1 LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình “Tổ chức và quản lý sản xuất” được biên soạn dựa trên chương trình đào tạo môn học Tổ chức sản xuất dành cho hệ Cao đẳng do Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề Cần Thơ ban hàn[.]
Đặc điểm cơ bản - Nhiệm vụ - Quyền hạn của doanh nghiệp công nghiệp nhà nước
Quyền hạn của doanh nghiệp nhà nước
Tên môn học: Tổ chức và quản lý sản xuất
Vị trí, tính chất của môn học
Vị trí của môn học này là phần quan trọng trong lộ trình đào tạo, đòi hỏi người học phải hoàn thành các môn học cơ sở trước đó Điều này đảm bảo kiến thức nền tảng vững chắc để chuẩn bị tốt cho phần thực hành tại doanh nghiệp sau này Việc xếp lịch học phù hợp giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách có hệ thống và chuẩn bị tốt hơn cho các hoạt động thực tế trong nghề nghiệp.
- Tính chất: Là môn học cơ sở nghề
+ Trình bày được những nội dung cơ bản của tổ chức sản xuất và quản trị sản xuất
+ Phân tích và đánh giá được những tác động của môi trường đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
+ Nắm được những nội dung cơ bản trong tổ chức và quản lý sản xuất: lao động, máy móc, thiết bị, quy trình công nghệ, chất lượng sản phẩm;
+ Sắp xếp được việc làm theo kế hoạch sản xuất của cơ sở một cách hợp lý và khoa học
Đảm bảo bố trí công việc phù hợp với khả năng và trình độ của người lao động, từ đó nâng cao hiệu quả làm việc và sự hài lòng của nhân viên Đồng thời, tổ chức kế hoạch sản xuất theo đúng quy định và tiến độ của cơ sở, góp phần nâng cao năng suất và đáp ứng tốt các yêu cầu của thị trường.
+ Điều động được thiết bị vật tư phục vụ cho sản xuất một cách đầy đủ và chính xác
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tác phong công nghiệp
+ Rèn luyện tính tự chủ, có trách nhiệm và đạo đức với nghề nghiệp
+ Bảo đảm an toàn, vệ sinh công nghiệp trong quá trình học tập, làm việc
Bài mở đầu: Tổng quan về Tổ chức sản xuất
1 Khái quát chung về tổ chức sản xuất
2 Công tác tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
Chương 1: Đặc điểm cơ bản, nhiệm vụ, quyền hạn của doanh nghiệp công nghiệp nhà nước
2 Nhiệm vụ của doanh nghiệp nhà nước
3 Quyền hạn của doanh nghiệp nhà nước
Các yếu tố của quá trình sản xuất- kinh doanh của doanh nghiệp công nghiệp
Vốn của doanh nghiệp
3 Tập thể lao động trong doanh nghiệp
Chương 3: Hệ thống tổ chức quản lý trong doanh nghiệp công nghiệp
1 Chế độ quản lý doanh nghiệp công nghiệp nhà nước
2.Cơ cấu tổ chức quản lý trong doanh nghiệp công nghiệp
3 Cơ cấu tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp công nghiệp
Chương 4: Công tác tổ chức và quản lý lao động trong doanh nghiệp công nghiệp
3 Biện pháp sử dụng đầy đủ thời gian lao động trong ca sản xuất
4 Tăng cường kỷ luật lao động
Chương 6: Công tác quản lý kỹ thuật và chất lượng sản phẩm trong doanh nghiệp
3 Bảo trì, bảo dưỡng máy móc – thiết bị
5 Các hình thức tổ chức công tác bảo trì
6 Quản lý chất lượng sản phẩm
Bài mở đầu TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT
Mã chương: MH12-00 Giới thiệu:
Tổ chức sản xuất là hoạt động quan trọng giúp các nhà sản xuất sử dụng nhân lực và phương tiện sản xuất một cách hiệu quả, từ đó nâng cao năng suất lao động Việc tổ chức sản xuất còn đảm bảo đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khách hàng một cách tốt nhất Đây là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh và phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Nội dung bài học này nhằm trang bị cho học viên những kiến thức, kỹ năng cơ bản về tổng quan tổ chức xản xuất
- Phân tích được ý nghĩa, nhiệm vụ công tác tổ chức sản xuất
- Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác, logic khoa học, tác phong công nghiệp
1 Khái quát chung về tổ chức sản xuất
Tổ chức sản xuất là một trong những thành phần quan trọng của quản lý sản xuất, đóng vai trò giải đáp các câu hỏi về cách sắp xếp và điều phối các hoạt động sản xuất Hiểu rõ về tổ chức sản xuất giúp tối ưu hóa quy trình làm việc, nâng cao hiệu quả và năng suất của doanh nghiệp Tầm quan trọng của tổ chức sản xuất thể hiện ở khả năng thích nghi với thị trường, giảm thiểu chi phí và đảm bảo chất lượng sản phẩm Chính vì vậy, việc xây dựng một hệ thống tổ chức sản xuất phù hợp là yếu tố then chốt để đạt được thành công bền vững trong kinh doanh.
