn nữa là ta đã đánh bại đ-ợc những chủ tr-ơng biện pháp, thủ đoạn, tác chiến quan trọng của địch, làm cho

địch quân đông mà không dám dùng, còn lực l-ợng tinh nhuệ mà không dám sử dụng để thi thố tài năng vào đúng nơi và đúng lúc

M-u đồ của địch từ đó mà đi tới chỗ dần dần suy sụp, càng đánh càng bị thua đau đớn, thiệt hại của chúng càng lớn hơn, tác động tinh thần đối với chúng còn nguy hại nhân lên gấp bội, dẫn đến ý chí tinh thần của chúng bị lung lay,

âm m-u xâm l-ợc bị nứt rạn, mâu thuẫn tăng lên cuối cùng bị tan vỡ M-u kế tr-ớc hết là lừa địch, tìm cách điều địch để phá thế địch mà tiêu diệt địch

Trần H-ng Đạo nói “ Đời x-a ng-ời giỏi dùng binh ý muốn nh- thế mà

không là nh- thế, nay thì ý muốn không nh- thế cho nên làm nh- thế, khiến họ lại ngờ là ý muốn nh- thế Đó là phép tinh vi để phá quân, bắt t-ớng Cái làm chỉ là cái bóng, làm mà không nghĩ thế chỉ là cái bóng trong cái bóng mà thôi - nh- hai cái g-ơng trao đổi nhau, thực là huyền ảo mà không huyền ảo”

Trong chiến tranh, Lê Lợi - Nguyễn Trãi đã sử dụng nhiều m-u kế để lừa

địch, đ-a chúng vào “ địa tử” để tiêu diệt, lập nên chiến trắng vang dội ở Khả

L-u – Bố ải, Tốt Động - Chúc Động, Chi Lăng - X-ơng Giang Đúng nh-

nghĩa quân đã tổng kết: “ Trải biến nhiều thì m-u kế sâu, tích việc xa thành

công kỳ” Còn Nguyễn Huệ thì lại dùng kế “ Chịu nhịn để tránh sức mạnh ban

đầu của chúng” Quân dân ta đã lừa địch vào thế chủ quan ít đề phòng, sau đó

mới bí mật cơ động tập trung lực l-ợng nhanh, đánh bất ngờ, đồng loạt tiến công mạnh trên nhiều h-ớng bằng một trận tuyến chiến l-ợc, quân dân ta đã dành đ-ợc thắng lợi kết thúc chiến tranh

Ngoài ra mặt trận ngoại giao cũng gĩ- vai trò hết sức to lớn Thời Trần

đánh thắng giặc Nguyên - Mông đã mở mặt trận tiến công ngoại giao, buộc

chúa Nguyên phải công nhận xâm phạm quốc cảnh “ Đại việt” để ta thả 5 vạn tù

binh về n-ớc

Nghĩa quân Lam Sơn, Tây Sơn dùng kế sách “ hoà hoãn” tránh sức mạnh

ban đầu của giặc để xây dựng lực l-ợng phát triển thế trận, sau đó mới mở các cuộc tiến công ngày càng lớn Trong đánh giặc, nghĩa quân Lam Sơn đã kết hợp tiêu diệt đạo quân viện binh nhà Minh ở Chi Lăng - X-ơng Giang với tổ chức

“ hội thề Đông Quan” buộc V-ơng Thông phải công nhận thất bại cam kết rút

quân về n-ớc Nghĩ kế lâu dài, Lê Lợi - Nguyễn Trãi còn cấp cho hàng binh giặc cả l-ơng ăn cùng ph-ơng tiện đi đ-ờng để nhà Minh từ bỏ ý đồ xâm l-ợc Nghĩa quân Tây Sơn sau khi đánh tan gần 30 vạn quân Thanh ở Bắc Hà, Quang Trung

đã mở ngay mặt trận ngoại giao, thiết lập mối bang giao với nhà Thanh để hạn chế chiến tranh xây dựng đất n-ớc

Từ đó cho thấy t- t-ởng chỉ đạo đánh giặc của nhân dân ta phải dành, giữ vững quyền chủ động, liên tục tiến công địch Nh-ng tuỳ theo điều kiện của từng cuộc chiến tranh, so sánh lực l-ợng ta và địch, để tìm ra cách đánh thích hợp tiêu diệt chúng Kế sách đánh giặc của nhân dân ta rất mềm dẻo, khôn khéo, kết hợp chặt chẽ giữa tiến công quân sự với binh vận, ngoại giao tạo ra thế mạnh của ta, phá thế mạnh của địch, đánh bại chúng, trong đó tiến công quân sự luôn giữ vai trò quyết định

2.2 Toàn dân là binh cả n-ớc đánh giặc

Đây là nghệ thuật về tổ chức, sử dụng lực l-ợng, động viên tinh thần, phát huy sức mạnh, cách đánh giặc theo sở tr-ờng của từng ng-ời, từng lực l-ợng,

mỗi bản làng, thôn xóm trên cả n-ớc tạo thành sức mạnh toàn dân là binh cả

n-ớc đánh giặc

Toàn dân là binh, cả n-ớc đánh giặc là nghệ thuật đánh giặc truyền thống

độc đáo, sáng tạo của dân tộc ta, là chiến thuật chiến tranh nhân dân toàn dân

đánh giặc, nó đ-ợc thể hiện trong cả khởi nghĩa vũ trang, trong chiến tranh bảo

vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc

Thắng lợi của nhân dân ta chống kẻ thù xâm l-ợc trong lịch sử đều do

biết tiến hành chiến tranh nhân dân, phát huy sức mạnh toàn dân là binh, cả

n-ớc đánh giặc mà nội dung thực chất là nghệ thuật quân sự dựa vào dân, lấy

dân làm gốc để tiến hành chiến tranh Nó mang tính truyền thống của nghệ thuật quân sự Việt Nam, nó đã trở thành nguyên lý sâu sắc nhất để tiến hành giành thắng lợi khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng suốt hàng ngàn năm lịch sử

- Cơ sở phát động toàn dân đánh giặc

Các cuộc chiến tranh mà nhân dân ta tiến hành đều là chiến tranh yêu n-ớc chính nghĩa để bảo vệ Tổ quốc hoặc giải phóng dân tộc, đây là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn thúc đẩy toàn đân hăng hái tham gia, nhà nhà h-ởng ứng, ng-ời ng-ời đứng lên đánh giặc cứu n-ớc Dân tộc ta có truyền thống đoàn kết, yêu n-ớc, th-ơng nòi, ý chí đấu tranh kiên c-ờng bất khuất, tinh thần quyết

đánh quyết thắng quân xâm l-ợc để bảo vệ độc lập dân tộc, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc

Từ xa x-a, nhân dân ta đã biết đứng lên chống giặc ngoại xâm, biết dựa vào sức lực của chính mình, tạo ra sức mạnh đoàn kết và kiên trì đấu tranh lâu dài, cuối cùng dành đ-ợc thắng lợi, mở đầu cho trang sử chống ngoại xâm rất vẻ vang của dân tộc Lực l-ợng chủ yếu ấy là những ng-ời dân của các bộ tộc, bộ lạc đ-ợc huy động ra đi làm dân binh để chiến đấu Với trang bị vũ khí lúc ấy vừa bằng tre, gỗ, vừa bằng sắt, đồng, đá Tre, gỗ, đá dùng làm gậy gộc, mũi tên, lao và đá ném; sắt đồng làm ra giáo, mác, rìu, lao

