Nội dung nguyên tắc Nguyên tắc khách quan là hệ quả tất yếu của quanđiểm duy vật biện chứng về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức.. Nếu như thếgiới vật chất với những quy luật và thuộc
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH & CÔNG NGHỆ HÀ NỘI
Khoa Triết học và KHXH
-ooo -TIỂU LUẬN MÔN: TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN
Chủ đề: Anh (chị) hãy vận dụng nội dung nguyên tắc khách quan, nguyên tắc toàn diện và nguyên tắc phát triển để phân tích thực trạng ách tắc giao
thông ở một số thành phố lớn hiện nay
Giáo viên hướng dẫn :
Sinh viên thực hiện : Lê Quang Trường
Lớp : Tr25 12
Mã sinh viên : 2520245606
Hà Nội – 2022
Trang 2MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 1
I Lý do chọn đề tài 1
B NỘI DUNG 2
1 Nội dung nguyên tắc khách quan, nguyên tắc toàn diện, nguyên tắc phát triển 2
1.1 Nguyên tắc khách quan 2
1.1.1 Nội dung nguyên tắc 2
1.1.2 Cơ sở triết học 3
1.2 Nguyên tắc toàn diện 4
1.2.1 Nội dung nguyên tắc 4
1.2.2 Cơ sở triết học của nguyên tắc 5
1.3 Nguyên tắc phát triển 6
1.3.1 Nội dung nguyên tắc 6
1.3.2 Cơ sở triết học của nguyên tắc 7
2 Vận dụng nội dung nguyên tắc khách quan, nguyên tắc toàn diện và nguyên tắc phát triển để phân tích thực trạng ách tắc giao thông ở một số thành phố lớn hiện nay 8
C KẾT LUẬN 13
D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13
Trang 4A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đều biết, giao thông vận tải có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phát triển kinh tế-xã hội của bất cứ quốc gia nào trên thế giới Đây là cầu nối không gian giữa các vùng (khu vực), kết nối các hoạt động kinh tế-xã hội giữa các vùng, giữa đất nước với thế giới; đảm bảo quốc phòng, an ninh cho đất nước Lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “Giao thông là mạch máu của tổ chức Giao thông tốt thì mọi việc dễ dàng Giao thông xấu thì các việc đình trệ.” Kể từ khi đất nước bước vào công cuộc đổi mới đến nay, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã dành sự quan tâm rất lớn cho đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông Cho đến nay trong thời kỳ nền kinh tế Việt Nam .
đang phát triển và hội nhập thì vấn nạn giao thông đô thị Việt Nam đã và đang ngày càng trầm trọng vì hiện nay mặc dù chính phủ đã để ra hưởng giải quyết vàđầu từ nhưng vẫn chưa thấy có gì thay đổi nhiều Câu hỏi được đặt ra là nguyênnhân nào mà ùn tắc vẫn còn tiếp tục trong nhiều năm qua Un tắc giao thông đô thị không chỉ đơn thuần ảnh hưởng đến đi lại của người dân mà ảnh hưởng quan trọng là đến kinh tế Vì nó căn trở đến vận chuyển, lưu thông hàng hoá v.v băng chứng cho thấy vốn đầu tư nước ngoài vào hai tinh nghèo Vĩnh Phúc và Bình Dương này cận trong đó có Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh Sự chuyển hướng đầu tư của nước ngoài vào hai tinh này là vì giao thông đô thị đặc biệt lớn
vì giao thông hai tỉnh này rất thuận tiện đi lại với các thành phố lãn là Hà Nội vàThành phố Hồ Chí Minh vẫn còn ách tác Hiện nay tại các thành phố đang trong quá trình hiện đại hoá như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh thì việc ùn tắc là khó tránh Cái chính là biết hạn chế ùn tắc, phải tìm ra giải pháp phủ hợp để từng, là cơ sở để em chọn đề tài: “ Anh (chị) hãy vận dụng nội dung nguyên tắc khách quan, nguyên tắc toàn diện
