LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH LUẬN BÁO CHÍ
Chính luận báo chí và nhóm thể loại chính luận báo chí
Trong văn học chính luận, "Văn nghị luận" được hiểu là một thể loại văn bản trong đó người viết trình bày lí lẽ và dẫn chứng về một vấn đề nhằm thuyết phục người đọc hoặc người nghe Từ thời cổ đại, chính luận đã được sử dụng như một phương pháp hiệu quả để các nhà hùng biện bày tỏ quan điểm về các vấn đề xã hội và chính trị Ở Việt Nam, nhiều tác phẩm chính luận đã xuất hiện từ thời phong kiến, tiêu biểu như "Nam quốc sơn hà" của Lê Thường Kiệt, "Hịch tướng sĩ" của Trần Quốc Tuấn, và "Bình Ngô đại cáo" của Nguyễn Trãi.
Các thuật ngữ chỉ thể loại chính luận đều mang tính chất "luận", bao gồm phân tích, bình luận, và đàm luận, nhằm nêu quan điểm và thuyết phục xung quanh thông tin, sự kiện, hoặc vấn đề thời sự, chính trị, xã hội Dù có tên gọi khác nhau, chúng đều phản ánh hiện thực thông qua phương pháp bàn luận, phân tích và lý giải, sử dụng hệ thống quan điểm và lý lẽ chính xác để giải quyết vấn đề.
Quá trình tìm hiểu hệ thống lý thuyết về chính luận, tác giả luận văn đồng tình với quan điểm của PGS Le Xua n Thại về khái niệm:
Chính luận là loại văn bản trình bày những vấn đề thời sự nóng hổi trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội Chức năng của chính luận bao gồm thông tin, tuyên truyền và cổ động, nhằm tác động vào trí tuệ và tình cảm của người đọc, người nghe, để mọi người hiểu, tin và hành động theo.
Theo Wikipedia, các tác phẩm chính luận nhằm mục đích tác động đến dư luận xã hội hiện tại, ảnh hưởng đến lối sống và quyền lợi chính trị Chúng đề xuất việc củng cố hoặc thay đổi các vấn đề này để phù hợp với quyền lợi giai cấp hoặc với lý tưởng xã hội và đạo đức.
Những bức tranh về thực tại, tính cách và số phận con người trong tác phẩm chính luận thể hiện những chứng cứ từ đời sống, tạo thành hệ thống luận cứ cho sự phân tích Chính luận không chỉ là hành vi tranh đấu về chính trị, tôn giáo, xã hội, triết học mà còn mang tính định hướng phe nhóm và ý thức hệ Phong cách chính luận nổi bật với tính khuynh hướng, luận chiến và cảm xúc, gần gũi với giọng điệu và chức năng của diễn thuyết hay hùng biện.
Chính luận đóng vai trò xung kích trong hệ thống báo chí, và cần được nhận định từ nhiều góc độ khác nhau.
Mọ t là, chính luạ n là mọ t dạng, thể của va n học
Chính luận là một thể loại văn bản được thể hiện qua ngôn ngữ, do đó, cần hiểu rõ tính chất của nó như một phong cách ngôn ngữ đặc trưng.
Ba là, chính luạ n là mọ t thể báo chí
1.1.2 Chính luận báo chí Để định danh một thể loại báo chí cần phụ thuộc vào nhiều yếu tố Sự ra đời của chính luận với tƣ cách là một loại thể của báo chí phải đƣợc xem xét qua quá trình hình thành báo chí cách mạng Việt Nam và các thành tựu nghiên cứu báo chí Trong quá trình theo dõi tiến trình phát triển hệ thống báo chí Việt Nam, tác giả luận văn nhận thấy chính luận có vai trò đặc biệt quan trọng Tuy nhiên suốt một thời gian dài tên gọi của loại tác phẩm báo chí này chƣa có đƣợc sự thống nhất
Trong ba thập kỷ qua, chính luận báo chí đã được gọi bằng nhiều thuật ngữ khác nhau Năm 1961, Hội Nhà báo Việt Nam sử dụng cụm từ “ngôn luận của báo” trong một cuốn sách cùng tên Đến năm 1976, nhà báo Hà Đăng đã đề cập đến “nghị luận trên báo” tại trường Tuyên huấn Trung ương Nhiều quan điểm khác như “luận văn” hay “bút chiến” cũng xuất hiện xung quanh tên gọi này Đến năm 1995, PGS.TS Trần Thế Phiệt đã chính thức đề xuất tên gọi “chính luận báo chí” trong cuốn Tác phẩm báo chí (tập III), nhấn mạnh rằng đây là một tác phẩm cốt lõi của báo chí, thể hiện những vấn đề chính trị và xã hội có tính thời sự.
