phân tích cung cầu xăng dầu trên thị trường

phân tích cung cầu xăng dầu trên thị trường

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 1

LỜ CẢM ƠN

Để hoàn thành tiểu luận này, chúng em xin gửi lời cảm ơn đến:

* an Giám Hiệu trường ĐH Công Nghiệp Tp HCM vì đã tạo điều kiện về cơ sở vật chất Với hệ thống thư viện hiện đại, đa dạng các loại sách thuận lợi cho việc tìm kiếm thông tin và các phòng họp nh m đã tạo điều kiện cho nh m làm việc c hiệu quả hơn

* Giáo vi n hướng dẫn thầy Nguyễn Tấn Minh đã tận tình hướng dẫn chúng em trong suốt quá trình thực hiện

* Các bạn sinh vi n trong và ngoài nh m đã nhiệt tình trao đổi kinh nghiệm và g p ý kiến giúp cho đề tài chúng tôi hoàn thiện hơn

Do chưa c nhiều kinh nghiệm làm đề tài n n không thể tránh khỏi những thiếu s t và hạn chế, rất mong nhận được ý kiến đ ng g p từ phía thầy để

đề tài này được hoàn thiện hơn

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 2

MỤC LỤC

MỤC LỤC 2

LỜI MỞ ĐẦU 4

N I DUNG 5

1 CƠ SỞ LÝ LU N CHUNG VỀ CUNG - CẦU, THỊ TRƯỜNG 5

1.1 Thị trường 5

1.1.1 Khái niệm 5

1.1.2 Chức năng của thị trường 5

1.1.3 Vai trò của thị trường 6

1.2 Cầu thị trường 6

1.3 Cung thị trường 7

1.4 Thị trường cân bằng 9

2 KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH XĂNG DẦU THẾ GIỚI 9

2.1 Cung cầu xăng dầu thế giới 9

2.2 Các yếu tố tác động l n cung cầu 10

2.2.1 Yếu tố kinh tế 10

2.2.2 Yếu tố phi kinh tế 12

3 CUNG CẦU XĂNG DẦU VÀ NHỮNG IẾN Đ NG VỀ GIÁ CẢ Ở VIỆT NAM 13

3.1 Tổng quan thị trường xăng dầu việt nam từ cuối năm 2009 đến nay 13

3.2 Cung xăng dầu 14

3.2.1 Nguồn cung do nhập khẩu 14

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 3

3.2.2 Nguồn cung nội địa 15

3.3 Cầu xăng dầu 16

3.4 Những biến động về giá cả xăng dầu Việt Nam 19

3.5 Những tác động của tăng giá xăng dầu đến xã hội 21

4 CÁC IỆN PHÁP CỦ CH NH PHỦ ĐỂ ĐIỀU TIẾT XĂNG DẦU 24

4.1 Giải pháp giảm sự lệ thuộc vào nguồn cung cấp dầu của thế giới 24

4.1.1 Dung Quất - nhà máy lọc dầu đầu ti n của Việt Nam 24

4.1.2 Nghi n cứu, ứng dụng khoa học kỹ thuật hiện đại vào ngành khai thác và chế biến dầu khí 26

4.1.3 Tiết kiệm tối đa nguồn tài nguy n thi n nhi n 27

4.2 Giải pháp về những hàng h a thay thế –giảm cầu 28

4.2.1.Hàng h a thay thế trong ngành năng lượng và nhi n liệu 28

4.2.2 Dùng phương tiện giao thông công cộng thay cho phương tiện giao thông cá nhân 28

TỔNG KẾT 30

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 4

LỜ MỞ ẦU

Quá trình phát triển loài người gắn liền với quá trình lao động sản xuất Chính nhờ lao động sản xuất mà con người mới đưa xã hội phát triển l n một tầm cao mới, xuất hiện nhiều nền văn minh mới, khám phá nhiều nguồn năng lượng mới cho cuộc sống Đặc biệt là sự xuất hiện “dầu mỏ”, một nguồn năng lượng vô cùng cần thiết cho tất cả các quốc gia tr n thế giới Với đặc tính của xăng dầu hiện tại, c rất ít mặt hàng thay thế và nhu cầu xã hội ngày càng cao

