Quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm ở thị xã vĩnh châu, tỉnh sóc trăng hiện nay

Cuốn sách bao gồm các phần chính sau: Quy định mới nhất về Luật và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực ATVSTP; Chương trình chiến lược quốc gia về ATVSTP; Hướng dẫn thực hiện công bố

HUỲNH VĂN TÍCH

QUẢN LÝ XÃ HỘI VỀ AN TOÀN VỆ SINH THỰC PHẨM

Ở THỊ XÃ VĨNH CHÂU, TỈNH SÓC TRĂNG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI - 2018

HUỲNH VĂN TÍCH

QUẢN LÝ XÃ HỘI VỀ AN TOÀN VỆ SINH THỰC PHẨM

Ở THỊ XÃ VĨNH CHÂU, TỈNH SÓC TRĂNG HIỆN NAY

Chuyên ngành : Quản lý xã hội

Mã số : 8 31 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Người hướng dẫn khoa học:TS Vũ Thị Thu Quyên

HÀ NỘI - 2018

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

(Ký và ghi rõ họ tên)

ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng hiện nay” là công trình nghiên cứu khoa

học độc lập riêng của tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Vũ Thị Thu Quyên

Tất cả nội dung, số liệu và kết quả nghiên cứu luận văn này được hình thành và phát triển từ những quan điểm của chính cá nhân tôi; trung thực, chưa từng được sử dụng hoặc công bố trong bất kỳ công trình nào.Các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Huỳnh Văn Tích

Báo chí và Tuyên truyền và nhiều tập thể, cá nhân khác

Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của các thầy, cô giáo khoa Nhà nước và Pháp luật - Học viện Báo chí và Tuyên truyền;đặc

biệt là sự quan tâm, chỉ dẫn tận tình của cô giáo TS Vũ Thị Thu Quyên - Phó

Trưởng khoa Nhà nước và pháp luật người đã tận tình, động viên, hướng dẫn

tôi trong suốt quá trình thực hiện để hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn tới lãnh đạo các cơ quan Ban ngành ở địa phương và các cá nhân trong các tổ chức thuộc hệ thống quản lý về vệ sinh an toàn thực phẩm ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng, đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và thu thập tài liệu phục vụ cho luận văn

Tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã truyền cảm hứng, tạo động lực để tôi thực hiện và hoàn thành luận văn

Mặc dù đã cố gắng tuy nhiên luận văn này không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được các ý kiến đóng góp để luận văn được hoàn thiện hơn nữa

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn

Huỳnh Văn Tích

Chương 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ XÃ HỘI VỀ AN TOÀN VỆ

SINH THỰC PHẨM 10 1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý xã hội về vệ sinh an toàn thực

1.2 Nguyên tắc, nội dung, phương pháp quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm 29

Chương 2:THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÃ HỘI VỀ AN TOÀN VỆ SINH

THỰC PHẨM Ở THỊ XÃ VĨNH CHÂU, TỈNH SÓC TRĂNG HIỆN NAY 38 2.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng hiện nay 39

2.2 Ưu điểm, hạn chế trong quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng hiện nay và nguyên nhân 49

Chương 3:PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ XÃ

HỘI VỀ AN TOÀN VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM Ở THỊ XÃ VĨNH CHÂU, TỈNH SÓC TRĂNG THỜI GIAN TỚI 66 3.1 Phương hướng tăng cường quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm

ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng thời gian tới 66

3.2 Giải pháp tăng cường quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng thời gian tới 72

KẾT LUẬN 88 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 92 TÓM TẮT LUẬN VĂN

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

ASXH An sinh xã hội

ATVSTP An toàn vệ sinh thực phẩm ATTP An toàn thực phẩm

HACCP Hệ thống phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn NTD Người tiêu dùng

QLTT Quản lý thị trường QLXH Quản lý xã hội TTYTDP Trung tâm y tế dự phòng UBND Ủy ban nhân dân

WTO Tổ chức Thương mại Thế giới

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trên trái đất sự sống diễn ra phải có sự trao đổi chất, như cây phải có quan hợp; các con vật muốn sống, tồn tại thì phải có ăn mới sống; con người cũng thế, sống, tồn tại và vận động phát triển đòi hỏi phải có nhu cầu ăn, uống,

mà thực phẩm là nhu cầu thiết yếu của mỗi người Bảo đảm chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm giữ vị trí quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ sức khỏe, giảm tỷ lệ mắc bệnh, duy trì và phát triển nòi giống, tăng cường sức lao động, học tập, thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế, văn hóa xã hội và thể hiện nếp sống văn minh

Thời gian qua việc các cơ quan chức năng quản lý còn lỏng lẻo về công tác an toàn vệ sinh thực phẩm(ATVSTP), luật quy định chưa đủ mạnh, còn nhiều kẻ hở, tạo điều kiện cho những cá nhân, phần tử xấu lách luật và tìm cách đưa ra thị trường những sản phẩm không đủ chất lượng, không rõ nguồn gốc bài bán tràn lang, gây bất an cho người tiêu dùng(NTD), như việc sử dụng các chất phụ gia trong sản xuất, các loại phẩm màu lạm dụng trong pha chế và chế biến thức ăn sẵn, nhiều loại thịt bán trên thị trường không qua kiểm duyệt thú y Điều đó đã minh chứng cho ý thức coi thường sức khỏe, tính mạng của người sản xuất, chỉ làm giàu cho bản thân mình mà bỏ mặt sự an nguy của mọi người

Cùng với tình hình chung của cả nước, trên địa bàn thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng thời gian qua, vấn đề ATVSTP còn nhiều điều đáng lo ngại, công tác quản lý của các cơ quan chức năng chưa hiệu quả, đã và đang gây ra những vụ việc mất an toàn cho NTD và gây bức xúc Từ những lý do nêu trên,

tác giả chọn đề tài “Quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm ở thị xã

Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sĩ Chính trị

học, chuyên ngành Quản lý xã hội đáp ứng yêu cầu về lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nghiên cứu về ATVSTP không phải là đề tài mới, đã được nhiều nhà nghiên cứu, chuyên gia, cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước đề cập đến Cụ thể có các tài liệu, sách, luận án, luận văn, bài viết, báo cáo khoa học của các chuyên gia, nhà nghiên cứu được đăng công khai trên các tạp chí chuyên ngành, tạp chí khoa học như sau:

2.1 Sách, giáo trình

- GS,TS Nguyễn Đình Phan, trong nghiên cứu về “Quản lý nhà nước

về chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm” [27] đã chỉ ra được những tồn tại

trong quản lý chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm như: hệ thống bộ máy quản

lý nhà nước còn yếu, phân tán và thiếu sự đồng bộ; Chưa quan tâm đến việc đầu tư xây dựng các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm, chế biến thực phẩm theo công tác chuyên nghiệp; Các văn bản phục vụ cho công tác quản lý nhà nước còn chậm, thiếu đồng bộ, nhiều quy định lạc hậu, đặc biệt là các văn bản kỹ thuật Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng đã chỉ ra những tác động tích cực trong quản lý nhà nước như: đã có nhiều cố gắng trong việc sửa và ban hành luật thủy sản, pháp lệnh về chất lượng hàng hóa, thú y

- Cuốn: Hướng dẫn chi tiết luật an toàn thực phẩm, quy chuẩn kỹ thuật

quốc gia về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm (2012) [17], Nhà xuất bản

Lao động - Xã hội Cuốn sách thể hiện Chiến lược quốc gia về dinh dưỡng, ATTP giai đoạn 2011 - 2020, tầm nhìn 2030; Luật ATTP và văn bản hướng dẫn thi hành; Quy định về kiểm nghiệm, kiểm tra chất lượng, vệ sinh ATTP;

Xử lý sản phẩm không đảm bảo chất lượng, ATTP; Tiêu chuẩn nghiệp vụ, chuyển xếp ngạch, lương công chức ngành kiểm soát chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về điều kiện bảo đảm ATTP; Luật Bảo

vệ quyền lợi người tiêu dùng; Một số kỹ năng quản lý, thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm; Hỏi đáp về ATTP

- Cuốn: Luật An toàn thực phẩm và văn bản hướng dẫn chỉ đạo thực hiện

(2012) [20],Nhà xuất bản Lao động - Xã hội Nội dung của cuốn sách bao gồm những phần chính sau: Luật ATTP và văn bản chỉ đạo thi hành; Hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với sữa, sản phẩm từ sữa và đồ uống; Hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với phụ gia thực phẩm; Hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về điều kiện ATVSTP; Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và văn bản hướng dẫn thi hành; Quy định mới nhất về hướng dẫn thực hiện Luật an toàn thực phẩm và chiến lược quốc gia an toàn thực phẩm năm 2020

- Cuốn: Những văn bản mới nhất về xử lý vi phạm luật An toàn thực phẩm

(2012) [26],Nhà xuất bản Lao động Cuốn sách bao gồm các phần chính sau: Quy định mới nhất về Luật và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực ATVSTP; Chương trình chiến lược quốc gia về ATVSTP; Hướng dẫn thực hiện công bố hợp quy và công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm; Những quy định mới nhất về điều kiện đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh; Hướng dẫn kiểm nghiệm, kiểm tra cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm; Tra cứu các tình huống về ATVSTP; Tra cứu tình huống về điều tra ngộ độc thực phẩm và xử lý sản phẩm không đảm bảo chất lượng; Tra cứu về nguyên tắc, trách nhiệm bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng

- Tác giả Quang minh (2015), có cuốn Tìm hiểu về Luật An toàn thực

phẩm, [22]do Nhà xuất bản Lao động ấn hành Nội dung cuốn sách làm rõ

những quy định mới về kiểm tra, giám sát ATTP hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; Quản lý nhà nước về kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm; Quy định về điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm và phươngthức quản lý đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh; Hướng dẫn quản lý phụ gia thực phẩm; Luật An toàn thực phẩm và văn bản hướng dẫn thi hành

2.2 Luận án, luận văn

- Luận văn thạc sĩ của Hoàng Trí Ngọc (2009), Tội vi phạm về quy định

vệ sinh an toàn thực phẩm trong luật hình sự Việt Nam - Một số vấn đề về lý

luận và thực tiễn[25] Luận văn đã đưa ra các khái niệm về vệ sinh ATTP, đi

sâu nghiên cứu phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội vi phạm quy định về VSATTP; Phân tích thực trạng vi phạm quy định vệ sinh ATTP, thực tiễn xử

lý dưới góc độ pháp luật phi hình sự và pháp luật hình sự; từ đó, nhận định nhừng bất cập tồn tại trong quá trình áp dụng luật hình sự vào xử lý các hành

vi vi phạm ở lĩnh vực ATVSTP

- Trần Thị Thúy (2009), “Tăng cường quản lý nhà nước về an toàn vệ

sinh thực phẩm tại các siêu thị trên địa bàn Hà Nội”[38], luận văn Kinh tế,

trường Đại học Thương mại Đề tài này đi sâu vào nghiên cứu nội dung QLNN

là công tác ban hành, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, sự phối hợp liên ngành đối với vấn đề ATVSTP tại các siêu thị trên địa bàn Hà Nội

- Từ Quốc Tuấn (2010),Nghiên cứu kiến thức, thái độ, thực hành vệ sinh

an toàn thực phẩm của người kinh doanh và tiêu thụ thực phẩm tại tỉnh An Giang

năm 2009[41],Luận án chuyên khoa cấp 2, trường Đại học Y dược Huế

- Luận văn thạc sĩ của Võ Nữ Hải Yến (2014), Vai trò của phụ nữ đối với

việc đảm bảo an toàn thực phẩm gia đình ở thành phố Huế, tỉnh Thừa thiên Huế hiện nay[48] Luận vănđược thực hiện nhằm góp phần cung cấp thông tin cho các

nhà khoa học, các cán bộ địa phương về thực trạng đảm bảo ATTP trong các gia đình hiện nay Đồng thời, nghiên cứu này còn giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của phụ nữ trong việc đảm bảo ATTP cho gia đình Ngoài ra, đề tài có thể làm nguồn tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên cao học ngành xã hội học, cũng như những người quan tâm đến vấn đề này

2.3 Nghiên cứu khoa học, bài viết đăng trên các tạp chí

- BS Lê Minh Uy, Chi cục An toàn thực phẩm, tỉnh An Giang, (2009)

có bài viết: Kiến thức, thái độ, thực hành an toàn thực phẩm của người sản

xuất thực phẩm ở tỉnh An Giang năm 2009[42], đăng trên Tạp chí Nghiên cứu

Y học; tập 14, phục bản của số 2 năm 2010.Bài viết đưa ra nhận định và minh

chứng trong việc thực hiện ATVSTP của các cơ sở sản xuất kinh doanh; đồng

thời cũng đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao nhận thức, kiến thức và thái

độ đúng, thực hiện nghiêm chỉnh, chấp hành ATTP ở các cơ sở sản xuất kinh doanh, nhất là những người trực tiếp sản xuất thực phẩm ở các cơ sở đó

- Trần Cầm Giang, Bùi Thị Thanh Huyền, Lê Thị Tri (2010), “Một số

giải pháp tăng cường và kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm ở thành phố Hồ Chí Minh” [10] đề tài nghiên cứu khoa học, Khoa Quản trị kinh doanh, trường

Đại học Tôn Đức Thắng, Thành phố Hồ Chí Minh Đề tài đã hệ thống hóa lại

cơ sở lí luận về ATVSTP để làm luận cứ cho việc nghiên cứu Tìm hiểu tình trạng vi phạm ATVSTP, công tác kiểm soát, quản lý, tuân thủ của các cơ quan chức năng và đề xuất giải pháp nhằm tăng cường công tác kiểm soát đối với vấn đề ATVSTP trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

- Công trình nghiên cứu: “Phân tích những yếu tố tác động đến kiến

thức, thực hành về an toàn thực phẩm ở khu đô thị của thành phố Varanasi”

(2010) [49] của Shuchi Rai Bhatt và cộng sự đã tiến hàng khảo sát trên 300 người nội trợ với bảng câu hỏi thiết kế sẵn về thói quen mua hàng và nhận thức của họ trong việc thực hiện vệ sinh ATTP ở Varanasi Kết quả cho thấy, thói quen mua thực phẩm và thực hành ATVSTP của những người nội trợ sống tại khu đô thị ở Varanasi không liên quan đến độ tuổi Vì vậy, hiện nay có nhiều

tổ chức và hoạt động của chính phủ đang cố gắng tuyên truyền dưới nhiều hình thức: ti vi và radio nhằm nâng cao nhận thức của người dân nhưng cho đến nay

có nhiều người vẫn chưa có thói quen tốt trong việc mua thực phẩm, thực hành

an toàn và chọn nguồn nước sạch

- Hai tác giả: Phạm Thị Tâm, Tô Văn Lành, (2010) có đề tài: Nghiên

cứu kiến thức và thực hành vệ sinh an toàn thực phẩm của người tiêu dùng tại huyện Cái Nước - Cà Mau năm 2010[35] Qua khảo sát và tiến hành đánh giá

về kiến thức của người dân ở khu vực này đối với ATVSTP, cũng như thói

quen của người dân trong vấn đề ATTP

- TS Chu Thị Hoa, Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo

dõi THPL năm 2016 có bài viết: “Quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm

đang đi về đâu?”[13] ở Chuyên mục nghiên cứu trao đổi, trang thông tin

điện tử Bộ Tư pháp Bài viết khái quát về Luật, các văn bản dưới luật trong lĩnh vực quản lý ATTP hiện nay; quá trình phối kết hợp của các bộ ban ngành trong thực hiện ATVSTP; đưa ra những bất cập việc phân công quản lý nhà nước về ATTP, trong công tác quản lý điều hành, việc thi hành pháp luật về ATTP hiện nay ở nước ta

- Tác giả Đoàn Hải Yến (2017) có bài viết:Tình hình thực hiện chính

sách, pháp luật về an toàn thực phẩm giai đoạn 2011–2016[47] Bài viết

đánh giá tình hình thực hiện chính sách pháp luật ATTP giai doạn 2011 - 2016; khái quát kết qua đạt được thông qua các báo cáo số liệu của các đơn

vị thực hti pháp luật về ATTP và dưa ra nhận định những hạn chế, tồn tại yếu kém của công tác này trong giai đoạn 5 năm qua; từ đó, đề xuất một số giải pháp cấp bách nhằm đổi mới và nâng cao hiệu của công tác này trong thời gian tới

Thông qua phần lược khảo tài liệu có liên quan trên nhận thấy các tài liệu, sách, luận án, luận văn, bài viết, báo cáo khoa học đã cung cấp một lượng kiến thức về cơ sở lý luận, kinh nghiệm thực tiễn và thực trạng công tác quản

lý ATTP ở các ngành, các cấp và các lĩnh vực khác nhau; qua đó, đề tài đang thực hiện cũng nhận được rất nhiều thông tin, dữ liệu có giá trị phục vụ việc đánh giá đề tài Trong số đó không có đề tài, báo cáo nghiên cứu cụ thể và trực diện QLXH về ATVSTP ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng Tuy nhiên những nghiên cứu nêu trên là những gợi ý và tài liệu quý giá để tác giả kế thừa trong

đề tài luận văn của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở những vấn đề lý luận của QLXH về ATVSTP, phân tích thực trạng công tác này ởthị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng hiện nay; luận văn chỉ ra

phương hướng và đề xuất giải pháp nhằm tăng cường QLXH về ATVSTP trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Làm rõ một số vấn đềlý luận của QLXH về ATVSTP;

- Đánh giá thực trạng QLXH về ATVSTP ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng hiện nay;

- Chỉ ra phương hướng và những đề xuất giải pháp nhằm tăng cường QLXH về ATVSTP ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất, chế biến buôn bán hàng hóa, thực phẩm địa bàn ở thị xã Vĩnh Châu nói riêng

và của tỉnh Sóc Trăng nói chung

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Không gian: Trên địa bàn thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng

- Thời gian: từ năm 2014 đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và hệ thống quan điểm của Đảng, Nhà nước ta

về quản lý nói chung và quản lý công tác ATVSTP nói riêng

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu mà đề tài đặt ra, tác giả sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp

với các phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể sau:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp được tác giả sử dụng ở các chương của luận văn nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, khái quát hóa, đánh giá thực trạng, chỉ

ra phương hướng, đề xuất giải pháp tăng cường QLXH về ATVSTP

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, so sánh được sử dụng nhằm kế thừa

có chọn lọc các kết quả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu đã có, từ đó vận dụng vào thực tiễn hoạt động quản lý ATVSTP ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng hiện nay

