Công Tác Dân Vận Của Đảng Bộ Quận 8, Thành Phố Hồ Chí Minh (2010 2019) Pdf

Để thực hiện mục tiêu ổn định và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn, hiện thực hóa chủ trương, sự chỉ đạo của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Đảng bộ Quận 8 đã tập trung đẩy mạ

Trang 3

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã trang bị cho tôi kiến thức trong quá trình học tập nâng cao trình độ và tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành Luận văn này

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Tiến sĩ Đào Thị Bích Hồng, người đã hướng dẫn tận tình, giúp đỡ, động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình thực hiện Luận văn Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Dân vận Quận ủy Quận 8, cán bộ các phòng, ban tư liệu của Quận ủy đã nhiệt tình giúp đỡ, cung cấp những tài liệu quan trọng cho tôi trong suốt quá trình thực hiện Luận văn

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, cơ quan công tác, đồng nghiệp và bạn

bè đã luôn tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện Luận văn này

Trân trọng cảm ơn!

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 10 tháng 10 năm 2022

Tác giả luận văn

Lê Thị Thùy

Trang 4

Đào Thị Bích Hồng, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng công

bố trong bất kỳ công trình nào

Tác giả luận văn

Lê Thị Thùy

Trang 5

MỞ ĐẦU ……… 1

1 Lý do chọn đề tài ……… 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề ……… 2

3 Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài ……… 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ……… 7

5 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu ……… 7

6 Đóng góp của đề tài ……… 8

7 Cấu trúc của luận văn ……… 8

Chương 1: CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG VỀ CÔNG TÁC DÂN VẬN (2010 – 2019) VÀ TÌNH HÌNH CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA QUẬN 8 TRƯỚC NĂM 2010 9

1.1 Chủ trương của Đảng và Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh về công tác dân vận (2010 – 2019)……… 9

1.1.1 Chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác dân vận ………… 9

1.1.2 Chủ trương của Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh về công tác dân vận …… 17

1.2 Tình hình công tác dân vận của Đảng bộ Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh trước năm 2010 ……… 21

1.2.1 Vài nét về Quận 8 và Đảng bộ Quận 8 ……… 21

1.2.2 Tình hình công tác dân vận của Đảng bộ Quận 8 trước năm 2010…… 29

Tiểu kết chương 1 ……… 35

Trang 6

2.1 Đảng bộ Quận 8 lãnh đạo thực hiện công tác dân vận (2010 - 2015) ……

37 2.1.1 Chủ trương của Đảng bộ Quận 8 về công tác dân vận ………

37 2.1.2 Quá trình Đảng bộ Quận 8 chỉ đạo thực hiện công tác dân vận……… 44

2.2 Đảng bộ Quận 8 lãnh đạo đẩy mạnh công tác dân vận (2015 - 2019) …… 72

2.2.1 Chủ trương của Đảng bộ Quận 8 về công tác dân vận ……… 72

2.2.2 Quá trình Đảng bộ Quận 8 chỉ đạo thực hiện công tác dân vận……… 79

Chương 3: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM ……… 105

3.1 Nhận xét về sự lãnh đạo của Đảng bộ ……… 105

3.1.1 Ưu điểm ……… 105

3.1.2 Hạn chế ……… 118

3.2 Một số kinh nghiệm ……… 123

KẾT LUẬN ……… 130

TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… 132

PHỤ LỤC ……… 143

Trang 7

Công tác dân vận là nhiệm vụ quan trọng của Đảng, góp phần củng cố mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân; là cầu nối giữa “ý Đảng” với “lòng dân”; điều kiện quan trọng bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng Thực hiện tốt công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ

Tổ quốc Việt Nam

Công tác dân vận không chỉ là tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, vận động Nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phát huy sức mạnh to lớn của Nhân dân, tạo phong trào cách mạng rộng lớn, xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc; mà còn phải chú ý đến việc an dân và có giải pháp để phát huy sức mạnh của Nhân dân Không những phải tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, xây dựng đoàn kết và sự đồng thuận trong Nhân dân mà còn phải chăm lo tìm các giải pháp động viên, bảo đảm quyền làm chủ, phát huy các tiềm năng, sức mạnh trí tuệ sáng tạo, sức mạnh của Nhân dân, dựa vào dân để xây dựng Đảng, chính quyền vững mạnh, dựa vào dân để thực hiện các nhiệm vụ chính trị ở địa phương, đơn vị

Quận 8 nằm ở phía Tây – Nam Thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí chiến lược quan trọng góp phần kết nối các khu vực trong Thành phố Đây cũng là địa phương có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống như người Hoa, Khơ-me, Chăm… chiếm 10,91% dân

số toàn quận; là địa bàn có 101 cơ sở tôn giáo hoạt động; thành phần dân cư chủ yếu là người lao động phổ thông, làm thuê hoặc sản xuất, buôn bán nhỏ… Quận 8 là một trong những quận còn nhiều khó khăn so với sự phát triển chung của Thành phố Hồ Chí Minh,

do đó đòi hỏi cần có sự quan tâm, đẩy mạnh về công tác dân vận

Để thực hiện mục tiêu ổn định và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn, hiện thực hóa chủ trương, sự chỉ đạo của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Đảng bộ Quận 8 đã tập trung đẩy mạnh công tác dân vận trên địa bàn nhằm vận động Nhân dân thực hiện tốt chủ trương chính sách về phát triển kinh tế - xã hội, tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh; chỉ đạo các cấp ủy cơ sở Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính

Trang 8

Trong những năm 2010 - 2019 công tác dân vận của Đảng bộ Quận 8 đã từng bước được kiện toàn và đạt được những thành tựu nhất định, đời sống của Nhân dân ngày càng được nâng cao, toàn dân đoàn kết tích cực xây dựng đời sống văn hóa, an sinh xã hội được đảm bảo, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội từng bước đi vào quy củ Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu đạt được, công tác dân vận ở Quận 8 vẫn còn bộc lộ không ít những bất cập như: một số nơi chưa gắn công tác dân vận với thực hiện quy chế dân chủ cơ sở; công tác giám sát, phản biện xã hội chưa được quan tâm đúng mức; một

bộ phận cán bộ còn làm việc thiếu trách nhiệm và hiệu quả chưa cao…

Trong bối cảnh sự phát triển nhanh chóng của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ, toàn cầu hóa tác động mạnh mẽ đến mỗi quốc gia, dân tộc trên toàn thế giới Đất nước đang đứng trước nhiều thời cơ và thách thức đan xen, nhiều vấn đề chiến lược mới đặt ra cần phải giải quyết, từ tình hình quốc tế, khu vực dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường đến các thách thức mang tính toàn cầu về biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và

cả những thành tựu ngoạn mục của tiến bộ khoa học công nghệ đang tác động, ảnh hưởng mạnh mẽ tới đời sống kinh tế - xã hội của Việt Nam cũng như toàn thế giới Thực tiễn trên đặt ra nhiệm vụ quan trọng đối với sự lãnh đạo của Đảng, trong đó có công tác dân vận

Việc nghiên cứu, tổng kết sự lãnh đạo của mỗi đảng bộ địa phương trong quá trình thực hiện chủ trương của Đảng về công tác dân vận, không chỉ góp phần làm rõ một sự vận động lịch sử đã và đang diễn ra trên mỗi địa bàn, đúc rút những kinh nghiệm của mỗi địa phương, mà còn có thể cung cấp thêm cơ sở khoa học cho việc giải quyết những vấn đề về nhận thức lý luận và chỉ đạo hoạt động thực tiễn đối với việc thực hiện công tác dân vận vì sự phát triển bền vững của đất nước hiện nay

Với những lý do trên, tôi chọn đề tài “Công tác dân vận của Đảng bộ Quận 8

Thành phố Hồ Chí Minh (2010 – 2019)” làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lịch

sử Đảng Cộng sản Việt Nam của mình

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trang 9

Cuốn Cẩm nang công tác dân vận, của Vụ Nghiên cứu, Ban Dân vận Trung ương

(Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2014) Tác phẩm nói về công tác dân vận, nghiệp

vụ công tác dân vận, công tác mặt trận, đoàn thể, vấn đề dân tộc, tôn giáo, thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở Qua đó giúp cho người làm công tác dân vận nắm vững các chủ trương, chính sách, cách thức tiến hành vận động Nhân dân, tiếp cận quần chúng Nhân dân Đồng thời giúp cho người làm công tác dân vận có cách thức, phương pháp vận động quần chúng Nhân dân đó là linh hoạt, mềm dẻo nhằm đưa các chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước đến với Nhân dân, được Nhân dân đón nhận, tin, hiểu và làm, tạo ra được mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa Nhân dân với chính quyền, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân

Cuốn Nghiệp vụ công tác của cán bộ dân vận, của Ban Dân vận Trung ương (Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2014) đã hệ thống hoá những thao tác cơ bản về nghiệp vụ công tác dân vận, một số tình huống cho người cán bộ dân vận dự lường cách xử lý nếu gặp phải trong quá trình công tác Ngoài ra, phần phụ lục gồm một số văn bản quan trọng của Đảng về công tác dân vận; hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy… của Ban Dân vận địa phương Đây là nguồn tài liệu quan trọng và bổ ích cho những người làm công tác dân vận trong việc thực hiện nhiệm vụ, đồng thời cũng là nguồn tài liệu cơ

sở mà tác giả tham khảo khi thực hiện đề tài luận văn này

Cuốn Lý luận và kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác dân vận,

của Nguyễn Duy Hùng (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2014) Tác giả đã sưu tầm và tập hợp hơn 30 bài viết của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo bộ, ban, ngành, các nhà khoa học về các vấn đề liên quan đến công tác dân vận Nội dung cuốn sách đã đưa ra những phân tích sâu sắc, toàn diện, làm nổi bật cơ sở lý luận, thực tiễn và những kinh nghiệm của công tác dân vận trong thời gian qua Các bài viết trong cuốn sách cho thấy rõ hơn dân vận là công tác rộng lớn, nhạy cảm bao trùm mọi mặt của đời sống,

do đó luôn phải đúc rút từ hoạt động thực tiễn để kịp thời định ra chủ trương, chính sách

Trang 10

hợp lòng dân, thể hiện đúng tư tưởng “lấy dân làm gốc” của Đảng Các bài viết mang tính thực tiễn đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay

Cuốn Tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và Nhân dân trong thời kỳ mới, do

Nguyễn Thế Trung chủ biên (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2014) đã trình bày mối quan hệ Đảng – dân được thể hiện rõ nét thông qua công tác dân vận của Đảng Cộng sản Việt Nam, việc giải quyết mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với Nhân dân hiện nay đang trở thành vấn đề cấp bách, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của mỗi tổ chức Đảng, mỗi cán bộ đảng viên, trước hết là các cấp ủy, là bài học lớn rút ra từ những thành công và thất bại của sự nghiệp cách mạng Tác phẩm trình bày cơ sở khoa học của mối quan hệ giữa Đảng và Nhân dân, bao gồm: đặc điểm, khái niệm, tiêu chí đánh giá quan

hệ đó, đánh giá thực trạng về mối quan hệ từ nguyên nhân, kết quả, hạn chế, những bài học kinh nghiệm và dự báo những tác động tới mối quan hệ cũng như giải pháp tăng cường xây dựng mối quan hệ giữa Đảng và Nhân dân trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Tác phẩm không chỉ cung cấp những thông tin về mối quan hệ Đảng – Nhân dân hiện nay; đồng thời gợi mở những suy nghĩ trong việc cần thiết củng cố và tăng cường mối quan hệ Đảng – Nhân dân bền vững đối với cả hệ thống chính trị