PGS.TS Trần Thế Phiệt đã nhận được sự đồng tình từ nhiều chuyên gia về quan điểm của mình, dẫn đến việc thuật ngữ này ngày càng được chấp nhận Ông cũng đã thực hiện những phân tích chi tiết về ý nghĩa của tên gọi này.
Trong các thể loại văn học, yếu tố "luận" và tính chất tranh luận, trao đổi là những đặc điểm nổi bật Các tác giả nhận thấy rằng thể loại này phản ánh hiện thực thông qua phương thức luận bàn, phân tích và lý giải, nhằm giải quyết các vấn đề bằng lý lẽ Xuất phát từ những đặc trưng nội tại và để phân biệt với chính luận nghệ thuật, tác giả Trần Thế Phiệt đã đưa ra tên gọi cho loại tác phẩm báo chí này là "hình luận báo chí".
Từ những cơ sở trên, tác giả luận văn có nhận định:
- Chính luận báo chí là tên gọi một loại thể tác phẩm trong hệ thống loại thể báo chí và mang phong cách chính luận
Chính luận báo chí là một hoạt động sáng tạo đặc trưng của nhà báo, mang những đặc điểm riêng biệt so với thể loại thông tấn báo chí và thông tấn nghệ thuật.
Chính luận báo chí đã đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền báo chí như một công cụ sắc bén trong cuộc đấu tranh cách mạng Nhiều lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, đồng thời là những nhà báo lớn, đã góp phần quan trọng vào sự phát triển của báo Đảng, tạo dựng một đội ngũ mạnh mẽ trong lĩnh vực tư tưởng, tiêu biểu như Hồ Chí Minh, Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Tố Hữu Ngoài ra, còn có những tên tuổi nổi bật trong làng báo chí chính luận như Nguyễn Hữu Chỉnh (Báo Nhân dân) và Hồ Quang Lợi (Báo Quân đội nhân dân).
Nhóm thể loại chính luận báo chí
Chính luận báo chí là một tác phẩm cốt lõi của báo chí, với nhiều quan điểm khác nhau về phương pháp phân chia thể loại Thực tế, thể loại này được thể hiện qua các hình thức như xã luận, bình luận và chuyên luận.
Trong cuốn sách về thể loại chính luận báo chí, tác giả Trần Quang đã nghiên cứu chi tiết các nhóm chính luận, bao gồm thể loại xã luận, bình luận (gồm bình luận chung, bình luận theo chủ đề, bình luận quốc tế, và điểm thư), cùng với các thể loại bài phản ánh, phê bình, điểm báo, và điều tra Ngoài ra, tác giả cũng đề cập đến tiểu luận, chuyên luận, luận văn tuyên truyền, kiến nhà báo, và bình chú như những thể loại báo chí quan trọng.
Trong Tác phẩm báo chí tạp - Tạp 1, tác giả Tạ Ngọc Tấn, Nguyễn
Tiến Hài phân chia nhóm tác phẩm chính luận thành các thể loại: xã luận, bình luận, và chuyên luận Đồng quan điểm, trong tác phẩm báo chí Tạp III, tác giả Trần Thế Phiệt đã làm rõ từng thể loại, từ khái niệm, đặc điểm cho đến phương pháp sáng tạo của từng thể loại chính luận.
Bài viết này nhấn mạnh rằng ã luạn là một thể loại cơ bản của chính luận báo chí, trong đó nội dung chủ yếu là thảo luận về những vấn đề xã hội có ý nghĩa quan trọng.
2 ã luạn là bài báo quan trọng nhất của số báo Nó thể hiẹn tu tuởng trung tam, nhiẹm vụ truớc mắt của thời điểm bài báo đề cạp Mạc dầu là sản phẩm của cá nhan (hoạc thành vien trong ban bien tạp, hoạc phóng vien chuyen sau lĩnh vực đuợc phan cong viết) nhung ã luạn thể hiẹn chính iến, thái đọ của Ban bien tạp, của bản báo Nó nhan danh tờ báo đó cho nen thuờng đuợc tren chính co quan phát ngon
3 ã luạn chỉ uất hiẹn ở loại hình báo viết báo nói và báo hình chỉ s dụng ã luạn tren báo viết) Vị trí của ã luạn thuờng ở góc 1 thẳng hoạc góc 2) của tờ báo ó mọt số báo đạc biẹt số Tết, số đạc san ) khong đề ten thể loại ũng đã có hi trong số báo có hai bài ã luạn” [2; tr 66,67]
Bình luận là phương pháp đánh giá và thảo luận về một sự kiện, hiện tượng hay vấn đề nào đó nhằm đạt được sự nhận thức đầy đủ và sâu sắc Đây là một hình thức bài nghị luận tổng hợp, bao gồm các yếu tố giải thích, phân tích và chứng minh.