Vì vậy việc khai thác, xuất nhập khẩu, diễn biến giá cả xăng dầu là những vấn

đề luôn “n ng” của các quốc gia Và Việt Nam chúng ta cũng là quốc gia chịu ảnh hưởng của biến động giá cả xăng dầu Với mong muốn hiểu rõ hơn tình hình cung – cầu xăng dầu và sự biến động giá cả xăng, dầu tr n thế giới n i chung và Việt Nam nói riêng Vì vậy nh m chúng tôi đã chọn đề tài “ Phân tích quy luật cung – cầu xăng dầu tr n thị trường”

Tuy nhi n, do kiến thức và thời gian tìm tòi và nghi n cứu c hạn n n nhóm chúng em không tránh khỏi sự thiếu s t, rất mong nhận được ý kiến đ ng

g p của Thầy để đề tài được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

C rất nhiều khái niệm về thị trường:

 Thị trường là nơi chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, dịch vụ hoặc tiền tệ, nhằm thỏa mãn nhu cầu của hai b n mua và bán về một loại sản phẩm nhất định theo các thông lệ hiện hành, từ đ xác định rõ số lượng và giá cả cần thiết của sản phẩm, dịch vụ

 Thị trường là một tập hợp những người mua và người bán tác động qua lại lẫn nhau, dẫn đến khả năng trao đổi

 Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động mua và bán một thứ hàng h a nhất định nào đ Với định nghĩa này, c thị trường gạo, thị trường cà ph , thị trường Hà Nội, thị trường miền Trung…

Còn trong kinh tế học, thị trường được hiểu rộng hơn, là nơi c các quan

hệ mua bán hàng h a, dịch vụ giữa vô số những người bán và người mua c quan hệ cạnh tranh với nhau, bất kể là ở địa điểm nào, thời gian nào

1.1.2 Chức năng của thị trường

 Thừa nhận công dụng xã hội của hàng h a và lao động đã chi phí để sản xuất ra n , thông qua việc hàng h a đ c bán được hay không, bán với giá thế nào

 Kích thích hoặc hạn chế sản xuất và ti u dùng

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 6

 Cung cấp thông tin cho người sản xuất và người ti u dùng thông qua những biến động của nhu cầu xã hội về số lượng, chất lượng, chủng loại, cơ cấu của các loại hàng h a, giá cả, tình hình cung cầu về các loại hàng h a

1.1.3 Vai trò của thị trường

Trong nền kinh tế thị trường, thị trường c vị trí trung tâm Thị trường vừa là mục ti u của người sản xuất kinh doanh, vừa là môi trường của hoạt động sản xuất và kinh doanh hàng hoá Thị trường cũng là nơi chuyển tải các hoạt động sản xuất kinh doanh Do vậy, thị trường c những tác dụng sau đây:

 Bảo đảm điều kiện cho sản xuất phát triển li n tục với quy mô ngày càng mở rộng và bảo đảm hàng hoá cho người ti u dùng phù hợp với thị hiếu

và sự tự do lựa chọn một cách đầy đủ, kịp thời, thuận lợi với dịch vụ văn minh

 Thúc đẩy nhu cầu, gợi mở nhu cầu, đưa đến cho người ti u dùng sản xuất và người ti u dùng cá nhân những sản phẩm mới N kích thích sản xuất ra sản phẩm chất lượng cao, văn minh và hiện đại

 Dự trữ các hàng hoá phục vụ sản xuất và ti u dùng xã hội, giảm bớt

dự trữ ở các khâu ti u dùng, bảo đảm việc điều hoà cung cầu

 Phát triển các hoạt động dịch vụ phục vụ ti u dùng sản xuất và ti u dùng cá nhân ngày càng phong phú, đa dạng, văn minh Giải ph ng con người khỏi những công việc không t n trong gia đình