Cuốn Một số vấn đề về công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay, của Nguyễn Thế

Trung (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2015) Nội dung chính của tác phẩm gồm một số bài viết của tác giả được lựa chọn đăng trên các tạp chí, kỷ yếu khoa học thuộc các ban,

bộ, ngành Trung ương và đã được hiệu đính, chỉnh sửa, cập nhật về thời gian để phù hợp với thực tiễn công tác dân vận hiện nay Tác phẩm có giá trị cả về mặt lý luận và thực tiễn, là tài liệu tham khảo bổ ích cho bạn đọc, nhất là đội ngũ làm công tác dân vận của Đảng, góp phần đưa các nghị quyết về dân vận vào cuộc sống

Cuốn Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân vận của Đảng trong thời kỳ mới,

của Hà Thị Khiết (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2015) Nội dung chính của tác phẩm

là cơ sở lý luận, thực tiễn về công tác dân vận, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân vận của Đảng trong tình hình mới Đồng thời tác giả đề xuất những quan điểm, phương hướng và giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân vận của Đảng trong thời gian tới

Trang 11

Các bài viết, các công trình nghiên cứu khác về công tác dân vận như: Hỏi và đáp

về công tác dân vận của chính quyền ở nước ta hiện nay do Nguyễn Bá Quang (Chủ biên),

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2012; Công tác dân vận của Đảng trong thời kỳ hiện

nay của Ngô Bích Ngọc, Nxb Chính trị - hành chính, Hà Nội, 2013; Xử lý tình huống công tác tư tưởng và dân vận của Đảng của Đỗ Ngọc Ninh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội, 2013; Đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị ở nước ta do Lê Quốc Lý (Chủ biên),

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2014… Các công trình nghiên cứu trên chủ yếu tập trung làm rõ nội dung công tác dân vận về mặt lý luận và thực tiễn, trang bị nghiệp vụ cơ bản

cho đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận; bài viết Xây dựng mô hình “Dân vận khéo” gắn

với lợi ích người dân – Bài học từ thực tiễn (Tạp chí Dân vận, số 3/2019) của tác giả

Trương Thị Mai; Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với Nhân dân (Tạp chí Dân

vận, số 10/2020) của tác giả Trần Quốc Vượng… Các bài viết đăng trên tạp chí là nguồn tham khảo mang tính cập nhật tình hình thực tiễn công tác dân vận hiện nay

Như vậy, các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến các cơ sở lý luận khoa học về công tác dân vận, xác định vai trò to lớn, nhiệm vụ của công tác dân vận, phương thức

triển khai thực hiện công tác dân vận hiện nay

Nhóm thứ hai, một số luận văn nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng trong công tác

dân vận

Luận văn thạc sĩ Công tác dân vận của Đảng bộ quận 6 Thành phố Hồ Chí Minh

(1996 – 2006) – Thực trạng và giải pháp của Nguyễn Lệ Thủy (Trường Đại học Khoa

học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh, 2009) Luận văn đã đánh giá thực trạng công tác lãnh đạo của Đảng bộ Quận 6 đối với công tác dân vận Qua đó tác giả nêu lên một số bài học kinh nghiệm và đề xuất những kiến nghị để nâng cao hơn nữa công tác này ở địa phương Đây là công trình mang tính thực tiễn cao, giúp cho người nghiên cứu

có cái nhìn tổng thể về quá trình lãnh đạo của Đảng bộ địa phương đối với công tác vận động quần chúng Nhân dân

Luận văn thạc sĩ Đảng bộ Quận 10 Thành phố Hồ Chí Minh lãnh đạo thực hiện

công tác dân vận từ năm 2000 đến năm 2010, của Trần Phạm Hiền (Trường Đại học Khoa

học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh, 2013) Luận văn khái quát về vị trí, vai trò của công tác dân vận trong sự nghiệp cách mạng, trình bày khái quát về quá trình lãnh

Trang 12

đạo thực hiện và kết quả thực hiện công tác dân vận của Đảng bộ Quận 10 từ năm 2000 –

2010 Từ đó tác giả đánh giá những kết quả, những hạn chế và rút ra những nhận định riêng về công tác dân vận ở quận 10 Đây là công trình có tính thực tiễn khi tìm hiểu cụ thể về công tác dân vận tại địa phương

Luận văn Thạc sĩ Công tác dân vận của Đảng trên địa bàn huyện Cẩm Mỹ tỉnh

Đồng Nai giai đoạn 1986 – 2010 của Phạm Thị Lan Anh (Trường Đại học Khoa học xã

hội và nhân văn, Tp Hồ Chí Minh, 2014) đã trình bày nội dung công tác dân vận của Đảng từ khi đổi mới đến năm 2010, từ đó tác giả chỉ ra một số bài học kinh nghiệm và những kiến nghị đề xuất để thực hiện tốt công tác dân vận ở địa phương trong thời gian tới

Các luận văn nêu trên đã khái quát những vấn đề cơ sở lý luận và thực tiễn về dân vận và công tác dân vận của Đảng, Đảng bộ các địa phương khác nhau Các luận văn đã đánh giá thực trạng, kết quả đạt được từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm, cũng như những vẫn đề đặt ra cho công tác dân vận trong thời gian tới Thông qua đó giúp học viên tìm hiểu được các góc tiếp cận của các tác giả, thấy được sự khác nhau về phương thức lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện công tác dân vận của Đảng bộ mỗi địa phương Sự khác nhau đó, một phần do tình hình, đặc điểm dân cư, thành phần dân tộc, vị trí địa lý,

kinh tế, xã hội ở mỗi địa phương có sự khác nhau

Tóm lại, các tài liệu và công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh

của công tác dân vận và đã đạt được những kết quả nhất định cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn Đó là những nguồn tài liệu tham khảo vô cùng có ích đối với tác giả trong quá trình thực hiện đề tài luận văn của mình Tuy nhiên, các công trình trên chưa đề cập cụ thể đến các chủ trương của Đảng, Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh về công tác dân vận (2010 – 2019) và chưa có công trình nào nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng bộ Quận 8 Thành phố Hồ Chí Minh về công tác dân vận (2010 – 2019)

3 Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Mục tiêu của đề tài

- Làm rõ quá trình Đảng bộ Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh lãnh đạo thực hiện

công tác dân vận từ năm 2010 đến năm 2019

Trang 13

- Đánh giá bước đầu những ưu điểm và hạn chế trong quá trình Đảng bộ Quận 8,

Thành phố Hồ Chí Minh lãnh đạo thực hiện công tác dân vận từ năm 2010 đến năm 2019

- Rút ra một số kinh nghiệm từ quá trình lãnh đạo của Đảng bộ Quận 8, Thành phố

Hồ Chí Minh trong công tác dân vận từ năm 2010 đến năm 2019 góp phần cho công tác

dân vận thực hiện hiệu quả hơn

3.2 Nhiệm vụ của đề tài

- Trình bày một cách hệ thống những chủ trương của Đảng bộ Quận 8 vận dụng chủ

trương của Đảng, Đảng bộ Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lãnh đạo thực hiện công tác

dân vận từ năm 2010 đến năm 2019

- Làm rõ quá trình lãnh đạo thực hiện công tác dân vận từ năm 2010 đến năm 2019;

khái quát những thành tựu, hạn chế của công tác dân vận trong khoảng thời gian trên

- Rút ra một số kinh nghiệm trong lãnh đạo thực hiện công tác dân vận từ năm 2010

đến năm 2019 của Đảng bộ Quận 8

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những chủ trương của Đảng, Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh và quá trình lãnh đạo thực hiện công tác dân vận của Đảng bộ Quận 8

từ năm 2010 đến năm 2019

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Nghiên cứu sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ Quận 8, Thành phố Hồ

Chí Minh về công tác dân vận

- Về thời gian: Nghiên cứu quá trình lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ Quận 8, Thành

phố Hồ Chí Minh về công tác dân vận từ năm 2010 đến năm 2019

- Về không gian: Tập trung nghiên cứu công tác dân vận trên địa bàn Quận 8, Thành

phố Hồ Chí Minh

5 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu

5.1 Phương pháp nghiên cứu

Về phương pháp luận: Luận văn dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa

Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác dân vận

Trang 14

Về phương pháp nghiên cứu: luận văn chủ yếu sử dụng phương pháp lịch sử,

phương pháp logic Ngoài ra, học viên còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác như: phương pháp phân tích, phương pháp thống kê, so sánh, khảo sát thực tiễn để hoàn thành mục tiêu và nhiệm vụ của luận văn

5.2 Nguồn tư liệu

Để thực hiện đề tài, tác giả tập trung vào các nguồn tài liệu chủ yếu sau đây: Quá trình thực hiện luận văn, học viên sử dụng nguồn tư liệu sau: Các văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước và Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh; các văn kiện, báo cáo của Đảng bộ Quận 8, Ủy ban Nhân dân, Hội đồng Nhân Quận 8; Báo cáo tổng kết năm, báo cáo chuyên đề của Ban Dân vận Quận ủy, Ủy ban Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội Quận 8; nguồn tài liệu do học viên thu thập qua điều tra, khảo sát thực tế trên địa bàn Quận 8 Ngoài ra, luận văn còn sử dụng tài liệu của các công trình nghiên cứu đã được trình bày trong phần lịch sử nghiên cứu đề tài

6 Đóng góp của đề tài

Về mặt khoa học: Đóng góp vào lịch sử Đảng bộ địa phương Quận 8, Thành phố Hồ

Chí Minh về công tác dân vận

Về mặt thực tiễn: Rút ra những kinh nghiệm cho việc nâng cao hiệu quả lãnh đạo

công tác dân vận của Đảng bộ Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của địa phương; là nguồn tài liệu cho nghiên cứu về Lịch sử Đảng bộ địa phương

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn được chia làm

ba chương, 6 tiết:

Chương 1: Chủ trương của Đảng về công tác dân vận (2010 - 2019) và tình hình

công tác dân vận của Quận 8 trước năm 2010

Chương 2: Đảng bộ Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh lãnh đạo thực hiện công tác

dân vận (2010 - 2019)

Chương 3: Nhận xét và kinh nghiệm

Trang 15

1.1.1 Chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác dân vận

Thực tiễn cách mạng Việt Nam cho thấy công tác dân vận luôn là một bộ phận quan trọng, có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng Trong mỗi giai đoạn, công tác dân vận có nội dung, phương thức khác nhau nhưng đều nhằm mục tiêu vận động tất cả các tầng lớp Nhân dân tích cực tham gia vào các phong trào cách mạng, thi đua yêu nước; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc; củng cố và tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, thực hiện thắng lợi các mục tiêu chung của Đảng, đất nước

và dân tộc

Khái niệm về công tác dân vận: “Công tác dân vận của Đảng là toàn bộ hoạt động

của Đảng nhằm tuyên truyền, vận động, thu hút, tập hợp mọi tầng lớp Nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và để chăm lo, bảo

vệ lợi ích của Nhân dân” (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2019, tr.249) Từ

khái niệm này cho thấy, công tác dân vận chính là công tác tuyên truyền, vận động, thuyết

phục, nâng cao nhận thức của Nhân dân, làm cho Nhân dân hiểu và thực hiện tốt các đường lối chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Dân vận còn còn là quá trình chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng, hợp pháp cho Nhân dân, đảm bảo phát

huy quyền làm chủ của Nhân dân

Lực lượng làm công tác dân vận: Theo Hồ Chí Minh, lực lượng tham gia làm công

tác dân vận là “Tất cả cán bộ chính quyền, tất cả cán bộ đoàn thể và tất cả hội viên của các tổ chức Nhân dân đều phải phụ trách dân vận (Hồ Chí Minh, 2000, t.5, tr.699), như vậy công tác dân vận là công tác của toàn bộ hệ thống chính trị (Đảng, Nhà nước, Mặt

