NỘI DUNG
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI “TÀNG TRỮ TRÁI PHÉP CHẤT MA TUÝ”
1.1 Khái niệm về tội “Tàng trữ trái phép chất ma tuý” và hình phạt trong pháp luật hình sự Việt Nam
1.1.1 Một số khái niệm chung về tàng trữ trái phép chất ma tuý
Hiện có nhiều loại định nghĩa khác nhau về ma tuý Nhưng nhìn chung khi nói tới ma tuý là nói tới các chất có nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp, khi được đưa vào cở thể (bằng cách: tiêm, chích, hút, hít, nhai, nuốt) nó sẽ làm thay đổi trạng thái ý thức và sinh lý người đó.
Nếu lạm dụng ma tuý, con người sẽ lệ thuộc vào nó, khi đó gây tổn thương và nguy hại cho người sử dụng, cho gia đình và cộng đồng.
Luật phòng, chống ma tuý của Việt Nam tại điều 2 đã đưa ra một số định nghĩa về ma tuý hoặc có liên quan đến khái niện ma tuý như sau:
Chất ma tuý là chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong danh các danh mục do Chính phủ ban hành.
Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng.
Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện với người sử dụng.
Tiền chất là các chất không thể thiếu được trong quá trình điều chế, sản xuất ma tuý được quy định do chính phủ ban hành.
Thuốc gây nghiện, hướng thần là các loại thuốc chữa bệnh được quy định trong danh mục do Bộ Y tế do chính phủ ban hành.
Người dử dụng ma tuý là người sử dụng chất ma tuý, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và bị lệ thuộc vào chất này.
Ma tuý tác động rất tiêu cực đến sức khoẻ của cơ thể con người như:
Hệ hô hấp: Các chất ma túy kích thích hô hấp làm tăng tần số thở gây ức chế hô hấp, nhất là khi dùng quá liều Nhiều trường hợp ngưng thở nếu không cấp cứu kịp thời sẽ dẫn đến tử vong, đôi khi ngưng thở rất đột ngột Ngoài ra, sau khi dùng ma túy (nhất là cocaine) có thể gây phù phổi cấp, tràn khí màng phổi, tràn khí trung thất, xuất huyết phế nang, viêm tiểu phế quản tắc nghẽn, viêm phổi, lên cơn hen phế quản…
Hệ tim mạch: Các chất ma túy sẽ kích thích làm tăng nhịp tim, ảnh hưởng trực tiếp lên tim, gây co thắt mạch vành có thể tạo nên cơn đau thắt ngực, nặng hơn có thể gây nhồi máu cơ tim Chúng cũng là nguyên nhân của các rối loạn nhịp đe dọa tính mạng người dùng ma túy Ngoài ra còn gây nên tình trạng co mạch làm tăng huyết áp.
Hệ thần kinh: Ngoài tác dụng kích thích thần kinh giai đoạn đầu gây hưng phấn, sảng khoái, lệ thuộc thuốc…, cũng có thể gây các tai biến như: co giật, xuất huyết dưới nhện, đột quỵ…
Hệ sinh dục: Ở người nghiện ma túy, khả năng tình dục bị suy giảm một cách rõ rệt, và hậu quả này vẫn tồn tại sau khi ngưng dùng thuốc một thời gian khá lâu Ở những nam giới dùng ma túy trong thời gian dài sẽ bị chứng vú to và bất lực Còn ở phụ nữ sẽ bị rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, rong kinh, tăng tiết sữa bất thường và vô sinh.
Ngoài ra, đối với xã hội: Số người nghiện càng tăng thì lượng tiền bạc để hút chích càng lớn, càng có nhiều gia đình người nghiện bị phá sản, phát sinh nhiều tệ nạn trộm cắp, cướp giật… Bản thân con nghiện cũng trở nên ốm yếu, sức lao động ngày càng sút kém, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội 1
Tàng trữ trái phép là (Hành vi) cất giữ trái phép đối tượng cụ thể (trong người, ở nơi ở, ở nơi làm việc hoặc ở một nơi nào khác).
Tàng trữ trong từ điển tiếng Việt được hiểu là “cất giữ lại” hay cất giấu lại, để không ai biết Tuy nhiên, việc cất giấu này không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hay sản xuất.
Trái phép là việc làm những việc mà pháp luật không cho phép, trái với quy định pháp luật
Từ đó có thể hiểu tàng trữ trái phép là cất giữ một số lượng hàng hóa, vật thể nhất định, mà việc cất giấu này trái với quy định của pháp luật.