- Phương pháp lịch sử, thống kê và so sánh để xem xét một cách cụ thể quá trình QLXH về ATVSTP ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trănghiện nay

- Phương pháp dự báo được sử dụng để phán đoán tình hình ATVSTP thời gian tới, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm tăng cường quản lý công tác này ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng

6 Đóng góp mới của đề tài

Đây là công trình khoa học đầu tiên ở cấp độ thạc sĩ nghiên cứu vấn đề QLXH về ATVSTP nói chung và QLXH về ATVSTP ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng nói riêng

- Về lý luận: Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận của QLXH về

ATVSTP; xây dựng khái niệm QLXH về ATVSTP, phân tích nội hàm khái niệm này

- Về thực tiễn: Đánh giá thực trạng công tác QLXH về ATVSTP ở thị

xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng, qua đó thấy được những ưu điểm và hạn chế trong quá trình quản lý vấn đề này của Thị xã Luận văn đã chỉ ra phương hướng

và giải pháp mang tính toàn diện, khả thi nhằm tăng cường QLXH về ATVSTP

ở thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng trong thời gian tới

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Luận văn góp phần cung cấp cơ sở khoa học và làm phong phú thêm những vấn đề lý luận của QLXH nói chung và QLXH đối với vấn đề cụ thể

là ATVSTP

- Luận văn đóng góp những thông tin có giá trị giúp cán bộ lãnh đạo, quản lý các các địa phương nói chung, thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng nói riêng, các cơ quan, tổ chức khác làm công tác ATVSTP có cách nhìn sâu sắc,

toàn diện hơn trong QLXH về vấn đề này, trên cơ sở đó rút kinh nghiệm trong quá trình quản lý theo chức năng về ATVSTP

- Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập và những người quan tâm đến vấn đề ATVSTP Đây là tài liệu tham khảo có giá trị lý luận và thực tiễn cho các địa phương trong việc xây dựng chính sách và thực hiện QLXH về ATVSTP

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, lời cảm ơn, kết luận, phụ lục và các danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn bao gồm có 3 chương và 7 tiết

1.1.1 Một số khái niệm có liên quan

1.1.1.1 Khái niệm an toàn vệ sinh thực phẩm

* Thực phẩm

Từ khi con người bắt đầu xuất hiện trên trái đất đã cần đến thực phẩm để duy trì sự sống Ở mỗi thời kỳ khác nhau, mỗi quốc gia hay vùng lãnh thổ khác nhau lại có những loại thực phẩm đặc trưng của mình Tuy nhiên nhìn chung thực phẩm hay còn gọi theo cách thông thường là thức ăn, là bất kỳ thứ gì mà con người có thể ăn hoặc uống được

Theo Wikipedia, thực phẩm hay còn được gọi là thức ăn, là bất kỳ vật phẩm nào, bao gồm chủ yếu các chất: chất tinh bột, chất béo, chất đạm, hoặc nước , mà con người hay động vật có thể ăn hay uống được, với mục đích cơ bản là thu nạp các chất dinh dưỡng nhằm nuôi cơ thể hay vì sở thích

Các nhà khoa học lại đưa ra quan niệm, thực phẩm là những loại thức ăn

mà con người có thể ăn và uống được để nuôi dưỡng cơ thể Thực phẩm gồm

ba nhóm chính đó là nhóm cacbohydrat (tinh bột), lipit (chất béo), protein (chất đạm) Đây là những dưỡng chất không thể thiếu để duy trì các hoạt động sống của cơ thể Cách phân loại thực phẩm cũng như khái niệm của nó hết sức đa dạng và không có tiêu chuẩn nào để đánh giá

Theo tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex), thực phẩm là tất cả các chất

đã hoặc chưa chế biến nhằm sử dụng cho con người, bao gồm đồ ăn, uống, nhai, ngậm, hút và các chất được sử dụng để sản xuất, chế biến hoặc xử lý thực phẩm

Bộ Y tế trong quyết định số 4196/1999/QĐ - BYT đã định nghĩa thực phẩm là những đồ ăn, uống của con người ở dạng tươi, sống hoặc đã qua sơ chế, chế biến bao gồm cả đồ uống, nhai, ngậm và các chất được sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm

Tuy nhiên, quan niệm về thực phẩm còn tùy thuộc vào mỗi vùng miền, mỗi con người Có những thứ nơi này được coi là thực phẩm nhưng nơi khác lại không Ví dụ ở phương Tây họ không xem lục phủ ngũ tạng động vật là thực phẩm, nhưng người phương Đông lại xem đó là nguồn thực phẩm được ưa thích

và có giá trị

Trong lịch sử khởi đầu của xã hội loài người, thực phẩm có được thông qua các hoạt động săn, bắn và hái lượm, nhưng ngày nay, chủ yếu là thông qua trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt và các phương pháp sản xuất khác Khi xã hội ngày càng phát triển thì những thực phẩm tiện lợi hơn như thực phẩm ăn liền, thực phẩm đóng hộp, thực phẩm chức năng được sử dụng rộng rãi bởi chúng rất tiện ích, nhanh gọn và dễ sử dụng

Con người tồn tại cần có các yếu tố không khí để thở, nước để uống và cái để ăn Muốn sống khỏe, sống lâu hơn nữa, bên cạnh thói quen sống lành mạnh, những cái chúng ta ăn uống vào cơ thể cũng cần lành mạnh Thực phẩm

là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng cho sự phát triển của cơ thể, đảm bảo sức khỏe con người nhưng cũng là nguồn có thể gây bệnh nếu không đảm bảo an toàn và vệ sinh Không có thực phẩm nào được coi là quý báu và đảm bảo dinh dưỡng nếu nó không an toàn cho cơ thể Vì vậy thực phẩm có tầm quan trọng rất lớn đối với cơ thể chúng ta Nếu ăn phải những thực phẩm nhiễm bẩn, thực phẩm ngậm hóa chất, chúng ta đều rõ hậu quả

Cùng với sự phát triển của thương mại hóa, thị trường hóa, con người ngày càng tìm mọi cách để thu lại lợi nhuận tối đa trong kinh doanh, bất kể đó

là mặt hàng liên quan trực tiếp tới sức khỏe như thực phẩm ăn uống Thật khó

để tìm được một loại thực phẩm mà không bị tác động của hóa chất

Mỗi loại thực phẩm sạch đều có một mức độ an toàn khác nhau, tuy nhiên đảm bảo nhất vẫn là thực phẩm hữu cơ Bởi khi sử dụng những thực phẩm này bạn có thể hoàn toàn yên tâm về chất lượng cũng như về độ an toàn so với các thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ được bày bán tràn lan ngoài chợ Hơn nữa, thực phẩm sạch còn tạo cảm giác ngon miệng hơn rất nhiều so với thực phẩm thông thường vì được trồng bằng quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt giúp giữ được độ tươi ngon và hương vị tự nhiên nhất Chính vì những lợi ích mang lại

mà thực phẩm sạch có vai trò ngày càng quan trọng đối với cuộc sống của con người Hơn ai hết chúng ta hiểu rằng có sức khỏe an toàn mới có thể làm được mọi điều mong muốn khác

Như vậy, những sản phẩm dùng cho việc ăn, uống của con người ở dạng nguyên liệu tươi, sống hoặc đã qua sơ chế, chế biến, các chất được sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm đều được coi là thực phẩm Thực phẩm có tác động đến cơ thể và sự phát triển bình thường của người sử dụng nó Điều này cho thấy, để có thực phẩm đảm bảo, vô hại đối với con người thì nó phải

là những thực phẩm an toàn, hợp vệ sinh

Thực phẩm được coi là an toàn khi trong bản thân chúng không chứa những chất độc gây hại, không chứa các vi sinh, ký sinh gây bệnh ảnh hưởng sức khỏe con người

Thực phẩm được coi là vệ sinh là những thực phẩm được xử lý và bảo quản sạch sẽ trong quá trình sản xuất, chăm sóc và đóng gói, chế biến

* An toàn vệ sinh thực phẩm

Trong những năm gần đây, nền kinh tế Việt Nam chuyển sang cơ chế thị trường Các loại thực phẩm sản xuất, chế biến trong nước và nước ngoài nhập vào Việt Nam ngày càng nhiều chủng loại Việc sử dụng các chất phụ gia trong sản xuất trở nên phổ biến Nhiều loại thịt bán trên thị trường không qua kiểm duyệt thú y Tình hình sản xuất thức ăn, đồ uống giả, không đảm bảo chất lượng

và không theo đúng thành phần nguyên liệu cũng như quy trình công nghệ đã đăng ký với cơ quan quản lý Nhãn hàng và quảng cáo không đúng sự thật vẫn xảy ra Tóm lại, thực phẩm trên thị trường ngày nay rất đa dạng từ nguyên liệu đến thành phẩm gây ra sự hoang mang cho người tiêu dùng Do đó cần phải hiểu như thế nào là an toàn vệ sinh thực phẩm?