Trang 16

trận Tổ quốc và các đoàn thể Nhân dân) Đảng vừa lãnh đạo hệ thống chính trị thực hiện công tác dân vận, vừa trực tiếp làm công tác dân vận Mọi tổ chức Đảng từ Trung ương đến cơ sở, cấp ủy đảng các cấp, mọi cán bộ, đảng viên, viên chức… đều là lực lượng làm công tác dân vận Cán bộ chính quyền và cán bộ đoàn thể địa phương cùng nhau bàn bạc, cùng nhau phân chia công việc, cùng nhau giải thích cho dân, cổ động dân, giúp dân đặt

kế hoạch tổ chức, sắp xếp việc làm, khuyến khích, động viên, theo dõi, giúp đỡ dân giải quyết khó khăn, phối hợp với nhau để thực hiện nhiệm vụ được giao Những hội viên các đoàn thể thì trực tiếp bắt tay công việc cùng với dân, làm kiểu mẫu cho dân, làm trước, làm tốt để động viên và giúp dân làm theo Cả hệ thống chính trị phải có trách nhiệm làm công tác dân vận, mọi người dân đều được vận động, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thành công các mục tiêu, chủ trương mà Đảng đề ra

Đối tượng công tác dân vận của Đảng: Tập hợp mọi tầng lớp Nhân dân, kể cả trong

nước và kiều bào ta ở nước ngoài Phát huy sức mạnh của cả cộng đồng dân tộc, truyền thống yêu nước và lòng tự hào dân tộc vì mục tiêu giữ vững độc lập, thống nhất, tiến lên dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Lấy mục tiêu này làm điểm tương đồng, đồng thời chấp nhận những điểm khác nhau không trái với lợi ích chung của dân tộc, cùng nhau xóa bỏ định kiến, mặc cảm, hướng tới tương lai, xây dựng tinh thần đại đoàn kết, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, gắn bó với Đảng

Mục đích của công tác dân vận: Trong mỗi giai đoạn, công tác dân vận có nội dung,

phương thức khác nhau nhưng đều nhằm mục tiêu vận động tất cả các tầng lớp Nhân dân tích cực tham gia vào các phong trào cách mạng, thi đua yêu nước; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc; củng cố và tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, thực hiện thắng lợi các mục tiêu chung của Đảng, đất nước và dân tộc

Vai trò của công tác dân vận: Công tác dân vận là một trong những công tác cơ bản

của Đảng góp phần quan trọng trong việc phát huy vai trò to lớn và sức sáng tạo của Nhân dân trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng; Góp phần quyết định thắng lợi việc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước Thông qua công tác dân vận để tạo sự đồng thuận của Nhân dân đối với đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; Góp phần quan trọng trong công tác xây dựng, bảo vệ Đảng, chính quyền, thông qua công tác dân vận để thực hiện quyền dân chủ, tham gia giám sát,

Trang 17

phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, Nhà nước, để sàng lọc cán bộ, đảng viên đồng thời để điều chỉnh kịp thời đường lối, chủ trương, chính sách cho phù hợp nhu cầu, nguyện vọng của Nhân dân; Góp phần quan trọng trong việc tăng cường mối quan hệ bền chặt giữa Đảng với Nhân dân, thông qua công tác dân vận, cán bộ, đảng viên gần gũi, sâu sát Nhân dân hơn, hiểu được tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, thấu cảm với hoàn cảnh của Nhân dân Trong thực tiễn hiện nay, nhiều vấn đề bức xúc trong Nhân dân đang nổi lên

và diễn biến phức tạp Do đó, đòi hỏi các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội phải sâu sát hơn nữa, quan tâm đến việc chăm lo đời sống Nhân dân nhiều hơn, làm cho Nhân dân đồng thuận với những chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, phải giải tỏa được những bức xúc trong Nhân dân, nếu không tình hình khiếu nại, xung đột xã hội sẽ gia tăng ảnh hưởng đến tình hình chính trị trong nước

Phương pháp làm công tác dân vận của Đảng: Đảng tiến hành công tác dân vận

bằng đường lối, chủ trương chính sách của Đảng đối với Nhân dân thông qua tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, động viên Nhân dân Đảng tiến hành công tác dân vận thông qua

tổ chức đảng và sự gương mẫu, tính trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên; thông qua phát huy vai trò của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể Nhân dân để truyền tải đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng đến với Nhân dân, để nắm chắc tình hình, nhu cầu, nguyện vọng của các tầng lớp Nhân dân và để tổ chức các phong trào cách mạng của Nhân dân

Công tác dân vận là một trong những công tác cơ bản của Đảng, là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước Điều kiện để đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng, củng cố mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân Chính vì tầm quan trọng đó Đảng ta đã ban hành nhiều nghị quyết, quyết định, chủ trương liên quan đến công tác dân vận

Trên cơ sở kế thừa những thành tựu và đúc rút các kinh nghiệm về công tác vận động quần chúng Nhân dân trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, cũng như thực tiễn 10 năm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Xã hội chủ nghĩa (1976 – 1986), bước vào thời kỳ đổi mới Đảng tiếp tục phát huy và khơi dậy sức mạnh to lớn từ Nhân dân Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (12/1986) đã rút ra 4 bài học kinh nghiệm hết sức sâu sắc

và thấm thía, trong đó bài học đầu tiên là quán triệt tư tưởng “lấy dân làm gốc”, xây dựng

Trang 18

và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân lao động Đại hội nhấn mạnh “Xóa bỏ nhận thức sai lầm coi công tác quần chúng chỉ là biện pháp để tổ chức, động viên Nhân dân thực hiện các chủ trương, chính sách Đối với các chủ trương có quan hệ trực tiếp tới đời sống Nhân dân trên phạm vi cả nước cũng như ở các địa phương và đơn vị cơ sở, cấp ủy Đảng hoặc cơ quan chính quyền phải trưng cầu ý kiến Nhân dân trước khi quyết định” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2006, t.47, tr.446) Để khai thác mọi nguồn lực cho sự phát triển kinh

tế - xã hội của đất nước, Đại hội VI nhấn mạnh: “Thực hiện có nề nếp khẩu hiệu dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra; tất cả vì dân và do dân Động viên và tổ chức quần chúng tham gia quản lý kinh tế, quản lý xã hội, tham gia vào các hoạt động cải cách kinh tế” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2006, t.47, tr.561-562); cần phải xem việc thực hiện phương châm: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra là nề nếp hàng ngày của xã hội mới, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân

Hội nghị lần thứ 8 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa VI đã ban hành Nghị

quyết số 08B - NQ/HNTW ngày 27/3/1990 về “Đổi mới công tác quần chúng, tăng cường

mối quan hệ giữa Đảng và Nhân dân” Nghị quyết đã thể hiện rõ quan điểm của Đảng về

công tác vận động quần chúng Nhân dân trong thời kỳ mới, có 4 quan điểm lớn: “Cách mạng là sự nghiệp của dân, do dân và vì dân; Động lực thúc đẩy phong trào quần chúng

là đáp ứng lợi ích thiết thực của Nhân dân và kết hợp hài hòa các lợi ích, thống nhất quyền lợi với nghĩa vụ công dân; Các hình thức tập hợp Nhân dân phải đa dạng; Công tác quần chúng là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể” (Đảng Cộng sản Việt Nam,

2007, t.50, tr.87 - 88) Nghị quyết này đã đặt nền móng cho thời kỳ đổi mới toàn diện công tác dân vận của Đảng

Chỉ thị số 30 - CT/TW ngày 18/02/1998 của Bộ Chính trị về xây dựng và thực hiện

Quy chế dân chủ ở cơ sở đã xác định “Mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền

làm chủ của Nhân dân là mục tiêu, đồng thời là động lực bảo đảm cho thắng lợi của cách mạng, của công cuộc đổi mới” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2006, t.57, tr.38) Chỉ thị khẳng định: “Khâu quan trọng và cấp bách trước mắt là phải phát huy quyền làm chủ của Nhân dân ở cơ sở, là nơi trực tiếp thực hiện mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước,

là nơi cần thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân một cách trực tiếp và rộng rãi nhất” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2006, t.57, tr.39) Sự ra đời của Chỉ thị trên đã đáp ứng kịp

Trang 19

thời nhu cầu phát triển tất yếu của xã hội, đánh giá đúng vai trò quần chúng Nhân dân, xác định quyền làm chủ của người dân Đồng thời quy định quyền của mọi người dân ở

cơ sở được thông tin về pháp luật, các chủ trương, chính sách của Nhà nước Đây là động lực thúc đẩy xã hội phát triển và đáp ứng nguyện vọng Nhân dân trong thời kỳ mới Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX (tháng 3/2003) đã

ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 12/3/2003 “Về phát huy sức mạnh đại đoàn kết

toàn dân tộc vì “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Nghị quyết

đã xác định mục tiêu là “Củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, giữ vững độc lập, thống nhất của Tổ quốc, thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2016b, t.62, tr.29)

Quyết định số 290 - QĐ/TW ngày 25/2/2010 của Bộ Chính trị về ban hành “Quy

chế công tác dân vận của hệ thống chính trị” là một văn bản rất quan trọng của Đảng về

lãnh đạo và thực hiện công tác dân vận của cả hệ thống chính trị trong thời kỳ mới Quy chế một lần nữa khẳng định “công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng nước ta”, công tác dân vận là trách nhiệm của tất cả các tổ chức trong hệ thống chính trị, của mọi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên các đoàn thể Nhân dân, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Nhân dân Quy chế này đã xác định nội dung, phương thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng và từng thành viên trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương đối với công tác dân vận Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các tổ chức trong hệ thống chính trị phối hợp chặt chẽ thực hiện đồng bộ, thống nhất, hiệu quả công tác dân vận Quy chế cũng quy định hàng năm, các tổ chức trong hệ thống chính trị kiểm điểm, đánh giá kết quả thực hiện công tác dân vận, kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể cá nhân xuất sắc cũng như nghiêm khắc phê bình, kiểm điểm những tập thể, cá nhân thiếu trách nhiệm, có vi phạm trong công tác dân vận

Nghị quyết số 25 - NQ/TW ngày 03/6/2013 của Ban Chấp hành Trung ương khóa

XI về “Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình

hình mới” Nghị quyết đã đánh giá tình hình công tác dân vận trong thời gian qua và xác