và nguyên tắc phát triển để phân tích thực trạng ắc tắc giao thông ở một số thành phố lớn hiện nay”
1
Trang 5B NỘI DUNG
2 Nội dung nguyên tắc khách quan, nguyên tắc toàn diện, nguyên tắc phát triển
2.1 Nguyên tắc khách quan
2.1.1 Nội dung nguyên tắc
Nguyên tắc khách quan là hệ quả tất yếu của quanđiểm duy vật biện chứng về mối quan hệ giữa vật chất và
ý thức Vật chất quyết định ý thức, ý thức là sự phản ánhcủa vật chất Cơ sở để phát huy tính năng động chủ quancủa ý thức là việc tôn trọng và thừa nhận tính khách quancủa vật chất các quy luật tự nhiên và xã hội Nếu như thếgiới vật chất với những quy luật và thuộc tính của nó tồntại khách quan không phụ thuộc vào ý thức của con ngườithì trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải luôn xuấtphát từ thực tế khách quan lấy thực tế khách quan làm căn
cứ cho mọi hoạt động của mình Nguyên tắc này đòi hỏichúng ta phải luôn xuất phát từ sự vật hiện tượng thực tếkhách quan không được xuất phát từ ý muốn chủ quankhông lấy ý muốn chủ quan định ra chính sách, không lấy
ý chí áp đặt cho thực tế lấy ảo tưởng thay cho hiện thực.Việc nắm vững nguyên tắc khách quan đòi hỏi phải tôntrọng sự thật tránh thái độ chủ quan, duy ý chí, nóng vội,định kiến, không trung thực Vì vậy, yêu cầu của nguyêntắc khách quan đòi hỏi phải tôn trọng quy luật khách quan
và hành động theo quy luật khách quan Nguyên tắc kháchquan còn phải gắn bó với tính năng động chủ quan, pháthuy tính sáng tạo của ý thức Vai trò tích cực của ý thức là
ở chỗ nhận thức được thế giới khách quan làm cho con
2
Trang 6người hình thành được mục đích, phương hướng biện pháp
và ý chí cần thiết cho hoạt động thực tiễn của mình Đểthực hiện phải vận dụng đúng quan hệ lợi ích phải có động
cơ trong sáng thái độ thực sự khách quan khoa học vàkhông vụ lợi tránh thái độ thụ động, ỷ lại, bảo thủ, trì trệ.Thực hiện nguyên tắc khách quan tức là phải ngăn ngừabệnh chủ quan duy ý chí Ý thức là sự phản ánh hiện thựckhách quan một cách sáng tạo nếu cường điệu tính sángtạo đó thì sẽ rơi vào bệnh chủ quan duy ý chí đó là khuynhhướng tuyệt đối hoá vai trò của nhân tố chủ quan của ý chí
xa rời hiện thực khách quan bất chấp quy luật khách quanlấy nhiệt tình thay cho sự yếu kém về khoa học Sai lầmcủa nó chính là những suy nghĩ và hành động giản đơn,nóng vội chạy đua theo nguyện vọng chủ quan Từ mốiquan hệ giữa vật chất và ý thức thì ý nghĩa của phươngpháp luận rút ra là rất quan trọng đó là chúng ta luôn phảiđảm bảo nguyên tắc khách quan và lấy nó cho căn cứ mọihoạt động
2.1.2 Cơ sở triết học
Chúng ta thấy cơ sở triết học của nguyên tắc kháchquan là dựa trên nội dung của nguyên lý về tính thốngnhất vật chất của thế giới Yêu cầu của nguyên tắc kháchquan được tóm tắt như sau: Khi nhận thức khách thể (đốitượng), sự vật, hiện tượng tồn tại trong hiện thực-chủ thể
tư duy phải nắm bắt, tái hiện nó trong chính nó mà khôngđược thêm hay bớt một cách tùy tiện Có thể thấy rằng vậtchất là cái có trước tư duy Vật chất tồn tại vĩnh viễn và ởmột giai đọan phát triển nhất định của mình nó mới sảnsinh ra tư duy Do tư duy phản ánh thế giới vật chất, nên