An toàn vệ sinh thực phẩm hiểu theo nghĩa hẹp là một môn khoa học dùng để mô tả việc xử lý, chế biến, bảo quản và lưu trữ thực phẩm bằng những phương pháp phòng ngừa, phòng chống bệnh tật do thực phẩm gây ra

Vệ sinh (làm sạch) an toàn (không nguy hại) thực phẩm cũng bao gồm một số thói quen, thao tác trong khâu chế biến cần được thực hiện để tránh các nguy

cơ sức khỏe tiềm năng nghiêm trọng

Hiểu theo nghĩa rộng, ATVSTP là toàn bộ những vấn đề cần xử lý liên quan đến an toàn, vệ sinh đối với thực phẩm không gây hại cho sức khoẻ, tính mạng người sử dụng, bảo đảm thực phẩm không bị hỏng, không chứa các tác nhân vật lý, hoá học, sinh học, hoặc tạp chất quá giới hạn cho phép, không phải

là sản phẩm của động vật, thực vật bị bệnh có thể gây hại cho sức khỏe con người

An toàn và vệ sinh là hai yếu tố đặc biệt cần thiết trong ngành thực phẩm Nếu thiếu một trong hai yếu tố trên thực phẩm đều được coi là không đạt tiêu chuẩn Vì vậy, ATVSTP là tất cả điều kiện, biện pháp cần thiết từ khâu sản xuất, chế biến, bảo quản, phân phối, vận chuyển cũng như sử dụng nhằm bảo đảm cho thực phẩm an toàn, sạch sẽ, không gây hại cho sức khỏe, tính mạng

và sự phát triển bình thường của NTD

Thực phẩm có thể truyền bệnh từ người sang người cũng như là một môi trường phát triển cho các vi khuẩn có thể gây ra ngộ độc thực phẩm Cuộc tranh luận về ATTP bao gồm các vấn đề như tác động của thực phẩm biến đổi gen đối với sức khỏe của các thế hệ xa hơn và ô nhiễm môi trường, di truyền mà có

thể phá hủy đa dạng sinh học tự nhiên Ở các nước phát triển có những tiêu chuẩn rất phức tạp và nghiêm ngặt cho việc chế biến, bảo quản và tiêu thụ thực phẩm; trong khi ở các nước đang phát triển và kém phát triển thì tiêu chuẩn này quá thấp và việc quản lý vấn đề ATVSTP tỏ ra quá lỏng lẻo, yếu kém và xã hội những nước này thường ngày phải đối mặt với nguy cơ ngộ độc thực phẩm, tử vong hàng ngày hàng giờ

Bảo đảm chất lượng ATVSTP giữ vị trí quan trọng trong sự nghiệp bảo

vệ sức khỏe nhân dân, góp phần giảm tỷ lệ mắc bệnh, duy trì và phát triển nòi giống, tăng cường sức lao động, học tập, thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế, văn hóa xã hội và thể hiện nếp sống văn minh Mặc dù cho đến nay đã có khá nhiều tiến bộ về khoa học kỹ thuật trong công tác bảo vệ và ATVSTP, cũng như biện pháp về quản lý giáo dục như: ban hành luật, điều lệ và thanh tra giám sát vệ sinh ATTP, nhưng các bệnh do kém chất lượng về vệ sinh thực phẩm và thức

ăn ở Việt Nam vẫn chiếm tỷ lệ khá cao

Tóm lại, ATVSTP là tất cả các điều kiện, biện pháp cần thiết từ khâu sản xuất, chế biến, bảo quản, phân phối, vận chuyển cũng như sử dụng nhằm bảo đảm cho thực phẩm sạch sẽ, an toàn, không gây hại cho sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng Vì vậy, ATVSTP là công việc đòi hỏi sự tham gia của nhiều ngành, nhiều khâu có liên quan đến thực phẩm như nông nghiệp, thú y, cơ sở chế biến thực phẩm, y tế, người tiêu dùng

1.1.1.2 Khái niệm quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm

* Quản lý xã hội

Hoạt động quản lý bắt nguồn từ đời sống lao động xã hội, từ khi xã hội xuất hiện sự phân công lao động xã hội, đặc biệt là từ khi xuất hiện nền sản xuất hàng hóa thì nhu cầu quản lý càng trở lên cấp thiết Mác cho rằng, bất cứ lao động xã hội hay lao động chung nào mà tiến hành trên quy mô khá lớn đều yêu cầu phải có sự chỉ đạo, điều hòa những hoạt động cá nhân

Quản lý là một hoạt động khách quan nảy sinh khi cần có nỗ lực tập thể

để thực hiện mục tiêu riêng Quản lý diễn ra ở mọi tổ chức từ phạm vi nhỏ đến lớn, từ đơn giản đến phức tạp Trình độ xã hội hóa càng cao, yêu cầu quản lý càng cao và vai trò của nó càng tăng lên

Quản lý là một quá trình tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được những mục tiêu đề ra Quản lý bao giờ cũng là một quá trình tác động có tổ chức, có kế hoạch, có mục tiêu xác định cụ thể Mục tiêu này là căn cứ để chủ thể tạo ra tác động, thể hiện tập trung trí tuệ và ý chí của chủ thể quản lý Điều này được thể hiện ở những tác động hướng đích có chủ định do chủ thể quản lý thực hiện và những mục tiêu mà chủ thể quản lý xác định Tuy nhiên, những tác động này của chủ thể chỉ có hiệu quả khi nó dự trên cơ sở nhận thức của chủ thể về các quy luật khách quan trong lĩnh vực hoạt động của mình Quản lý đồng nghĩa với sự thay đổi có chủ định cho tổ chức và bằng những tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý cũng như trong việc khai thác, tổ chức và thực hiện các nguồn lực của tổ chức

Trong hệ thống phạm trù quản lý, có khái niệm QLXH Theo PGS,TS Nguyễn Vũ Tiến: QLXH là sự tác động liên tục, có tổ chức, có chủ đích của chủ thể quản lý lên xã hội và khách thể có liên quan nhằm duy trì và phát triển

xã hội theo các đặc trưng và các mục tiêu mà chủ thể quản lý đặt ra phù hợp với xu thế phát triển khách quan của lịch sử [37, tr.13] QLXH đó là những tác động có ý thức của chủ thể xã hội vào các quá trình, hoạt động nhằm sắp xếp, duy trì các phẩm chất đặc thù của xã hội, đáp ứng sự tồn tại và phát triển xã hội trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của nó

* Quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm

Đối với nước ta cũng như nhiều nước đang phát triển, lương thực thực phẩm là một loại sản phẩm chiến lược, ngoài ý nghĩa kinh tế còn có ý nghĩa chính trị, xã hội rất quan trọng ATVSTP nhằm tăng lợi thế cạnh tranh trên thị

trường quốc tế Để cạnh tranh trên thị trường quốc tế, thực phẩm không những cần được sản xuất, chế biến, bảo quản phòng tránh ô nhiễm các loại vi sinh vật

mà còn không được chứa các chất hóa học tổng hợp hay tự nhiên vượt quá mức quy định cho phép của tiêu chuẩn quốc tế hoặc quốc gia, gây ảnh hưởng đến sức khỏe NTD

Những thiệt hại khi không đảm bảo ATVSTP gây nên nhiều hậu quả khác nhau, từ bệnh cấp tính, mạn tính đến tử vong Thiệt hại chính do các bệnh gây ra từ thực phẩm đối với cá nhân là chi phí khám bệnh, phục hồi sức khỏe, chi phí do phải chăm sóc người bệnh, sự mất thu nhập do phải nghỉ làm… Đối với nhà sản xuất, đó là những chi phí do phải thu hồi, lưu giữ sản phẩm, hủy hoặc loại bỏ sản phẩm, những thiệt hại do mất lợi nhuận do thông tin quảng cáo… và thiệt hại lớn nhất là mất lòng tin của NTD Ngoài ra còn có các thiệt hại khác như phải điều tra, khảo sát, phân tích, kiểm tra độc hại, giải quyết hậu quả …

Do vậy, vấn đề đảm bảo ATVSTP để phòng các bệnh gây ra từ thực phẩm

có ý nghĩa thực tế rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế và xã hội, bảo vệ môi trường sống của các nước đã và đang phát triển, cũng như nước ta Mục tiêu đầu tiên của ATVSTP là đảm bảo cho người ăn tránh bị ngộ độc do ăn phải thức ăn

bị ô nhiễm hoặc có chất độc; thực phẩm phải đảm bảo lành và sạch

Trong những năm gần đây, nền kinh tế Việt Nam chuyển sang cơ chế thị trường Các loại thực phẩm sản xuất, chế biến trong nước và nước ngoài nhập vào Việt Nam ngày càng nhiều chủng loại Việc sử dụng các chất phụ gia trong sản xuất trở nên phổ biến Các loại phẩm màu, đường hóa học đang bị lạm dụng trong pha chế nước giải khác, sản xuất bánh kẹo, chế biến thức ăn sẵn như thịt quay, giò chả, ô mai… Nhiều loại thịt bán trên thị trường không qua kiểm duyệt thú y Tình hình sản xuất thức ăn, đồ uống giả, không đảm bảo chất lượng và không theo đúng thành phần nguyên liệu cũng như quy trình công nghệ đã đăng

ký với cơ quan quản lý Nhãn hàng và quảng cáo không đúng sự thật vẫn xảy

ra

Ngoài ra, việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật bao gồm thuốc trừ sâu, diệt cỏ, hóa chất kích thích tăng trưởng và thuốc bảo quản không theo đúng quy định gây ô nhiễm nguồn nước cũng như tồn dư các hóa chất này trong thực phẩm Việc bảo quản thực phẩm không đúng quy cách tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển đã dẫn đến các vụ ngộ độc thực phẩm Các bệnh

do thực phẩm gây nên không chỉ là các bệnh cấp tính do ngộ độc thức ăn mà còn là các bệnh mãn tính do nhiễm và tích lũy các chất độc hại từ môi trường bên ngoài vào thực phẩm, gây rối loạn chuyển hóa các chất trong cơ thể, trong