Những trang bị ấy th-ờng ngày là những ph-ơng tiện lao động sản xuất, săn bắn thú rừng để sinh sống, đồng thời cũng là vũ khí chiến đấu chống giặc khi cần thiết Sức mạnh đó là sức mạnh dựa vào sự đoàn kết của các bộ tộc chống ngoại xâm để bảo vệ dân tộc, bảo vệ giống nòi

Các nhà n-ớc phong kiến Đại Việt đã có t- t-ởng “ trọng dân” , “ an

dân” , đ-ợc thể chế thành t- t-ởng, ph-ơng châm chỉ đạo, chính sách xây dựng

đất n-ớc củng cố quốc phòng Thời trần có t- t-ởng “ chúng chí thành thành” (ý chí dân tộc mạnh hơn mọi thành luỹ) Lê Lợi - Nguyễn Trãi viết “ Phúc chu

thuỷ, tín dân do linh” (nâng thuyền lật thuyền mới biết sức dân) với ph-ơng

châm xây dựng đất n-ớc củng cố quốc phòng “ dân giàu n-ớc mạnh, quốc phú

binh c-ờng” Nhà n-ớc có nhiều chính sách cải cách tiến bộ để xây dựng quân

đội, tăng c-ờng sức mạnh quốc phòng nh-: “ ngụ binh - nông” (gửi binh ở dân) quân lính thay phiên nhau về sản xuất, thực hiện “ tĩnh vi nông, động vi binh” ph-ơng h-ớng xây dựng quân đội “ binh lính cốt tinh nhuệ, không cốt nhiều” , tổ chức lực l-ợng vũ trang nhiều thứ quân để thực hiện “ trăm họ là binh, toàn dân

đánh giặc” Do có b-ớc phát triển tiến bộ về t- t-ởng, tổ chức xây dựng đất n-ớc, củng cố quốc phòng, các nhà n-ớc phong kiến Đại Việt đã gắn chặt dân

với n-ớc, n-ớc với dân, tạo cơ sở vững chắc cho nghệ thuật đánh giặc “ toàn

dân vi binh, cử quốc nghênh địch” thời chiến đã có b-ớc phát triển quan trọng,

ảnh h-ởng lớn đến quá trình hình thành và phát triển nghệ thuật quân sự Việt Nam

Trải qua bao nhiêu thế hệ, dân tộc Việt Nam với khí phách anh hùng ngày càng nảy nở và phát triển, đã kiên quyết liên tục đứng lên chống ngoại xâm, sẵn sàng chịu đựng mọi gian khổ, bảo vệ quyền sống của mình trên mảnh đất quê h-ơng

- Nội dung nghệ thuật phát huy sức mạnh toàn dân là binh, cả n-ớc

đánh giặc

Thứ nhất, tổ chức động viên lực l-ợng

Là tổ chức động viên toàn dân, mọi nhà, mọi ng-ời đều đánh giặc, “ trăm

họ là binh, cả n-ớc đánh giặc” tạo nên sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc Với truyền thống yêu n-ớc nồng nàn, tự lập tự c-ờng, anh dũng bất khuất gắn liền với

ngọn cờ đại nghĩa chiến đấu vì độc lập, thống nhất đất n-ớc “ nhân dân ta đã sớm

có ý thức gắn quyền lợi của Tổ quốc với quyền lợi của gia đình và bản thân, gắn

bó n-ớc với nhà, làng với n-ớc trong mối quan hệ keo sơn bền chặt ”, “ n-ớc mất

nhà tan”, câu nói đó đã có từ lâu đời cho nên mỗi khi có giặc xâm l-ợc thì mọi

ng-ời đều đồng lòng đứng dậy chống giặc để giữ n-ớc, giữ nhà “ Cả n-ớc chung

sức đánh giặc đó là truyền thống quân sự của dân tộc Việt Nam”

Trong các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, các nhà n-ớc phong kiến Đại Việt đã tổ chức sử dụng lực l-ợng vũ trang cùng nhân dân biên giới, đánh bại mọi âm m-u thủ đoạn mua chuộc lôi kéo, kích động của kẻ thù, giữ vững biên c-ơng của Tổ quốc, các địa ph-ơng còn tích cực tổ chức lực l-ợng, động viên nhân dân chủ động xây đồn luỹ, chuẩn bị vũ khí sẵn sàng đánh giặc

Thời nhà Lý đã động viên hàng trăm vạn dân tham gia lập nên thế

“ hoành trận” để đánh giặc ở sông Cầu (sông Nh- Nguyệt) Trong tác chiến

quân đội triều đình cùng dân binh do Lý Th-ờng Kiệt chỉ huy đánh giặc ở phía sau làm cho t-ớng giặc là Quách Quỳ sợ hãi ra lệnh án binh bất động Khi quân

ta chuyển sang phản công, quân triều đình đánh giặc ở phía tr-ớc, dân binh

đánh ở phía sau làm cho quân Tống hoảng loạn Do cũng chuẩn bị tốt lực l-ợng, thế trận nên quân dân địa ph-ơng vùng Lạng Sơn, Cao Bằng cùng quân đội triều

đình sang đất Tống để phá thế tiến công chuẩn bị tr-ớc của giặc Sự tham gia

đông đảo của quần chúng nhân dân với khí thế tiến công ngày càng mạnh đã trở thành nhân tố rất quan trọng trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng và bảo tồn dân tộc

Thời nhà Trần tổ chức hội nghị “ Diên Hồng” , cùng nhân dân bàn cách

đánh giặc sau hội nghị cả n-ớc dấy lên phong trào đánh giặc lập công Tiêu biểu

là đội dân binh ng-ời Tày ở Lạng Sơn do Nguyễn Thế Lộc và Nguyễn Lĩnh chỉ huy cùng một bộ phận quân triều đình liên tục chặn giặc trong nhiều ngày đêm

Đội quân gia nô của Nguyễn Địa đã chém chết tên phản bội Trần Kiệm ngay trên mình ngựa tr-ớc cửa Chi Lăng Lực l-ợng dân binh ở Tây Bắc do Hà Bổng,

Hà Đặc, Hà Ch-ơng đã chặn đánh kiên quyết liên tục quân Nguyễn ở Thu Vạt, Bạch Hạc khi tiến công địch ở Nam Thăng Long, lực l-ợng dân binh, quân các

lộ phủ của Trần Thống, Nguyễn Khả Lạp đã phối hợp với quân triều đình đánh giặc lập nên chiến công ở Tây Kết, Hàm Tử, Ch-ơng D-ơng

Chiến thắng Vạn Kiếp có công to lớn của Hoài Văn Hầu, Trần Quốc Toản - ng-ời đã tổ chức chặn đánh quyết liệt ở sông Nh- Nguyệt buộc quân Nguyên phải đi vào đúng thế trận của ta Trận quyết chiến trên sông Bạch

Đằng đ-ợc nhân dân đồng lòng, quyết tâm ra sức ủng hộ Trần Quốc Toản, đã giàn thế trận hiểm, kết hợp với tài nghi binh lừa địch của dân binh địa ph-ơng, ta đã bắt gọn quân giặc, bắt sống nhiều t-ớng giặc nh- Ô Mã Nhi, Phàn Tiếp, Trích Lê Cơ Ba lần xâm l-ợc Đại Việt, cả 3 lần đều thất bại d-ới quân và dân ta, làm cho kẻ thù khiếp sợ không dám xâm phạm Thắng lợi của dân tộc ta đã góp phần làm suy yếu thế lực của đế quốc Mông Cổ, làm thất bại âm m-u biến n-ớc ta thành bàn đạp để mở rộng xâm l-ợc xuống các n-ớc