- Người ta sẽ sản xuất những sản phẩm gì?
- Sản phẩm được sản xuất ở đâu? (phân xưởng nào, máy nào)
- Ai sẽ sản xuất ra chúng(người công nhân nào thực hiên gia công các sản phẩm khác nhau)
Thời gian sản xuất phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tốc độ của máy móc thiết bị, thời gian thay đổi loại gia công, các sự cố hỏng hóc bất thường, thời gian vận chuyển và thời gian chờ đợi giữa các công đoạn Hiểu rõ các yếu tố này giúp xác định chính xác khoảng thời gian cần thiết để hoàn thành quá trình sản xuất Việc tối ưu hóa quy trình và bảo trì định kỳ cũng góp phần giảm thiểu thời gian chết và nâng cao hiệu suất sản xuất.
Tổ chức sản xuất là tập hợp các quyết định quan trọng mà người quản đốc hoặc cán bộ quản lý cần đưa ra để thực hiện thành công một dự án hoặc chương trình sản xuất đã lập kế hoạch Việc tổ chức sản xuất hiệu quả giúp tối ưu hóa quy trình, nâng cao năng suất và đảm bảo tiến độ hoàn thành dự án đúng hạn Đây là yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động sản xuất diễn ra một cách trôi chảy và đạt được các mục tiêu đã đề ra.
Tổ chức sản xuất nhằm xây dựng hệ thống quản lý chặt chẽ để điều phối mọi hoạt động within doanh nghiệp, đảm bảo sự thống nhất giữa các bộ phận và nâng cao hiệu quả, năng suất lao động Việc này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động, từ đó đem lại lợi nhuận cao nhất.
Tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp thực chất là bố trí:
- Người làm, người quản lý, người chỉ huy (còn gọi là nhân sự)
Để tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp một cách hiệu quả, cần có cơ sở vật chất, trang thiết bị máy móc và công nghệ kỹ thuật tiên tiến Những yếu tố này góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đảm bảo hoạt động sản xuất diễn ra suôn sẻ và hiệu quả Việc đầu tư vào cơ sở vật chất hiện đại là yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp thích nghi với xu hướng công nghiệp 4.0 và cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
- Chuẩn bị tốt về nguyên - nhiên liệu, trang thiết bị máy móc,…
- Tổ chức một cách khoa học, hợp lý với nhu cầu thực tiễn hiện nay
2 Công tác tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
- Trình bày được các chức năng, phương pháp của công tác tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
2.1 Mức độ của tổ chức sản xuất
Trong một xưởng sản xuất, tổ chức quá trình sản xuất được thực hiện ở hai mức độ khác nhau:
Tổ chức sản xuất tập trung giúp xây dựng quy trình sản xuất rõ ràng và hiệu quả Quá trình này đảm bảo các lô sản phẩm được đưa vào sản xuất theo đúng công nghệ và năng lực của máy móc thiết bị Đồng thời, việc lên kế hoạch dựa trên dự báo khả năng tiêu thụ ngắn hạn giúp tối ưu hóa hoạt động sản xuất và đáp ứng kịp thời nhu cầu thị trường.
Tổ chức sản xuất phân tán là mô hình hoạt động diễn ra trên nhiều địa điểm làm việc khác nhau nhằm tối ưu hóa quy trình sản xuất Mặc dù hoạt động phân tán diễn ra tại nhiều nơi, mục tiêu chính của nó là hỗ trợ và thực hiện tổ chức sản xuất tập trung một cách hiệu quả Việc kết hợp giữa tổ chức sản xuất phân tán và tập trung góp phần nâng cao năng suất, linh hoạt và tính cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.
