Xuất khẩu lao động trong xu thế toàn cầu hóa của Việt Nam

Xuất khẩu lao động trong xu thế toàn cầu hóa của Việt Nam Nội dung thảo luận Xuất khẩu lao động trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế Cơ sở lý luận Thực tiễn. Vai trò lợi ích. Thực trạng xuất khẩu lao động Kết quả. Hạn chế. Giải pháp cho vấn đề xuất khẩu lao động Cơ hội thách thức. Một số Kiến nghị giải pháp.

Xuất khẩu lao động trong xu thế toàn cầu hóa của Việt Nam

Chuyên đề thảo luận môn Kinh tế Quốc tế Nhóm 1 - Lớp cao học KTCT 2009

NTH:

Nội dung thảo luận

• Xuất khẩu lao động trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế

– Cơ sở lý luận & Thực tiễn.

– Vai trò & lợi ích.

• Thực trạng xuất khẩu lao động

– Kết quả.

– Hạn chế.

• Giải pháp cho vấn đề xuất khẩu lao động

– Cơ hội & thách thức.

– Một số Kiến nghị & giải pháp.

Xuất khẩu lao động trong xu thế TCH & HNKTQT của Việt Nam

Cơ sở lý luận & thực tiễn:

 Theo mô hình H-O-S, giữa các quốc gia có sự khác nhau về giá cả so sánh của các yếu tố sản xuất là cơ sở trao đổi mậu dịch và sẽ dẫn đến sự dịch chuyển các yếu tố sản xuất, trong đó có yếu tố lao động.

 Chủ trương thúc đẩy nhanh quá trình TCH & HNKTQT của Đảng và Nhà nước.

 Trước khi mở cửa nền kinh tế (1986), Việt Nam đã có một lực lượng lao động lớn sang làm việc tại Liên Xô cũ và các nước Đông Âu Khi mở cửa nền kinh tế, Việt Nam có lực lượng lao động dư thừa lớn.

3

 Ảnh hưởng từ sự mở cửa

của hầu hết các nền kinh

tế và nhu cầu phát triển

mạnh mẽ mậu dịch giữa

các nước, lao động cũng

ngày càng mang tính

chất xã hội hóa và quốc

tế hóa cao.

P A

L A

P W

Quốc gia 1

SL1 A

B

L B

DL1

S’

P A’

L A’

P W

Quốc gia 2

A’

B’

L B’

DL2 S’’

SL2

Xuất khẩu lao động trong xu thế TCH & HNKTQT của Việt Nam

Vai trò & lợi ích:

 Khai thác hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên; phát triển nguồn nhân lực

 Khai thông thị trường lao động; Đem lại nguồn ngoại tệ quan trọng cho nhu cầu trong nước

 Giúp giảm nhẹ tình trạng thất nghiệp và giúp xóa đói giảm nghèo

F

N

Quốc gia 1

E

B

VMPL2

G

O’

M

R

A

T H

C O

VMPL1

I

 Là một trong những

động lực chính thúc

đẩy phát triển kinh tế

thế giới Củng cố các

mối quan hệ và hội

nhập Quốc tế.

 Thúc đẩy hợp tác và

giới thiệu trên các lĩnh

vực: văn hóa, giáo

dục,…

Xuất khẩu lao động trên thế giới

Số liệu tham khảo:

 Mỗi năm các nước phát triển đã thu

về 160 tỉ USD từ việc xuất khẩu lao

động, cao hơn nhiều so với tiền

viện trợ nhận được từ các nước

phát triển (100 tỉ USD/năm) Riêng

Ấn Độ khoảng 11 tỉ USD/năm Việt

Nam khoảng 1,6 tỉ USD

 Khoảng 1/4 lao động xuất khẩu đến

từ hai nền kinh tế lớn đang trỗi dậy

là Trung Quốc và Ấn Độ , trong đó

Trung Quốc đứng đầu trong danh

sách các nước xuất khẩu lao động

Các quốc gia ở vùng Vịnh là nơi thu

hút nhiều lao động từ các nước

Châu Á Phần lớn đều làm nghề

công nhân vệ sinh hoặc xây dựng

5

Thực trạng xuất khẩu lao động của Việt Nam trong thời gian qua

Kết quả giai đoạn 1980-1990:

- Đưa hơn 277.000 lao động sang Đông Âu (Liên Xô (cũ),

Cộng hoà dân chủ Đức (cũ), Tiệp Khắc (cũ) và Bungari)

- Sau đó đưa lao động sang làm việc ở Trung Phi và khu vực

Trung Đông ((I- Rắc, Libya, An- ghê- ri, Ăng- gô- la, Mô- zăm- bích, Công- gô, Y- ê- men, Ma- đa- gax- ca…)

- Đặc trưng của giai đoạn này là sự hợp tác lao động mang tính chất tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các nứơc là thành viên của khối “SEV” (Hội đồng tương trợ kinh tế) và chi phí do nhà nước bao cấp Xuất khẩu lao động ít chịu tác động của thị

trường, tính cạnh tranh không cao

Thực trạng xuất khẩu lao động của Việt Nam trong thời gian qua

Kết quả của giai đoạn 1991-2000:

– Đưa đựơc tổng số hơn 121.000 lao động đi làm việc tại 40 quốc gia và vùng lãnh thổ

– Đặc trưng của xuất khẩu lao động trong giai đoạn này là chịu sự tác động của quy luật thị trường, mang tính cạnh tranh cao và không còn được nhà nước bao cấp

7

Thực trạng xuất khẩu lao động của Việt Nam trong thời gian qua

Kết quả của giai đoạn 2001-2009:

– Từ năm 2001 đến 2008, có hơn 500 nghìn lao động Việt Nam đi

làm việc ở nước ngoài, bình quân khoảng 83.000 người/năm),

chiếm khoảng 5% tổng số lao động được giải quyết việc làm hàng năm

– Năm 2009 số lao động đi làm việc ở nước ngoài chỉ khoảng 70.000

người, giảm trên 22% so với mục tiêu đề ra là 90.000 người.