Trang 20

định mục tiêu, quan điểm, các nhiệm vụ và giải pháp về công tác dân vận trong tình hình mới Với mục tiêu “Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới nhằm củng cố vững chắc lòng tin của Nhân dân đối với Đảng; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với Nhân dân; tập hợp, vận động Nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; phát huy sức mạnh to lớn của Nhân dân, tạo phong trào cách mạng rộng lớn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2013, tr.2) Nghị quyết đã quán triệt 05 quan điểm: (1) Cách mạng là sự nghiệp của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân; Nhân dân là chủ, Nhân dân làm chủ; (2) Động lực thúc đẩy phong trào Nhân dân là phát huy quyền làm chủ, đáp ứng lợi ích thiết thực của Nhân dân, kết hợp hài hòa các lợi ích, quyền lợi phải đi đôi với nghĩa vụ công dân, huy động sức dân phải đi đôi với bồi dưỡng sức dân; (3) Phương thức lãnh đạo công tác dân vận của Đảng phải gắn liền với công tác xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh; (4) Công tác dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trong đó, Đảng lãnh đạo, chính quyền tổ chức thực hiện, Mặt trận, đoàn thể làm tham mưu và nòng cốt; (5) Nhà nước tiếp tục thể chế hóa cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ" thành quy chế, quy định để các tổ chức trong hệ thống chính trị; cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang thực hiện công tác dân vận; các hình thức tập hợp Nhân dân phải phong phú, đa dạng, khoa học, hiệu quả (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2013, tr.2-3) Đây là Nghị quyết hết sức quan trọng của Đảng, là sự định hướng, lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện công tác dân vận trong tình hình mới

Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị về ban hành Quy chế

giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị -

xã hội và Quyết định số 218-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị ban hành quy định về việc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và Nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền đã chỉ ra mục đích, tính chất, nguyên

tắc, chủ thể của giám sát và phản biện xã hội Giám sát nhằm góp phần xây dựng và thực hiện đúng các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các chương trình kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; kịp thời phát hiện

Trang 21

những sai sót, khuyết điểm, yếu kém và kiến nghị sửa đổi, bổ sung các chính sách cho phù hợp; phát hiện, phổ biến những nhân tố mới, những mặt tích cực; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, góp phần xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh Phản biện xã hội nhằm phát hiện những nội dung còn thiếu, chưa sát, chưa đúng, chưa phù hợp trong các văn bản dự thảo của các cơ quan Đảng, Nhà nước; kiến nghị những nội dung thiết thực, góp phần bảo đảm tính đúng đắn, phù hợp với thực tiễn đời sống xã hội và tính hiệu quả trong việc hoạch định chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân; phát huy dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội

Kết luận số 114 - KL/TW ngày 14/7/2015 của Ban Bí thư về nâng cao hiệu quả công

tác dân vận của cơ quan nhà nước các cấp Kết luận xác định mục tiêu trong thời gian tới

phải tạo được sự chuyển biến tích cực về nhận thức và hành động của cấp ủy và cơ quan nhà nước các cấp, khắc phục những hạn chế, thiếu sót nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả công tác dân vận của cơ quan nhà nước, góp phần xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, gần dân, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân; củng cố vững chắc lòng tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, đồng thời xác định nhiệm vụ chính là: đổi mới nội dung, phương thức thực hiện công tác dân vận của cơ quan nhà nước các cấp, đưa công tác dân vận trở thành nhiệm vụ thường xuyên gắn với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, viên chức

Chương trình số 31 - CTr/BDVTW ngày 18/5/2016 của Ban Dân vận Trung ương

về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XII của Đảng

về công tác dân vận với 03 mục tiêu chính: Tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác

dân vận, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân nhằm thực hiện thắng

lợi mục tiêu và nhiệm vụ chính trị đã được Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đề ra; Xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách công tác dân vận từ Trung ương đến

cơ sở để nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, tham mưu, đề xuất giúp cấp ủy, tổ chức đảng lãnh đạo, chỉ đạo làm tốt công tác dân vận của Đảng trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Tăng cường công tác hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, định kỳ báo cáo tình hình, kết quả công tác dân vận của cả hệ thống chính trị với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư

Trang 22

Chương trình đã xác định 8 nhiệm vụ và giải pháp để đổi mới và nâng cao công tác dân vận trong tình hình mới, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ và phương hướng phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016 – 2020

Kết luận số 43 - KL/TW ngày 07/01/2019 về việc tiếp tục thực hiện Nghị số

25-NQ/TW ngày 03/6/2013 của BCH Trung ương Đảng về “Tăng cường và đổi mới sự lãnh

đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới” Kết luận đã đánh giá, tổng

kết về công tác dân vận sau 5 năm thực hiện Nghị quyết 25-NQ/TW ngày 03/6/2013 Đồng thời trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến đổi, đặc biệt là

sự bùng nổ của cuộc cách mạng 4.0, trình độ dân trí ngày càng cao; vai trò làm chủ của Nhân dân ngày càng được mở rộng; các phương tiện thông tin trực tiếp tác động ngày càng đa dạng, đa chiều; các thế lực thù địch, phần tử xấu chống phá ngày càng tinh vi, quyết liệt do đó Đảng ta tiếp tục tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo đối với công tác dân vận Với nhiệm vụ cụ thể là: Đổi mới công tác dân vận theo hướng thiết thực, với cách làm sáng tạo, hướng đến mục tiêu đồng thuận, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, phát huy sức mạnh to lớn của khối đại đoàn kết toàn dân trong phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh, quốc phòng; Tiếp tục hoàn thiện, cụ thể hoá cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” và phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” Nâng cao chất lượng, khắc phục tính hình thức trong hoạt động tiếp xúc cử tri, hoạt động giám sát, tiếp dân, đối thoại, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của Nhân dân; Thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở, Quy chế công tác dân vận của hệ thống chính trị; Phát huy vai trò, đổi mới phương thức hoạt động và tổ chức của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng theo hướng có trọng tâm, hiệu quả, thiết thực; Đẩy mạnh thực hiện phong trào “Dân vận khéo”, tuyên truyền, biểu dương, nhân rộng các gương điển hình trong công tác dân vận

Ngoài các Nghị quyết, Chỉ thị và chương trình trên, Đảng còn ban hành các Nghị quyết về: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác Cựu chiến binh Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới; Công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; Xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy

Trang 23

mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội; về công tác dân tộc, tôn giáo… Các Nghị quyết, Chỉ thị, Chủ trương được Đảng ban hành vừa là sự khẳng định tầm quan trọng của công tác dân vận: là điều kiện quan trọng để bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng và củng cố, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân, đồng thời là cơ sở để Đảng bộ các cấp lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt công tác dân vận ở địa phương

1.1.2 Chủ trương của Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh về công tác dân vận

Trong quá trình xây dựng và phát triển, Thành phố Hồ Chí Minh đã đặc biệt chú trọng tới công tác dân vận với phương châm “tăng cường sức mạnh đại đoàn kết toàn dân” nhằm thực hiện mục tiêu: xây dựng thành phố Hồ Chí Minh ngày càng văn minh, hiện đại, từng bước trở thành một trung tâm công nghiệp, dịch vụ, khoa học công nghệ của khu vực Đông Nam Á; góp phần quan trọng vào sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ IX (2010 - 2015), xác định mục tiêu tổng quát của Thành phố là: Tiếp tục đổi mới toàn diện và mạnh mẽ hơn nữa; nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu toàn đảng bộ; phát huy dân chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; năng động, sáng tạo, huy động mọi nguồn lực, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh; bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu; không ngừng nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của Nhân dân; bảo đảm quốc phòng - an ninh, giữ vững ổn định chính trị - xã hội; làm tốt vai trò đầu tàu của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam; đóng góp ngày càng lớn cho cả nước; từng bước trở thành một trung tâm công nghiệp, dịch vụ, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ của khu vực Đông Nam Á (Đảng

bộ Thành phố Hồ Chí Minh, 2010, tr.44)

Mục tiêu trên hướng đến việc nâng cao hơn nữa năng lực và sức chiến đấu của Đảng

bộ, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân cũng như phát huy nội lực to lớn của thành phố vào

sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Đồng thời để đưa thành phố Hồ Chí Minh trở thành một thành phố xã hội chủ nghĩa văn minh, hiện đại Mục tiêu trên chính là cơ sở, tiền đề quan trọng để Đảng bộ Quận 8 đưa ra đường lối phát triển kinh tế - xã hội đúng

Trang 24

đắn Nghị quyết đã xác định một trong những nhiệm vụ cơ bản của công tác dân vận trong thời kỳ mới là “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; tăng cường hiệu lực quản lý của chính quyền; phát huy dân chủ và sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc” (Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh, 2010, tr.44) Vấn đề phát huy dân chủ và sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được thành phố đặt lên hàng đầu, không chỉ coi đó là trách nhiệm của hệ thống chính trị mà còn là điểm tương đồng để đoàn kết, tập hợp các tầng lớp Nhân dân xây dựng, bảo vệ thành phố và đất nước vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

Để đẩy mạnh công tác dân vận, Thành ủy đã ban hành Quy chế công tác dân vận

của hệ thống chính trị Thành phố Hồ Chí Minh theo Quyết định số 489-QĐ/TU ngày

16/7/2011 (gọi tắt là Quyết định số 489-QĐ/TW) Thành ủy đã khẳng định: Công tác dân vận là trách nhiệm của tất cả tổ chức trong hệ thống chính trị, của mọi đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên các đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội, cán bộ, chiến

sĩ, lực lượng vũ trang (Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, 2011, tr.1) Quy chế đã xác

định rõ trách nhiệm của cấp ủy, các cơ quan, tổ chức đảng, của các cơ quan nhà nước, của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội về thực hiện công tác dân vận, xác định phương thức thực hiện một số nội dung công tác dân vận; quy định rõ trách nhiệm, nhiệm

vụ, mối quan hệ của Ủy ban Nhân dân, các sở, ban ngành; khối nội chính, lực lượng vũ

trang Chỉ đạo các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội

xây dựng kế hoạch quán triệt, triển khai tại địa phương, đơn vị, cơ sở; tổ chức tập huấn, hướng dẫn đảng ủy cấp trên cơ sở trực thuộc Thành ủy, Ban dân vận quận ủy, huyện ủy, Khối vận các phường, xã, thị trấn tham mưu cấp ủy xây dựng quy chế công tác dân vận của cấp mình Mục đích của việc ban hành Quy chế là nhằm “nâng cao hiệu quả công tác dân vận, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn thành phố” (Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, 2011, tr.1)

Triển khai thực hiện công tác dân vận, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Chương trình hành động số 35-CTrHĐ/TU ngày 27 tháng 11 năm 2013 về thực hiện Nghị

quyết số 25-NQ/TW Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương khóa XI về tăng

cường đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới”

Chương trình nhấn mạnh: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận

Trang 25

trong tình hình mới; lãnh đạo, chỉ đạo công tác dân vận của hệ thống chính trị, củng cố vững chắc lòng tin của Nhân dân đối với Đảng; tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc và mối quan hệ máu thịt giữa Đảng bộ với Nhân dân; vận động Nhân dân thực hiện tốt chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các chủ trương của thành phố; phát huy sức mạnh to lớn của Nhân dân, thúc đẩy phong trào thi đua yêu nước sâu rộng, mạnh mẽ, liên tục, xây dựng bảo vệ Tổ quốc, xây dựng thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình, đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo tinh thần Nghị quyết 16 của Bộ chính trị khóa XI về phương hướng, nhiệm vụ phát triển thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2020 (Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh, 2013, tr.1) Năm 2016 là năm đầu triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố lần thứ X (2015

- 2020), kế hoạch phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội 5 năm (2016 - 2020), bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV, đại biểu Hội đồng Nhân dân thành phố khóa IX và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2016 - 2021; trên cơ sở kiểm điểm, đánh giá những kết quả đạt được, những hạn chế, khuyết điểm trong thực hiện Nghị quyết năm 2015 và yêu cầu nhiệm vụ mới, Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố đề ra nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp để thực hiện công tác dân vận năm 2016: Thực hiện tốt hơn công tác dân vận của hệ thống chính trị; Chăm lo xây dựng Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội vững mạnh; Huy động, phát huy mạnh mẽ mọi nguồn lực và sức sáng tạo của Nhân dân; Chăm

lo nâng cao đời sống vật chất và văn hóa tinh thần, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước và thành phố; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; tiếp tục củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc một cách vững chắc, góp phần chung tay thực hiện nhiệm vụ chính trị thành phố