Đông Nam á Đó là những cống hiến quan trọng có ý nghĩa lớn lao của dân tộc ta đối với cuộc chiến tranh của các dân tộc Châu á chống xâm l-ợc và thống trị của đế quốc Nguyên - Mông hồi thế kỉ XIII

Khởi nghĩa Lam Sơn với mục tiêu “ kéo cùng dân ra khỏi lầm than” ,

quân khởi nghĩa đ-ợc nhân dân ủng hộ mạnh mẽ phát triển lên thành cuộc chiến

tranh giải phóng dân tộc Khi đánh giặc, quân khởi nghĩa đi đến đâu cũng “ chật

đất ng-ời theo”, nghĩa quân đánh giặc ở đâu nhân dân ở đó nổi dậy h-ởng ứng Quân Lam Sơn tiến quân vào Nghệ An, Tân Bình, Thanh Hoá ng-ời trẻ gia nhập nghĩa quân, ng-ời già cũng tham gia đánh giặc, chỉ riêng Trà Lân đã có hơn

5000 thanh niên đ-ợc tuyển vào quân đội Khi tiến quân ra Bắc Bộ, cả đồng bằng vùng lên đánh giặc, chiến thắng Tốt Động, Chúc động, Đông Quan, Chi Lăng đều có dân binh và nhân dân trong vùng giúp sức mà sử sách còn ghi

“ Hào kiệt các lộ ở kinh đô và nhân dân các lộ, phủ, huyện tấp nập kéo đến cửa quân hết sức liều chết đánh thắng giặc ở các xứ” Sau m-ời năm chiến đấu bền

bỉ, gian khổ và ngoan c-ờng, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã hoàn thành vẻ vang nhiệm vụ giải phóng dân tộc Thắng lợi của cuộc chiến thật là oanh liệt, toàn

diện và triệt để đã đập tan hoàn toàn ý chí xâm l-ợc n-ớc ta của nhà Minh, đất n-ớc đ-ợc giải phóng và nền độc lập dân tộc nhờ đó mà đ-ợc bảo đảm gần 4 thế

kỉ (đầu thế kỉ XV đến cuối thế kỉ XVIII) không bị nạn ngoại xâm, phong kiến ph-ơng Bắc đe doạ

D-ới chế độ hà khắc và ngột ngạt của họ Nguyễn, nhân dân ta từ lâu đã tích chứa nhiều bất mãn oán giận và căm thù Phong trào đấu tranh của nhân dân đàng trong có nổ ra chậm hơn đàng ngoài nh-ng mỗi khi bùng nổ thì lại rất mạnh mẽ và kiên quyết Từ đó cuộc khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ, nghĩa quân tiến công vào đàng trong đ-ợc nhân dân hết lòng ủng hộ đánh tan chúa Nguyễn, tiêu diệt quân Xiêm tiến quân ra đàng ngoài tiêu diệt luôn cả Chúa Trịnh, thống nhất đất n-ớc Tr-ớc họa xân l-ợc của giặc Thanh, mùa xuân năm 1789 Quang Trung cấp tốc mở cuộc hành binh ra Bắc, chỉ dừng lại Nghệ An có 10 ngày mà

đã có hàng vạn thanh niên tình nguyện gia nhập nghĩa quân Trong các trận quyết chiến ở Ngọc Hồi, Kh-ơng Th-ợng, Thăng Long có sự giúp đỡ phối hợp

của nhân dân, nghĩa quân đã có “ luỹ mộc” để cản phá hoả lực của Hứa Tế Hanh lập thành “ trận rồng lửa” (hoả long trận) quân vây kín bốn mặt thành, đánh tan

hàng vạn quân của Sầm Nghi Đống, Tổng đốc Tôn Sĩ Nghị sợ mất mật, ngựa không kịp đóng yên, ng-ời không kịp mặc áo giáp v-ợt cầu phao nhằm h-ớng Bắc mà chạy

Trong các cuộc chiến tranh này, ngoài lực l-ợng quân sự thì dân chúng cũng tham gia trực tiếp chống giặc bằng nhiều hình thức rất phong phú, ra sức

hỗ trợ về mọi mặt để đánh thắng kẻ thù Đối với đất n-ớc ta, tr-ớc nạn xâm l-ợc th-ờng xuyên đe dọa của kẻ thù, các vị lãnh tụ luôn biết dựa vào dân, coi việc chăm lo súc mạnh của nhân dân làm nền tảng cho việc giữ n-ớc và giải phóng

đất n-ớc Hình thức chiến tranh nhân dân sớm xuất hiện, không những kế thừa

đ-ợc phong trào đấu tranh có tính chất quần chúng rộng rãi với truyền thống anh hùng bất khuất đã có từ xa x-a, mà còn phát triển lên một trình độ mới rất cao, lập nên những kỳ tích vang dội với những chiến công hiển hách Hình thức

tổ chức lực l-ợng quân sự lúc này bao gồm ba thứ quân (quân cấm của triều

đình, quân các lộ các địa ph-ơng và dân binh) ngày càng hoàn thiện, gồm bộ binh, thuỷ quân và các loại hình binh chủng khác Tổ tiên ta đánh thắng địch không chỉ ở miền rừng núi, trung du mà ở cả đồng bằng, trên sông n-ớc và ngoài cửa biển Đánh thắng giặc Tống, Nguyên, Minh, Xiêm, Thanh đã chứng

minh sức mạnh toàn dân trong nghệ thuật đánh giặc “ toàn dân là binh cả n-ớc

đánh giặc” , điều đó đ-ợc nhà quân sự thiên tài Trần Quốc Tuấn khẳng định

“ Sở dĩ n-ớc ta thắng đ-ợc giặc ngoại xâm qua nhiều thời đại là do ta biết đồng lòng đánh giặc, cả n-ớc chung sức…”, ng-ợc lại thời Hồ dựng n-ớc và giữ n-ớc

theo t- t-ởng “ ích kỉ phi gia” , “ để trong n-ớc lòng dân oán hận” vì thế dù cho

Hồ Quý Ly có xây thành cao, đắp đ-ợc luỹ dày thì khi chiến tranh xảy ra mà

“ dân không theo” cũng dẫn đến thất bại thảm hại, làm cho đất n-ớc bị đô hộ

kéo dài hàng ngàn năm

Thứ hai, Với sức mạnh“ toàn dân là binh, cả n-ớc đánh giặc” đã hình thành nên thế trận đánh giặc độc đáo, sáng tạo ra nhiều cách đánh đạt hiệu quả cao

Trong quá trình đánh giặc, quân và dân n-ớc Đại Việt đã khéo léo vận

dụng kết hợp chặt chẽ giữa m-u, kế, thế, thời, lực để tạo ra sức mạnh của ta đánh

phá, làm suy yếu hạn chế thế mạnh của địch trên phạm vi chiến l-ợc và chiến

đấu tiêu diệt chúng Thế trận của ta là kết hợp chiến tranh nhân dân địa ph-ơng (thế của các lộ, các v-ơng hầu x-a kia, thế bộ đội địa ph-ơng và quân du kích) với thế trận chiến tranh bằng hoạt động tác chiến của quân chủ lực (du quân của triều đình) là thế trận chiến l-ợc của các lực l-ợng vũ trang kết hợp với các lực l-ợng chính trị triển khai trên các địa bàn xung yếu và kết hợp chặt chẽ với nhau hãm địch vào thế không có lợi