2.2 Chức năng của tổ chức sản xuất
Tổ chức quá trình sản xuất là nhằm thực hiện ba chức năng chủ yếu sau:
Chức năng kế hoạch hóa tác nghiệp là xây dựng các công việc cần thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định, nhằm đảm bảo hoàn thành chương trình sản xuất Kế hoạch hóa giúp xác định và điều phối các nguồn lực về phương tiện vật chất và lao động, đảm bảo quá trình sản xuất được tổ chức hiệu quả và đạt mục tiêu đề ra Phân tích kỹ lưỡngquy trình này đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao năng suất sản xuất.
Chức năng thực hiện: Thực hiện các nguyên công sản xuất khác nhau và theo dõi quá trình thực hiện đó
Chức năng kiểm tra giúp so sánh giữa kế hoạch đã đề ra và kết quả thực hiện, qua đó tính toán mức chênh lệch để đánh giá hiệu quả công việc Việc phân tích các chênh lệch này giúp xác định nguyên nhân và ảnh hưởng của các sai lệch trong quá trình thực hiện dự án hoặc hoạt động kinh doanh Dựa trên kết quả phân tích, các biện pháp khắc phục phù hợp được đề xuất nhằm điều chỉnh và nâng cao hiệu suất công việc Chức năng kiểm tra đóng vai trò quan trọng trong quản lý hiệu quả, giúp đảm bảo mục tiêu đã đề ra đạt được đúng tiến độ và chất lượng.
2.3 Yêu cầu xây dựng chương trình sản xuất
Tổ chức sản xuất là xây dựng một chương trình sản xuất tối ưu nhằm sử dụng hiệu quả các phương tiện sản xuất để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng Quản lý quá trình sản xuất cần đảm bảo vận dụng tối đa các phương tiện vật chất và con người một cách hiệu quả nhất, đồng thời tôn trọng các yêu cầu về chất lượng và thời gian của khách hàng.
Khi xây dựng chương trình sản xuất, cần chú ý một số yêu cầu cơ bản sau:
Cực tiểu mức dự trữ (nguyên vật liệu bán thành phẩm, sản phẩm cuối cùng)
- Cực tiểu chi phí (chi phí sản xuất, giá thành)
- Cực tiểu chu kỳ sản xuất
- Sử dụng đầy đủ các nguồn sản xuất
Tất cả các yêu cầu trên thường mâu thuẫn với nhau, tổ chức sản xuất phải dung hòa các mâu thuẫn trái ngược nhau đó
2.4 Một số phương pháp tổ chức sản xuất
Các phương pháp tổ chúc sản xuất được sử dụng để giả quyết nhiều vấn đề khác nhau:
Lập chương trình sản xuất cho một phân xưởng (một tuần, một tháng v.v ) Xây dựng một hệ thống thông tin mới
Tìm thời hạn sản xuất một sản phẩm (xác định đô dài chu kỳ sản xuất sản phẩm)
Thiết kế xây dụng một phân xưởng mới
Có một số phương pháp chủ yếu như phương pháp biểu đồ, phương pháp đường găng
Công tác tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp là quá trình bố trí và sắp xếp nhân sự vào các công việc cụ thể nhằm đảm bảo hoạt động diễn ra hiệu quả Tổ chức sản xuất bao gồm việc phân chia trách nhiệm và vai trò rõ ràng cho từng bộ phận hoặc cá nhân, nhằm hướng tới mục tiêu chung của doanh nghiệp Việc tổ chức tốt giúp tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao năng suất và hoàn thành nhiệm vụ đề ra một cách hiệu quả.
Bao gồm bốn thành phần cơ bản đó là: Cơ cấu tổ chức sản xuất của doanh
7 nghiệp, phương pháp tổ chức quá trình sản xuất, loại hình sản xuất và chu kỳ sản xuất a Cơ cấu tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
Cơ cấu bắt buộc của một doanh nghiệp đơn giản gồm ba cấp độ:
+ Cấp độ cơ cấu vĩ mô: Là cánh sắp xếp, tổ chức vị trí, vai trò của từng cá nhân trong doanh nghiệp
+ Cấp độ cơ cấu vi mô: Là cách quy định quyền hạn, trách nhiệm của từng vị trí mà các cá nhân trong doanh nghiệp nắm giữ
Hệ thống hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý sự phát triển của doanh nghiệp, bao gồm hệ điều hành tổ chức, hệ thống văn hóa doanh nghiệp và hệ thống quản lý hoạt động Các thành phần này phối hợp giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả, duy trì sự ổn định và thúc đẩy sự phát triển bền vững Việc xây dựng một hệ thống hỗ trợ toàn diện là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu suất quản lý và thích ứng với những thay đổi của thị trường.