Về dấu hiệu chất ma túy theo quy định của luật:
Chất ma túy, theo quy định tại Luật Phòng, chống ma túy quy định: “Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành”, “Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dê gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng.” “Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn đến tình trạng nghiện đối với người sử dụng” ( Điều 2, Luật Phòng, chống ma túy)
Hiện nay, Danh mục chất ma túy và tiền chất được ban hành tại Nghị định số 82/2013/NĐ-CP của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung bằng Nghị định số 126/2015/NĐ- CP của Chính phủ Theo danh mục này, có 250 chất ma túy và 43 tiền chất ma túy, được chia thành 4 danh mục:
Danh mục I gồm các chất ma túy rất độc, tuyệt đối cấm sử dụng, việc sử dụng các chất này trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền, gồm 45 chất.
Danh mục II, các chất ma túy độc hại, được dùng trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tế theo yêu cầu điều trị
GIẢI PHÁP VÀ YÊU CẦU NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG VIỆC ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ TRONG VỀ TỘI “TÀNG TRỮ TRÁI PHÉP CHẤT MA TUÝ”
3.1 Yêu cầu và định hướng nâng cao hiệu quả trong việc áp dụng pháp luật về tội tàng trữ trái phép chất ma tuý Để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử các vụ án hình sự nói chung và đối với các vụ án về tội tàng trữ trái phép chất ma tuý nói riêng phải được thực hiện trên cơ sở những quan điểm, định hướng và nhiệm vụ cải cách tư pháp đã được xác định trong Nghị quyết số: 08-NQ/TW ngày 02 tháng 01 năm 2002 của Bộ Chính trị về “Một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới” và Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02 tháng 06 năm 2005 của Bộ Chính trị về “Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020” Mục tiêu của cải cách tư pháp được xác định là: “Xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, từng bước hiện đại, phục vụ nhân dân, phụng sự
Tổ quốc Việt Nam XHCN; hoạt động tư pháp mà trọng tâm là hoạt động xét xử được tiến hành có hiệu quả và hiệu lực cao”. Để đảm bảo cho hoạt động áp dụng pháp luật có hiệu quả trên thực tế phải quán triệt những quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, thực hiện các phương hướng, nhiệm vụ được đề ra trong chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 cũng như chiến lược xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam định hướng đến năm 2020 với các yêu cầu sau đây:
Quán triệt chính sách hình sự hướng thiện trong cải cách tư pháp, coi trọng tính phòng ngừa, giảm hình phạt tù, tăng hình phạt tiền và hình phạt cải tạo không giam giữ;
Cụ thể hoá tư tưởng tôn trọng và bảo vệ quyền con người của Hiến pháp năm 2013; quyền con người; quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội …; Đảm bảo tính cụ thể, minh bạch, khả thi trong kỹ thuật lập pháp; QPPL ban hành phải bảo đảm thuận tiện, dễ áp dụng và có tính thống nhất trong áp dụng pháp luật;
Khắc phục những bất cập, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự những năm qua.
BLHS năm 2015 và Nghị quyết của Quốc hội tuy có hướng dẫn về giải quyết án ma túy, không dùng thuật ngữ trọng lượng hay hàm lượng chất ma túy mà dựa vào khối lượng và quy định các trường hợp cần thiết phải giám định hàm lượng chất ma túy nhưng những quy định trên hiện tại chỉ giải quyết được ở vụ án mới phát sinh Hiện tại số lượng án tồn đọng chưa có hướng giải quyết do vật chứng không còn sau khi giám định lần đầu, mẫu vật ít không đủ cho giám định hàm lượng và các trường hợp giám định hàm lượng không đủ định lượng để truy cứu trách nhiệm hình sự Các trường hợp này đều đủ yếu tố cấu thành tội phạm và được khởi tố xử lý hình sự Do đó cần có văn bản hướng dẫn xử lý hình sự đối với hành vi phạm tội được xem là tội phạm trong giai đoạn này Đồng thời rà soát lại các văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử, thay thế hoặc bãi bỏ có nội dung trái với quy định trên.