Thời nhà Lý do tạo đ-ợc thế bất ngờ chủ động đánh tr-ớc phá đ-ợc thành lũy của giặc ở hai đầu đất n-ớc đã làm đảo lộn kế hoạch xâm l-ợc của kẻ thù Trong trận tiến công thành Ung Châu, t-ớng giặc Tô Giám thúc quân phòng thủ

chống trả quyết liệt Quân ta đã sử dụng cách đánh vừa vây hãm vừa công thành, trong đột phá ta sử dụng hoả công, thang mây (vân thê) để nhập thành, đào hầm qua chân thành, dùng bao đất xếp thành bậc cao đ-a quân vào thành đánh phá Khi lui về phòng thủ đất n-ớc, quân dân tổ chức thành hai tuyến chặn giặc Tuyến tr-ớc do quân các lộ, phủ cùng dân binh địa ph-ơng bố trí lực l-ợng dọc các tuyến đ-ờng bộ và đ-ờng sông mà địch tiến công, dựa vào thế hiểm trở của núi rừng, sông suối, đèo ải để chặn đánh giặc Tuyến sau dựa vào thế núi, thế sông ta xây dựng chiến luỹ dài hàng trăm dặm, cao mấy th-ớc; ở Nam sông Nh- Nguyệt, phía tr-ớc đóng cọc tre dày đặc với nhiều hầm chông Lực l-ợng bố trí

có quân bộ, quân thủy cùng với dân binh tại chỗ có cả thế phòng và thế công tạo nên thế trận vững chắc, có cả chính diện, chiều sâu và trọng điểm phát huy sức mạnh, sở tr-ờng của các lực l-ợng, chặn giặc ở phía tr-ớc, tiến đánh giặc ở phía sau, hãm địch vào thế bất lợi để ta chuyển sang phản công Trong tiến công,

quân ta lại dùng kế “ d-ơng Đông kích Tây” , tổ chức những trận tập kích bất

ngờ làm cho quân Tống không kịp chống đỡ tổn thất rất nhiều Kết hợp với đòn tiến công ngoại giao, dân tộc ta đã đánh bại cuộc chiến tranh xâm l-ợc của giặc Tống Thắng lợi huy hoàng của cuộc kháng chiến tr-ớc hết là kết quả của một b-ớc phát triển v-ợt bậc của dân tộc ta mọi mặt về tinh thần, vật chất và tổ chức Sau hơn một thế kỉ giành đ-ợc độc lập (thế kỉ X), do sự lớn mạnh đó quân dân thời Lý đã tiến hành cuộc kháng chiến với tinh thần chủ động, t- thế đạp lên đầu

kẻ thù, khí phách hiên ngang và ý thức sâu sắc về quyền bất khả xâm phạm của dân tộc, làm chủ đất n-ớc và vận mệnh của mình

Thời Trần, quân dân ta đã lợi dụng địa hình, địa vật phát huy sức mạnh quân thuỷ bộ, quân các lộ, phủ cùng nhiều lực l-ợng dân binh tại chỗ chặn đánh

địch từng b-ớc Quân ta còn chủ động rút lui chiến l-ợc phối hợp đánh phá mạnh mẽ ở phía tr-ớc bên s-ờn, phía sau bằng đòn quân sự, binh vận triệt phá quân l-ơng để tiêu hao hạn chế thế mạnh ban đầu của giặc Quân dân thời Trần còn lập kế nghi binh, bí mật cơ động lực l-ợng làm cho kị binh Nguyên - Mông

càng truy đuổi càng không đánh đ-ợc đối ph-ơng mà lực l-ợng ngày càng tiêu hao mệt mỏi Quân dân ta đánh tan đ-ợc ý đồ đánh lớn, tiến công hợp vây từ nhiều h-ớng mũi của kẻ thù, bảo vệ đ-ợc lực l-ợng, lập đ-ợc thế trận nhân dân

thời Trần đã hãm đ-ợc giặc Nguyên vào thế “ Bị treo lơ lửng” làm cho chúng

sức cùng lực kiệt (x-a kia quân kị binh Mông Cổ rất cơ động, giỏi đánh ngoài thành luỹ, trên đồng nội đã phát huy đ-ợc cao độ sở tr-ờng của chúng trên nhiều chiến tr-ờng từ á sang Âu” Nh-ng tr-ớc những cách đánh sáng tạo, m-u mẹo của quân ta, sự gắn bó giữa quân chủ lực triều đình với quân địa ph-ơng trong thế trận liên hoàn, quân Mông Cổ đã không phát huy đ-ợc cách đánh sở tr-ờng nh- chúng muốn; Nguyên Sử đã thừa nhận trên đất n-ớc Đại Việt

“ Quân và ngựa Nguyên - Mông đã không thể thi thố đ-ợc tài năng nào”

T-ớng giặc là Thoát Hoan phải lệnh cho Toa Đô đóng quân lại ở Tr-ờng Yên để kiếm l-ơng thực Lập đ-ợc thế trận, tạo đ-ợc thời cơ; quân dân thời Trần chuyển sang phản công trên cả 3 h-ớng chiến l-ợc, tiêu diệt cả hai tập đoàn quân của Thoát Hoan và Toa Đô Để tiêu diệt cụm quân Thoát Hoan ở Thăng Long nhà Trần đã phối hợp chặt chẽ giữa lực l-ợng chính binh của Trần Quang Khải với lực l-ợng kị binh của Trần Quốc Tuấn cùng lực l-ợng dân binh tại chỗ tạo nên sức mạnh đánh tan quân giặc ở A Lỗ, Giám Khẩu, Tây Kết, Hàm Tử, Ch-ơng D-ơng giải phóng Thăng Long, Thoát Hoan phải chui vào ống đồng trốn chạy

về n-ớc Đó thực sự là cách đánh “ Phàm chiến đấu lấy đạo chính để hợp, lấy

đạo kỳ để thắng, chính kỳ biến hoá khôn cùng vậy” Trong vòng 30 năm (1258 - 1288) dân tộc ta đã 3 lần đ-ơng đầu với những đạo quân xâm l-ợc khét tiếng của đế quốc Mông Cổ đang chiến thắng khắp trên thế giới Mỗi lần xâm l-ợc, quy mô và mức độ của chiến tranh lực càng lớn, ác liệt hơn, nh-ng mỗi lần kháng chiến, dân tộc ta lại càng kiên c-ờng, sáng tạo, chiến thắng lại càng vẻ vang hơn

Khởi nghĩa Lam Sơn, nghĩa quân đã phát huy thế mạnh của chiến tranh giải phóng dân tộc, sức mạnh của toàn dân, vận dụng cách đánh vây hãm thành,