3
Trang 7trong quá trình nhận thức đối tượng ta không được xuấtphát từ tư duy, từ ý kiến chủ quan của chúng ta về đốitượng mà phải xuất phát từ chính bản thân đối tượng, từbản chất của nó, không được ”bắt” đối tượng tuân theo tưduy mà phải “bắt” tư duy tuân theo đối tượng
Toàn bộ “nghệ thuật” chinh phục đến bản chất của sựvật, hiện tượng được gói ghém trong sự tìm kiếm, chọn lựa,
sử dụng những con đường, cách thức, phương tiện thâmnhập hữu hiệu vào “thế giới” bên trong của sự vật “nghệthuật” chinh phục như thế không mang đến cho sự vật,hiện tượng một cái gì đó xa lạ với chính nó Điều này đặt racho chủ thể một tình thế khó khăn Làm như thế nào đểbiết chắc chắn những suy nghĩ của chúng ta về sư vật làkhách quan, là phù hợp với bản thân sự vật? Nguyên tắckhách quan đòi hỏi được bổ sung thêm yêu cầu phát huytính năng động sáng tạo của chủ thể và nguyên tắc tínhđảng Con người không phải chỉ nhận thức những cái gì bộc
lộ ra trước chủ thể Do vậy, để phản ánh khách thể nhưmột chỉnh thể, chủ thể tư duy không thể không bổ sungnhững yếu tố chủ quan như đề xuất các giả thuyết, đưa racác dự đoán khoa học, Thiếu những điều này tư duy sẽkhông mang tính biện chứng, sẽ không thể hiện bản tínhsáng tạo thông qua trí tưởng tượng của chính mình Yêucầu phát huy tính năng động sáng tạo của chủ thể đòi hỏichủ thể tư duy phải biến đổi, thậm chí cải tạo đối tượng đểtìm ra bản chất của nó Những biến đổi, cải tạo đó là chủquan nhưng không phải tùy tiện, mà là những biến đổi vàcải tạo đối tượng phù hợp quy luật của hiện thực thuộc lĩnhvực nghiên cứu
4
Trang 8Trong xem xét thì yêu cầu khách quan mang ý nghĩaquan trọng trong nhận thức các hiện tượng của đời sống xãhội Đối tượng nghiên cứu bao gồm cái vật chất và cái tinhthần chứa đầy những cái chủ quan, những cái lý tưởng vàluôn chịu sự tác động của các lực lượng tự phát của tựnhiên lẫn lực lượng tự giác của con người Cần phải cụ thểhóa nguyên tắc khách quan trong xem xét các hiện tượng
xã hội, tức là phải kết hợp nó với các yêu cầu phát huy tínhnăng động, sáng tạo của chủ thể và nguyên tắc tính đảng.Điều này có nghĩa là nguyên tắc khách quan trọng xem xétkhông chỉ bao hàm yêu cầu xuất phát từ chính đối tượng,
từ những quy luật vận động và phát triển của nó, khôngđược thêm bớt tùy tiện một cách chủ quan, mà nó còn phảibiết phân biệt các nhân tố khách quan với các nhân tố chủquan, thừa nhận các quan hệ vật chất khách quan tồn tại
xã hội là nhân tố quyết định còn những hiện tượng tinhthần, tư tưởng được quy định bởi đời sống vật chất của conngười và các quan hệ kinh tế của họ nhưng chúng có ảnhhưởng ngược lại tồn tại xã hội Tính khách quan trong xemxét các hiện tượng xã hội nhất quán với nguyên tắc tínhđảng Việc xem thường nguyên tắc này dễ dẫn đến viphạm yêu cầu của nguyên tắc khách quan trong xem xét,
dễ biến nó thành chủ nghĩa khách quan, cản trở việc nhậnthức đúng đắn các hiện tượng xã hội phức tạp
2.2 Nguyên tắc toàn diện
2.2.1 Nội dung nguyên tắc
Nội dung của nguyên tắc toàn diện chính là những yêucầu cho con người trong quá trình nhận thức về các sự vậttrong thế giới khách quan, từ đó giúp ta hình thành những
