Bài thu hoạch học phần luật môi trường ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật

Về vấn đề ô nhiễm môi trường đất, pháp luật đã có nhưng quy định cụ thể Mục 3 Chương VI Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 như xác định bảo vệ môi trường là một trong những nội dung cơ bản của quản lý tài nguyên đất, xác định trách nhiệm của cá nhân tổ chức trong việc bảo vệ môi trường đất và đặt ra chế tài xử lí khi có hành vi xâm phạm xảy ra. Đồng thời đưa ra vấn đề về quản lý chất lượng môi trường. Chất lượng môi trường đất phải được điều tra, đánh giá, phân loại, quản lý và công khai thông tin đối với tổ chức, cá nhân có liên quan; việc phát thải chất thải vào môi trường đất không được vượt quá khả năng tiếp nhận của môi trường đất; trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường cũng được cụ thể. Ngoài ra, việc phân bổ, khoanh vùng đất đai và lập kế hoạch hoạt động sử dụng đất phải phù hợp với tình trạng môi trường đất hiện tại và phân tích rõ ràng sự tác động đến môi trường để tìm ra phương án phòng phòng ngừa và khắc phục hậu quả, đồng thời bảo vệ môi trường đất. Khoản 1 Điều 15 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 Nhấn mạnh trách nhiệm của toàn xã hội trong công tác bảo vệ môi trường đất. Bất kỳ ai có hành vi gây ô nhiễm, có ảnh hưởng xấu đến môi trường đất phải tìm biện pháp xử lý và phục hồi đất về nguyên hiện trạng. Khoản 2 Điều 15 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

BÀI THU HOẠCH

ĐỀ TÀI: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐẤT DO THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT TRONG NÔNG NGHIỆP

-THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Khái quát về ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp 2

1.1 Khái niệm môi trường đất và ô nhiễm môi trường đất 2

1.2 Khái niệm và phân loại thuốc bảo vệ thực vật 2

1.3 Quy định của pháp luật về ô nhiễm môi trường đất 2

2 Thực trạng ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp .3 2.1 Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp 3

2.1.1 Hiểu biết và kinh nghiệm của người dân về thuốc bảo vệ thực vật 3

2.1.2 Thói quen trong quá trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật 3

2.2 Ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp 4

2.2.1 Ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp 4

2.2.2 Thực trạng ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật tại một số khu vực 4

2.3 Khó khăn, vướng mắc của chính sách pháp luật trong quy định về ô nhiễm môi trường đất 5

2.3.1 Về việc thực thi pháp luật trong bảo vệ môi trường đất 5

2.3.2 Đầu tư, chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước, huy động các nguồn lực trong xã hội còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu 6

2.3.3 Khoa học và công nghệ chưa có nhiều đóng góp thiết thực, đột phá cho công tác bảo vệ môi trường 6

3 Kiến nghị giải pháp phòng ngừa và khắc phục ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp 7

KẾT LUẬN 8 TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng Song, tốc độ gia tăng dân số và phát triển công nghiệp hiện nay thì diện tích đất canh tác ngày càng bị thu hẹp, chất lượng đất cũng ngày càng suy thoái

Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu hàng đầu các mặt hàng nông sản, lương thực

và nằm trong nhóm 5 nước xuất khẩu lớn nhất Nước ta trong tiến trình hội nhập kinh

tế quốc tế vừa qua cũng gặp phải những vấn nạn về ô nhiễm môi trường đất

Trong sản xuất nông nghiệp, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tạo ra nhiều lợi ích về phòng, trừ sâu bệnh hại, tăng năng suất, sản lượng, bảo quản nông sản, Do đó, nhu cầu về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cho cây trồng là hết sức cần thiết Nhưng nếu sử dụng không đúng kỹ thuật, không rõ nguồn gốc xuất xứ sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nông sản, tác động tiêu cực đến thị trường tiêu thụ sản phẩm; tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật trong nông sản gây hại cho sức khoẻ con người và môi trường sinh thái