Chương trình hành động số 10-CTr/TU, ngày 17 tháng 8 năm 2016 của Ban Thường

vụ Thành ủy về thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ X về công tác

dân vận Thành ủy xác định: Tăng cường công tác dân vận chính quyền, nâng cao nhận

thức của cán bộ, công chức về vai trò của công tác dân vận trong các cơ quan; Xây dựng

và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở; Phát huy vai trò giám sát của Nhân dân; Đẩy mạnh

Trang 26

phong trào “Dân vận khéo” gắn với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Nhằm thực hiện tốt vai trò giám sát, phản biện xã hội và góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội và Nhân dân, Ban Thường vụ Thành ủy đã xây dựng và ban hành Quyết định số 935-QĐ/TU

ngày 28/4/2017 về ban hành Quy chế tiếp xúc, đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu

cấp ủy, người đứng đầu chính quyền các cấp với Nhân dân trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh; Quyết định số 936-QĐ/TU ngày 28/4/2017 về Quy định về trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức tiếp thu góp

ý của mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và Quyết định

số 994-QĐ/TU ngày 25/5/2017 về ban hành Quy chế lấy ý kiến Nhân dân thông qua Mặt

trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và các cơ quan có liên quan góp ý chủ trương, chính sách của cấp ủy và chính quyền các cấp trước khi ban hành Thành ủy

xác định công tác giám sát, phản biện, góp ý xây dựng Đảng và xây dựng chính quyền nhằm góp phần xây dựng và thực hiện đúng các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; cơ sở để phát hiện những nội dung còn thiếu, chưa đúng, chưa phù hợp trong các văn bản dự thảo của cơ quan Đảng, Nhà nước, kiến nghị những nội dung đúng, phù hợp với thực tiễn đời sống xã hội; đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, phát huy dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội Trên cơ sở các quy định trên, cấp ủy, chính quyền các cấp ngày càng quan tâm lãnh đạo, phát huy vai trò Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân tham gia đóng góp, giám sát, phản biện các chủ trương, chính sách, hoạt động lãnh đạo, điều hành; thường xuyên

tổ chức các hoạt động đối thoại, hòa giải tại cơ sở, tôn trọng, lắng nghe, tiếp thu điều chỉnh để giải quyết các bức xúc của Nhân dân

Chỉ thị số 19-CT/TU ngày 19/10/2018 của Ban Thường vụ Thành ủy về thực hiện

cuộc vận động “Người dân Thành phố Hồ Chí Minh không xả rác ra đường và kênh rạch,

vì Thành phố sạch và giảm ngập nước” Đây là cuộc vận động sâu sắc và toàn diện, dựa

trên truyền thống đoàn kết, sáng tạo của Nhân dân Thành phố Thành ủy chỉ đạo các quận, huyện thực hiện hiệu quả chương trình đột phá giảm ô nhiễm môi trường trên địa bàn địa

Trang 27

phương đồng thời tổ chức biểu dương, nhân rộng các gương điển hình, các mô hình hiệu quả trong cuộc vận động “Không xả rác ra đường và kênh rạch” Chỉ thị là cơ sở để Quận

ủy Quận 8 triển khai thực hiện đẩy mạnh phong trào sắp xếp, chỉnh trang đô thị văn minh – sạch đẹp

Những nghị quyết, chương trình, quyết định, kế hoạch trên của Thành ủy Thành phố

Hồ Chí Minh vừa là mục tiêu, vừa là giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác dân vận trong tình hình mới của Đảng bộ thành phố Đồng thời cũng là cơ sở quan trọng để Đảng

bộ Quận 8 chỉ đạo thực hiện công tác dân vận ở địa phương

1.2 Tình hình công tác dân vận của Đảng bộ Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh trước năm 2010

1.2.1 Vài nét về Quận 8 và Đảng bộ Quận 8

Đặc điểm của Quận 8

Quận 8 là một quận nội thành ven đô, có hình dáng gần giống một con thuyền, thon dài theo hướng Đông – Tây, nằm ở phía Tây nam Thành phố, có diện tích tự nhiên là 1.917,47 ha, chiếm 0,92% tổng diện tích đất tự nhiên của Thành phố; Phía Đông giáp quận 4, quận 7 lấy rạch Ông Lớn làm ranh giới, phía Tây giáp quận Bình Tân và huyện Bình Chánh, phía Nam giáp huyện Bình Chánh, phía Bắc giáp quận 5 và quận 6 lấy rạch Ruột Ngựa làm ranh giới tự nhiên

Quận 8 bị chia cắt bởi 36 kênh, rạch với 45 km dọc ngang, thuận tiện cho giao thông đường thủy; Có hệ thống bến cảng, kho tàng vào loại lớn nhất thành phố được hình thành

từ đầu thế kỷ XX cũng với 50 chiếc cầu lớn, nhỏ Dòng kênh Đôi được xem là cái xương sống chạy dọc từ đông bắc xuống tây nam có thể lưu thông tàu bè loại lớn, cùng với các kênh Bến Nghé, Tàu Hủ, rạch Ông Lớn, Ông Nhỏ, Xóm Củi và nhiều kênh rạch khác nối liền địa hình Quận 8 thành thế liên hoàn Hệ thống sông, kênh, rạch như trên đã tạo nên những lợi thế riêng của quận trong giao thông đường thủy, điều tiết không khí, tiêu thoát nước mưa, nước thải trong khu dân cư, các cơ sở sản xuất

Với vị trí là vùng đệm giữa nội đô và ngoại ô, địa bàn Quận 8 từng là vị trí quan trọng trong thời kỳ chiến tranh, giờ với hệ thống kênh rạch, cầu đường tạo ra cảnh quan sông nước cùng với những thuận tiện mới cho lưu thông “trên bến dưới thuyền” khá độc đáo Ngày nay với sự hiện hữu của những khu chung cư cao tầng, những toà nhà hiện đại,

Trang 28

khang trang, trung tâm hành chính mới của quận, nhiều khu dân cư và nhiều tuyến đường mới mở, làm cho Quận 8 trở thành quận đô thị trẻ của Thành phố Hồ Chí Minh

Sông nước của Quận 8 có chế độ bán nhật triều, có những vùng được phù sa các sông bồi đắp Trước năm 1985, đất nông nghiệp chiếm gần ½ diện tích toàn quận, thời điểm đó Quận 8 mang sắc thái của miền quê hơn là thành thị Từ cuối thập niên 80 trở đi, nhất là bước sang thế kỷ XXI, tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh, đất nông nghiệp bị thu hẹp dần, quá trình đô thị hóa càng rộng và Quận 8 đã chuyển dần thành quận nội đô

Quận 8 nằm ở vị trí chuyển tiếp giữa khu đô thị cũ (quận 5 và quận 6) và khu đô thị mới Nam Thành phố, nên chịu tác động của sự phát triển đô thị hóa cao, có hệ thống giao thông khá phát triển ngày càng được cải thiện với một số tuyến chính nối từ trung tâm thành phố qua Quận 8 đến khu đô thị Nam Sài Gòn: Đại lộ Đông Tây, Đại lộ Nguyễn Văn Linh, đường Phạm Thế Hiển, đường Tạ Quang Bửu, đường An Dương Vương, ; do đó, Quận 8 hội đủ các nhân tố cần thiết cho ngành thương mại, dịch vụ phát triển (ngành trọng điểm phát triển trên địa bàn trong những năm qua) một cách toàn diện Ngoài ra với vị trí thuận lợi, Quận 8 còn có tiềm năng để thu hút vốn đầu tư trong nước và nước ngoài cho phát triển công nghiệp và xây dựng phát triển đô thị

Hệ thống kênh, rạch là “đặc sản” của Quận 8, hiện nay Quận đã và đang dần hoàn thiện xây dựng bờ kè trên các tuyến kênh lớn như kênh Đôi, kênh Tàu Hủ, dự án cải thiện môi trường nước cũng đang được thực hiện; đồng thời quy hoạch phát triển các trung tâm thương mại dọc hai tuyến kênh, các dự án trồng cây ven sông, xây dựng khu tái định cư nhà ở ven sông cũng đang được thực hiện đã góp phần làm thay đổi dần diện mạo của Quận 8 ngày càng đẹp và hiện đại Phát huy thế mạnh của kênh rạch, Quận 8 đang xây dựng thương hiệu “trên bến dưới thuyền” mang tính hiện đại, nhưng vẫn giữ được nét cổ xưa, tạo điều kiện cần thiết để phát triển du lịch đường sông trên địa bàn Quận hòa vào

du lịch sông nước Thành phố Hồ Chí Minh

Điều kiện kinh tế - xã hội và dân cư

Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, kinh tế Quận 8 cũng dần chuyển dịch cơ cấu theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và thương mại - dịch vụ gắn với quy hoạch tổng mặt bằng, quy hoạch phát triển mạng lưới trung tâm thương mại – siêu thị - chợ , qua đó tỷ trọng dịch vụ - thương mại chiếm 75,3%, công nghiệp - xây dựng

Trang 29

chiếm 24,7% Tốc độ doanh thu dịch vụ - thương mại đạt mức tăng trưởng bình quân 16,1%/năm Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp bình quân đạt 7,6%/năm (năm 2019) Công tác quy hoạch phát triển các ngành dịch vụ được tập trung thực hiện có hiệu quả và nổi bật ở một số nhóm ngành như tài chính - ngân hàng, kinh doanh bất động sản, dịch vụ tư vấn, y tế, giáo dục đào tạo,… Thực hiện tốt các hoạt động xúc tiến thương mại,

tổ chức phiên chợ, chương trình “Tháng khuyến mại” nhằm hỗ trợ, đưa hàng hóa của doanh nghiệp trên địa bàn Quận 8 tiếp cận người tiêu dùng gắn với thực hiện có hiệu quả cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” Duy trì tổ chức lễ hội hoa xuân “Trên bến, dưới thuyền” mang đậm dấu ấn văn hóa Quận 8, thu hút nhiều nhà vườn tham gia và nhiều khách du lịch tham quan mua sắm

Công tác quản lý, chỉnh trang đô thị được tập trung thực hiện đồng bộ gắn với công tác bảo vệ môi trường, chống ngập trên địa bàn Đẩy mạnh đầu tư xây dựng, chỉnh trang

đô thị, hệ thống giao thông và triển khai thực hiện các công trình cải tạo, nâng cấp hệ thống thoát nước

Thành phần dân cư Quận 8 hiện có nhiều tộc người cộng cư như : Kinh, Tày, Thái, Mường, Khmer, Hoa Đông nhất là người Kinh chiếm khoảng 90%, đồng bào người Hoa chiếm khoảng hơn 8% Về tôn giáo, dân cư Quận 8 có một tỷ lệ đáng kể theo đạo Phật (khoảng 35%) và một số đồng bào theo các tôn giáo khác Cơ sở sinh hoạt tôn giáo trên địa bàn hiện nay là 101 cơ sở, gồm 57 chùa Phật, 17 nhà thờ Công Giáo và Tin Lành, 03 thánh thất Cao Đài, 02 thánh đường đạo Hồi, 22 đình