 Thị trường hàng hoá dịch vụ ổn định c tác dụng to lớn để ổn định sản xuất, ổn định đời sống của nhân dân

1 2 Cầu thị trường

Cầu thị trường mô tả số lượng hàng h a, dịch vụ mà người ti u dùng sẽ mua ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 7

Cầu thị trường c thể biểu diễn bằng: biểu cầu, đường cầu hay hàm số cầu

 iểu cầu là một bảng số liệu trình bày số lượng hàng h a hoặc dịch vụ

mà người mua sẵn sàng mua ở các mức giá khác nhau

 Đường cầu diễn tả mối quan hệ giữa lượng cầu và giá của một hàng

h a, còn các yếu tố khác không đổi

Các yếu tố ảnh hưởng tới cầu:

 Thu nhập của người ti u dùng

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 8

Cung thị trường mô tả số lượng hàng h a hay dịch vụ mà người sản xuất

sẽ cung ứng ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định Cung thị trường c thể biểu diễn bằng: biểu cung, đường cung; hàm số cung

 iểu cung là một bảng số liệu trình bày số lượng hàng h a hoặc dịch

vụ mà người bán sẽ cung ứng ở các mức giá khác nhau

 Đường cung diễn tả mối quan hệ giữa lượng cung và giá của một hàng

h a, còn các yếu tố khác không đổi

 Hàm số cung là hàm đồng biến, c dạng:

Quy luật cung: lượn cun về àn óa dịc vụ có mối liên ệ cùn c iều

với i cả Nếu i àn óa tăn c c yếu tố k c k ôn đổi t ì n à sản xuất

sẽ cun ứn àn n iều ơn và n ược lại

P => Q

P => Q

Các yếu tố ảnh hưởng tới cung:

 Chi phí các yếu tố sản xuất được sử dụng

 Trình độ phát triển khoa học – công nghệ

hàng h a mà người mua muốn mua

Nghĩa là trạng thái cân bằng của thị

 Cung không đổi và cầu thay đổi

 Cầu không đổi và cung thay đổi

 Cả cung và cầu cùng thay đổi

2 K Á QUÁT TÌN ÌN XĂN DẦU T Ế Ớ

2.1 Cung cầu xăng dầu thế giới

C thể n i thị trường dầu mỏ bị chi phối bởi một số nước nhỏ sản xuất dầu thô Trong đ c các quốc gia sản xuất dầu chủ yếu tr n thế giới gồm các nước thuộc nh m OPEC (The Organization of Petroleum Exporting Countries)-

Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ tr n thế giới OPEC c khả năng điều chỉnh hạn ngạch khai thác dầu lửa của các nước thành vi n và qua đ c khả năng khống chế giá dầu

QD= QS

Q

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 10

 Trữ lượng dầu mỏ thế giới nằm trong khoảng từ 1.148 tỉ thùng (theo

BP Statistical Review) đến 1.260 tỉ thùng (theo Oeldorado của Exxon Mobil)

 Trữ lượng dầu mỏ tìm thấy và c khả năng khai thác mang lại hiệu quả kinh tế với kỹ thuật hiện tại đã tăng l n trong những năm gần đây Nhưng thực tế thì theo dự đoán, trữ lượng dầu mỏ sẽ chỉ đủ dùng cho 80 năm nữa

 Nước khai thác dầu nhiều nhất thế giới trong năm 2010 là Saudi rabia (496,8 triệu tấn), Nga (420 triệu tấn), Mỹ (349,4 triệu tấn), Mexico (187,8 triệu tấn) và Iran (181,7 triệu tấn)

 Ngoài các nước OPEC, nhiều nước ở iển ắc, ngoài khơi ngola…cũng xuất khẩu lượng dầu mỏ xấp xỉ 40% sản lượng dầu thế giới, làm ảnh hưởng không nhỏ đến thị trường dầu toàn cầu