Các nhà khoa học môi trường thế giới đã cảnh báo rằng: Cùng với ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí thì ô nhiễm đất đai cũng là vấn đề đáng báo động hiện nay, đặc biệt trong việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp Ô nhiễm đất không những ảnh hưởng xấu tới sản xuất nông nghiệp và chất lượng nông sản, mà còn thông qua lương thực, rau quả, ảnh hưởng gián tiếp tới sức khoẻ con người và động vật Do đó ô nhiễm môi trường trong đó có ô nhiễm môi trường đất cần phải được ngăn chặn và giải quyết một cách có hiệu quả

Thấy được tình trạng đáng mức báo động trong vấn đề ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp, tôi dùng vấn nạn này làm đề tài cho bài thu hoạch của mình, nhằm góp phần trong việc nghiên cứu thực trạng ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật hiện nay đồng thời chọn lọc ra các nguyên nhân chủ yếu

và đề xuất, kiến nghị giải pháp phòng ngừa, khắc phục vấn nạn này

1 Khái quát về ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp

1.1 Khái niệm môi trường đất và ô nhiễm môi trường đất

Môi trường đất là môi trường sinh thái hoàn chỉnh, bao gồm vật chất vô sinh sắp xếp thành cấu trúc nhất định Các thực vật, động vật và vi sinh vật sống trong lòng trái đất Các thành phần này có liên quan mật thiết và chặt chẽ với nhau Môi trường đất được xem như là môi trường thành phần của hệ môi trường bao quanh nó gồm nước, không khí, khí hậu

Ô nhiễm môi trường đất chính là sự đưa vào môi trường các chất thải nguy hại hoặc năng lượng đến mức ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của sinh vật, sức khỏe con người Hoặc làm suy thoái chất lượng môi trường Môi trường đất được xem là ô nhiễm khi nồng độ các chất độc trong đất tăng lên quá ngưỡng an toàn Vượt quá khả năng tự làm sạch của môi trường đất

1.2 Khái niệm và phân loại thuốc bảo vệ thực vật

Thuốc bảo vệ thực vật là chất hoặc hỗn hợp các chất hoặc chế phẩm vi sinh vật có tác dụng phòng ngừa, ngăn chặn, xua đuổi, dẫn dụ, tiêu diệt hoặc kiểm soát sinh vật gây hại thực vật; điều hòa sinh trưởng thực vật hoặc côn trùng; bảo quản thực vật; làm tăng độ an toàn, hiệu quả khi sử dụng thuốc.1

Thuốc bảo vệ thực vật có thể phân loại theo nhiều cách khác nhau như:

- Theo đối tượng diệt trừ, có thể kể đến một số loại như: Thuốc trừ sâu; Thuốc trừ vi khuẩn; Thuốc trừ tuyến trùng; Thuốc trừ nhện; Thuốc trừ ốc sên;…

- Theo cách xâm nhập của thuốc vào cơ thể dịch hai, có thể kể đến một số loại như: Thuốc vị độc - Gây độc qua đường tiêu hóa; Thuốc tiếp xúc - Gây độc qua da, qua vỏ

cơ thể; Thuốc xông hơi - Gây độc qua đường hô hấp;…

1.3 Quy định của pháp luật về ô nhiễm môi trường đất

Về vấn đề ô nhiễm môi trường đất, pháp luật đã có nhưng quy định cụ thể2 như xác định bảo vệ môi trường là một trong những nội dung cơ bản của quản lý tài nguyên đất, xác định trách nhiệm của cá nhân tổ chức trong việc bảo vệ môi trường đất và đặt

ra chế tài xử lí khi có hành vi xâm phạm xảy ra Đồng thời đưa ra vấn đề về quản lý chất lượng môi trường Chất lượng môi trường đất phải được điều tra, đánh giá, phân loại, quản lý và công khai thông tin đối với tổ chức, cá nhân có liên quan; việc phát thải chất thải vào môi trường đất không được vượt quá khả năng tiếp nhận của môi trường đất; trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường cũng được cụ thể