Người lao động nghèo là tầng lớp cư dân chủ yếu ở Quận 8 Đây là địa bàn dân cư trước đây khá phức tạp, là nơi những hảo hớn giang hồ, những tay anh chị và lực lượng Bình Xuyên lấy làm “hùng cứ” Có thể thấy rằng kết cấu dân cư Quận 8 đang là một quận

đa dân tộc và tôn giáo, nhiều thành phần xã hội và nghề nghiệp, do đó tình hình xã hội nơi đây có phần phức tạp đòi hỏi công tác vận động quần chúng Nhân dân cần có sự khéo léo, linh hoạt

Truyền thống lịch sử, văn hóa

Trong lịch sử, Quận 8 là một địa bàn trung chuyển hàng hoá rất quan trọng giữa vùng đồng bằng sông Cửu Long rộng lớn với Thành phố, là một trong những quận có cảng sông quan trọng của Thành phố Hồ Chí Minh như cảng cá Chánh Hưng, cảng sông

Trang 30

Dương Bá Trạc (thường gọi bến cảng phường 1), cảng Bình Đông, cảng Bình Lợi và 83 kho hàng lớn nhỏ của Trung ương, Thành phố, quận quản lý với diện tích 278.640m2 Cuối thế kỷ XIX vùng đất Quận 8 bắt đầu phát triển, năm 1867 là năm đầu tiên Sài Gòn xuất khẩu lúa gạo ra nước ngoài, con đường thu mua lúa của đồng bằng sông Cửu Long chủ yếu thông qua địa bàn cảng Bình đông của Quận 8; năm 1877 nhà máy xay lúa đầu tiên xuất hiện hai bên kinh Tàu Hủ thuộc quận 5 và 8, những kho hàng, trại mộc sửa chữa ghe xuồng, kho lúa gạo Những xóm lao động khuân vác hình thành ngày càng đông tập trung xung quanh vùng đất cầu Chữ Y, Bình Đông, Bình Tây; đa số họ là người từ miền đông Nam bộ kéo đến, người từ Cần Giuộc, Cần Đước, Đức Hòa lên khai phá, những người lao động nghèo từ khắp Bắc – Trung – Nam đến các bến cảng, kho hàng để bán sức lao động cho các chủ cảng; hoặc đó là những người Hoa vượt biển tìm vùng đất mới đã

tụ tập về Quận 8, ở Quận 8 từ 1878 đã có hơn chục lò gạch của người Hoa hoạt động với hàng trăm lao động (đó là Lò gốm Hưng Lợi – phường 16 đã được Bộ Văn hóa thông tin công nhận di tích văn hóa lịch sử), một số họ trở thành những nhà tư bản Hoa kiều có những nhà máy, kho hàng lúa gạo lớn bậc nhất Miền Nam ở khu vực Bình Đông Ngày nay, người dân Quận 8 rất tự hào với những địa danh nổi tiếng qua các thời kỳ lịch sử: đình Bình Đông - xây dựng từ năm 1852 vào thời vua Tự Đức, nằm trên một cù lao với kênh rạch bao quanh trông như một hòn đảo nhỏ trên sông, là một thắng cảnh nổi bật của Quận 8, còn là một di tích lịch sử quí giá của quận, nơi đây từ năm 1925 đến 1929, Chủ tịch Tôn Đức Thắng - nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng, đã chọn là nơi hội họp, địa điểm liên lạc của tổ chức Công hội đỏ vùng Sài gòn – Chợ Lớn Là cầu Chữ Y mà đi khắp đất nước ta không có một chiếc cầu 3 nhánh nào như cầu chữ Y của Quận 8 “Người đi trên chữ, chữ nâng người lên” – thơ Đặng Hấn, cây cầu uy nghi thơ mộng này đã gắn liền với những trang sử vẻ vang của Nhân dân Quận 8 trong những ngày đầu của tiếng súng Nam

bộ và cuộc tổng tiến công nổi dậy xuân Mậu thân 1968 Có vùng đất của người Bình xuyên nghĩa khí một thời (phường 1,2, 3, 4, 5 bây giờ) Là vùng đất Hố Bần (ở hộ 17 xưa

và phường 7 bây giờ) là địa bàn hoạt động của những hội viên Công hội đỏ do Bác Tôn Đức Thắng sáng lập, là căn cứ địa vững chắc của tổ chức đảng và lực lượng vũ trang của Khu ủy khu 3 thời chống Pháp và những năm kháng chiến chống Mỹ

Trang 31

Năm 1698, Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam lập ra phủ Gia Định với hai huyện Phước Long và Tân Bình, địa bàn của Quận 8 ngày nay nằm trong tổng Tân Long, huyện Tân Bình Sau khi thực dân Pháp đánh chiếm thành Gia Định và thiết lập cai trị thực dân trên toàn Nam Kỳ Lục tỉnh đã thành lập thành phố Sài Gòn và Chợ Lớn, Quận 8 thuộc thành phố Chợ Lớn, trong thời gian này người Pháp đã cho đào kênh Đôi (từ cầu Chữ Y ngày nay đến sông Cần Giuộc) dài 8995m, rộng 85m Đất đào kênh được đưa lên hai bên bờ, tạo mặt bằng cho dân chúng quy tụ đến làm nhà ở, đây chính là một phần quan trọng trong địa bàn Quận 8, kênh Đôi trở thành tuyến giao thông huyết mạch Năm 1931, người Pháp sáp nhập Sài Gòn – Chợ Lớn làm một, Quận 8 lúc đó có một số hộ 12, 15, 16, 17… Năm

1953, chính quyền ngụy sắp xếp lại các đơn vị hành chính, Quận 8 lúc bấy giờ thuộc quận

4 và 5 Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, chính quyền Sài Gòn thực hiện nền hành chính mới, đô thành Sài Gòn được chia thành 8 quận hành chính, địa bàn Quận 8 ngày nay bao gồm toàn

bộ địa bàn Quận 7 và Quận 8 thời điểm đó Tổ chức hành chính này duy trì đến ngày 30/4/1975

Sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, chính quyền cách mạng tổ chức lại hành chính trên toàn thành phố Ngày 20/5/1976 Ủy ban Nhân dân cách mạng ra Quyết định số 301-UB thành lập Quận 8 trên cơ sở hợp nhất Quận 7 và Quận 8 cũ, theo quyết định này Quận 8 có 22 phường (từ số 1 đến số 22) Sau thời gian điều chỉnh, Ngày 14/2/1987, theo Quyết định số 33-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng, Quận 8 giải thể 22 phường hiện hữu, thay thế bằng 16 phường mới, đánh số từ 1 đến 16 Địa danh Quận 8 chỉ mới xuất hiện cách đây hơn nửa thế kỷ nhưng địa bàn của Quận 8 đã từng hiện hữu cách đây trên 300 năm cùng với lịch sử vùng đất Gia Định lúc bấy giờ khi Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam lập

ra phủ Gia Định với 2 huyện Phước Long và Tân Bình, thì vùng Quận 8 lúc bây giờ thuộc về địa bàn Tân Long, huyện Tân Bình Như vậy, Quận 8 là vùng đất có lịch sử văn hóa lâu đời, gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh

Vài nét về lịch sử Đảng bộ Quận 8

Từ cuối thế kỷ XIX đến khi có Đảng ra đời, nhiều nông dân và lao động người Việt, người Hoa ở vùng Quận 8 ngày nay đã tham gia vào các hội kín yêu nước chống lại bọn thực dân Pháp, bọn địa chủ cường quyền thân Pháp, nổi bật là địa bàn quận có người Bình Xuyên tiêu biểu cho tinh thần bất khuất chống áp bức của Nhân dân lao động Quận 8; có

Trang 32

phong trào đấu tranh của lao công bốc vác ở các bến bãi và nhà máy xay xát chống bọn

tư sản mại bản (1919-1924); từ 1925 đồng chí Tôn Đức Thắng đã về các nhà máy Quận

8 tổ chức các công hội bí mật và chọn đình Bình Đông làm nơi liên lạc, phong trào công nhân giai đoạn 1928-1929 nổ ra liên tục, sôi nổi, buộc bọn chủ nhà máy phải chấp nhận yêu sách của công nhân

Năm 1936, tại Quận 8 ra đời 3 Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên: Chi bộ Đảng Cộng sản Hộ 16 (nay là phường 16) do đồng chí Lê Quang Tòng làm Bí thư, có 5 đảng viên; Chi bộ ghép ở Hộ 17 (nay là phường 7) do đồng chí Nguyễn Văn Trân đứng ra thành lập,

có 4 đảng viên; Chi bộ Đảng Cộng sản Hộ 17, do đồng chí Sáu Biếu làm bí thư, có 6 đảng viên Với số đảng viên ít ỏi, nhưng các Chi bộ đã chỉ đạo, tổ chức được nhiều phong trào đấu tranh sôi nổi như phong trào Đông dương đại hội với các hình thức đấu tranh báo chí, đấu tranh nghị trường, đấu tranh hợp pháp, bán hợp pháp Trong cuộc nổi dậy giành chính quyền Tháng 8 năm 1945, dưới sự chỉ đạo của Xứ ủy, Chi bộ Đảng trên địa bàn Quận 8 đã kịp thời thành lập tổ chức Thanh niên Tiền phong, các đoàn thể cứu quốc của Mặt trận Việt Minh… cùng Nhân dân Thành phố nổi dậy giành chính quyền trong đêm 24 rạng 25/8/1945

Trong những ngày Nam bộ kháng chiến với vũ khí thô sơ Nhân dân Quận 8 đã mở mặt trận cầu chữ Y, Nhị Thiên đường, cầu Chà Và quyết chiến với giặc Pháp không cho chúng triển khai quân xuống đồng bằng sông Cửu Long quyết tâm bảo vệ vùng đất tự do Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kéo dài 9 năm (1945-1954), vùng đất Quận

8 gần như là 1 vùng đất tự do của chính quyền cách mạng tồn tại ngay trước mũi súng của chính quyền thực dân Pháp; Nhân dân Quận 8 đã tạo nên một vùng giải phóng, căn cứ địa của cuộc kháng chiến nội đô, là nơi căn cứ của các cơ quan Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn

và các lực lượng vũ trang chủ lực Địch phải gọi vùng đất Quận 8 là “Vùng đất tự do của ông Hồ Chí Minh” Những ngày đầu kháng chiến, Nhân dân Quận 8 đã vinh dự nhận lấy trách nhiệm lịch sử là nơi đầu tiên của Nam bộ phát đi tiếng nói yêu nước và kháng chiến của tờ báo “Chống xâm lăng” – do chi bộ Ban tuyên truyền Việt Minh Sài gòn – Chợ Lớn lãnh đạo, phát hành số báo đầu tiên vào ngày 1/1/1946 ở vùng căn cứ cầu Sập – Hố Bần (phường 7 ngày nay); trong lòng địch việc truyền bá báo chí cách mạng là vô cùng nguy hiểm, vì thế trong lúc làm nhiệm vụ chuyển tờ báo “Chống xâm lăng” vào Sài gòn – Chợ

Trang 33

lớn em bé Tư Chăm 14 tuổi đã hy sinh anh dũng Đảng bộ và Nhân dân Quận 8 trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược đã vận dụng sáng tạo đường lối kháng chiến của Đảng vào thực tế địa phương và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối ấy

Trong những năm 1954-1975, khi miền Nam phải tiến hành cuộc kháng chiến chống

Mỹ, cứu nước, thống nhất Tổ quốc, để thực hiện tốt nhiệm vụ trong bối cảnh mới, tổ chức Đảng của Sài Gòn – Gia Định đã có sự điều chỉnh phù hợp Trong đó, tổ chức Đảng của Quận 7, Quận 8 thuộc cánh D160 do đồng chí Nguyễn Văn Thuyền (Ba Tôn) làm Bí thư