Trong khi nguồn cung xăng dầu c giới hạn thì nhu cầu về dầu mỏ của thế giới không hề giảm, thậm chí càng ngày càng tăng Xăng dầu là loại mặt hàng c cầu co giãn ít vì đa số hoạt động đi lại của con người cần xăng dầu và quá ít hàng

h a đ ng vai trò thay thế xăng dầu Vì vậy, khi cung thay đổi một lượng nhỏ cũng làm ảnh hưởng rất lớn đến giá và sản lượng cân bằng

2.2 Các yếu tố tác động lên cung cầu

2.2.1 Yếu tố kinh tế

Các cường quốc xuất khẩu đã phát hiện ra rằng chỉ cần giảm một lượng nhỏ dầu cung cấp cho thị trường thì giá cả sẽ tăng l n một lượng lớn Với dự đoán như vậy, các nước đ đã làm thị trường xăng dầu thế giới c những biến động đột ngột

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 11

Kết quả của cuộc khảo sát năng lượng thường ni n lần thứ chín, do Viện Năng lượng Toàn cầu KPMG (Mỹ) thực hiện mới đây, cho thấy hầu hết nhà lãnh đạo các công ty năng lượng tr n thế giới đều dự báo giá dầu thô toàn cầu sẽ tăng tr n 121 USD/thùng trong thời gian còn lại của năm 2011

Các nhà khảo sát tr n đã phỏng vấn 550 giám đốc tài chính trực thuộc các công ty năng lượng tr n thế giới, và kết quả cho thấy 32% giám đốc dự kiến giá dầu thô năm 2011 sẽ tăng l n 121-130 USD/thùng; 1/3 giám đốc dự đoán giá dầu sẽ cao hơn, trong đ 17% dự đoán giá dầu đạt khoảng 131-140 USD/thùng; 9% dự đoán từ 141-150 USD/thùng và 6% dự đoán giá dầu thô có thể tới 151 USD/thùng vào cuối năm 2011

Giá dầu thô toàn cầu tiếp tục tăng là do chính quyền Iraq sẽ cắt giảm một nửa mục ti u sản xuất dầu mỏ: Gần đây Chính phủ Iraq loan báo, từ năm 2017 mỗi ngày Iraq chỉ khai thác 6,5-7 triệu thùng dầu, thấp hơn so kế hoạch khai thác ban đầu là 12 triệu thùng dầu/ngày Iraq là nguồn cung dầu mỏ hàng đầu cho thị trường thế giới và trong những năm gần đây, nhiều nước, trong đ c

Mỹ và phương Tây, luôn tìm cách ký các hợp đồng khai thác dầu với Iraq

Với quyết định tr n, rõ ràng là sắp tới các nước sẽ bị hạn chế trong việc tìm kiếm các hợp đồng khai thác và nhập khẩu dầu từ Iraq Do đ , ngay từ bây giờ họ phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế, đồng thời với việc tăng cường mua dầu để dự trữ chiến lược Vì thế, giá dầu không thể ngừng tăng trong năm

2011 và những năm tiếp theo

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 12

2.2.2 Yếu tố phi kinh tế

Thời tiết là một yếu tố ảnh hưởng lớn đến việc khai thác dầu mỏ Chẳng hạn như các cơn bão luôn là mối lo ngại cho các nhà khai thác và xuất khẩu dầu

mỏ Khi các yếu tố thời tiết bất lợi như trời lạnh, mưa, bão… xuất hiện, việc khai thác dầu không thực hiện được, lượng cung sẽ giảm xuống, th m vào đ cầu co dãn ít so với giá n n khi đ , giá sẽ c sự thay đổi rất lớn Ví dụ, ở Việt Nam, tháng 7, tháng 8 là mùa mưa bão, các giàn khoan tr n biển gặp rất nhiều

kh khăn trong khai thác dầu khí

Yếu tố chính trị cũng thường xuy n tác động đến tình hình xăng dầu thế giới Các nước nhập khẩu thường cố gắng tạo mối quan hệ tốt đẹp với các nước xuất khẩu nhằm thương lượng nhằm giảm chi phí nhập khẩu xuống Khi c sự bùng phát về chính trị cũng như mâu thuẫn giữa các nước sẽ làm cho giá dầu

mỏ tăng l n rất nhiều Ví dụ, cuộc chiến tranh mà Mĩ gây ra cho Iraq làm cho lượng dầu xuất khẩu của vùng Vịnh giảm xuống trong một thời gian dài, đẩy giá dầu mỏ l n cao