đánh quân cứu viện Với t- t-ởng “ Giặc đông ta ít, lấy ít đánh đông, chỉ ở nơi

đất hiểm mới đ-ợc công” ta thực hiện “ nhử ng-ời đến chứ không để ng-ời nhử

đến” trong trận Chúc Động, Tốt Động

Sau chiến thắng Ninh Kiều, nghĩa quân Lam Sơn đ-ợc tăng c-ờng cả về

số l-ợng cũng nh- chất l-ợng và trang bị vũ khí Trên cơ sở đó nghĩa quân tiếp tục vây hãm thành Đông Quan và các thành luỹ nằm sâu bên trong hậu ph-ơng của ta (nh- thành Nghệ An, Diễn Châu, Tây Đô, Cổ Lộng, Chí Linh ) còn những thành luỹ nằm trên hai đ-ờng tiếp viện của địch từ Vân Nam và Quảng Tây đến Đông Quan (Nh- thành Điêu Diêu, Thị Cầu, X-ơng Giang, Khâu Ôn, Tam Giang ) thì nghĩa quân chủ tr-ơng kiên quyết tiêu diệt địch cho kỳ hết tr-ớc khi viện binh của nhà Minh kéo sang Đặc biệt trong giai đoạn này, công tác vận động và thuyết phục kẻ thù đ-ợc đẩy mạnh nhằm hỗ trợ cho cuộc tiến công bằng quân sự Đúng nh- dự kiến của ta, V-ơng Thông tập trung 9 vạn binh, sử dụng hai mũi chính kỳ vây chặt Cao Bộ nhằm tiêu diệt quân khởi nghĩa

Nắm đ-ợc ý đồ của giặc “ t-ơng kế tựu kế” , “ nhanh chóng nh- thần máy then

đóng mở” (Nguyễn Trãi) quân ta lợi dụng địa hình hiểm trở lập thế trận mai phục, chặn địch ở Cao Lỗ, khoá đuôi cắt địch ở Ninh Kiều, dồn quân Minh xuống cánh đồng Tốt Động, Chúc Động để tiêu diệt; đúng nh- dự kiến đến canh năm địch tiến công lên Cao Bộ; t-ớng Đinh Lễ cho pháo ở nơi yếu hại lừa địch, nghe tiếng pháo V-ơng Thông lầm t-ởng cánh quân kỳ đã đánh phía sau Cao

Bộ, liền xua quân đi tắt vào Cao Bộ Khi quân địch đã qua cầu, toàn bộ quân Minh lọt vào trận địa mai phục của ta Từ 3 phía quân ta xông ra thả sức chém giết, quân địch bị hãm vào đầm lầy ng-ời ngựa v-ớng vào nhau không sao chống cự đ-ợc, t-ớng Trần Hiệp tử trận, tổng chỉ huy V-ơng Thông bị th-ơng, quân chết vô kể, cánh kị binh vội tháo chạy qua cánh đồng Chúc Động lại bị rơi vào trận địa mai phục của ta quân số chết quá nửa Sau m-ời năm chiến đấu bền

bỉ, gian khổ và ngoan c-ờng cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã hoàn thành vẻ vang nhiệm vụ giải phóng dân tộc

Trong khởi nghĩa Tây Sơn, nghĩa quân đã sử dụng kế sách tác chiến

“ Nghi binh thăm dò”, đ-a một bộ phận linh thuyền ra phía tr-ớc tiến đánh một

số trận tập kích thăm dò rồi bỏ chạy, mặt khác sai ng-ời đàm phán với t-ớng

Xiêm “ xin” rút binh làm cho địch càng chủ quan gây đ-ợc mối nghi ngờ trong

nội bộ của chúng, phía ta có thêm thời gian chuẩn bị chiến đấu Chúng lầm t-ởng lực l-ợng Tây Sơn nhỏ yếu, nên quân Xiêm - Nguyễn lợi dụng lúc n-ớc c-ờng, gió ch-ớng, đêm ngày 8 tháng chạp năm Giáp Thìn (18/01/1875) đ-a toàn bộ thuyền binh từ Trà Tân tiến thẳng đến Mỹ Tho, để tiêu diệt quân Tây Sơn Nắm đ-ợc ý định của giặc, quân Tây Sơn tổ chức thế trận phục kích trên sông Tiền Giang tập trung lực l-ợng tiêu diệt quân địch trên đoạn Rạch Gầm - Xoài Mút Tận dụng địa hình kín đáo, hiểm trở quân Tây Sơn bí mật bố trí thuyền binh chặn đánh đầu, khoá đuôi, hãm địch trong khu quyết chiến tập trung lực l-ợng ở hai bên bờ và cù lao Thới Sơn đánh tạt s-ờn quân giặc Khoảng đầu canh năm ngày 19/01/1785 gần 400 thuyền binh của giặc lọt vào thế trận chiến đấu ta đã bày đặt sẵn Bằng một thế trận chiến đấu hiệp đồng thuỷ, bộ, pháo, Tây Sơn đã tiêu diệt gọn 5 vạn quân Xiêm - Nguyễn Từ đó quân

Xiêm “ Sợ quân Tây Sơn nh- sợ cọp” , vua Xiêm phải thừa nhận t-ớng Xiêm

“ Ngu hèn, kiêu căng hung hãn đến nỗi bại trận” làm “ Bại binh nhục quốc”

Nghệ thuật đánh giặc tài giỏi của quân Tây Sơn còn đ-ợc thể hiện trong cuộc kháng chiến chống quân xâm l-ợc nhà Thanh Tr-ớc thế mạnh của giặc, lại có lực l-ợng tay sai Lê Chiêu Thống dẫn đ-ờng, quân Tây Sơn ở Bắc Hà không

nhiều, Ngô Thì Nhậm nói “ Phép dùng binh chỉ có một đánh, một giữ mà thôi

” T-ớng sĩ Tây Sơn đã tìm ra cách đánh “ L-ờng thế giặc rồi mới đánh, nắm phần thắng rồi mới hành động, tuỳ theo tình thế mà bày ra ch-ớc lạ” Quân Tây Sơn quyết định rút về giữ vùng đất hiểm ở Tam Điệp, Bỉm Sơn để bảo toàn lực l-ợng, không bỏ mất mũi tên, cho chúng ngủ nhờ một đêm rồi lại đuổi đi Nhận

đ-ợc tin quân giặc vào Thăng Long, Quang Trung tổ chức cuộc hành binh thần tốc ra Bắc Hà, biết đ-ợc quân Thanh đang dựa vào quân đông, t-ớng nhiều, xem

th-ờng đối ph-ơng, nói “ Quân Tây Sơn nh- cá chậu chim lồng còn chút hơi

thừa thoi thóp không đáng nói đến” Tr-ớc tình hình đó, quân ta dùng kế “ kích t-ớng” đẩy quân giặc vào thế chủ quan, ít đề phòng, sai ng-ời mang th- đến Tôn

Sỹ Nghị “ để xin hàng” , làm cho quân Thanh càng mất cảnh giác, xem th-ờng

ta Tôn Sỹ Nghị ra lệnh cho Quang Trung “ Hãy rút quân về Thuận Hoá để chờ

phân xử ”, truyền lệnh cho quân sỹ “ Nghỉ m-ời ngày để cùng vui đón xuân”