Để doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, việc thiết lập đúng mức ba cấp độ cơ cấu tổ chức là yếu tố then chốt giúp hỗ trợ hoạt động kinh doanh Phương pháp tổ chức quá trình sản xuất trong doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao năng suất Một cơ cấu tổ chức hợp lý sẽ đảm bảo các bộ phận phối hợp nhịp nhàng, từ đó thúc đẩy phát triển bền vững cho doanh nghiệp.
Sự kết hợp chặt chẽ giữa sức lao động và tư liệu sản xuất là yếu tố quyết định hiệu quả sản xuất, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ, quy mô và công nghệ sản xuất Điều này giúp tạo ra của cải vật chất phục vụ phát triển xã hội, nâng cao năng suất lao động và đảm bảo sự bền vững trong quá trình sản xuất.
Hệ thống tổ chức quản lý trong doanh nghiệp công nghiệp
Chế độ quản lý doanh nghiệp công nghiệp nhà nước
1.1 Sự lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng ở doanh nghiệp công nghiệp
- Sự lãnh đạo của tổ chức cơ sở ở doanh nghiệp là sự lãnh đạo toàn diện
Cụ thể sự lãnh đạo đó tập ở các lĩnh vực chủ yếu sau:
- Lãnh đạo công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, chế độ chính sách, pháp luật, đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước
- Lãnh đạo kế hoạch sản xuất, tiêu thụ sản phẩm quản lý tài chính; đề ra kế hoạch ngắn hạn, dài hạn phát triển doanh nghiệp
- Lãnh dạo công tác tổ chức – cán bộ (đào tạo, bồi dưỡng, đề bạt cán bộ)
- Lãnh đạo hoạt động các đoàn thể quần chúng trong doanh nghiệp (công đoàn, Đoàn TNCS, Nữ công…)
- Chăm lo cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho công nhân, viên chức trong doanh nghiệp, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người lao động
- Làm công tác đối ngoại
- Công tác xây dựng Đảng, thực hiện chống tiêu cực, tham nhủng
Chi bộ, đảng bộ cơ sở là những đơn vị chiến đấu cơ bản, là những tế bào của Đảng
Các chi bộ, đảng bộ cần tập trung mọi hoạt động vào việc thúc đẩy phong trào quần chúng, góp phần nâng cao sự tham gia của cán bộ và đảng viên trong cộng đồng Họ cần đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ chính trị của đơn vị cơ sở, nhằm phát huy vai trò lãnh đạo và thúc đẩy sự phát triển bền vững Việc hướng toàn bộ hoạt động về mục tiêu rõ ràng giúp tăng cường hiệu quả công tác xây dựng đảng và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Chức năng lãnh đạo của chi bộ, Đảng bộ tại các cơ sở Đảng có sự khác biệt rõ rệt do tính chất công tác, quyền hạn và nhiệm vụ của từng loại cơ sở Vì vậy, mỗi loại cơ sở đòi hỏi các chi bộ, Đảng bộ phải thực hiện các chức năng lãnh đạo phù hợp với đặc điểm riêng của mình để nâng cao hiệu quả hoạt động và đóng góp vào sự phát triển chung của tổ chức.
Trong nhiều năm qua, Đảng cộng sản Việt Nam đã có nhiều đợt nghiên cứu,
Trong giai đoạn từ năm 1984, đã có 27 thử nghiệm nhằm xác định một cách chính xác và hợp lý hơn chức năng lãnh đạo của tổ chức Đảng tại các xí nghiệp quốc doanh Các bước tiến này được thể hiện qua quyết định số 48/QĐTW ngày 8-9-1984 về quy chế làm việc của Đảng ủy, chi ủy ở các xí nghiệp và đơn vị cơ sở kinh tế thuộc khu vực nhà nước, cùng với chỉ thị số 49-CT/TW ngày 29-9-1984 của Ban Bí thư về nâng cao sức chiến đấu và chất lượng lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng trong các đơn vị kinh tế quốc doanh Chỉ thị này đã đề cập tới bốn vấn đề lớn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức Đảng trong lĩnh vực kinh tế nhà nước.