Huyền luận là một thể loại của chính luận báo chí, tham gia bàn luận một cách có hệ thống hơn và chuyên sâu hơn về những vấn đề mới nảy sinh trong cuộc sống Sự bàn luận, thẩm định và bình giá ở đây được trình bày trên cơ sở khoa học và thực tiễn cao hơn Phạm vi đề tài rộng hơn, tính chất luận cao hơn, và dung lượng cũng dài hơn so với các thể loại chính luận khác.
Tác giả luận văn đồng tình với quan điểm rằng chính luận báo chí bao gồm ba thể loại cơ bản: xã luận, bình luận và chuyên luận Tác giả xin gọi chung các thể loại này là “nhóm thể loại chính luận báo chí” Qua việc nghiên cứu tổng hợp các công trình, tác giả hệ thống lại khái niệm và lý thuyết về nhóm thể loại chính luận báo chí.
Tru ờng Chinh trong bài giảng tại lớp đào tạo ngu ời làm báo đã viết:
Bài xã luận là một phần quan trọng trong các tờ báo, thể hiện quan điểm của đảng phái hoặc tổ chức mà tờ báo đại diện Đối với báo hằng ngày, xã luận thường tóm tắt những sự kiện lớn và vấn đề quan trọng, giúp độc giả nắm bắt thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả.
24 tiếng đồng hồ hoạc trong mọt tuần và có bình luạn.” [11, tr.155] iáo trình Nghiẹp vụ Báo chí na m 1978 của Học viẹ n Báo chí và
Bài viết của Tuye n truyền nhấn mạnh rằng "ã luạn" là một hình thức bình luận tập thể của báo chí, tập trung vào những vấn đề quan trọng Tính chất nổi bật của "ã luạn" thể hiện qua việc nó thường là bài viết quán triệt tư tưởng trung tâm của một số tờ báo, nêu rõ những nhiệm vụ cần thực hiện ngay Do đó, "ã luạn" của báo có thể được xem như ngọn cờ chỉ đạo, là pháp lệnh chính trị hàng ngày hoặc trong thời gian trước mắt.
Mọi giảng viên khác ngành báo chí đều có quan niệm rằng: “Bài xã luận là một bài bình luận tập thể của ban biên tập báo, đài về một vấn đề quan trọng Họ cũng cho rằng xã luận là bài báo quan trọng nhất của một tờ báo, thực hiện nhiệm vụ quán triệt tư tưởng trung tâm và nêu lên nhiệm vụ cần thiết phải làm ngay Xã luận là ngọn cờ chỉ đạo, là pháp lệnh chính trị.”
Xã luận được coi là một thể loại hạt nhân của chính luận báo chí, với nội dung bàn luận về những vấn đề xã hội quan trọng Đây là bài báo quan trọng nhất trong số báo, thể hiện tư tưởng trung tâm và nhiệm vụ trước mắt tại thời điểm bài báo được đề cập.
Mạ c dù là sản phẩm cá nhân, nhưng xã luận thể hiện chính kiến và thái độ của Ban Biên tập cũng như cơ quan báo chí Xã luận thường được đăng trên các tờ báo chính thống Các tờ báo hàng ngày và hàng tuần đều có xã luận, với khả năng bao quát rộng và xu hướng ngày càng cô đúc, ngắn gọn và súc tích, khắc họa những nét lớn và hình ảnh chủ đạo nhất của sự kiện, vấn đề mà công chúng quan tâm.
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, xã luận đã phát huy tối đa chức năng và hiệu quả trong cuộc sống Tuy nhiên, trong khoảng 10 năm gần đây, xã luận với tư cách là một loại hình báo chí chính luận ít xuất hiện hơn Ngoài hai tờ báo lớn là Nhân Dân và Quân Đội Nhân Dân, sự xuất hiện của xã luận tại các tờ báo khác là không đáng kể Theo thống kê của Vũ Thị Thúy Hồng (Khoa Báo chí, trường ĐHKHXH NV), năm 1998, báo Bưu điện Việt Nam chỉ có 3 bài xã luận, và đến năm 1999 chỉ có duy nhất 1 bài.
Hiện nay chƣa có một khái niệm tổng quát và đầy đủ nhất về thể loại bình luận Trong cuốn ác thể loại báo chí, tác giả Chertƣchonƣi viết:
Đặc trƣng cơ bản của chính luận báo chí
Chính luận báo chí mang đầy đủ đặc trưng của thể loại báo chí, với chức năng chính là phân tích, lý giải và khái quát các vấn đề thời sự trong xã hội Nó giúp công chúng nhận thức rõ ràng hơn về những mối quan hệ phức tạp và bản chất của các vấn đề Do đó, chính luận báo chí được xem là vũ khí sắc bén trong cuộc đấu tranh tư tưởng, là công cụ truyền tải thông tin hấp dẫn và hiệu quả.