đó có bệnh tim mạch và ung thư

Những vấn đề nêu trên đòi hỏi phải có sự quản lý của các cơ quan nhà nước và toàn xã hội nhằm đảm bảo cho thực phẩm được an toàn và vệ sinh Quản lý về ATVSTP là hoạt động có tổ chức, có mục đích của các chủ thể trong

xã hội nhằm đảm bảo trật tự của quản lý nói chung, đồng thời, thông qua quản

lý, thực phẩm được sản xuất, chế biến, bảo quản đảm bảo an toàn

Bất kỳ một khâu, một quá trình nào của việc hình thành thực phẩm và lưu thông thực phẩm đều cần có sự kiểm soát theo những tiêu chuẩn, tiêu chí

an toàn, từ đó tạo ra nguồn thực phẩm sạch cho NTD sử dụng

Quản lý xã hội về ATVSTP là sự tác động có chủ đích bằng các cách thức, công cụ khác nhau của các chủ thể quản lý lên toàn bộ quá trình, hoạt động và quan hệ phát sinh trong sản xuất, chế biến, bảo quản, kinh doanh thực phẩm nhằm bảo đảm thực phẩm đến người tiêu dùng đạt chất lượng về vệ sinh

và an toàn

Quản lý về ATVSTP như vậy cần tuân thủ quy luật tự nhiên và sự toàn vẹn của chuỗi cung ứng thực phẩm

1.1.2 Đặc điểm của quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm

1.1.2.1 Đặc điểm về chủ thể quản lý

Chủ thể quản lý xã hội về ATVSTP là một bên trong quan hệ quản lý tạo

ra các tác động mang tính tổ chức và điều chỉnh vào các bộ phận, các khâu, các quá trình, các hoạt động… liên quan đến thực phẩm nhằm đảm bảo thực phẩm đạt được tiêu chuẩn an toàn và vệ sinh

Trong QLXH về ATVSTP có nhiều chủ thể thực hiện sự tác động lên các quan hệ quản lý hình thành hệ thống QLXH về ATVSTP Vai trò và sự tham gia thực hiện QLXH về ATVSTP của các chủ thể quản lý có sự khác nhau

cả về số lượng và chất lượng, tính chất và quy mô của quản lý

* Nhà nướclà một chủ thể QLXH về ATVSTP có vai trò to lớn và quan

trọng nhất Nhà nước bằng hệ thống các cơ quan nhà nước và đội ngũ công chức, viên chức thực hiện chức năng tổ chức và điều khiển các quá trình, quan

hệ, hoạt động để đạt được mục tiêu là thực phẩm đạt yêu cầu về vệ sinh và an toàn

Hiện nay hệ thống quản lý này được tổ chức rất chặt chẽ bao gồm nhiều

cơ quan chuyên môn Luật An toàn thực phẩm năm 2010 với việc giao cho 03 Bộ: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Y Tế và Bộ Công Thương đã hình thành hệ thống tổ chức quản lý an toàn thực phẩm từ trung ương tới tỉnh, huyện và xã/phường/thị trấn Hệ thống tổ chức quản lý an toàn thực phẩm này giúp cho việc thực thi quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo chuỗi, và giúp kiểm soát an toàn thực phẩm tại nơi phát sinh ra mối nguy hại.Các cơ quan này đã chuyển hoạt động quản lý về ATTP sang cơ chế quản lý theo nhóm sản phẩm Đây được xem là một chính sách quan trọng của Luật An toàn thực phẩm, theo đó, việc phân công trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP được xác định theo hướng quản lý theo nhóm sản phẩm thay vì quản lý theo phân khúc sản xuất, kinh doanh thực phẩm với hi vọng khắc phục sự chồng chéo

trong quản lý nhà nước về ATTP của các Bộ, ngành đồng thời xác định rõ hơn trách nhiệm mỗi Bộ, ngành trong lĩnh vực quản lý nhà nước về ATTP, cụ thể:

- Bộ Y tế: Trong QLXH về ATVSTP,Bộ Y tế thực hiện các nhiệm vụ được phân công, gồm: (1) Chủ trì xây dựng, trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và tổ chức thực hiện chiến lược quốc gia, quy hoạch tổng thể

về ATTP; (2) Ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chỉ tiêu và mức giới hạn an toàn đối với sản phẩm thực phẩm; dụng cụ, vật liệu bao gói chứa đựng thực phẩm; (3) Yêu cầu các Bộ, ngành, UBND cấp tỉnh báo cáo định kỳ, đột xuất về công tác quản lý ATTP; (4) Quy định về điều kiện chung bảo đảm ATTP đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; (5) Chủ trì tổ chức thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về ATTP; cảnh báo sự cố ngộ độc thực phẩm; (6) Thanh tra, kiểm tra đột xuất đối với toàn bộ quá trình sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của các bộ khác khi cần thiết

- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Trong QLXH về ATVSTP thực hiện các nhiệm vụ sau: (1) Chủ trì xây dựng, ban hành hoặc trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và tổ chức thực hiện các chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, văn bản quy phạm pháp luật về ATTP thuộc lĩnh vực được phẩn công quản lý; (2) Quản lý ATTP đối với sản xuất ban đầu nông, lâm, thủy sản, muối; (3) Quản lý ATTP trong suốt quá trình sản xuất, thu gom, giết mổ, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh đối với ngũ cốc, thịt và các sản phẩm từ thịt, thủy sản và sản phẩm thủy sản, rau, củ, quả, trứng và các sản phẩm từ trứng, sữa tươi nguyên liệu, mật ong

và các sản phẩm từ mật ong, thực phẩm biến đổi gen, muối và các nông sản thực phẩm khác theo quy định của Chính Phủ; (4) Quản lý ATTP đối với dụng

cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm trong quá trình sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm thuộc lĩnh vực được phân công quản lý; (5) Báo cáo định

kỳ, đột xuất về công tác quản lý ATTP thuộc lĩnh vực được phân công quản lý; (6) Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về ATTP trong quá trình sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh thực phẩm thuộc lĩnh vực được phân công quản lý

- Bộ Công thương: Trong QLXH về ATVSTP thực hiện các nhiệm vụ: (1) Chủ trì xây dựng, ban hành hoặc trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và tổ chức thực hiện chiến lược, chính sách, quy hoạch, kế hoạch và văn bản quy phạm pháp luật về ATTP thuộc lĩnh vực được phân công quản lý; (2) Quản lý ATTP trong suốt quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh đối với các loại rượu, bia, nước giải khát, sữa chế biến, dầu thực vật, sản phẩm chế biến bột và tinh bột, thực phẩm khác theo quy định của Chính phủ; (3) Quản lý ATTP đối với dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm trong quá trình sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm thuộc lĩnh vực được phân công quản lý; (4) Ban hành chính sách, quy hoạch về chợ, siêu thị, quy định điều kiện kinh doanh thực phẩm tại các chợ, siêu thị; (5) Chủ trì việc phòng chống thực phẩm giả, gian lận thương mại trong lưu thông, kinh doanh thực phẩm; (6) Báo cáo định kỳ, đột xuất về công tác quản lý ATTP thuộc lĩnh vực được phân công quản lý; (7) Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về ATTP trong quá trình sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh thực phẩm thuộc lĩnh vực quản lý

Trách nhiệm quản lý ATTP đối với phòng chống buôn lậu gia cầm, gian lận thương mại thuộc Ban chỉ đạo 127 các cấptừ Trung ương đến địa phương (Bộ Công Thương là cơ quan thường trực) Từ ngày 19/3/2014, Ban chỉ đạo 389 quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Bộ Tài chính là cơ quan thường trực) đã được thành lập và thay thế Ban chỉ đạo 127

Như vậy, ở Trung ương, công tác quản lý về ATVSTP được giao cho 3

Bộ quản lý: Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Bộ Công thương Ở các Bộ này lại thành lập các bộ phận giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý về ATVSTP (ví dụ ở Bộ Y tế có Cục An toàn thực phẩm; Bộ Công thương có Vụ Khoa học và Công nghệ làm đầu mối và có Cục Quản lý Thị trường;…)

- Đối với các địa phương: Về nguyên tắc, UBND các cấp, trong quản lý

về ATVSTP thực hiện các nhiệm vụ: (1) Ban hành theo thẩm quyền hoặc trình

cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn kỹ thuật địa phương; (2) Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch vùng,

cơ sở sản xuất thực phẩm an toàn đề bảo đảm việc quản lý được thực hiện trong toàn bộ chuỗi cung cấp thực phẩm; (3) Chịu trách nhiệm quản lý ATTP trên địa bàn; (4) Quản lý điều kiện bảo đảm ATTP đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, thức ăn đường phố, cơ sở kinh doanh, dịch vụ ăn uống, ATTP tại các chợ trên địa bàn và các đối tượng theo phân cấp quản lý; (5) Báo cáo định kỳ, đột xuất về công tác quản lý ATVSTP trên địa bàn; (6) Bố trí nguồn lực, tổ chức bồi dưỡng nâng cao chất lượng nhân lực cho công tác đảm ATTP trên địa bàn; (7) Tổ chức tuyên truyền, giáo dục, truyền thông, nâng cao nhận thức về ATTP, ý thức chấp hành pháp luật về quản lý ATTP, ý thức trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm đối với cộng đồng, ý thức của NTD thực phẩm; (8) Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về ATTP trên địa bàn quản lý