Một là: Thực hiện đúng chức năng lãnh đạo và kiểm tra của tổ chức cơ sở Đảng
Hai là: Xây dựng đội ngũ của Đảng, gần với xây dựng giai cấp công nhân, xây dựng công đoàn và đoàn thanh niên vững mạnh
Ba là, cần xác định đúng vai trò của bí thư, nâng cao hiệu quả trong công tác này để thúc đẩy phát triển tổ chức Đồng thời, kiện toàn đội ngũ bí thư, đội ngũ cốt cán và bộ chuyên trách công tác Đảng, công tác quần chúng cơ sở nhằm tăng cường năng lực lãnh đạo và quản lý tại cơ sở Việc này giúp xây dựng các tổ chức đảng vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Bốn là, kiện toàn tổ chức và cải tiến sự chỉ đạo của cấp ủy nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động Đẩy mạnh chức năng kiểm tra của tổ chức cơ sở Đảng đối với hoạt động của cơ quan quản lý và thủ trưởng, đảm bảo sự lãnh đạo chặt chẽ và thống nhất trong toàn bộ hệ thống.
Gần đây, trong nghị quyết hội nghị BCH trung ưng Đảng lần thứ 3 (khoá IV), phần nói về công tác Đảng có ghi:
Đảng ủy không quyết định công việc quản lý kinh doanh của giám đốc, nhưng có quyền kiến nghị các vấn đề cần giải quyết và yêu cầu giám đốc báo cáo tình hình hoạt động Đồng thời, đảng ủy đòi hỏi giám đốc phải đảm bảo tính trung thực, công khai trong các hoạt động của doanh nghiệp để phù hợp với lợi ích của Nhà nước và tập thể lao động.
Trong công tác cán bộ, Đảng ủy đã chỉ đạo và kiểm tra việc xây dựng cũng như thực hiện quy hoạch cán bộ, đặc biệt là cán bộ chủ chốt trong bộ máy quản lý kinh tế của doanh nghiệp, gồm cán bộ trong Đảng ủy, Công đoàn và Đoàn thanh niên Đồng thời, công tác này còn liên quan đến việc kiểm tra thực hiện chính sách cán bộ và quá trình dân chủ hóa công tác cán bộ nhằm đảm bảo sự minh bạch và công bằng Đảng ủy còn tham gia ý kiến với cấp trên trong việc bổ nhiệm các vị trí quan trọng như phó giám đốc, kế toán trưởng, cũng như sắp xếp, bố trí các cán bộ thuộc quyền quyết định của giám đốc, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển tổ chức.
Riêng về cán bộ, Nghị quyết này còn có một số quy định cụ thể như:
Các phó giám đốc và kế toán trưởng được đề xuất bổ nhiệm bởi giám đốc và sau đó trình lên cấp trên phê duyệt, dựa trên ý kiến tham khảo từ Đảng ủy xí nghiệp và quần chúng.
Các quy định về chức năng lãnh đạo của Đảng trong doanh nghiệp nhà nước cần được cập nhật phù hợp với tình hình mới, nhằm thúc đẩy hiệu quả quản lý và hoạt động của các loại hình doanh nghiệp quốc doanh trong thời kỳ hiện nay.
1.2 Thi hành chế độ thủ trưởng
Chế độ Thủ trưởng quy định mỗi cấp, mỗi bộ phận đều có người đứng đầu chịu trách nhiệm điều hành, có quyền hạn cần thiết để quản lý công việc Trong doanh nghiệp, giám đốc giữ vai trò thủ trưởng cao nhất, đảm nhận nhiệm vụ và quyền hạn lớn nhất trong việc tổ chức và điều hành toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp.
(Theo nhiệm vụ và quyền hạn đã ghi trong điều lệ XN CN, QD và luật Doanh nghiệp)
Tất cả công nhân, viên chức trong doanh nghiệp, bao gồm cả cán bộ và Đảng viên, đều phải nghiêm chỉnh chấp hành mọi chỉ thị, mệnh lệnh, quyết định của giám đốc Mỗi bộ phận, từng khâu sản xuất đều có người phụ trách trực tiếp, là thủ trưởng của đơn vị đó, và mọi lao động trong đơn vị phải tôn trọng cũng như chấp hành các chỉ thị từ người chỉ huy trực tiếp Trong các quốc gia tư bản, chế độ một thủ trưởng đã được thực hiện lâu dài và coi là một nguyên tắc tất yếu trong quản lý doanh nghiệp.