Ngoài ra, việc phân bổ, khoanh vùng đất đai và lập kế hoạch hoạt động sử dụng đất phải phù hợp với tình trạng môi trường đất hiện tại và phân tích rõ ràng sự tác động đến môi trường để tìm ra phương án phòng phòng ngừa và khắc phục hậu quả, đồng thời bảo vệ môi trường đất.3 Nhấn mạnh trách nhiệm của toàn xã hội trong công tác bảo vệ môi trường đất Bất kỳ ai có hành vi gây ô nhiễm, có ảnh hưởng xấu đến môi trường đất phải tìm biện pháp xử lý và phục hồi đất về nguyên hiện trạng.4

2 Thực trạng ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp

2.1 Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp

2.1.1 Hiểu biết và kinh nghiệm của người dân về thuốc bảo vệ thực vật

Nghiên cứu “Đánh giá của nông dân về vai trò của hóa chất nông nghiệp” do

Trung tâm Phát triển nông thôn và Kynetec thực hiện trong giai đoạn 2019 - 2022 đã chỉ ra rằng, người nông dân vẫn phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật và xem thuốc bảo

vệ thực vật đóng góp quan trọng cho đầu ra sản xuất nông nghiệp, cả về sản lượng cũng như chất lượng Đồng thời khảo sát cũng cho thấy, người nông dân chưa nhận thức đầy đủ về vấn đề dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cũng như cách thức quản lý dư lượng từ khâu canh tác

Một nghiên cứu về "Kiến thức, thái độ và thực tiễn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật

của nông dân trồng rau ở tỉnh Thừa Thiên Huế"5 cho thấy: Kỹ thuật sử dụng thuốc chủ yếu là theo khuyến cáo trên nhãn mác, bao bì (35,7%), theo kinh nghiệm bản thân

(28,7%) và theo hướng dẫn của người bán thuốc (20,2%) Số còn lại là không biết, không trả lời khảo sát và có đến 30,9% người được hỏi không nhớ tên của loại thuốc bảo vệ thực vật họ sử dụng gần đây nhất; Địa điểm mua thuốc của người nông dân chủ yếu là ở chợ và các quầy hoặc đại lý bán thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn Tiêu chí

chọn mua thuốc chủ yếu là “hiệu quả đối với hoa màu” và “giá thành”, chỉ có 5%

người quan tâm đến tính độc hại và thời gian phân hủy của thuốc khi lựa chọn loại thuốc để mua Có thể thấy, người dân chỉ quan tâm đến hiệu quả của thuốc đối với cây trồng và yếu tố tài chính, đây là các yếu tố giúp thu hoạch đúng thời vụ, tăng năng suất cây trồng, hạ giá thành nông sản, mang lại thu nhập trong thời gian ngắn, người dân hầu như không để ý đến những vấn đề như môi trường và sức khỏe của con người

2.1.2 Thói quen trong quá trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật

Tâm lý của phần lớn người sử dụng thuốc bảo vệ thực vật chỉ thích dùng những loại thuốc có tác động nhanh, trong khi nhiều loại thuốc bảo vệ thực vật sinh học hoặc nguồn gốc sinh học an toàn môi trường nhưng do tác dụng chậm lại ít được lựa chọn

sử dụng Một số trường hợp trộn nhiều loại thuốc với nhau, không bảo đảm thời gian cách ly dẫn đến các hiện tượng kháng thuốc, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt qua ngưỡng an toàn Việc thiếu kiến thức về các loại hóa chất độc hại đang sử dụng cho cây trồng quyết định thái độ của người nông dân đối với những nguy cơ mà môi trường và chính bản thân họ với tư cách là người tiếp xúc trực tiếp hóa chất phải đối mặt