Khủng bố cũng là một mối lo ngại khác cho các nhà buôn bán dầu mỏ, thậm chí c thể gây tổn thất rất lớn Ví dụ như các cuộc tấn công khủng bố vào đường ống dầu mỏ của Iraq và Saudi ribia vào trung tuần tháng 6 năm 2004 làm tăng những bất ổn tr n thị trường dầu mỏ

Yếu tố cuối cùng chính là các quốc gia lọc dầu lớn của thế giới, mặc dù OPEC cung cấp 40% sản lượng dầu mỏ của thế giới, nhưng trong đ lại c đến 90% là dầu thô, việc lọc lại dầu lại diễn ra ở các nước giàu c như Mỹ, Singapore, Nhật ản… Trong khi đ , nhu cầu của thế giới về sản phẩm lọc dầu tăng, giá cả của dầu mỏ cũng bị chi phối bởi các quốc gia đ Do vậy, giá cả của xăng dầu tr n thế giới luôn luôn biến động

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 13

3 CUN CẦU XĂN DẦU VÀ N ỮN B ẾN ỘN VỀ Á CẢ

Ở V T NAM

3 1 Tổng quan thị trường xăng dầu việt nam từ cuối năm 2009 đến nay

Năm 2009 là năm đáng ghi nhớ đối với ngành Xăng dầu Việt Nam Bởi

vì, ngày 15/10/2010 Chính phủ đã ban hành Nghị định 84/2009/NĐ-CP Với Nghị định này, lần đầu ti n việc kinh doanh xăng dầu được thực sự vận hành theo cơ chế thị trường, c sự quản lý của Nhà nước Đây được xem là bước chuyển mình làm thay đổi về chất của hoạt động quản lý kinh doanh xăng dầu

Năm 2010, được xem là một cơ hội đối với ngành Xăng dầu vì đây là năm đầu ti n Nghị định 84 thực sự được “đi vào cuộc sống” n cạnh đ cũng

c không ít kh khăn, áp lực đối với các doanh nghiệp đầu mối Vì khi áp dụng

cơ chế này đòi hỏi sự chủ động cũng như phải rất linh hoạt trong việc ứng ph với thị trường xăng dầu vốn luôn biến động đầy phức tạp như:

 Doanh nghiệp vẫn không c thực quyền về xác định giá bán như các văn bản quy định

 Nhà nước không c biện pháp kiểm soát các doanh nghiệp kết cấu giá bán xăng để hình thành nguồn trả nợ ngân sách, tạo ra sự mấp mô về giá bán, doanh nghiệp không bình đẳng trong cạnh tranh

 Các văn bản mới tiếp tục ra đời song cũng không đi vào thực tế (barem thuế nhập khẩu, quỹ bình ổn giá)

 Cơ chế đăng ký giá kéo dài mang nặng tính xin cho (ph duyệt), các

cơ quan truyền thông khai thác và đưa ra thông tin về tăng giảm giá rất sớm, không những không c tính định hướng dư luận mà tạo ra áp lực nặng nề cho cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý

3 2 Cung xăng dầu

3.2.1 Nguồn cung do nhập khẩu

Theo số liệu thống k , nhập khẩu xăng dầu các loại của Việt Nam tháng 2/2011 đạt 886,6 nghìn tấn với kim ngạch 743,9 triệu USD; giảm 15,4% về lượng và giảm 9,7% về trị giá so với tháng trước; giảm 5,3% về lượng nhưng tăng 35% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái, nâng tổng lượng xăng dầu các loại nhập khẩu của Việt Nam 2 tháng đầu năm 2011 đạt 1,9 triệu tấn với kim ngạch 1,6 tỉ USD, tăng 15,6% về lượng và tăng 57,3% về trị giá so với cùng kỳ, chiếm 11,1% trong tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hoá của cả nước 2 tháng đầu năm 2011

Phần lớn nhập khẩu các loại: xăng, diesel, mazut, nhi n liệu bay của Việt Nam trong 2 tháng đầu năm 2011 đều c tốc độ tăng trưởng mạnh cả về lượng

và trị giá; trong đ Singapore là thị trường dẫn đầu về lượng và kim ngạch nhập khẩu đạt 811 nghìn tấn với kim ngạch 637,8 triệu USD, tăng 27% về lượng và tăng 75,6% về trị giá so với cùng kỳ, chiếm 40,7% trong tổng kim ngạch

ộ Công thương vừa cho biết: Mặc dù Nhà máy lọc dầu Dung Quất đã đưa vào hoạt động và chạy hết công suất, nhưng trong 5 tháng đầu năm nhập khẩu xăng dầu vẫn tăng cao Trong nhiều năm gần đây, nguồn xuất khẩu dầu thô trong nước đủ bù đắp nhập khẩu xăng dầu, thậm chí c thời kỳ xuất si u, nhưng năm nay tỷ lệ xuất đã thấp hơn nhập

GVHD: TS.NGUYỄN TẤN MINH 15

Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu dầu thô chỉ đạt 3 tỷ USD, trong khi nhập khẩu xăng dầu l n tới 4,6 tỷ USD, gây áp lực lớn l n cán cân thương mại, nhất

là việc đảm bảo nguồn ngoại tệ Trong 5 tháng này, tổng lượng xăng dầu chúng

ta nhập khẩu đã l n tới 5,142 triệu tấn, tăng 15,6% về lượng Cộng với mức tăng 41% về giá, tổng số tiền phải bỏ ra để nhập khẩu xăng dầu đã tăng đến 61,3%

3.2.2 Nguồn cung nội địa

Việt Nam hiện nay đã c nguồn sản xuất xăng dầu trong nước, đáp ứng

tr n 30% nhu cầu xã hội – nhà máy lọc dầu Dung Quất

Nhà máy lọc dầu Dung Quất đi vào hoạt động năm 2009, sau 44 tháng xây dựng và thử nghiệm, là nhà máy lọc dầu đầu ti n của Việt Nam Đây là một trong những dự án kinh tế lớn, trọng điểm quốc gia của Việt Nam trong giai đoạn đầu thế kỷ 21 Công suất nhà máy lọc dầu Dung Quất được thiết kế chế biến 6,5 triệu tấn dầu thô/năm, tương đương 148.000 thùng/ngày

Hiện tại, tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam – Petro VietNam – đang xúc tiến nâng công suất chế biến nhà máy l n đến 10 triệu tấn dầu thô/năm

 Trong giai đoạn đầu, nhà máy chế biến 100% dầu thô từ mỏ ạch Hổ

 Giai đoạn kế tiếp, nhà máy sẽ chế biến dầu thô hỗn hợp với 85% dầu thô ạch Hổ (hoặc dầu ngọt tương đương trong nước và c thể nhập

từ Nga, Kuwait) cùng với 15% dầu chua nhập từ Dubai

ắt đầu từ năm 2011, nhà máy lọc dầu Dung Quất sẽ nhập dầu thô từ nước ngoài về nhiều hơn, trung bình mỗi chuyến từ 80.000 – 100.000 tấn

Hiện mỗi năm, nhà máy lọc dầu Dung Quất c thể sản xuất từ 300.000 tấn nhi n liệu bay Jet 1, đáp ứng nhu cầu ti u thụ trong nước và một