Tận dụng sai lầm đó của giặc, quân Tây Sơn lập kế hoạch, tổ chức lực l-ợng tiến

công chiến l-ợc đánh địch trên cả 5 h-ớng Cách đánh: Bí mật cơ động, triển

khai lực l-ợng nhỏ, hình thành thế bao vây, vu hồi chia cắt, đồng loạt tiến công chính diện, hẹp, chiều sâu lớn Tập trung lực l-ợng mạnh, đột kích vào các cụm quân lớn của giặc ở Ngọc Hồi, Kh-ơng Th-ợng (Đống Đa), Thăng Long Bị bất ngờ tr-ớc cách đánh nhanh hiểm ở phía tr-ớc, bên s-ờn, phía sau của nghĩa quân Tây Sơn, quân Thanh không kịp chi viện cho nhau, quân Tây Sơn đã thọc sâu tiến thẳng tới cung Tây Long Tại bản doanh, Tôn Sỹ Nghị đang lo lắng theo dõi mặt trận phía Nam để sẵn sàng điều quân đi tiếp viện Bỗng nhiên hắn đ-ợc tin cấp báo đồn Kh-ơng Th-ợng bị tiêu diệt, hắn đang hoảng hốt ch-a kịp đối phó thì đạo quân của Đô đốc Long đã tràn vào thành Thăng Long nh- một mũi tên lao thẳng vào bản doanh của hắn Hắn khiếp sợ đến nỗi không kịp mặc áo giáp và đóng yên ngựa, vội vàng cùng với toán quân kị binh hầu cận v-ợt cầu phao tháo chạy tr-ớc Quân Thanh tan vỡ tranh nhau tìm đ-ờng chạy trốn, Tôn

Sỹ Nghị ra lệnh cắt cầu phao để cản đ-ờng truy kích của quân Tây Sơn Do hành

động tàn nhẫn của hắn, hàng vạn quân Thanh bị bỏ xác d-ới sông Hồng Tôn Sỹ Nghị và bọn tàn quân chạy trốn một cách thảm hại Khắp nơi trên đ-ờng chạy trốn, chúng bị chặn đánh tơi bời và bị tiêu diệt gần hết, số sống sót phải luồn rừng, lội suối theo đ-ờng tắt trốn về n-ớc Bại t-ớng Tôn Sỹ Nghị cũng phải vứt

bỏ tất cả sắc th- ấn tín để lo chạy thoát thân, theo lời kể của một viên quan chạy

theo Tôn Sỹ Nghị: “ Tôi và Tôn Sỹ Nghị đói cơm khát n-ớc không kiếm ra đâu

đ-ợc, ăn uống cứ phải đi suốt bảy ngày bảy đêm mới đến chốn Nam Quan”

Bằng một cuộc hành binh thần tốc đánh giặc m-u trí sáng tạo chỉ trong thời gian ngắn, nghĩa quân Tây Sơn đã quét sạch gần 30 vạn quân Thanh ra khỏi bờ cõi n-ớc ta

Từ đó cho thấy: Nghệ thuật đánh giặc m-u trí sáng tạo của dân tộc ta là giành giữ vững quyền chủ động trong cả công và phòng Trong đánh giặc phải linh hoạt sử dụng m-u kế để lừa địch, tạo lợi thế, tận dụng thời cơ để tập trung lực l-ợng đánh địch Ta thắng địch là thắng địch ở chỗ khôn khéo nh- Nguyễn

Huệ nói “ Ng-ời khéo thắng là thắng ở chỗ rất mềm dẻo”

Một n-ớc nhỏ bị một n-ớc lớn đang lúc c-ờng thịnh chinh phục và nô dịch, lại có thể tự giải phóng hoàn toàn bằng những chiến thắng quân sự hết sức lẫy lừng trong một thời gian ngắn nh- vậy, thì đó là một sự kiện hiếm có trong thời đại bấy giờ Điều đó chứng tỏ rằng vào thế kỉ XX dân tộc Việt Nam đã là một dân tộc tr-ởng thành, có ý thức dân tộc sâu sắc, có sức sống phi th-ờng và năng lực sáng tạo phong phú Đó là một dân tộc đã có hàng ngàn năm lịch sử

đấu tranh dựng n-ớc và giữ n-ớc, một dân tộc anh hùng và không một thế lực xâm l-ợc nào có thể khuất phục nổi

2.3 Nghệ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh

- Cơ sở xác định:

Nghệ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh xuất phát từ điều kiện thực tiễn chiến tranh ở n-ớc ta Một n-ớc đất không rộng, ng-ời không nhiều, luôn phải chống lại nhiều kẻ thù lớn mạnh, chúng có lực l-ợng quân

đội, trang bị vũ khí, kinh tế lớn hơn ta rất nhiều lần Đứng tr-ớc một kẻ thù lớn mạnh nh- thế phải làm thế nào để không bị đè bẹp? Làm thế nào để nắm quyền chủ động? Làm thế nào để xoay chuyển tình thế? Đó là vấn đề t-ởng chừng nh- không thể trong cuộc đối đầu giữa một quốc gia nhỏ bé với những kẻ thù lớn mạnh Tuy thế nh-ng lịch sử Việt Nam chứng minh đ-ợc rằng kẻ địch dù có đến

từ đâu, lớn mạnh cỡ nào ta cũng tìm cách tiêu diệt chúng Trong binh pháp ng-ời

việt, kỹ thuật lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh đã trở thành

nghệ thuật quân sự Những đội quân xâm l-ợc có tiềm lực mạnh luôn muốn đánh nhanh và chúng chắc chắn rằng nếu cự lại sức mạnh của chúng thì chúng ta không thể tồn tại đ-ợc lâu, thế nên thay vì chọn cách đánh đối đầu ngay nh- ý muốn của giặc ta lại tìm cách làm suy yếu giảm sức mạnh của địch Đó là bằng thế trận chiến tranh nhân dân rộng khắp, bằng sức mạnh thoắt ẩn, thoắt hiện và d-ờng nh- ở đâu cũng có lực l-ợng của ta đánh địch

Trong các cuộc chiến tranh giải phóng và giữ n-ớc của dân tộc, nghệ thuật quân sự Việt Nam có nhiều sáng tạo và linh hoạt, phù hợp với t-ơng quan lực l-ợng giữa địch và ta để định ra ph-ơng thức sử dụng lực l-ợng phù hợp với tình hình đặc điểm của từng cuộc chiến tranh Lịch sử chống giặc ngoại xâm

của dân tộc ta mỗi thời một khác nh-ng đều để lại truyền thống “ Biết địch, biết

ta trăm trận không nguy” , nghệ thuật sử dụng lực l-ợng trên cơ sở đánh giá

địch một cách chính xác, từ so sánh lực l-ợng và phân tích thế địch, thế ta, dự báo hình thái đôi bên sẽ diễn biến trên chiến tr-ờng từ đó đ-a ra ph-ơng thức để

đánh địch Đánh giá so sánh lực l-ợng địch ta là nghệ thuật quân sự của dân tộc

để vận dụng quan điểm tổng hợp không chỉ dựa vào số l-ợng quân đội, vũ khí, ph-ơng tiện mà còn xem xét toàn diện: quân sự, kinh tế, chính trị, văn hoá, vật chất và tinh thần, số l-ợng và chất l-ợng, điều kiện thế giới và trong n-ớc có liên quan đồng thời không chỉ nhìn tr-ớc mắt, ban đầu, tìm ra chỗ mạnh, chỗ yếu của mỗi bên để định ra hình thức và ph-ơng thức cho phù hợp Hầu hết các nhà quân sự của ta đều hiểu rõ ta không chỉ có yếu mà còn có mạnh, hơn nữa có cái rất mạnh cơ bản, còn địch không phải chỉ có mạnh mà còn có cái yếu, có những chỗ yếu rất cơ bản, cái yếu chí mạng, cái tất yếu dẫn đến yếu