Đa phần nông dân còn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật định kỳ chứ không dựa vào kết quả điều tra phân tích tình hình diễn biến sâu bệnh hại cây trồng trên đồng ruộng Theo kết quả điều tra đánh giá tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên các loại cây trồng năm 2021 trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng6, trung bình mỗi vụ rau người dân phun từ 7 - 10 lần thuốc Tần suất sử dụng thuốc còn thể hiện thông qua một phần lớn lượng rác là vỏ thuốc bảo vệ thực vật của huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng, trong 5 năm qua, địa phương này thu gom được hơn 21 tấn vỏ bao thuốc bảo vệ thực vật -nhiều nhất tỉnh Lâm Đồng Sử dụng lượng chất hóa học -nhiều, đất bị xơ cứng, giảm

chất dinh dưỡng nên cứ 2 - 3 năm người dân sản xuất rau, hoa phải tiến hành “đảo đất”

bằng cách đổ lớp đất mới lên trên Việc này làm phát sinh thêm chi phí sản xuất cũng như gây thoái hóa đất rõ rệt Về loại thuốc, liều lượng và cách dùng: Việc hỗn hợp thuốc và tăng liều so với liều khuyến cáo ghi trên nhãn bao bì cũng trở thành xu hướng diễn ra khá phổ biến, đa số nông dân đều dùng hỗn hợp thuốc bảo vệ thực vật khi phòng, trừ sâu bệnh nhằm tiết kiệm công phun, tăng hiệu lực của thuốc, phòng trừ được nhiều đối tượng dịch hại Liều lượng sử dụng cao hơn nhiều so với khuyến cáo của nhà sản xuất ghi trên bao bì, vì phần lớn nông dân sợ sâu bệnh không chết

2.2 Ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp

2.2.1 Ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp

dụng thuốc bảo vệ thực vật của nông dân trồng rau ở tỉnh Thừa Thiên Huế, Tạp chí Khoa học Trường Đại học

Cần Thơ, 55(4B): 35-44

6 Đoàn Kiên: Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật - Hại nhiều hơn lợi, Báo Sài Gòn giải phóng, 2022,

https://www.sggp.org.vn/lam-dung-thuoc-bao-ve-thuc-vat-hai-nhieu-hon-loi-post645482.html, [truy cập ngày 27/5/2023]

Thuốc bảo vệ thực vật có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất cây trồng, đảm bảo an ninh lương thực, nhưng việc quá lạm dụng cũng là con dao 2 lưỡi dẫn đến những hậu họa khôn lường, nhất là đối với sức khỏe con người và môi trường Việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật đem lại những hệ lụy xấu, tiêu cực Thuốc gây độc hại cho người và gia súc, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe cộng đồng, diệt cả côn trùng và vi sinh vật có ích, từ đó tạo điều kiện cho dịch bệnh phát triển, bùng phát mạnh hơn và đặc biệt là gây ô nhiễm môi trường đất nghiêm trọng

Thuốc bảo vệ thực vật sau khi được sử dụng một phần sẽ bị bay hơi, một phần được quang hóa, một phần cây sẽ hấp thu và phân giải, chuyển hóa Tuy vậy, dù có sử dụng bằng cách nào thì cuối cùng thuốc bảo vệ thực vật vẫn bị ngấm vào vào đất Nếu loại thuốc có tính độc cao sẽ giết chết rất nhiều sinh vật có lợi trong đất Kể cả thời gian phân hủy dài thì không đủ thời gian để đất phân hủy hết Đặc biệt nếu dùng lâu dài và liên tục, chắc chắn các chất độc hại sẽ bị tích lũy lại dần trong đất

Thuốc bảo vệ thực vật là những hợp chất độc hại đứng đầu danh sách 12 loại độc chất nguy hiểm, tồn tại rất lâu trong môi trường7 nên khó phân hủy sinh học Do đó, theo quy định rác thải thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng phải được thu gom vào các bể chứa; không được bỏ chung với rác thải sinh hoạt và rác vệ sinh đồng ruộng, không tự ý đốt hoặc đem chôn lấp Tuy nhiên, nhiều năm nay vấn đề này vẫn chưa được các địa phương quan tâm đúng mức, do đó lượng rác thải thuốc bảo vệ thực vật

thu gom vẫn còn "nhỏ giọt", chưa đáng kể

2.2.2 Thực trạng ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật tại một số khu vực

2.2.2.1 Thực trạng ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật tại Hà Tĩnh

Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường8, khối lượng chất thải rắn từ sản xuất thâm canh các loại cây trồng hằng năm rất lớn, bao gồm: 137 nghìn tấn sinh khối thải loại, 108 tấn bao bì phân bón, 125 tấn bao bì đựng hóa chất bảo vệ thực vật