Thực hiện Quyết định số 809/QĐ - TTg ngày 30/5/2011 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án tăng cường năng lực quản lý chất lượng nông, lâm, thủy sản và muối giai đoạn 2011 - 2015, các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thành lập Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản Ngoài ra các Chi cục Thú y, bảo vệ thực vật, thủy sản cũng tham gia triển khai quản lý, kiểm

tra chất lượng an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản theo phân công của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Một số Chi cục Quản lý chất lượng nông, lâm, thủy sản địa phương đã được thành lập Trạm kiểm nghiệm hoặc các đơn

vị sự nghiệp trực thuộc về kiểm nghiệm và tư vấn đảm bảo chất lượng, ATTP nông, lâm, thủy sản Hệ thống thanh tra chuyên ngành chất lượng ATTP đã đi vào hoạt động ở hầu hết các địa phương, tuy nhiên tên gọi và chức năng, nhiệm

vụ của đơn vị chưa thống nhất giữa các tỉnh, thành phố

Trong lĩnh vực y tế, tại tuyến tỉnh, thực hiện Nghị định 79/2008/NĐ - CP của Chính phủ, đến nay đã có 63/63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thành lập Chi cục ATVSTP trực thuộc Sở Y tế với trung bình khoảng 11 biên chế hành chính

Ở cấp huyện, công tác quản lý về ATVSTP giao cho phòng kinh tế hoặc phòng kinh tế - nông nghiệp, phòng y tế hoặc trung tâm y tế huyện đảm nhận

Cấp xã bố trí 01 cán bộ y tế kiêm nhiệm nhiệm vụ giúp UBND về ATVSTP UBND xã, phường có Ban Chỉ đạo vệ sinh ATTP do Phó Chủ tịch UBND, xã phường làm Trưởng Ban, Phó Ban là Trạm trưởng Trạm y tế; các thành viên khác gồm cán bộ công an, tư pháp, văn hóa xã hội, tài chính, an ninh trật tự Thực tế, cán bộ làm công tác này đều kiêm nhiệm trong khi hoạt động mua, bán thực phẩm phần lớn diễn ra cuối buổi chiều, buổi tối và ban đêm nên rất khó để tổ chức đoàn đi kiểm tra

* Cùng với hệ thống quản lý do nhà nước tổ chức và bảo đảm các điều kiện kinh tế, tổ chức, kỹ thuật cho hệ thống này hoạt động có hiệu lực, hiệu quả, còn có các tổ chức, cộng đồng xã hội khác đang tham gia QLXH về ATVSTP như: Hội người tiêu dùng, cộng đồng dân cư, cá nhân, Các chủ thể này khi tham gia quản lý tạo ra các tác động đồng thuận cùng nhà nước để công tác bảo đảm ATVSTP đạt được mục tiêu đề ra Tùy thuộc vào vai trò xã hội, tính chất hoạt động và sự lan tỏa của từng chủ thể này mà các tác động đến đối

tượng quản lý ở mức độ khác nhau Hoạt động cơ bản mà các chủ thể này tiến hành khi tham gia QLXH về ATVSTP đó là tuyên truyền, vận động đến các nhà sản xuất, các chủ thể tham gia vào chuỗi cung ứng thực phẩm thực hiện tốt các yêu cầu về vệ sinh và ATTP Đồng thời, thông qua việc sử dụng thực phẩm, NTD, cộng đồng xã hội lên tiếng về các vấn đề liên quan đến ATVSTP đến các

cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các chủ thể khác giải quyết các vấn đề này,

từ đó tác động, hình thành ý thức trách nhiệm của toàn xã hội về ATVSTP

1.1.2.2 Đặc điểm về đối tượng quản lý

Đối tượng quản lý về ATVSTP có thể hiểu là toàn bộ những vấn đề liên quan đến ATVSTPcụ thể:

- Hình thành bộ tiêu chí, tiêu chuẩn về sản phẩm, quy trình sản xuất, chế biến bảo quản, cung ứng các loại sản phẩm thực thực phẩm;

- Các luật quy định về đảm bảo ATVSTP và xử phạt vi phạm đối với vấn đề sản xuất, chế biến, vận chuyển, giết mổ về các thực phẩm theo quy định

- Các quan hệ phát sinh trong quá trình hình thành các cơ quan nhà nước

có thẩm quyền thực hiện các tác động quản lý như: cấp phép các điều kiện sản xuất, kinh doanh, hoạt động của các cơ sở sản xuất, kinh doanh, cung ứng thực phẩm; kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm về ATVSTP,

- Các hoạt động của cá nhân, tổ chức khi tham gia vào quá trình sản xuất, kinh doanh, cung ứng các sản phẩm thực phẩm, buôn bán ra thị trường đến tay người tiêu dùng…

1.1.2.3 Đặc điểm môi trường quản lý;

Môi trường quản lý hoạt động bao gồm toàn bộ các yếu tố bên ngoài có tác động trực tiếp hay gián tiếp đến quyết định hay hoạt động của tổ chức quản

lý đó

Theo tiếng Anh: môi trường(enviroment): là điều kiện, hoàn cảnh tác động lên con người hay tổ chức quản lý đó

Môi trường quản lý về an toàn VSTP bao gồm 2 loại là môi trường vĩ

mô và môi trường vi mô

Môi trường vĩ mô (môi trường tổng quát) nhóm này có tác động rộng và

lâu dài bao gồm: môi trường chính trị - pháp luật quản lý của Nhà nước về an toàn VSTP; môi trường kinh tế; môi trường văn hóa xã hội; môi trường công nghệ và khoa học kỷ thuật, các yếu tố về thiên nhiên Các yếu tố này có mối quan hệ với nhau gây ảnh hưởng mạnh mẽ đến các hoạt động quản lý về an toàn VSTP

Môi trường vi mô (môi trường tác nghiệp) bao gồm: tiêu thương mua

bán; nhà sản xuất, chế biến; các đối thủ cạnh tranh; các tiếp thị; lĩnh vực tài chính; cơ sở vật chất trang thiết bị các yếu tố nàycó môi quan hệ với nhau và luôn tác động ảnh hưởng lẫn nhau, tạo ra môi trường quản lý về an toàn VSTP

1.1.2.4 Phương pháp tự quản lý;

Việc quản lý của chính quyền địa phương dựa trên các phương pháp sau:

- Ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn kỹ thuật địa phương; xây dựng

và tổ chức thực hiện quy hoạch vùng, cơ sở sản xuất thực phẩm an toàn để bảo đảm việc quản lý được thực hiện trong toàn bộ chuỗi cung cấp thực phẩm

- Chịu trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn; quản lý điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, thức ăn đường phố, cơ sở kinh doanh, dịch vụ ăn uống, an toàn thực phẩm tại các chợ trên địa bàn và các đối tượng theo phân cấp quản lý

- Báo cáo định kỳ, đột xuất về công tác quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn

- Bố trí nguồn lực, tổ chức bồi dưỡng nâng cao chất lượng nhân lực cho công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn

- Tổ chức tuyên truyền, giáo dục, truyền thông, nâng cao nhận thức về

an toàn thực phẩm, ý thức chấp hành pháp luật về quản lý an toàn thực phẩm,

ý thức trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm đối với cộng đồng, ý thức của người tiêu dùng thực phẩm

- Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn quản lý

1.1.2.5 Điều kiện đảm bảo QLXH về an toàn VSTP

Ngày 31/12/2015 Bộ Công thương đã ban hành Thông tư BCT quy định điều kiện đảm bảo an toàn VSTP trong sản xuất nhỏ lẽ thuộc trách nhiệm quản lý Nhà nước của Bộ công thương

57/2015/TT-Theo đó các hộ kinh doanh mua bán nhỏ lẽ thuộc đối tượng đăng ký kinh doanh(đăng ký hộ kinh doanh) phải được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP theo quy định, đối với các hộ kinh doanh nhỏ lẽ thuộc diện không đăng

ký kinh doanh phải thực hiện cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm tại UBND Quận, huyện ngay trên địa bàn mà cơ sở đó đang hoạt động

1.1.3 Vai trò của quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm

An toàn thực phẩm là một trong những vấn đề mà Đảng, Nhà nước ta từ lâu đặc biệt quan tâm, coi đây là một vấn đề có ý nghĩa lớn về kinh tế, xã hội, sức khỏe cộng đồng, về bảo vệ môi trường vàcũng là vấn đề có ảnh hưởng lớn đến tiến trình hội nhập của quốc tế của Việt Nam Do đó, Đảng và Nhà nước ta

đã khẳng định sự cần thiết phải quản lý, kiểm soát chặt chẽ, có hiệu quả hơn về ATVSTP

An toàn vệ sinh thực phẩm trong cả nước đã và đang gây ra nhiều lo lắng cho người dân Thực chất, nhiều vấn đề như tình trạng sử dụng những hoá chất cấmdùng trong nuôi trồng, chế biến nông, thủy sản, thực phẩm; Việc sản

xuấtmột số sản phẩm kém chất lượng hoặc do quy trình chế biến hoặc do nhiễm độc từmôi trường, đanggây ảnh hưởng xấu đến xuấtkhẩu và tiêu dùng Các vụngộ độc thực phẩm do một số bếp ăn tập thể cung cấp, nhiều thông tin liên tục về tình hình ATVSTP ở một vài nướctrên thế giới, càng làm bùng lên sự lo