Do đó, đối với một dân tộc nhỏ bé nh- chúng ta nếu không biết lựa sức mình thì không bao giờ có thể đánh bại đ-ợc kẻ thù hùng mạnh Vì thế chủ

động bất ngờ là mạch sống tác chiến trong nghệ thuật quân sự của dân tộc ta

- Nội dung tiến hành

Trong quá trình dựng n-ớc và giữ n-ớc thế kỉ X đến thế kỉ XVIII, nghệ

thuật đánh giặc dùng nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh đã có

b-ớc phát triển mới, đ-ợc vận dụng rất linh hoạt trong chiến tranh, chiến l-ợc và chiến đấu Quân dân ta kết hợp rất chặt chẽ m-u, kế, thế, thời, lực để nâng cao sức mạnh chiến đấu đạt hiệu quả đánh tan mọi âm m-u, thủ đoạn của kẻ thù

Trong thời đại triều Lý, chỉ có m-ời vạn quân nh-ng do có kế sách đánh

giặc “ Tiên phát chế nhân” , lựa chọn đối t-ợng, h-ớng chiến l-ợc, đánh giá

đúng, cùng nhân dân đánh tan m-ời vạn quân Chăm Pa ở phía Nam, 30 vạn quân Tống ở phía Bắc Trong trận quyết chiến chiến l-ợc ở sông Nh- Nguyệt,

Lý Th-ờng Kiệt chỉ có 6 vạn quân do biết tận dụng địa hình, xây dựng phòng tuyến chặn đánh giặc vững chắc, chủ động tiến công liên tục chặn đánh quân giặc Nắm chắc thời cơ, ông tập trung binh lực đánh đòn quyết định ở địa điểm, thời gian có lợi, đánh tan m-ời vạn quân Tống

Đến thời nhà Trần, sử dụng cách đánh giặc: “ Dĩ đoản chế tr-ờng” , lực

l-ợng quân đội chỉ có 20 vạn, nhà Trần đã động viên nhân dân cả n-ớc tham gia

đánh giặc Trong đánh giặc quân dân đã kết hợp chặt chẽ giữa đánh giặc phía tr-ớc với tiến công ở phía sau, bằng cả đòn quân sự, kinh tế, binh vận, ngoại giao, giỏi sử dụng m-u kế lập đ-ợc thế trận, tạo đ-ợc thời cơ, quân dân thời Trần chuyển sang phản công kiên quyết, tiến công liên tục, ba lần đánh bại quân Nguyên, lần cao nhất chúng sử dụng tới 50 vạn quân

Lê Lợi và Nguyễn Trãi với t- t-ởng chỉ đạo đánh giặc “ Dĩ quả địch

trúng ”, cách đánh“ ít địch nhiều th-ờng dùng mai phục, yếu chống mạnh đánh

bất ngờ” Trận Kẽm L-u, Bố ải nghĩa quân Lam Sơn chỉ có vài nghìn, đánh tan

hàng vạn quân Minh Trận Tốt Động, Chúc Động quân Lam Sơn chỉ có một vạn,

đánh tan 9 vạn quân do V-ơng Thông chỉ huy Trận Chi Lăng - X-ơng Giang 4,

5 vạn nghĩa quân đánh tan m-ời vạn quân của Liễu Thăng

Khởi nghĩa Tây Sơn, khi quân Thanh xâm l-ợc n-ơc ta, Nguyễn Huệ đem m-ời vạn quân mở cuộc hành binh thần tốc, bất ngờ tiến công mạnh, đánh liên

tục cả phía tr-ớc bên s-ờn phía sau, chỉ trong 5 ngày đánh tan 29 vạn quân Thanh, cùng 2 vạn tàn quân Lê Chiêu Thống Trong trận Kh-ơng Th-ợng, Đống

Đa, ta có một vạn quân vận dụng cách đánh bất ngờ táo bạo, bao vây chặt, tiến công nhanh tiêu diệt 3 vạn quân của Sầm Nghi Đống, thọc sâu vào cung Tây Long tiêu diệt một vạn quân của Tôn Sỹ Nghị

Tuy vậy trong chiến đấu, khi cần thiết tổ tiên ta cũng đã tập trung lực l-ợng lớn tạo -u thế để đánh bại kẻ thù Trận đánh vận động ở Bến Đông năm

1258, Trần H-ng Đạo đã tập trung lực l-ợng ngang bằng với l-ợng binh Nguyên -Mông, đánh bại chúng Trận công thành X-ơng Giang, Lê Lợi tập trung 5 nghìn quân, tiêu diệt 2 nghìn quân Minh Trận Ngọc Hồi, Quang Trung sử dụng tới 2 trăm voi chiến, gần hết pháo binh, đánh tan lực l-ợng phòng ngự ngăn chặn của Hứa Thế Hanh

Qua đó cho thấy nghệ thuật dùng nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu

chống mạnh là nghệ thuật đánh giặc độc đáo, sáng tạo của dân tộc ta Đòi hỏi

các nhà lãnh đạo, chỉ huy phải có tài thao l-ợc, biết động viên, phát huy sức mạnh toàn diện, vận dụng cách đánh phải tạo ra đ-ợc nhiều lợi thế hơn kẻ thù,

để tiêu diệt chúng Trong đánh giặc nếu ta ch-a tạo đ-ợc lợi thế hơn địch, thì nhất thiết phải tập trung binh lực mạnh để đánh thắng chúng Nó đã trở thành nét đặc sắc trong nghệ thuât đánh giặc truyền thống của dân tộc ta

2.4 Nghệ thuật kết hợp đấu tranh giữa các mặt trận quân sự chính trị, ngoại giao, binh vận

Nghệ thuật chiến tranh nhân dân của dân tộc ta là giải quyết mối quan hệ

giữa đấu tranh vũ trang với đấu tranh chính trị, đấu tranh ngoại giao, binh vận,

địch vận và các mặt đấu tranh khác trong cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện

và lâu dài Vì vậy sự kết hợp giữa các mặt đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị,

đấu tranh ngoại giao và đấu tranh binh vận trong chiến tranh là nét điển hình trong nghệ thuật đánh giặc của tổ tiên ta

Thế kỉ XI, Lý Th-ờng Kiệt đem quân sang vùng Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu để phá thế bàn đạp chuẩn bị xâm l-ợc của quân Tống, đã vận dụng

kế sách vận động binh lính và nhân dân địa ph-ơng n-ớc địch ủng hộ cuộc hành quân của mình Nhiều biện pháp ông đã làm nh- giải thích rõ mục đích của cuộc hành quân, nêu lên ngọn cờ diệt bọn thống trị áp bức, ức hiếp dân nghèo khổ, nên đ-ợc binh lính và nhân dân ủng hộ

Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông xâm l-ợc, Trần H-ng Đạo đã sử dụng mâu thuẫn giữa ng-ời Hán và ng-ời Mông Cổ trong đạo quân Nguyên đi xâm l-ợc lôi kéo ng-ời dân tộc Hán về phía mình để chống lại quân Nguyên Vì thế Triệu Trung, một viên t-ớng ng-ời Hán trong đạo quân Nguyên đã ra hàng và tham gia đạo quân của ta do t-ớng Trần Nhật Duật chỉ huy, đánh tan đạo quân tiên phong của Toa Đô trong trận Hàm Tử