Trung bình mỗi năm, nông dân Hà Tĩnh sử dụng gần 220 tấn thuốc bảo vệ thực vật

để phòng trừ sâu bệnh, đồng thời sau khi sử dụng, người dân thường có thói quen vứt các loại bao bì, chai, lọ này ngay trên đồng ruộng, dưới mương nước Điều này đồng nghĩa một số lượng lớn bao bì, chai lọ bị thải ra môi trường

Ngoài việc lạm dụng quá mức thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất nông nghiệp, tình trạng xả thải bừa bãi cũng đang gây những tác động xấu đến môi trường Theo phân tích của các chuyên gia trong lĩnh vực môi trường, trong mỗi bao bì đựng thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng luôn tồn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tối thiểu là 2% thể tích Do đó chai, lọ, bao bì thuốc bảo vệ thực vật được xếp vào diện chất thải rắn độc hại, nguy hiểm Khi những hóa chất này ngấm vào đất, vào nguồn nước hoặc phát tán trong không khí sẽ gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của những người tiếp xúc

2.2.2.2 Thực trạng ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật tại Lâm Đồng Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lâm Đồng, tính đến 2022 toàn tỉnh hiện có 300.000 ha đất canh tác nông nghiệp, trong đó diện tích đất nông nghiệp

ứng dụng công nghệ cao 63.108 ha, chiếm trên 21% Qua khảo sát9, tại khu vực trồng rau và hoa tập trung thuộc phường 9 và phường 12 thành phố Đà Lạt, phía sau những dãy nhà kính có khá nhiều rác thải là bao bì thuốc bảo vệ thực vật đã qua sử dụng Do địa hình đồi dốc nên khi có mưa lớn, lượng rác thải độc hại này đã trôi theo dòng nước

và đọng lại ở các ao hồ chứa trong khu vực Khuôn viên của khu du lịch hồ Than Thở từng là điểm đến không thể thiếu trong hành trình khám phá thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng Tuy nhiên, hiện nơi đây là một bãi rác thải khổng lồ trong đó có rất nhiều bao bì thuốc bảo vệ thực vật

Mỗi năm, hoạt động sản xuất nông nghiệp ở tỉnh Lâm Đồng phát sinh khoảng 185 tấn bao bì thuốc bảo vệ thực vật Nhưng mới thu gom được khoảng 20%, còn lại được người dân tiêu hủy theo hình thức đốt, chôn lấp, thu gom cùng với rác thải sinh hoạt hoặc thải ra môi trường gây ô nhiễm Việc bao bì thuốc bảo vệ thực vật vứt bừa bãi, không được thu gom xử lý không chỉ gây hại cho sức khỏe người dân nơi đây mà còn làm ô nhiễm nguồn đất

2.3 Khó khăn, vướng mắc của chính sách pháp luật trong quy định về ô nhiễm môi trường đất

2.3.1 Về việc thực thi pháp luật trong bảo vệ môi trường đất

Sự phối hợp giữa các cấp chính quyền, các bên liên quan trong thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường nói chung và môi trường đất nói riêng còn lỏng lẻo, nhận thức và quan tâm đúng mức đối với công tác bảo vệ môi trường chưa cao dẫn đến buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm trong việc kiểm tra, giám sát về môi trường

Theo một phản ánh của một người dân cư trú tại huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quãng Trị10,

người dân chịu ảnh hưởng nặng nề do sự kéo dài của dự án "Xử lý, cải tạo phục hồi

môi trường điểm tồn lưu hóa chất do thuốc bảo vệ thực vật" Theo phản ánh, cuối năm

2021 UBND tỉnh Quảng Trị quyết định đầu tư 1,2 tỷ đồng cho dự án xử lý điểm tồn lưu hoá chất từ kho thuốc bảo vệ thực vật cũ, tuy nhiên, gần 1 năm trôi qua, dự án vẫn không được triển khai, gia đình ông vẫn khổ sở sống trên vùng đất ô nhiễm nguy hiểm