Sau Cách mạng Tháng 10 ở nước Nga, Lênin là người tiên phong đề xuất chế độ tập trung, phân biệt rõ giữa vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản và quản lý của nhà nước, đặc biệt trong các doanh nghiệp công nghiệp Ông nhấn mạnh rằng, "mọi nền đại công nghiệp cơ khí hoá đều đòi hỏi sự thống nhất ý chí chặt chẽ, tuyệt đối để điều phối công tác chung của hàng trăm, hàng nghìn người," và sự thống nhất này cần được thực hiện bằng cách làm cho ý chí của hàng nghìn người phục tùng ý chí của một người duy nhất điều khiển, nhằm đảm bảo hiệu quả kỹ thuật, kinh tế và lịch sử.
Thực hiện chế độ một thủ trưởng là cách tận dụng nguyên tắc tập trung dân chủ nhằm tổ chức bộ máy quản lý nền kinh tế một cách hiệu quả Phương pháp này giúp tăng cường tính tổ chức và quản lý chặt chẽ trong các doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận Việc áp dụng chế độ một thủ trưởng góp phần nâng cao năng lực quản lý và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế quốc gia.
Thủ trưởng của doanh nghiệp công nghiệp bao gồm giám đốc, trưởng các phòng chức năng, quản đốc, đốc công và tổ trưởng
1.3 Thực hiện quyền làm chủ tập thể của công nhân viên chức trong doanh nghiệp Đó là thực hiện phương chăm: “Dân biết – dân bàn – dân làm – dân kiểm tra”
(Dân ở đây hiểu theo nghĩa là công nhân, viên chức trong doanh nghiệp)
Trong các quyền làm chủ tập thể, việc người lao động thực hiện đúng chế độ trách nhiệm, kỷ luật và chế độ bảo vệ của công là yếu tố quan trọng hàng đầu nhằm đảm bảo quyền lợi và nâng cao hiệu quả sản xuất trong doanh nghiệp.
Cơ cấu tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp công nghiệp
Chương 4: Công tác tổ chức và quản lý lao động trong doanh nghiệp công nghiệp
3 Biện pháp sử dụng đầy đủ thời gian lao động trong ca sản xuất
4 Tăng cường kỷ luật lao động
Chương 6: Công tác quản lý kỹ thuật và chất lượng sản phẩm trong doanh nghiệp
3 Bảo trì, bảo dưỡng máy móc – thiết bị
5 Các hình thức tổ chức công tác bảo trì
6 Quản lý chất lượng sản phẩm
Bài mở đầu TỔNG QUAN VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT
Mã chương: MH12-00 Giới thiệu:
Tổ chức sản xuất là công việc quan trọng giúp các nhà sản xuất tối ưu hóa việc sử dụng nhân lực và phương tiện sản xuất Mục tiêu của tổ chức sản xuất là nâng cao năng suất lao động và đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng Việc tổ chức sản xuất hiệu quả góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh và cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.
Nội dung bài học này nhằm trang bị cho học viên những kiến thức, kỹ năng cơ bản về tổng quan tổ chức xản xuất
- Phân tích được ý nghĩa, nhiệm vụ công tác tổ chức sản xuất
- Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác, logic khoa học, tác phong công nghiệp
1 Khái quát chung về tổ chức sản xuất
Tổ chức sản xuất là một phần quan trọng của quản lý sản xuất, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quá trình sản xuất và đáp ứng nhu cầu thị trường Nhiều người hiểu tổ chức sản xuất theo các cách khác nhau, tuy nhiên, trọng tâm là xây dựng cấu trúc hợp lý để nâng cao hiệu quả hoạt động Quản lý tổ chức sản xuất là yếu tố quyết định đến năng suất, chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường Việc tổ chức sản xuất phù hợp giúp trả lời các câu hỏi về quy trình, phân công nhiệm vụ và tối ưu hóa sử dụng nguồn lực trong doanh nghiệp.
- Người ta sẽ sản xuất những sản phẩm gì?