Tiêu biểu nhất là trong cuộc chiến tranh thời Lê, Nguyễn Trãi đã đặt vấn

đề chính trị, ngoại giao, binh vận, địch vận lên một vị thế rất cao, tiến hành một

cách có hệ thống và kiên nhẫn, trở thành chiến l-ợc “ Đánh vào lòng ng-ời”

Hàng vạn tên địch đã phải hạ vũ khí xin hàng, cuối cùng làm tan rã về tổ chức

và tinh thần của một đạo quân xâm l-ợc to lớn

Quang Trung trong trận đánh đồn Hạ Hồi tiêu diệt một căn cứ của địch ở Th-ờng Tín (Nam Thăng Long) đã không tốn một mũi tên, một viên đạn nào vì

ông đã dùng m-u kế binh vận, địch vận uy hiếp tinh thần binh lính địch làm chúng hoang mang lo sợ xin đầu hàng Thế trận đó gắn bó ba mặt của cuộc tiến

công (quân sự, chính trị, ngoại giao và binh vận) hình thành ba mũi giáp công

trong cả phạm trù chiến l-ợc, nghệ thuật, chiến dịch, đánh địch cả phía tr-ớc, phía sau và trong địch, làm cho địch không những bị tổn thất về lực l-ợng, vật chất (ng-ời và của) mà còn suy sụp về tinh thần, đẩy quân xâm l-ợc vào thế bị tiến công triền miên ở mọi nơi mọi lúc, trên đất n-ớc ta và của đất n-ớc của chúng Không những đã tác động đến tinh thần, ý chí chiến đấu của địch trên

chiến tr-ờng mà còn tác động mạnh mẽ đến gia đình, vợ con binh lính của chúng ngay trên đất n-ớc chúng

Trong chiến tranh, đấu tranh quân sự là điều diễn ra rất tất yếu, và có tính quyết định trực tiếp đến thắng lợi của cuộc chiến tranh Phải tổ chức thực hành các ph-ơng thức tác chiến, huy động lực l-ợng đánh giặc, thực hiện các hình thức, thủ đoạn chiến đấu rất linh hoạt sáng tạo, tiêu diệt nhiều sinh lực địch tạo lợi thế cho các mặt trận khác Lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta đã chỉ ra rằng: nhân dân ta luôn phải đối chọi với những kẻ thù mạnh hơn ta về mọi thứ,

âm m-u của chúng rất nham hiểm, xảo quyệt Muốn đánh thắng, làm chúng hoàn toàn thất bại về ý đồ xâm l-ợc của chúng thì phải đánh thật mạnh, tiêu diệt nhiều binh lực, phá huỷ nhiều ph-ơng tiện vật chất của chúng mới làm cho chúng suy yếu mà đi tới thất bại Song mặt khác phải tìm cách khoét sâu nh-ợc

điểm, yếu điểm của quân xâm l-ợc về mặt tinh thần thì thắng lợi của ta mới trọn vẹn, giảm bớt đ-ợc th-ơng vong tổn thất to lớn với ta Đấy chính là nghệ thuật phải biết dựa vào thế mạnh, thế thắng của ta mà làm công tác chính trị binh vân,

ngoại giao Thế mạnh của ta là yếu tố chính nghĩa, thế thắng của ta là thế trận

chiến tranh nhân dân Dựa vào hai thế đó và kết hợp một cách chặt chẽ giữa các

mặt trận để giành thắng lợi trong chiến tranh

Đánh giặc đến xâm l-ợc đất n-ớc mình, tất yếu là một cuộc chiến tranh chính nghĩa, là thế mạnh về chính trị của nhân dân ta Phát huy cao độ yếu tố chính nghĩa của chiến tranh chống xâm l-ợc đánh vào quân xâm l-ợc phi nghĩa Dân tộc ta luôn tìm cách làm rõ mục đích chiến đấu chống quân xâm l-ợc, phân biệt rõ tính chất chính nghĩa của ta và tính chất phi nghĩa của chiến tranh xâm l-ợc, tạo ra sự nhất trí của nhân dân ta, lôi kéo đ-ợc những phần tử trong binh lính địch đứng vào trong hàng ngũ của ta chống lại quân xâm l-ợc, thu hút sự

đồng tình ủng hộ của nhân dân tiến bộ trong n-ớc và trên thế giới

Bên cạnh đó mặt trận ngoại giao cũng rất đ-ợc chú trọng, ngày càng phát triển và trở thành một mặt trận phối hợp hiệu quả với đấu tranh quân sự, chính

trị, đánh mạnh vào ý chí xâm l-ợc của kẻ thù, làm sáng tỏ giá trị nhân văn quân

sự của ta Ngoại giao đã tích cực, chủ động, luôn gi-ơng cao ngọn cờ vì hoà bình, độc lập dân tộc, kiên trì kết hợp đấu tranh chính trị, tập trung làm rõ chính nghĩa của ta, vạch trần những âm m-u thủ đoạn và tội ác của kẻ thù Mỗi khi dành đ-ợc thắng lợi trên mặt đấu tranh quân sự, chính trị, ông cha ta đều cử sứ

giả “ Bàn hoà” với địch; tu sửa lại các con đ-ờng, cung cấp l-ơng thảo cho hàng

binh của địch khi thất bại trở về n-ớc tất cả việc làm đó với mục đích là để dập tắt muôn đời chiến tranh

Xuất phát từ t- t-ởng “ Lấy đại nghĩa thắng hung tàn, đem chí nhân thay

c-ờng bạo”, đây là một nội dung mang bản chất chính nghĩa trong nghệ thuật tác chiến kết hợp với binh vận, địch vận, nó thể hiện tính nhân đạo sâu sắc trong

truyền thống dân tộc “ đánh ng-ời quay đi, không đánh ng-ời trở lại” , có nghĩa

rằng đối với binh lính địch đã bị bắt làm tù binh hoặc đã đầu hàng thì ta luôn có

chính sách đối xử tử tế với họ Thời nhà Lê quy định rõ: “ T-ớng giặc đã hàng

mảy may không đ-ợc xâm phạm, bất cứ tội to hay tội nhỏ đều xoá hết, vợ con thân quyến thuộc cùng là tài vật đều bảo toàn hết cả, không chút thiệt hại Nếu muốn rút quân về n-ớc, tuỳ theo ý muốn, bảo đảm đ-a ra khỏi bờ cõi không phải lo lắng gì ” Với t-ớng sỹ ra hàng “ ta sẽ coi các ng-ơi nh- anh em ruột

thịt” vì thế thành giặc các nơi không dính máu mà tự mở, hàng vạn tù binh ra

hàng và xin tham gia vào nghĩa quân Lịch sử đã chứng tỏ rằng, phát huy đ-ợc tính nhân đạo trong nghệ thuật tác chiến, kết hợp với binh vận, địch vận không những tác động đến tinh thần binh lính địch mà còn tác động đến phong trào phản chiến trên đất họ, thành quả đem lại hết sức rõ ràng

Kết hợp giữa đấu tranh quân sự, đấu tranh chính trị, binh vận, địch vận với đấu tranh ngoại giao, tiến công địch toàn diện đã thể hiện tính độc đáo sáng tạo, vô cùng phong phú và linh hoạt Nghệ thuật kết hợp cần phải luôn nắm chắc thắng lợi của đấu tranh quân sự, chính trị, binh vận, địch vận làm cơ sở và thế mạnh cho tiến công ngoại giao phát triển Điểm nổi bật ở đây không chỉ là phát