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Trị cho hay, việc xử lý ô nhiễm tại điểm 2 thôn Đặng Xá, xã Vĩnh Lâm, huyện Vĩnh Linh từ thời điểm 2018 đang phải tạm dừng với lý do: Nguồn vốn hỗ trợ xử lý từ Trung ương (đợt 2) và nguồn vốn đối ứng của địa phương cho dự án chưa được bố trí Từ năm 2019, UBND tỉnh gửi các công văn, tờ trình đến Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng như Trung ương để xin hỗ trợ kinh phí nhưng đến nay nguồn vốn Trung ương vẫn chưa được bố trí

Qua đó có thể thấy, các cấp chính quyền chưa nhận thức đầy đủ và quan tâm đúng mức đối với công tác bảo vệ môi trường, dẫn đến buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm trong việc kiểm tra, giám sát Công tác thẩm định và đánh giá tác động môi trường đối với các dự án đầu tư còn tồn tại nhiều bất cập và chưa được coi trọng đúng mức, thậm chí chỉ được tiến hành một cách hình thức, qua loa cho đủ thủ tục dẫn đến chất lượng thẩm định và phê duyệt không cao

https://vtv.vn/xa-hoi/lam-dong-bat-an-vi-bao-bi-thuoc-bao-ve-thuc-vat-vuong-vai-20220517004339672.htm, [truy cập ngày 28/5/2023]

lý môi trường ô nhiễm thuốc bảo vệ thực vật,

https://tapchitoaan.vn/quang-tri-mot-gia-dinh-chinh-sach-keu-cuu-vi-cham-trien-khai-du-an-xu-ly-moi-truong-o-nhiem-thuoc-bao-ve-thuc-vat7102.html, [truy cập ngày 31/5/2023]

2.3.2 Đầu tư, chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước, huy động các nguồn lực trong

xã hội còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu

Nguồn lực tài chính cho bảo vệ môi trường từ ngân sách nhà nước và vốn đầu tư từ các chương trình, dự án đầu tư chưa đáp ứng được nhu cầu, không đủ kinh phí để hỗ trợ các địa phương xử lý ô nhiễm, phục hồi môi trường tại các khu vực bị ô nhiễm môi trường nghiêm trọng

Qua điều tra cho thấy một lượng lớn bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng vẫn chưa được xử lý theo đúng quy định do cơ sở được phép xử lý, tiêu hủy chất thải nguy hại tại các địa phương còn ít Để triển khai việc thu gom, vận chuyển và xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng bền vững, lâu dài thì cần phải có nguồn kinh phí lớn, thường xuyên, tuy nhiên nhà nước không thể cấp nguồn kinh phí thường xuyên

2.3.3 Khoa học và công nghệ chưa có nhiều đóng góp thiết thực, đột phá cho công tác bảo vệ môi trường

Các kết quả nghiên cứu khoa học chưa cung cấp đầy đủ luận cứ cho việc hoạch định chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường đất Hoạt động nghiên cứu và triển khai về bảo vệ môi trường đất còn hạn chế, chưa hiệu quả Năng lực, trình độ công nghệ bảo

vệ môi trường còn lạc hậu, chưa đáp ứng được với yêu cầu của thực tế

Một khảo sát cho thấy11, trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang vào năm 2021 có trên 5.400

bể chứa, 41 kho xử lý rác thải được xây dựng, lắp đặt Tuy nhiên rất nhiều bể chứa và kho chứa thuốc bảo vệ thực vật đã đầy nhưng vẫn chưa được xử lý Được biết, rác thải thuốc bảo vệ thực vật với đặc tính độc hại nên được các nhà sản xuất chứa đựng trong

các chai lọ bằng nhựa, thủy tinh, bao bì tráng kẽm rất “kiên cố” Thực tế tại một số xã,

mặc dù được khuyến cáo về tính độc hại nhưng vì rác ứ đầy lâu ngày không có chỗ chứa nên bất đắc dĩ người dân đã tự động đốt mà không màng đến nguy hại