5
Trang 9nhân thức đúng đắn nhất, từ đó có thể phát triển cả vềnhận thức và các hoạt động thực tiễn của chúng ta Xa rờinguyên tắc này dễ làm cho con người mắc phải nhữngquan điểm sai lầm về các sự vật, hiện tượng như gặp tronglịch sử phát triển nhận thức về thế giới
Nguyên tắc toàn diện - với những yêu cầu đối với chủthể hoạt động nhận thức và thực tiễn sau:
Thứ nhất, khi nghiên cứu, xem xét đối tượng cụ thể thìcần đặt nó trong chỉnh thể thống nhất của tất cả các mặt,các bộ phận, các yếu tố, các thuộc tính, các mối liên hệcủa chỉnh thể đó; “cẩn phải nhìn bao quát và nghiên cứutất cả các mặt, cả các mối liên hệ và “quan hệ gián tiếp"của sự vật đó", tức là trong chỉnh thể thống nhất của tổnghòa những quan hệ muôn vẻ của sự vật ấy với những sựvật khác" Thứ hai, chủ thể phải rút ra được các mặt, cácmối liên hệ tất yếu của đối tượng đó và nhận thức chúngtrong sự thống nhất hữu cơ nội tại, bởi chỉ có như vậy,nhận thức mới có thể phản ánh được đầy đủ sự tồn tạikhách quan với nhiều thuộc tỉnh, nhiều mối liên hệ, quan
hệ và tác động qua lại của đối tượng Thứ ba, cần xem xétđối tượng này trong mối liên hệ với đối tượng khác và vớimôi trường xung quanh, kể cả các mặt của các mối liên hệtrung gian, gián tiếp; trong không gian, thời gian nhấtđịnh, tức là cần nghiên cứu cả những mối liên hệ của đốitượng trong quá khứ, hiện tại và phán đoán tương lai Thứ
tư, quan điểm toàn diện đối lập với quan điểm phiến diện,một chiều, chỉ thấy mặt này mà không thấy mặt khác;hoặc chú ý đến nhiều mặt nhưng lại xem xét dàn trải,không thấy mặt bản chất của đối tượng nên dễ rơi vào
6
Trang 10thuật ngụy hiện (đánh tráo các mối liên hệ cơ bản thànhkhông cơ bản hoặc ngược lại) và chủ nghĩa chiết trung (lắpghép vô nguyên tắc các mối liên hệ trái ngược nhau vàomột mối liên hệ phổ biến)
2.2.2 Cơ sở triết học của nguyên tắc
Cơ sở triết học của nguyên tắc toàn diện là nguyên lý
về mối liên hệ phổ biến được Heghen phát hiện Ông chorằng mọi cái đều là hiện thân, là giai đoạn khác nhaunhưng liên hệ lẫn nhau Nguồn gốc của sự phát triển là quátrình thay đổi từ thấp đến cao bằng cách chuyển hóa qualại giữa lượng và chất Mác đã xây dựng phép duy vật biệnchứng, phép biện chứng của sự vật, thế giới khách quan đóchính là nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và sự phát triển.Các mối liên hệ có tính khách quan, phổ biến và đa dạng,chúng giữ những vai trò khác nhau, quy định sự vận động,phát triển của sự vật hiện tượng Trong hoạt động nhậnthức và hoạt động thực tiễn, không nên tuyệt đối hóa mốiliên hệ nào và cũng không nên tách rời mối liên hệ này rakhỏi các mối liên hệ khác Bởi trên thực tế các mối liên hệcòn phải được nghiên cứu cụ thể trong sự biến đổi và pháttriển chung của chúng Nguyên lý về mối liên hệ phổ biếnkhái quát bức tranh toàn cảnh về thế giới trong mối liên hệchằng chịt giữa các sự vật hiện tượng của nó Tính vô hạncủa thế giới khách quan, tính có hạn của các sự vật hiệntượng trong thế giới đó chỉ có thể giải thích được trong mốiliên hệ phổ biến và được quy định bằng nhiều mối liên hệ
có hình thức, vai trò khác nhau Từ nguyên lý về mối liên
hệ phổ biến, con người rút ra được những quan điểm,
7