– Hiện có khoảng gần 500 nghìn lao động Việt Nam đang làm việc ở

trên 46 nước và vùng lãnh thổ với hơn 30 nhóm ngành nghề các loại, thu nhập hàng năm của người lao động khoảng 1,6 – 2 tỷ

USD

– Đặc trưng của xuất khẩu lao động trong giai đoạn này là số lượng lao động được đào tạo nghề trước khi đi làm việc ở nước ngoài đạt

cao trên 50%, và có nhiều doanh nghiệp ngoài quốc doanh

tham gia (156 DN)

Thực trạng xuất khẩu lao động của Việt Nam trong thời gian qua

Những hạn chế:

• Về cơ chế, chính sách, Đường lối, chủ trương, chính sách có nhiều nhưng chồng chéo, không thông thoáng và chậm được sửa đổi,

dẫn tới không theo kịp, lạc hậu với sự biến động của tình hình (Vd:

về dự thảo quy chế quản lý LHS của Bộ GD-ĐT)

• Về tổ chức quản lý và thực hiện, có nhiều doanh nghiệp xuất khẩu lao động của các Bộ, Ngành và tổ chức khác nhau dẫn đến

sự phối hợp chưa đồng bộ, hoạt động của các doanh nghiệp còn thiếu sự thống nhất, cạnh tranh không lành mạnh, giành giật thị

trường

• Về công tác nghiên cứu thị trường, còn nhiều yếu kém thiếu

thông tin về thị trường lao động nước ngoài; thiếu sự quảng bá, tiếp thị hàng hoá sức lao động Việt Nam trên trường quốc tế Các doanh nghiệp chưa đầu tư sâu vào nghiên cứu, khai thác các thị trường

9

Thực trạng xuất khẩu lao động của Việt Nam trong thời gian qua

Những hạn chế:

• Về chất lượng nguồn lao động xuất khẩu, do số đông là từ khu vực nông thôn nên chất lượng không cao Thể lực của người Việt Nam yếu, tay nghề chưa đáp ứng được yêu cầu của công nghệ sản xuất hiện đại, ý thức tổ chức kỷ luật còn thấp, nhận thức về quan hệ chủ thợ không phù hợp với cơ chế thị trường của nước ngoài, khả năng ngoại ngữ kém

Một số rủi ro và tiêu cực:

• Về rủi ro cho người lao động xuất khẩu, các doanh nghiệp đầu

mối; các tổ chức trung gian không giữ đúng cam kết; môi

trường nước ngoài không đảm bảo an ninh, an toàn; bị chèn

ép, chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn;

• Tiêu cực, người lao động hay bỏ chốn, buôn lậu, đánh lộn,…

Giải pháp phát triển xuất khẩu lao động

của Việt Nam trong thời gian tới

Cơ hội & thách thức

 Về cơ hội:

 Việt Nam tiếp tục thể hiện là một nền kinh tế năng động, chủ động mở cửa và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế;

 Lực lượng lao động trẻ và dồi dào;

 Thách thức:

 Sự ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính thế giới năm 2008-2009;

 Sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các nước xuất khẩu lao động.

11

Giải pháp phát triển xuất khẩu lao động

của Việt Nam trong thời gian tới

Một số giải pháp & kiến nghị:

• Phân định rõ vai trò và trách nhiệm của các Bộ, ngành liên quan và chính quyền các cấp trong tổ chức xuất khẩu lao động;

• Hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng thuận tiện cho

người lao động, cho doanh nghiệp (thủ tục, thuế, vay vốn, );

• Cần mở rộng và tăng cường quan hệ cấp nhà nước với các

quốc gia tiềm năng thông qua các Hiệp định khung hoặc các thoả thuận nguyên tắc để mở đường cho các doanh nghiệp ký kết và

thực hiện các hợp đồng cụ thể

• Hình thành các doanh nghiệp mạnh, đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

• Tăng cường công tác đào tạo, chuẩn bị nguồn lao động đáp ứng yêu cầu của thị trường

Kết luận

• Hội nhập kinh tế quốc tế thông qua kênh xuất khẩu lao động của Việt Nam là một tất yếu và nhu cầu thiết thực nhất để cải thiện đời sống một bộ phận người dân, giúp giảm tình trạng đói nghèo.

• Xuất khẩu lao động là khai thác một lợi thế so sánh lớn của Việt Nam, góp phần phát triển kinh tế trong nước và tăng

cường sự liên kết, hiểu biết lẫn nhau giữa dân tộc trên toàn thế giới.

• Thông qua xuất khẩu lao động giúp phát triển nguồn nhân lực trong nước đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH đất nước.

Chân thành cảm ơn!

13