Xử lý rác thải từ hoạt động sản xuất nông nghiệp cũng là một vấn đề cấp thiết cần giải quyết khi khối lượng chất thải ngày càng gia tăng Cộng với số rác thải tồn đọng lâu ngày tại các bãi rác chưa được xử lý triệt để; việc xử lý chủ yếu chỉ chôn lấp hở, không hợp vệ sinh, gây thách thức lớn trong quản lý môi trường, tạo áp lực lên đất Các nhà máy xử lý rác đã được đầu tư hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu về tiến độ đầu tư, về công nghệ xử lý lẫn công suất xử lý

3 Kiến nghị giải pháp phòng ngừa và khắc phục ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp

Qua tìm hiểu, phân tích thực trạng ô nhiễm môi trường đất do thuốc bảo vệ thực vật hiện nay, có thể đưa ra một số kiến nghị nhằm góp phần phòng ngừa và khắc phục vấn nạn trên như sau:

- Tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng theo hướng răn đe

- Cần có lộ trình để giảm thiểu lượng thuốc bảo vệ thực vật dùng trong nông nghiệp, khuyến khích sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật thân thiện môi trường, ít độc hại

và loại bỏ các loại thuốc đã bộc lộ nhiều nhược điểm, hạn chế

11 Trang thông tin điện tử tổng hợp Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tuyên Quang: Giải pháp nào xử lý bao bì

- Tăng cường quản lý chặt chẽ các khâu từ đăng ký, khảo nghiệm đến kiểm tra chất lượng thuốc trước khi nhập khẩu hoặc đưa ra sử dụng tại Việt Nam Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cần tuyên truyền nâng cao trách nhiệm cho người kinh doanh, yêu cầu các hộ ký cam kết không bán thuốc cấm, thuốc ngoài danh mục cho phép được lưu hành tại Việt Nam; tăng cường kiểm tra và xử phạt theo đúng quy định của pháp luật

- Tăng cường kinh phí, trang thiết bị phục vụ cho công tác quản lý như đầu tư mua sắm bể thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật, xe thu gom chuyên dụng phục vụ vận chuyển bao bì thuốc bảo vệ thực vật từ các khu vực thu gom về nhà lưu chứa tạm thời

và bố trí hỗ trợ kinh phí xử lý lượng bao bì thuốc bảo vệ thực vật Tiến hành thường xuyên các hoạt động xã hội hóa để khuyến khích sự tham gia của người dân

- Công tác thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật phải được tiến hành trên nguyên tắc coi công tác thu gom và xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật là bắt buộc, trong đó vai trò quản lý của nhà nước là chủ đạo, sự tham gia của người dân mang tính quyết định, phải có cá nhân hoặc tổ chức chịu trách nhiệm thu gom và phải có hợp đồng và quy chế rõ ràng

- Tổ chức tuyên truyền tập huấn trong công tác quản lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật; nâng cao nhận thức cộng đồng để hạn chế đổ bừa bãi các loại bao bì thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế việc thải bỏ rác thải sinh hoạt vào các bể chứa bao bì thuốc bảo vệ thực vật; nhận thức rõ về quyền lợi và trách nhiệm trong công tác quản lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật

KẾT LUẬN

Hiện nay vấn đề ô nhiễm môi trường đang là vấn đề nan giải và nổi trội hầu hết ở tất

cả quốc gia trên thế giới và đó đã trở thành vấn đề cấp bách chung cho cả toàn cầu, ngoài ô nhiễm nước và ô nhiễm không khí thì ô nhiễm môi trường đất vẫn là đáng quan tâm sâu sắc, bởi những tác hại to lớn mà vấn nạn này gây ra

Nguyên nhân sâu xa của ô nhiễm môi trường do thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp là sự lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật của người dân trong sản xuất nông nghiệp; xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng chưa đúng cách và công tác quản lý việc sử dụng, xử lý thuốc bảo vệ thực vật cũng như việc thực thi pháp luật chưa thực sự hiệu quả