Nâng cao trình độ người áp dụng pháp luật. Đội ngũ Điều tra viên, Kiểm sát viên là yếu tố quyết định chất lượng xử lý các tội phạm hình sự nói chung và các tội tàng trữ trái phép chất ma túy nói riêng Tập trung xây dựng đội ngũ này về cả đức và tài là một yêu cầu không nhỏ, đòi hỏi phải có thời gian và sự tập trung cao Trước hết phải thường xuyên giáo dục, bồi dưỡng lòng yêu nước, lòng nhiệt tình say mê trong công tác nghiệp vụ, ý chí tấn công tội phạm kiên định không ngại khó khăn, nguy hiểm Thường xuyên giáo dục đạo đức, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho cán bộ, đặc biệt cán bộ có chức danh tư pháp để họ nhận thức đầy đủ vai trò, tầm quan trọng của công tác giải quyết án tàng trữ trái phép chất ma túy Thực hiện tốt điều này sẽ là nhân tố quyết định đến thành công trong giải quyết vụ án, đảm bảo đúng người, đúng tội, hợp lý, hợp tình Nâng cao năng lực chuyên môn cho lực lượng này bằng các hình thức đào tạo chuyên sâu về trinh sát, điều tra, truy tố, xét xử về thực thi pháp luật, về ứng dụng khoa học kỹ thuật công nghệ tiên tiến, về bắt giữ tội phạm … Cần chú trọng đầu tư cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về thực hiện tương trợ tư pháp, ngoại ngữ, vi tính theo hướng chuyên nghiệp hơn Tăng cường năng lực và trang thiết bị trong giám định các chất ma tuý, quan tâm kiện toàn đội ngũ cán bộ, ưu tiên hàng đầu cho công tác cán bộ, bổ nhiệm mới, bổ nhiệm lại theo tiêu chuẩn cao hơn.
Tăng cường cơ sở vật chất, kỹ thuật cho công tác tuyên truyền phòng, chống tội tàng trữ trái phép chất ma tuý Đầu tư thoả đáng cơ sở vật chất, trang bị phương tiện kỹ thuật cho các cơ quan hoạt động tư pháp phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan như Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Toà án Phương tiện công tác, cơ sở vật chất, kỹ thuật tuy có phần khá hơn so với trước đây nhưng vẫn chưa đáp ứng được cho yêu cầu công tác Để tăng cường sức mạnh phòng, chống tội phạm nói chung, tội tàng trữ trái phép chất ma túy nói riêng, chúng tôi đề nghị tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật cho hoạt động cụ thể sau: Tăng cường các máy móc phục vụ cho hoạt động điều tra như chụp hình, ghi âm, ghi hình, máy Fax, mạng internet, máy in, máy phôtô vì hiện nay việc sử dụng các loại này rất hạn chế. Tăng kinh phí hoạt động cho các cơ quan tố tụng đảm bảo việc tuyên truyền Xây dựng hệ thống dữ liệu pháp luật, dữ liệu vụ án ma tuý nổi cộm để dùng tham khảo, và dữ liệu nghiệp vụ phục vụ cho nhu cầu công tác.
Nâng cao nhận thức lý luận và pháp luật, thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ trước thực trạng tội phạm về ma túy ngày càng tiếp tục gia tăng và có diễn biến hết sức phức tạp, cần tạo ra nhận thức thống nhất, ổn định về những vấn đề nói trên. Trước tiên phải nhận thức và thực hiện nghiêm túc các quy định được quy định trong Bộ luật hình sự, luật Phòng chống ma túy, các văn bản hướng dẫn xử lý tội phạm về ma túy… Trên cơ sở đó vận dụng linh hoạt, đúng đắn để xử lý đối với từng bị can, từng hành vi phạm tội, đầu tư trọng tâm vào các địa bàn trọng điểm về ma túy, xác định nhiệm vụ cụ thể cho mỗi cấp trong các kế hoạch phòng chống tội phạm ma túy
Có chế độ, chính sách đãi ngộ hợp lý đối với các chức danh tư pháp để họ yên tâm công tác Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, Tổ chức triển khai các quy định mới của luật đến cán bộ trong ngành tư pháp.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Công an, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ
Tư pháp (2007), Thông tư liên tịch số: 17/2007/TTLT-BCA-TANDTC- VKSNDTC-BTP ngày 24/12/2007 quy định về việc hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Chương XVIII “Các tội phạm về ma tuý” của Bộ luật hình sự
2 Lê Văn Cảm (2005), Những vấn đề cơ bản trong khoa học luật hình sự năm
3 Viện kiểm sát nhân dân quận Hải Châu, báo cáo sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2021.
4 Chính phủ (2003), Nghị định số: 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2003 quy định về việc ban hành Danh mục chất ma tuý và tiền chất.
5 Chính phủ (2003), Nghị định số: 58/2003/NĐ-CP ngày 29/05/2003 quy định về kiểm soát nhập khẩu, xuất khẩu chất ma tuý, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, Hà Nội.
6 Chính phủ (2013), Nghị định số: 82/2013/NĐ-CP ngày 19/07/2013 ban hành các chất ma tuý và tiền chất, Hà Nội.
7 Quốc hội (2013) Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
8 Quốc hội ( 2013) Bộ luật hình sự ( sửa đổi, bổ sung theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1999)
9 Viện kiểm sát nhân dân quận Hải Châu, báo cáo tổng kết công tác năm 2020.
NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