- Sản phẩm được sản xuất ở đâu? (phân xưởng nào, máy nào)
- Ai sẽ sản xuất ra chúng(người công nhân nào thực hiên gia công các sản phẩm khác nhau)
Thời gian để sản xuất sản phẩm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nhịp độ hoạt động của máy móc thiết bị, thời gian thay đổi loạt gia công, cũng như các sự cố bất thường hoặc hỏng hóc xảy ra Ngoài ra, còn cần tính đến thời gian vận chuyển và thời gian chờ đợi giữa các bước trong quy trình sản xuất Do đó, xác định chính xác thời gian sản xuất đòi hỏi phải đánh giá kỹ lưỡng các yếu tố này để đảm bảo kế hoạch sản xuất hiệu quả và tối ưu.
Tổ chức sản xuất là tập hợp các quyết định của người quản đốc xưởng hoặc cán bộ quản lý, nhằm đảm bảo thực hiện hiệu quả các dự án và chương trình sản xuất đã được lập kế hoạch Quản lý tổ chức sản xuất đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình, nâng cao năng suất và đảm bảo chất lượng sản phẩm Việc ra quyết định đúng đắn trong tổ chức sản xuất giúp các doanh nghiệp duy trì hoạt động hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thị trường và nâng cao cạnh tranh.
Tổ chức sản xuất nhằm thiết lập bộ máy quản lý hiệu quả, điều tiết tất cả hoạt động trong doanh nghiệp nhằm tối ưu hóa hoạt động sản xuất Việc thống nhất giữa các bộ phận trong doanh nghiệp đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ, từ đó nâng cao hiệu quả và năng suất lao động Chính nhờ tổ chức sản xuất hợp lý, doanh nghiệp có thể đạt được lợi nhuận tối đa, tăng sức cạnh tranh trên thị trường và thúc đẩy sự phát triển bền vững.
Tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp thực chất là bố trí:
- Người làm, người quản lý, người chỉ huy (còn gọi là nhân sự)
Để tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp một cách hiệu quả, cần có cơ sở vật chất, trang thiết bị máy móc và công nghệ kỹ thuật hiện đại Việc đảm bảo các yếu tố này giúp nâng cao năng suất, giảm thiểu chi phí và tối ưu hóa quy trình sản xuất Bên cạnh đó, đầu tư vào công nghệ kỹ thuật tiên tiến còn giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng nhanh chóng các yêu cầu của thị trường.
- Chuẩn bị tốt về nguyên - nhiên liệu, trang thiết bị máy móc,…
- Tổ chức một cách khoa học, hợp lý với nhu cầu thực tiễn hiện nay
2 Công tác tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
- Trình bày được các chức năng, phương pháp của công tác tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
2.1 Mức độ của tổ chức sản xuất
Trong một xưởng sản xuất, tổ chức quá trình sản xuất được thực hiện ở hai mức độ khác nhau:
Tổ chức sản xuất tập trung giúp xây dựng quy trình sản xuất rõ ràng, đảm bảo các lô hàng được đưa vào sản xuất phù hợp với công nghệ và năng lực của máy móc thiết bị Điều này hỗ trợ tối ưu hóa quy trình, nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng nhanh chóng nhu cầu tiêu thụ ngắn hạn của thị trường.
Tổ chức sản xuất phân tán là hình thức tổ chức hoạt động sản xuất diễn ra tại nhiều địa điểm khác nhau, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm thiểu chi phí Tuy nhiên, mục đích chính của tổ chức phân tán này là nhằm thực hiện và hỗ trợ cho tổ chức sản xuất tập trung, đảm bảo sự linh hoạt và hiệu quả trong quản lý và vận hành.
2.2 Chức năng của tổ chức sản xuất
Tổ chức quá trình sản xuất là nhằm thực hiện ba chức năng chủ yếu sau:
Chức năng kế hoạch hóa tác nghiệp là xây dựng và tổ chức các công việc cần thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định nhằm hoàn thành chương trình sản xuất Quá trình này bao gồm việc lập kế hoạch về các phương tiện vật chất và nguồn lao động cần thiết để đảm bảo thực hiện đúng tiến độ và hiệu quả của kế hoạch sản xuất Kế hoạch hóa tác nghiệp giúp tối ưu hóa sử dụng tài nguyên, nâng cao năng suất và đảm bảo sản phẩm được hoàn thành đúng thời hạn.