âu của mọi người Gần đây một số vấn đề liên quan đến quản lý ATVSTP, sự khác biệt giữa các kết quảphân tích kiểm tra chất lượng sản phẩm vừa gây không ít khó khăn cho người sản xuất vừa tạo thêm lo lắng cho người tiêu dùng trong khichúng ta đangcố gắng tạo những ưu thế về nhiều mặt để có nhiều lợi thế nhất với cương vị là một thành viên bình đẳng của WTO

Công tác quản lý về ATVSTP trong thời gian qua đã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị của Trung ương nói chung và của thị xã Vĩnh Châu nói riêng đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng xã hội, NTD Được tiếp cận với thực phẩm an toàn đang trở thành quyền cơ bản đối với mỗi con người bởi nó không chỉ ảnh hưởng trực tiếp, thường xuyên đến sức khỏe mà còn liên quan chặt chẽ đến năng suất, hiệu quả phát triển kinh tế, thương mại, du lịch và an sinh xã hội Rõ ràng là vấn đề đảm bảo ATTP ngày càng được nhìn nhận có tầm quan trọng đặc biệt

Chính vì thế, vai trò của QLXH là đặc biệt quan trọng trong đó Nhà nước

là chủ thể trực tiếp và toàn diện của QLXH về ATVSTP Trước hết, nhà nước cần hoạch định và ban hành các văn bản pháp luật có liên quan đến ATVSTP

để hướng dẫn các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm có định hướng

để sản xuất thực phẩm sạch, đảm bảo an toàn và vệ sinh thực phẩm Ngoài ra, thông qua các văn bản chính sách, nhà nước cũng quy định rõ nhiệm vụ quản

lý của từng Bộ, ngành và các cấp chính quyền quản lý chặt chẽ vấn đề ATVSTP

Việc tổ chức triển khai các văn bản quy phạm pháp luật, các chương trình, kế hoạch có liên quan đến ATVSTP, Nhà nước sẽ đóng vai trò trực tiếp quản lý vấn đề ATVSTP trong việc kiểm tra, giám sát kết quả thực hiện về sản

xuất, chế biến, lưu thông cũng như tiêu dùng của tất cả các mặt hàng thực phẩm trên thị trường

Cần sử dụng công cụ pháp luật cũng như đội ngũ kiểm tra, thanh tracác cấp để quản lý vấn đề ATVSTP Các bộ phận này có trách nhiệm riêng biệt để thanh tra, kiểm tra lập lại trật tự sản xuất, kinh doanh theo đúng yêu cầu, tiêu chuẩn kỹ thuật của nhà nước Cần có sự phối hợp của các Bộ, ngành có liên quan và cùng Bộ Y tế để cùng quản lý các vấn đề liên quan đến ATVSTP

Các ngành chức năng cần tổ chức tuyên truyền, giáo dục về ATVSTP cho nhân dân để nâng cao ý thức và hiểu biết vấn đề này Chỉ đạo tổ chức tháng hành động vì chất lượng ATVSTP, đẩy mạnh công tác phòng chống ngộ độc thực phẩm, công tác tuyên truyền, giáo dục đạt hiệu quả Chính vì thế, Nhà nước có vai trò đặc biệt quan trọng, quyết định trong mọi lĩnh vực có liên quan đến thực phẩm từ sản xuất, chế biến đến tiêu dùng được an toàn

Bên cạnh đó, QLXH về ATVSTP là sự tác động của các cơ quan QLNN

về ATVSTP nhằm định hướng phát triển, nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng sản phẩm thực phẩm đáp ứng các mục tiêu kinh tế xã hội trong từng thời

kỳ Công tác quản lý chất lượng thực phẩm ra đời và phát triển cùng với các hoạt động của đời sống kinh tế và xã hội, công tác quản lý ATVSTP có vai trò quan trọng, tác động nhiều mặt và sâu sắc đến hầu khắp các lĩnh vực, từ sản xuất kinh doanh, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ cho đến việc bảo

vệ môi trường, an toàn sức khoẻ con người, đảm bảo công bằng và lợi ích quốc gia Trong nền kinh tế phát triển sôi động như hiện nay thì vai trò của quản lý ngày càng trở nên rất quan trọng Vai trò QLXH về ATVSTP trước hết phải là vai trò định hướng và đảm bảo cho hoạt động có tác động tích cực đối với sự phát triển kinh tế mang tính dẫn dắt và chỉ hướng Hiện nay sự phát triển kinh

tế phải dựa vào đẩy mạnh xuất khẩu là chính, mà muốn đẩy mạnh xuất khẩu phải dựa vào tăng cường khả năng cạnh tranh của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ

Như vậy, định hướng cơ bản về công tác ATVSTP hiện nay là đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế Nếu chúng ta làm tốt công tác này sẽ giúp hàng hoá của Việt Nam đáp ứng được nhu cầu của thị trường trong nước và quốc tế

Khâu không thể thiếu của QLXH về ATVSTP là việc đảm bảo lợi ích quốc gia, dân tộc Thông qua việc quy định và kiểm soát về vệ sinh, an toàn, môi trường Nhà nước đảm bảo sản phẩm, hàng hóa, nguyên vật liệunhập khẩu vào Việt Nam phải bảo đảm vệ sinh, an toàn, an tâm cho người tiêu dùng, an toàn cho môi trường tự nhiên và xã hội Bằng các hoạt động kiểm tra giám sát thường xuyên ở các khu vực cửa khẩu các khu vực buôn bán để kịp thời phát hiện và xử lý những vi phạm

Nhờ có vai trò QLXH về ATVSTP đã tạo niềm tin đối với người tiêu dùng giúp cho người tiêu dùng cảm thấy yên tâm hơn khi sử dụng sản phẩm dịch vụ trên thị trường Mặt khác, vai trò của nhà nước còn thể hiện ở chỗ đề ra quy hoạch, kế hoạch tổng thể, đáp ứng những cân đối lớn của toàn bộ nền kinh tế, tránh hiện tượng đầu tư dàn trải, không hiệu quả, đồng thời khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển trong lĩnh vực ATVSTP Định hướng cho công tác đảm bảo ATVSTP theo đúng chủ trương chính sách đã đề ra; hạn chế tiêu cực, tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh trong lĩnh vực ATVSTP

Cùng với tình hình chung cả nước, ở thị xã Vĩnh Châu tỉnh Sóc Trăng việc mất an toàn về VSTP đã và đang là vấn đề quan tâm của rất nhiều người tiêu dùng, đòi hỏi vai trò của Thị ủy, HĐND-UBND thị xã Vĩnh Châu cần tập chung các ngành, các cấp thành lập các Đội chuyên môn kiểm tra, giám sát và xử lý những đơn vị, cá nhân có những hành vi gian lận làm mất an toàn VSTP ở thị xã; chỉ đạo cơ quan đoàn thể, các hội và đài truyền thanh thị xã đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng tờ rơi, phóng sự, trên loa đài và nhiều hình thức tuyên truyền khác từ trung tâm Thị xã đến tận các xã vùng sâu vùng xa nhằm tuyên truyền sâu rộng về các luật quy định trong sản xuất chế biến thực phẩm và đề ra

thông tin cho người dân biết khung hình phạt nếu vi phạm ATVSTP; hàng năm

mở các lớp khuyến khích học tập, tập huấn về kiến thức ATVSTP cho tất cả người dân có nhu cầu; các ngành chức năng hàng nằm cần phải có sơ kết, tổng kết vànhận xét về vấn đề nào làm được cần phải phát huy, vấn đề nào còn khó khăn cần phải có đề xuất và đề ra các giải pháp thực hiện nhằm đảm bảo ATVSTP trên địa bàn thị xã Vĩnh Châu

1.2 Nguyên tắc, nội dung, phương pháp quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm

1.2.1 Nguyên tắc quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thục phẩm

Quản lý xã hội về ATVSTP có ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe và

sự phát triển lành mạnh của con người Bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới cũng coi trọng và thực hiện quản lý công tác ATVSTP Để đảm bảo cho hoạt động quản lý hiệu lực, hiệu quả, quá trình tác động của chủ thể đến đối tượng quản lý cần tuân thủ các nguyên tắc của quản lý Trong QLXH về ATVSTP, nguyên tắc quản lý bảo đảm thống nhất các hình thức hoạt động quản lý ở các khâu, các cấp và ngay trong mỗi tác động quản lý Hiện nay trong QLXH về ATVSTP cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau đây:

Nguyên tắc tập trung dân chủ: Đây là nguyên tắc cơ bản trong QLXH

về ATVSTP Nguyên tắc này bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống các cơ quan quản lý, các chủ thể quản lý và trong các tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý về ATVSTP Nguyên tắc này chỉ ra rằng, việc QLXH về ATVSTP bên cạnh quy định thẩm quyền, trách nhiệm cho các cơ quan quản lý