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay, tình hình diễn biến sâu bệnh hại cây trồng ngày càng phức tạp, các đối tượng sâu bệnh hại cây trồng có chiều hướng rút ngắn chu

kỳ phát sinh, tăng khả năng gây hại, xuất hiện thêm nhiều chủng gây hại mới Chính vì vậy công tác bảo vệ thực vật được các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm Trong đó, thuốc bảo vệ thực vật là vật tư quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, là công cụ hữu hiệu để giúp người nông dân bảo vệ năng suất cây trồng, nâng cao thu nhập Thuốc Bảo vệ thực vật đã giúp nông dân giảm thiệt hại do sinh vật hại gây ra đối với năng suất cây trồng

Tuy nhiên, tình trạng lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất nông nghiệp là nguyên nhân dẫn đến tình trạng ngộ độc cấp tính và mãn tính và bệnh hiểm nghèo cho con người do tiếp xúc trực tiếp với thuốc bảo vệ thực vật, đặc biệt là môi trường bị ô

nhiễm nghiêm trọng Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đã bộc lộ những tiêu cực nhất

là đối với sản xuất nông nghiệp an toàn, ô nhiễm môi trường và gây ra những hậu quả không mong muốn

Do vậy, việc đánh giá thực trạng đề ra những giải pháp nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm trong việc kinh doanh, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật của chủ cơ sở và người nông dân; ứng dụng kết quả vào thực tiễn sản xuất nhằm tăng năng suất cây trồng, chất lượng của sản phẩm, bảo vệ môi trường là việc làm hết sức cần thiết

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 Danh mục văn bản quy phạm pháp luật

Công ước Stockholm Về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy năm 2001

Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật năm 2013 sửa đổi, bổ sung năm 2018

Luật Bảo vệ môi trường năm 2020

 Danh mục sách, báo, tạp chí

Nguyễn Đăng Giáng Châu, Lê Đăng Bảo Châu và Lê Thị Thanh Ngân, 2019: Kiến

thức, thái độ và thực tiễn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật của nông dân trồng rau ở tỉnh Thừa Thiên Huế, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, 55(4B): 35-44

Đoàn Kiên: Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật - Hại nhiều hơn lợi, Báo Sài Gòn giải

phóng, 2022, https://www.sggp.org.vn/lam-dung-thuoc-bao-ve-thuc-vat-hai-nhieu-hon-loi-post645482.html, [truy cập ngày 27/5/2023]

Bắc Trần, Tạp chí Tòa án nhân dân: Quảng Trị: Một gia đình chính sách kêu cứu

vì chậm triển khai dự án xử lý môi trường ô nhiễm thuốc bảo vệ thực vật,

https://tapchitoaan.vn/quang-tri-mot-gia-dinh-chinh-sach-keu-cuu-vi-cham-trien-khai-du-an-xu-ly-moi-truong-o-nhiem-thuoc-bao-ve-thuc-vat7102.html, [truy cập ngày 31/5/2023]

Đức Cảnh: Hà Tĩnh: Chặn ô nhiễm từ thuốc bảo vệ thực vật, Báo điện tử của Bộ Tài

nguyên và Môi trường, 2023, https://baotainguyenmoitruong.vn/ha-tinh-chan-o-nhiem-tu-thuoc-bao-ve-thuc-vat-351889.html, [truy cập ngày 28/5/2023]

 Danh mục trang thông tin điện tử

Ban thời sự, Báo điện tử VTV: Lâm Đồng: Bất an vì bao bì thuốc bảo vệ thực vật,

https://vtv.vn/xa-hoi/lam-dong-bat-an-vi-bao-bi-thuoc-bao-ve-thuc-vat-vuong-vai-20220517004339672.htm, [truy cập ngày 28/5/2023]

Trang thông tin điện tử tổng hợp Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tuyên Quang:

Giải pháp nào xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật,

http://tnmttuyenquang.gov.vn/tin-tuc/moi-truong/giai-phap-nao-xu-ly-bao-bi-thuoc-bao-ve-thuc-vat-18091.html, [truy cập ngày 31/5/2023]