Chức năng thực hiện: Thực hiện các nguyên công sản xuất khác nhau và theo dõi quá trình thực hiện đó
Chức năng kiểm tra đóng vai trò quan trọng trong việc so sánh giữa kế hoạch và thực hiện, giúp xác định các mức chênh lệch và phân tích nguyên nhân của những chênh lệch này Quá trình này nhằm đảm bảo kiểm soát hiệu quả dự án, từ đó đưa ra các biện pháp phù hợp nhằm khắc phục và điều chỉnh các sai lệch, đảm bảo mục tiêu được đạt đúng tiến độ và ngân sách đề ra.
2.3 Yêu cầu xây dựng chương trình sản xuất
Tổ chức sản xuất là quá trình xác định một chương trình sản xuất tối ưu nhằm sử dụng hiệu quả các phương tiện sản xuất để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng Việc tổ chức quá trình sản xuất cần đảm bảo sử dụng tối đa phương tiện vật chất và con người một cách hợp lý, đồng thời phải tôn trọng các yêu cầu về chất lượng và thời gian giao hàng của khách hàng.
Khi xây dựng chương trình sản xuất, cần chú ý một số yêu cầu cơ bản sau:
Cực tiểu mức dự trữ (nguyên vật liệu bán thành phẩm, sản phẩm cuối cùng)
- Cực tiểu chi phí (chi phí sản xuất, giá thành)
- Cực tiểu chu kỳ sản xuất
- Sử dụng đầy đủ các nguồn sản xuất
Tất cả các yêu cầu trên thường mâu thuẫn với nhau, tổ chức sản xuất phải dung hòa các mâu thuẫn trái ngược nhau đó
2.4 Một số phương pháp tổ chức sản xuất
Các phương pháp tổ chúc sản xuất được sử dụng để giả quyết nhiều vấn đề khác nhau:
Lập chương trình sản xuất cho một phân xưởng (một tuần, một tháng v.v ) Xây dựng một hệ thống thông tin mới
Tìm thời hạn sản xuất một sản phẩm (xác định đô dài chu kỳ sản xuất sản phẩm)
Thiết kế xây dụng một phân xưởng mới
Có một số phương pháp chủ yếu như phương pháp biểu đồ, phương pháp đường găng
Công tác tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc bố trí, sắp xếp nhân sự phù hợp vào các công việc cụ thể để nâng cao hiệu quả kinh doanh Tổ chức sản xuất không chỉ bao gồm việc phân chia trách nhiệm rõ ràng cho từng người mà còn đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận nhằm đạt được mục tiêu và nhiệm vụ chung của doanh nghiệp Việc tổ chức hợp lý giúp tối ưu hóa quy trình làm việc, nâng cao năng suất, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Bao gồm bốn thành phần cơ bản đó là: Cơ cấu tổ chức sản xuất của doanh
7 nghiệp, phương pháp tổ chức quá trình sản xuất, loại hình sản xuất và chu kỳ sản xuất a Cơ cấu tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
Cơ cấu bắt buộc của một doanh nghiệp đơn giản gồm ba cấp độ:
+ Cấp độ cơ cấu vĩ mô: Là cánh sắp xếp, tổ chức vị trí, vai trò của từng cá nhân trong doanh nghiệp
+ Cấp độ cơ cấu vi mô: Là cách quy định quyền hạn, trách nhiệm của từng vị trí mà các cá nhân trong doanh nghiệp nắm giữ
Hệ thống hỗ trợ doanh nghiệp bao gồm các yếu tố quan trọng như hệ điều hành quản lý quá trình phát triển của doanh nghiệp, hệ thống văn hóa doanh nghiệp thúc đẩy sự đoàn kết và thống nhất trong nội bộ, cùng với hệ thống quản lý hoạt động của doanh nghiệp giúp đảm bảo hiệu quả và hiệu suất làm việc cao.
Doanh nghiệp không thể hoạt động hiệu quả nếu ba cấp độ cơ cấu tổ chức không được thiết lập một cách phù hợp để hỗ trợ hoạt động kinh doanh Việc xây dựng một phương pháp tổ chức quá trình sản xuất hợp lý đóng vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả hoạt động và tối ưu hóa quy trình sản xuất của doanh nghiệp.
Sự kết hợp chặt chẽ giữa sức lao động và tư liệu sản xuất là yếu tố quan trọng để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ sản xuất và phù hợp với quy mô, công nghệ đã xác định Điều này nhằm tạo ra của cải vật chất có giá trị cho xã hội.