ở trung ương (các Bộ, ngành liên quan) còn quy định trách nhiệm của địa phương, của các chủ thể xã hội khác trong quản lý vấn đề này Phát huy vai trò của các chủ thể xã hội tham gia chủ động, tích cực, sáng tạo vào từng nội dung, hoạt động, mối quan hệ của quản lý về ATVSTP Các cấp ở địa phương phải là

chủ thể trực tiếp, chủ thể quan trọng trong việc kiểm soát thực phẩm, đảm bảo chất lượng của thực phẩm

Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa: Nguyên tắc này đòi hỏi tổ chức

và hoạt động quản lý về ATVSTP của các chủ thể phải dựa trên cơ sở pháp luật của nhà nước Các tác động tổ chức, điều chỉnh của các chủ thể quản lý căn cứ vào các quy định của pháp luật về ATVSTP như: Luật An toàn thực phẩm, các tiêu chuẩn, tiêu chí về vệ sinh thực phẩm đã được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành Các quy định, tiêu chuẩn, tiêu chí về vệ sinh và ATTP

là thước đo để các cơ sở sản xuất, kinh doanh, cung ứng thực phẩm phải tuân thủ; Đồng thời, nó cũng là hành lang pháp lý để các chủ thể có thẩm quyền xem xét, kiểm tra, xử lý

Nguyên tắc kết hợp quản lý theo lãnh thổ với quản lý theo ngành: Đây là

nguyên tắc biểu hiện tính tổ chức nhà nước trong quản lý Phù hợp với nguyên tắc này, trong quản lý ATVSTP hiện nay có các cấp: trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã Đồng thời với các cấp quản lý này, ATVSTP có thể được hiểu

là một lĩnh vực cụ thể của đời sống xã hội có tác động to lớn đến sự phát triển lành mạnh và sức khỏe của con người nên cần có những cơ quan chuyên môn tiến hành quản lý

Nguyên tắc kết hợp quản lý mang tính chuyên nghiệp với sự tham gia của quần chúng: Nguyên tắc này thể hiện sự thống nhất của việc tham gia trực

tiếp của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức được đào tạo, huấn luyện có kỹ năng chuyên môn về ATVSTP với sự tham gia của quần chúng (thông qua các kết cấu khác nhau) vào các quá trình, hoạt động, mối quan hệ trong lĩnh vực ATVSTP

Đội ngũ người làm công tác chuyên môn, công tác quản lý về ATVSTP trên cơ sở quy định của pháp luật về ATVSTP, về chức trách, nhiệm vụ được

giao để tạo ra các động mang tính tổ chức, điều khiển; còn quần chúng nhân dân, sử dụng “sức mạnh mềm”, đồng hành cùng nhà nước trong các tác động

1.2.2 Nội dung quản lý xã hội về an toàn vệ sinh thực phẩm

Bảo đảm chất lượng ATVSTP giữ vị trí quan trọng trong sự nghiệp bảo

vệ sức khỏe nhân dân, góp phần giảm tỷ lệ mắc bệnh, duy trì và phát triển nòi giống, tăng cường sức lao động, học tập, thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế, văn hóa xã hội và thể hiện nếp sống văn minh Mặc dù cho đến nay đã có khá nhiều tiến bộ về khoa học kỹ thuật trong công tác bảo vệ và ATVSTP, cũng như biện pháp về quản lý giáo dục như ban hành luật, điều lệ và thanh tra giám sát vệ sinh ATTP, nhưng các bệnh do việc sử dụng thực phẩm không đảm bảo vệ sinh,

an toàn vẫn hàng ngày, hàng giờ đe dọa tính mạng, sức khỏe của người dân

Trong QLXH về ATVSTP được tiến hành thông qua các nội dung sau:

* Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản, quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm

Để QLXH về ATVSTP, chủ thể quản lý phải sử dụng tổng hợp các biện pháp, công cụ khác nhau Trước hết, phải nghiên cứu tính đặc thù, các vấn đề mang tính khoa học của thực phẩm, tác động của thực phẩm đến sức khỏe, sự phát triển lành mạnh của con người…, của cây trồng, vật nuôi để

từ đó đưa ra định hướng chủ đạo, xác định tiêu chí, tiêu chuẩnvề vệ sinh và

an toàn

Ban hành văn bản quản lý về ATVSTP là hoạt động của cơ quan nhà nước

có thẩm quyền, các cá nhân được nhà nước trao quyền theo trình tự, thủ tục quy định nhằm bảo đảm sức khỏe cho cộng đồng; đồng thời thể hiện ý chí chung của toàn xã hội thành các quy định của pháp luật Xây dựng và ban hành văn bản pháp luật là khâu quan trọng trong quản lý về ATVSTP, là phương tiện không thể thiếu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền Trên cơ sở các quy định chỉ đạo, các tiêu chí làm căn cứ cho việc xác định thực phẩm đạt chất lượng về vệ sinh

và an toàn, các địa phương bằng sức mạnh, khả năng của mình điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể Thông qua các quy định này (tiêu chí về vệ sinh và an toàn, các yêu cầu cụ thể) tạo ra sự thống nhất hành động của các ngành, các cấp trong quá trình tổ chức thực hiện các quy định của nhà nước, của địa phương về ATVSTP

Quá trình tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật, tiêu chuẩn, tiêu chí nhằm hiện thực hóa trong thực tiễn theo mục đích của việc bảo đảm ATVSTP Nội dung này được xem là hoạt động mang tính quyết định để đạt được yêu cầu

về vệ sinh và an toàn đối với thực phẩm

Chính phủ, các ngành và UBND các cấp cụ thể luật, các văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội liên quan đến vấn

đề ATVSTP Các chủ thể xã hội tham gia quản lý vấn đề này bằng cách tác động trực tiếp hay gián tiếp đến các hoạt động sản xuất, kinh doanh, cung ứng thực phẩm Tùy theo điều kiện cụ thể của từng địa phương, UBND cấp tỉnh cụ thể hóa các chủ trương, đường lối, quyết định của Chính phủ, các Bộ, cơ quan

có liên quan ở trung ương về vấn đề ATVSTP và triển khai thực hiện các các nội dung đó thông qua các hoạt động, các mô hình, các chương trình UBND các cấp chỉ đạo thực hiện lồng ghép các hoạt động, chương trình ATVSTP với các chương trình khác UBND cấp tỉnh, huyện có trách nhiệm đôn đốc và hướng dẫn các chủ thể ở địa phương thực hiện công tác bảo đảm ATVSTP UBND cấp huyện, cấp xã căn cứ vào các điều kiện thực tế của địa phương mình chỉ đạo việc thực hiện các quy định, quy tắc về ATVSTP; tuyên truyền vận động quần chúng nhân thực hiện các quy tắc về vệ sinh và ATTP; vận động bà con sản xuất, kinh doanh thực phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng về vệ sinh, an toàn; chỉ đạo, tập trung kiểm soát chặt chẽ ở các điểm, khu vực, nơi sản xuất, kinh doanh và cung ứng thực phẩm

* Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý về an toàn vệ sinh thực phẩm

Bộ máy quản lý về ATVSTP đến nay đã được xây dựng hoàn chỉnh từ Trung ương đến địa phương.Trên có sở đó bố trí nguồn lực cho bộ máy quản

lý về ATVSTP đảm bảo hoạt động có hiệu quả

Đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về an toàn vệ sinh thực phẩm cho đội ngũ cán bộ làm công tác ATVSTP theo các hình thức khác nhằm nhằm hình thành năng lực và kỹ năng quản lý lĩnh vực mang tính chuyên môn sâu Bên cạnh đào tạo về chuyên môn còn giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cho đội ngũ này

* Tuyên truyền nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm

Nâng cao nhận thức về ý nghĩa của ATTP, về tính cấp thiết phải hành động

vì ATVSTP, về các dấu hiệu nhận biết thực phẩm vệ sinh và an toàn là công việc quan trọng mà quá trình quản lý về ATVSTP phải tiến hành Thông qua các hoạt động tuyên truyền như tập huấn, thông tin, phổ biến kiến thức, giáo dục ý thức, kỹ năng về ATVSTP giúp cho các chủ thể sản xuất, chế biến, bảo quản, kinh doanh thực phẩm hình thành tri thức, niềm tin, đạo đức để từ đó thực hiện đúng quy trình, tiêu chuẩn về ATVSTP; đồng thời thông qua công tác này, NTD có kiến thức, có

kỹ năng để từ đó sử dụng thực phẩm vệ sinh, an toàn

Trong đó, quan trọng hơn cả là việc xây dựng các kế hoạch mang tính sáng tạo về tuyên truyền, phổ biến thông tin và giáo dục về ATVSTP, các phương pháp và công cụ hoặc các cách thức áp dụng các biện pháp này phù hợp với Việt Nam nói chung và với các địa phương cụ thể nhằm huy động cộng

đồng tham gia và hỗ trợ các hoạt động về ATVSTP

* Áp dụng các thông lệ và kinh nghiệm về vệ sinh an toàn thực phẩm

Áp dụng các thông lệ và kinh nghiệm tốt đã được công nhận trong nước

và thế giới là hết sức cần thiết để tăng tính hiệu quả cho các nỗ lực về ATVSTP xuyên suốt dây chuyền sản xuất và chế biến thực phẩm Khuyến khích ý tưởng sáng tạo về áp dụng các nguyên tắc chính về đảm bảo ATVSTP như cách tiếp cận “từ trang trại đến bữa ăn gia đình”, hệ thống an toàn sức khỏe nông nghiệp