Trang 11nguyên tắc chỉ đạo hoạt động nhận thức và hoạt động thựctiễn
2.3 Nguyên tắc phát triển
2.3.1 Nội dung nguyên tắc
Muốn nắm được bản chất, nắm được khuynh hướng pháttriển của sự vật, hiện tượng thì trong hoạt động nhận thức
và hoạt động thực tiễn chúng ta phải tự giác tuân thủnguyên tắc phát triển Nguyên tắc này yêu cầu: Thứ nhất,khi nghiên cứu thì chúng ta cần phải đặt đối tượng vào sựvận động, phát hiện xu hướng biến đổi của nó để khôngchỉ nhận thức nó ở trạng thái hiện tại mà còn dự báo đượckhuynh hướng phát triển của nó trong tương lai Thứ hai,cần nhận thức được rằng, phát triển là quá trình trải quanhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có đặc điểm, tính chất, hìnhthức khác nhau nên chúng ta cần tìm hình thức, phươngpháp tác động phù hợp để hoặc thúc đẩy, hoặc kim hãm sựphát triển đó Thứ ba, cần phải sớm phát hiện và ủng hộđối tượng mới hợp quy luật, tạo điều kiện cho nó pháttriển; chống lại quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến đối lậpvới sự phát triển Ví dụ: Mọi sự vật đều thay đổi, cái mới rađời, thay thế và phủ định cái cũ – nó là tất yếu khách quan
Sự ra đời của khoán 10 là kết quả của quá trình thai nghén
từ khoán chui, nó nảy sinh từ việc canh tác trong hợp tác
xã nông nghiệp không hiệu quả; một sáng kiến mới trongmột tập thể để thay đổi cách làm, cách quản lý, tổ chức cũthì mỗi người, mỗi tập thể chúng ta cần phải trân trọng,ủng hộ bởi vì một sáng kiến đó mà có thể thay đổi cả mộtcách làm quản lý không hiệu quả để mang lại một cáchlàm mới hiệu quả hơn, đem lại cái năng suất cao hơn, cái
8
Trang 12chất lượng tốt hơn thì đương nhiên nó là một sáng kiến tốt,tích cực thì chúng ta cần phải tôn trọng, chúng ta cần phảiủng hộ, chúng ta cần phải nhân rộng, …
Thứ tư, trong quá trình thay thế đối tượng cũ bằng đốitượng mới phải biết kế thừa các yếu tố tích cực từ đốitượng cũ và phát triển sáng tạo chúng trong điều kiện mới
Ví dụ: Sự ra đời của chủ nghĩa xã hội phải kế thừa thànhtựu của chủ nghĩa tư bản; việc xây dựng nền văn hóa mớihiện nay chúng ta phải biết trân trọng cái truyền thốngtích cực, phải đi lên hiện đại từ truyền thống đồng thời phảigạt bỏ những cái tiêu cực, hạn chế những phong tục cổ hủ,lạc hậu cản trở sự phát triển theo cái mới, cái tiến bộ, sựthay thế của thế hệ đi trước bằng thế hệ trẻ cũng là tấtyếu; những người trẻ, những người mới được bổ nhiệm vào
vị trí mới cần ứng xử như thế nào với người tiền nhiệm – đó
là chúng ta phải cầu thị, phải tiếp thu, phải học hỏi kinhnghiệm từ họ bởi vì cái gì mới ra đời không phải trên mảnhđất trống không mà nó ra đời trên cơ sở kế thừa, tiếp thu
và phát triển cái cũ, cái tích cực,
2.3.2 Cơ sở triết học của nguyên tắc
Cơ sở triết học của nguyên tắc phát triển chính là dựatrên mối quan hệ hữu cơ giữa vận động và trực tiếp là dựavào nguyên lý về sự phát triển của phép biện chứng duyvật Theo đó, sự phát triển là vận động tiến lên từ thấp đếncao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đếnhoàn thiện hơn Phát triển là trường hợp đặc biệt của sựvận động và trong sự phát triển sẽ nảy sinh những tính quyđịnh mới, cao hơn về chất, nhờ đó, làm cho cơ cấu tổ chức,phương thức tồn tại và vận động của sự việc, hiện tượng
9