Từ năm 1961 đến năm 1964 các cơ sở đảng đã được khôi phục và phát triển Số Chi

bộ Đảng đã lên đến 12 Chi bộ, xây dựng được các đoàn thể quần chúng như thanh niên, phụ nữ, công nhân, nông dân Trong chiến dịch Mậu Thân 1968, Mỹ – ngụy tăng cường đánh phá ác liệt các vùng ven, tăng cường xây dựng các đồn bót, chốt chặn, càn quét… lực lượng cách mạng ở Quận 7 và Quận 8 bị thiệt hại rất nhiều Trước tình hình đó Đảng

bộ Quận 7, 8 đã chỉ đạo kiên quyết bám đất, bám dân để khôi phục lực lượng Đến năm

1974 thì Quận 7, Quận 8 có 3 Chi bộ, 19 đảng viên, 14 tổ nòng cốt Chỉ riêng Quận 7 có trên 300 quần chúng tham gia vào các nhóm vần đổi công do ta tổ chức

Trải qua 21 năm kháng chiến chống Mỹ, Đảng bộ Quận 8 đã lãnh đạo các phong trào đấu tranh của Nhân dân trong quận, đặc biệt là phong trào chống thuế, chống bắt lính

và lính trốn Trong 21 năm có hai giai đoạn khó khăn của Đảng bộ (1957-1959 và 1971) do địch đánh phá, lực lượng Đảng bị tổn thương nhưng có sự đùm bọc, che chở của Nhân dân, Đảng bộ Quận 8 vẫn trụ vững Đảng bộ và Nhân dân Quận 8 đã lập nhiều chiến công, góp phần cùng Đảng bộ thành phố Sài Gòn - Gia Định và cả nước hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ Nhân dân ở Miền Nam, thống nhất Tổ quốc

1960-Sau chiến thắng lịch sử mùa Xuân năm 1975, non sông thu về một mối, cùng với Nhân dân cả nước, Đảng bộ và Nhân dân Quận 8 đã bắt tay vào công cuộc xây dựng lại cuộc sống mới Sau khi có chủ trương sáp nhập Quận 7 và Quận 8 thành một đơn vị hành chính mới lấy tên là Quận 8, ngày 21/6/1976 Ban Thường vụ Thành ủy có quyết định chỉ định Ban chấp hành Đảng bộ Quận 8 gồm 22 ủy viên, đồng chí Võ Văn Cương được chỉ định làm Bí thư Quận ủy Đảng bộ Quận thời kỳ này có 580 đảng viên, sinh hoạt trong 54

tổ chức cơ sở Đảng Trong quá trình thực hiện đổi mới từ năm 1986, Quận 8 đã hòa nhập vào quá trình phát triển cách mạng của Thành phố và cả nước Dưới sự lãnh đạo của Đảng

Trang 34

bộ, Quận 8 ngày càng có sự “thay da đổi thịt”, từng bước tạo dựng được những cơ sở và kinh nghiệm để xây dựng và phát triển quận

Chặng đường 15 năm (1996 – 2010) là bước phát triển kế tiếp từ những thành quả ban đầu của công cuộc đổi mới Qua hơn ba nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ, đường lối đổi mới của Đảng được triển khai vận dụng vào thực tế Quận 8 với nhiều thành công, đô thị Quận 8 khang trang hơn nhiều, đời sống Nhân dân từng bước được cải thiện

Bước sang thập niên thứ hai của thế kỷ XXI, khi đất nước tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đã và đang tạo ra nguồn lực mới, sức mạnh mới cho Việt Nam xây dựng và phát triển bền vững, đảm bảo hòa bình, ổn định cho đất nước Trong bối cảnh đó, Đảng bộ Quận 8 đã lãnh đạo, chỉ đạo các cấp ủy đảng, chính quyền, các đoàn thể chính trị - xã hội triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ X (2010 – 2015) đạt kết quả trên các lĩnh vực: Cơ cấu kinh tế của quận tiếp tục chuyển dịch đúng hướng dịch vụ - thương mại – công nghiệp; tiến trình đô thị hóa trên địa bàn được quan tâm đầu tư, nhiều công trình đầu tư trọng điểm về giao thông và chống ngập được hoàn thành và đưa vào sử dụng, huy động tối đa mọi nguồn lực để nâng cấp, mở rộng hẻm theo phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”; thực hiện có hiệu quả việc chăm lo đời sống Nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội; sự nghiệp giáo dục – đào tạo được quan tâm chăm lo phát triển; an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tiếp tục được giữ vững; công tác xây dựng hệ thống chính trị có nhiều chuyển biến tích cực Đảng bộ và Nhân dân Quận 8 đã phát huy được sức mạnh tập thể, sức mạnh đoàn kết từ cơ sở, đồng thời tranh thủ sự giúp đỡ của cấp trên để chăm lo phát triển kinh tế, thương mại dịch vụ, từng bước cải thiện đời sống Nhân dân

Tính đến năm 2019 Đảng bộ Quận có 23 đảng bộ cơ sở với 282 chi bộ trực thuộc Quận ủy Quận 8 có 01 Bí thư và 02 Phó bí thư, có 05 cơ quan tham mưu, giúp việc cho Quận ủy gồm: Văn phòng, Ban Tổ chức, Ban Dân vận, Ban Tuyên giáo, Ủy ban Kiểm tra Trong đó Ban Dân vận có trách nhiệm tham mưu Quận ủy chỉ đạo về công tác dân vận trên địa bàn quận 8 Trải qua quá trình hình thành và phát triển, Đảng bộ Quận 8 đã góp phần không hề nhỏ vào sự nghiệp chung của toàn dân tộc đó là sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc

Trang 35

1.2.2 Tình hình công tác dân vận của Đảng bộ Quận 8 trước năm 2010

Trong những năm 2005 – 2010, Việt Nam tiếp tục giữ vững sự ổn định chính trị, quan hệ đối ngoại và kinh tế đối ngoại của đất nước tiếp tục phát triển, vị thế chính trị của Việt Nam được nâng cao; nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước được đẩy mạnh;

sự phân cấp quản lý của Thành phố Hồ Chí Minh đối với quận, huyện được mở rộng hơn; nhiều công trình xây dựng của Thành phố trên địa bàn Quận 8 được thi công và đưa vào hoạt động như Đại lộ Đông -Tây giai đoạn 1, Trung tâm thương mại Bình Điền, nhiều công trình được nâng cấp sửa chữa như Quốc lộ 50, cầu Nguyễn Văn Cừ, cầu Chà Và… Những đặc điểm trên tạo nhiều cơ hội cho sự phát triển chung của Thành phố Hồ Chí Minh và Quận 8

Thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XI của toàn Đảng, Nghị quyết Đại hội lần thứ IX của Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh và Nghị quyết Đại hội lần thứ IX của Đảng

bộ Quận 8, với sự đồng thuận của Nhân dân, Đảng bộ Quận 8 đã quán triệt các chủ trương của toàn Đảng, lãnh đạo triển khai thực hiện toàn diện các mặt công tác về kinh tế, văn hóa xã hội và xây dựng Đảng Trong đó, công tác vận động quần chúng được Đảng bộ xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng của Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội

Đảng bộ Quận 8 đã ban hành các Nghị quyết, chương trình hành động, chỉ thị để vận động Nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng cũng như để đạt các chỉ tiêu

theo Nghị quyết đại hội lần IX về cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo

đức Hồ Chí Minh”; về chỉnh trang đô thị, di dời, tái định cư các hộ dân sống trên và ven

rạch Ụ Cây; về lãnh đạo phong trào vận động Nhân dân hiến đất làm đường, mở rộng hẻm; thực hiện chương trình giảm nghèo, tăng hộ khá giai đoạn 2009 - 2015; Chương trình hành động số 07-CTr/Qu của Quận ủy về công tác vận động Nhân dân (2006-2010); về công tác phòng chống và kiểm soát ma túy trong tình hình mới… Các nghị quyết, chương trình hành động, chỉ thị, kế hoạch trên là cơ sở để Ban Dân vận Quận ủy và các cấp chính quyền, Mặt trận Tổ quốc quận và các đoàn thể chính trị - xã hội thực hiện tốt công tác dân vận, củng cố và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân

Ban Dân vận Quận ủy kết hợp Mặt trận Tổ quốc quận và các đoàn thể chính trị -

Trang 36

xã hội vận động Nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, của Thành phố và của Quận, như: vận động Nhân dân chấp hành việc không xây cất bất hợp pháp, lấn chiếm lòng lề đường, lập lại trật tự đô thị trên địa bàn đồng thời tăng cường vận động Nhân dân hiến đất làm đường, mở rộng hẻm; vận động Nhân dân phòng chống tội phạm, ma tuý tập trung 3 phường trọng điểm (Phường 6, 12

và 14); vận động người nghiện vào cơ sở chữa bệnh; tăng cường vai trò lãnh đạo chi bộ khu phố đối với hoạt động của Mặt trận, đoàn thể khu phố; vận động Nhân dân về các chương trình tái định cư, chỉnh trang đô thị của Quận liên quan đến đời sống Nhân dân

Từ năm 2006 Quận đã đề ra chủ trương vận động Nhân dân hiến đất mở rộng hẻm bằng Quyết định số 40/2006/QĐ-UBND, tuy nhiên hiệu quả còn thấp, do nhiều nguyên nhân trong đó chủ yếu chưa có sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị Năm 2008 Quận ủy ban hành Chỉ thị 10-CT/QU về tăng cường lãnh đạo phong trào vận động Nhân dân hiến đất làm đường, mở rộng hẻm trên địa bàn 16 phường Đã có 25 công trình đăng

đồng Đến năm 2009 đã hoàn thành 15 công trình Đạt được kết quả đó là nhờ sự kết hợp chặt chẽ giữa các ban, ngành quận, các đoàn thể, khu phố, tổ dân phố ở phường làm cho phong trào vận động Nhân dân đạt hiệu quả (Ban Dân vận Quận ủy Quận 8, 2009b, tr.4) Quận đã thực hiện kiểm tra, xử lý kiên quyết các hành vi vi phạm xây dựng không phép, sai phép trên toàn địa bàn, giải quyết những vướng mắc các dự án trên địa bàn quận, đầu

tư cho dự án giải tỏa 933 căn nhà trên rạch Ụ Cây tại phường 9, 10 và phường 11 (Ban Dân vận Quận ủy Quận 8, 2009b, tr.5)

Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội vận động đoàn viên, hội viên

và quần chúng Nhân dân học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh với chủ đề “ Nâng cao ý thức trách nhiệm, hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân”

Vận động Nhân dân thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn

hóa”; “Nếp sống văn minh đô thị”, triển khai có hiệu quả bước đầu phong trào toàn dân

hành động “vì đường phố không rác”, xây dựng mô hình điểm phong trào “Toàn dân

tham gia bảo vệ môi trường” tại phường 3 và mô hình điểm “Phường không rác” tại

phường 5 (Đảng bộ Quận 8, 2010, tr.29)

Nhờ xuất phát từ thực tiễn, Đảng bộ có những giải pháp vì sự phát triển của quận,

Trang 37

công tác vận động người dân thực hiện tốt chủ trương đề ra đã giúp tình hình quần chúng Nhân dân ổn định, kinh tế tiếp tục phát triển, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn quận tiếp tục được giữ vững; công tác vận động Nhân dân trên địa bàn quận tiếp tục có nhiều thuận lợi Các công trình xây dựng hạ tầng kỹ thuật tiếp tục được đầu tư xây dựng, đưa vào sử dụng đã giải quyết một phần nhu cầu đời sống, sinh hoạt của Nhân dân; công tác chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân được cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội tiếp tục quan tâm, tập trung thực hiện thông qua các chương trình, dự án giúp Nhân dân ổn định cuộc sống và phát triển sản xuất Năm 2009, Thường trực Quận ủy và thường trực Ủy ban Nhân dân tổ chức thăm

và tặng quà chăm lo tết cho các gia đình cơ sở cách mạng, các gia đình chính sách, dân nghèo, đối tượng xã hội và cán bộ công nhân viên chức lao động của quận với tổng số tiền từ ngân sách hơn 6,1 tỷ đồng Ngoài ra Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tập trung vận động chăm lo tết trong hệ thống đoàn viên, hội viên và dân nghèo với tổng số tiền là 1,121 tỷ đồng (Ban Dân vận Quận ủy Quận 8, 2009b, tr.2)

Trong những năm 2005 - 2010, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội

đã triển khai thực hiện phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, cuộc vận động “Vì người nghèo”

được cán bộ, đảng viên, hội viên, Nhân dân, doanh nghiệp, các tôn giáo, dân tộc nhiệt tình ủng hộ, qua đó huy động và xây dựng được 42 căn nhà tình nghĩa, xây mới 357 nhà tình thương, sửa chữa chống dột 314 căn; Đã giới thiệu và giải quyết việc làm cho hơn 8000 lao động/năm làm việc trong các cơ sở, doanh nghiệp trong và ngoài quận (Đảng bộ Quận

8, 2010, tr.23)

Mặt trận Tổ quốc quận, các đoàn thể và hội quần chúng có đổi mới nội dung, phương thức trong hoạt động, tập trung hướng về cơ sở địa bàn dân cư Tổ chức nhiều đợt đối thoại trực tiếp với Nhân dân để lắng nghe ý kiến và tâm tư nguyện vọng của quần chúng nhằm bổ sung vào phương hướng lãnh đạo của Ban Thường vụ Quận ủy Trong hoạt động có chương trình kế hoạch cụ thể và tiến hành nắm lại thực lực của từng đoàn thể, chăm lo đời sống vật chất tinh thần cho đồng bào tôn giáo, dân tộc

Quận ủy Quận 8 thường xuyên củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động các chi

tổ hội, tổ tự quản, khu dân cư và lựa chọn nhân sự bổ sung qua các kỳ đại hội của Mặt trận, đoàn thể, hội quần chúng; phối hợp Ban Tuyên giáo Quận ủy tổ chức tập huấn báo

Trang 38

cáo viên, tuyên truyền các Nghị quyết Trung ương Đảng cho đoàn viên, hội viên và quần chúng Nhân dân

Các đơn vị lực lượng vũ trang trên địa bàn Quận 8 phối hợp Đoàn thanh niên tổ chức cho lực lượng dân quân tự vệ và đoàn viên thanh niên tham gia “ngày chủ nhật xanh”, thực hiện “Cải thiện môi trường nước dọc bờ kênh rạch Nhảy (phường 16); tham gia chiến dịch hành quân xanh tại các phường”, vận động cán bộ chiến sĩ tham gia cuộc

đi bộ ủng hộ “Quỹ vì người nghèo” của quận, phong trào “Vì Trường sa thân yêu, vì tuyến đầu tổ quốc” Phối hợp Mặt trận và các đoàn thể vận động Nhân dân thực hiện phong trào

“Toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc”, từ cuối năm 2008, thành lập và đưa vào hoạt động có hiệu quả lực lượng bảo vệ dân phố Phối hợp tham gia phòng chống tội phạm ma túy và làm chuyển hóa những địa bàn trọng điểm về mua bán ma túy, kết hợp lực lượng công an tuần tra canh gác, điều phối giao thông góp phần giữ vững tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn quận Kết quả đã cơ bản chuyển hóa các tụ điểm phức tạp về ma túy ở phường 6, 12, 14 đồng thời đưa hơn 700 người nghiện vào cơ sở chữa bệnh, giúp đỡ gần 1400 người tái hòa nhập cộng đồng (Đảng bộ Quận 8, 2010, tr.33-34) Công tác cải cách hành chính trong lực lượng công an quận được quan tâm thực hiện Kết quả đã xây dựng 02 đơn vị kiểu mẫu của Công an Quận (Bộ phận tiếp dân của Đội cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội và bộ phận cấp giấy đăng ký, biển số xe

02 bánh của đội cảnh sát giao thông-trật tự-phản ứng nhanh) với tiêu chí “Hết lòng, hết sức phục vụ Nhân dân” Tiêu biểu là đã tổ chức làm việc vào ngày thứ 7, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ từ 1-3 ngày; tổ chức cấp giấy chứng minh Nhân dân cho người già, yếu, bệnh không có khả năng đi lại tại trụ sở Công an 16 phường, đặc biệt có trường hợp đến tận nhà để làm thủ tục; đến các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông trên địa bàn quận để làm thủ tục cấp giấy chứng minh Nhân dân cho 2071 em học sinh theo đúng

độ tuổi và có kế hoạch tiếp tục cấp phát chứng minh Nhân dân hàng năm tại các trường học (Dân vận Quận ủy Quận 8, 2009b, tr.6)

Ban Dân vận Quận 8 đã xây dựng kế hoạch 08-KH/DV về tổ chức triển khai phong

16 phường đã tổ chức triển khai đến 523 Bí thư chi bộ khu phố, cán bộ Ban điều hành khu phố, tổ dân phố và ban ngành, đoàn thể phường Năm 2009, có 46 tập thể, 118 cá nhân

Trang 39

đăng ký mô hình “dân vận khéo” Kết quả có 02 gương điển hình dân vận khéo được Thành phố biểu dương; 50 gương điển hình được biểu dương cấp cơ sở và có 18 mô hình

“Dân vận khéo” được công nhận có kết quả tốt (Dân vận Quận ủy Quận 8, 2009b, tr.4) Thông qua phong trào “Dân vận khéo”, nhiều mô hình, giải pháp được nhân rộng trên địa bàn Quận 8 mang lại hiệu quả cao

Nhìn chung, công tác dân vận của Đảng bộ Quận 8 trước năm 2010 đã góp phần

ổn định và giữ vững tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của Quận nói riêng

và Thành phố nói chung Các hoạt động tôn giáo diễn ra bình thường, cơ sở thờ tự tổ chức các nghi lễ thờ cúng đúng theo quy định Đồng bào các dân tộc người Hoa, Chăm, Khơme chấp hành tốt các chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước Các doanh nghiệp người Hoa đã tiếp tục góp phần vào sự phát triển kinh tế của quận, nhiều hộ gia đình người Hoa đạt gia đình văn hóa, gương người tốt việc tốt, gương dân vận khéo… Các hoạt động văn hóa lễ hội truyền thống tiếp tục phát triển (hát tiếng Hoa, Chăm) và

được tổ chức lồng ghép trong các ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác dân vận của Đảng bộ Quận 8 vẫn còn một số hạn chế:

Một là, công tác nắm bắt diễn biến tư tưởng, tâm trạng xã hội, tâm tư, nguyện vọng

của Nhân dân giữa các ban, ngành, đoàn thể chưa thường xuyên và đôi khi chưa kịp thời Hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội chưa được thường xuyên và chưa đi vào chiều sâu, do đó chưa mang lại hiệu quả

Hai là, công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân còn đơn thuần, chưa tác động

sâu sắc đến nhận thức của người dân do đó chưa làm chuyển hóa từ nhận thức thành hành động tự giác của người dân trong việc thực hiện các chủ trương của quận, cho nên một số phong trào ở quận chưa thực sự hiệu quả Chủ trương của Quận đề ra trong thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, mục tiêu trong những năm

2005 – 2010 có 9 phường đăng ký xây dựng phường văn hóa, nhưng cho đến cuối năm

2009 chưa có phường nào đạt chuẩn phường văn hóa Nguyên nhân là do công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân chưa được thực hiện thường xuyên, liên tục và sâu rộng, tiến

độ xây dựng phường văn hóa còn nhiều khó khăn (Đảng bộ Quận 8, 2010, tr.60) Quận đã đề ra chủ trương vận động Nhân dân hiến đất mở rộng hẻm từ năm 2006, song hiệu

Trang 40

quả còn thấp

Ba là, trên địa bàn quận, vẫn còn nổi lên một số vấn đề bức xúc của người dân

nhưng chưa được giải quyết thỏa đáng như: giải tỏa đền bù, tái định cư, điều kiện cơ sở

hạ tầng, ô nhiễm môi trường, các tệ nạn xã hội (tàng trữ, mua bán và sử dụng các chất ma túy) vẫn còn diễn biến phức tạp – Quận 8 là một địa bàn nóng về tình trạng tàng trữ, mua bán và sử dụng ma túy Năm 2009, trên địa bàn Quận đã xảy ra 02 vụ doanh nghiệp (100% vốn người nước ngoài) bỏ trốn, còn nợ tiền lương, bảo hiểm của công nhân khá nhiều đã gây bức xúc trong dư luận (Dân vận Quận ủy Quận 8, 2009b, tr.1)

Bốn là, nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận và các tổ chức đoàn thể

chính trị xã hội tuy có nhiều đổi mới nhằm hướng về cơ sở, song có đôi lúc còn nặng về hành chính, chưa theo kịp nhu cầu của tình hình chung, một số phong trào quần chúng còn thiên về bề nổi, nhất là ở cơ sở Hệ thống tổ chức đoàn thể ở khu phố, tổ dân phố tuy đã được tập trung củng cố nhưng hoạt động hiệu quả chưa cao Chất lượng lực lượng chính trị nòng cốt trong dân còn mỏng, công tác tập hợp thanh niên vào tổ chức đoàn, hội

ở địa bàn khu dân cư, khu vực doanh nghiệp tư nhân còn hạn chế (Đảng bộ Quận 8, 2010, tr.63)

Năm là, công tác tuyên truyền vận động Nhân dân tham gia các cuộc vận động xã

hội ở một số phường chưa được cấp uỷ, chính quyền, các đoàn thể triển khai sâu rộng và

tổ chức phối hợp đồng bộ, nhất là cuộc vận động nếp sống văn minh đô thị, vận động Nhân dân hiến đất làm đường, xây dựng cơ sở hạ tầng, đấu tranh phòng chống tội phạm Nội dung, chất lượng hoạt động của Mặt trận và các đoàn thể ở khu phố còn hạn chế, nhiều phong trào quần chúng còn thiên về bề nổi; hoạt động của ban điều hành khu phố,

tổ dân phố thường nặng về huy động sức dân, nên chưa thu hút rộng rãi quần chúng tham gia; công tác tập hợp thanh niên vào tổ chức đoàn hội ở địa bàn dân cư, khu vực ngoài quốc doanh còn hạn chế

Định dạng
Số trang	161
Dung lượng	2,95 MB

Tiêu đề	Công Tác Dân Vận Của Đảng Bộ Quận 8, Thành Phố Hồ Chí Minh (2010 2019)
Tác giả	Lê Thị Thùy
Người hướng dẫn	TS. Đào Thị Bích Hồng
Trường học	Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Lịch sử
Thể loại	Luận văn thạc sĩ
Năm xuất bản	2022
Thành phố	Thành phố Hồ Chí Minh