Những đặc trƣng cơ bản của chính luận báo chí đƣợc thể hiện qua những yếu tố sau:
1.3.1 Chính luận báo chí thuộc phạm trù nghị luận Văn nghị luận là một loại văn trong đó người viết người nói) đưa ra những lý lẽ, dẫn chứng về một số vấn đề nào đó và thông qua cách thức bàn luận mà làm cho người đọc người nghe) hiểu, tin, tán đồng những ý kiến của mình và hành động theo những điều mà mình đề xuất.” [4, tr 13]
Văn nghị luận yêu cầu người viết sử dụng tư duy mở để giải quyết các vấn đề, dựa trên các phương pháp như giải thích, phân tích, chứng minh và tổng hợp Khác với văn tự sự hay miêu tả, văn nghị luận nhằm mục đích phục vụ nhận thức và phân tích đời sống qua tư duy logic Nội dung của văn nghị luận được xây dựng theo hệ thống các quan hệ, luận cứ, luận điểm và luận chứng để đạt được sự hiểu biết toàn diện Để viết chính luận hiệu quả, người viết cần biết cách lập luận và hành văn thuyết phục, định hướng tư tưởng cho quần chúng, vì vậy, nghị luận và chính luận có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.
Chính luận báo chí là một tác phẩm cơ bản của báo chí, thể hiện văn nghị luận về các vấn đề chính trị và xã hội có tính thời sự Nó dựa trên quan điểm chính trị, nghiên cứu và xem xét các quá trình vận động của cuộc sống thông qua thẩm định, tiên đoán và phân tích khoa học Chính luận không chỉ thể hiện lập trường mà còn cho thấy sự sắc sảo của người viết hoặc người nói, do đó, nó thuộc phạm trù nghị luận.
1.3.2 Chức năng cơ bản của chính luận báo chí là định hướng dư luận xã hội
Nhà lý luận Gordiep (Liên Xô cũ) cho rằng hình luận có vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền và tổ chức quần chúng, nhằm dẫn dắt họ tham gia vào cuộc chiến đấu Nhiệm vụ của hình luận không chỉ là trình bày và giải thích các vấn đề chính trị quan trọng, mà còn thuyết phục người nghe, người đọc, khuyến khích họ trở thành những người tham gia tích cực trong việc giải quyết các vấn đề hiện tại.
Để viết chính luận báo chí hiệu quả, người viết cần có vốn sống phong phú và lập trường vững vàng, phù hợp với tôn chỉ của cơ quan báo chí và đúng với quan điểm chính trị của Đảng, Nhà nước Hơn nữa, họ cần có tầm nhìn và lý lẽ sắc sảo để dẫn dắt vấn đề, từ đó giúp xác định bản chất của vấn đề và định hướng dư luận xã hội.
Trong cuốn Báo chí và du luạn ã họi, NXB Lao đọ ng, P S.TS
Hình luận báo chí là một phần quan trọng trong việc tranh luận xã hội, nơi các nhà chính luận thể hiện và bảo vệ quan điểm của mình về các sự kiện và vấn đề thời sự đang được công chúng và dư luận quan tâm Những sự kiện này cần được báo chí tiếp cận để tạo ra diễn đàn thông tin, giúp giải thích và giải đáp, từ đó gia tăng sự đồng thuận trong xã hội và giảm bớt sự khác biệt.
Tính thuyết phục của tác phẩm chính luận báo chí phụ thuộc vào tư duy logic của người viết, bao gồm cách thức và trình bày nội dung Cấu trúc của tác phẩm này được xây dựng trên hệ thống luận điểm, luận cứ và luận chứng theo trình tự logic, nhằm trình bày vấn đề một cách mạch lạc và thuyết phục Khi có hệ thống lập luận đầy đủ và chính xác, người viết sẽ phát triển nội dung bài viết bằng cách vận dụng lý lẽ qua ngôn từ.
Ngôn ngữ trong chính luận báo chí là hệ thống từ ngữ mang sắc thái chính trị, thể hiện rõ lập trường và quan điểm của tác giả Đặc điểm nổi bật của ngôn ngữ này là tính logic, chính xác và chặt chẽ, phục vụ cho việc diễn đạt chân lý cụ thể Mặc dù ngôn ngữ chính luận không mập mờ hay trừu tượng như văn học, nhưng nó cũng cần sự linh hoạt để thu hút người đọc và người nghe.
Trong chính luận báo chí, các sự kiện và hiện tượng riêng lẻ cần được xem xét một cách hệ thống và liên kết với nhau trong xu hướng phát triển chung của đời sống xã hội Tư duy sắc sảo, tầm nhìn rộng và kết luận xác đáng là yêu cầu bắt buộc đối với tác phẩm chính luận báo chí Tư tưởng của tác giả về các vấn đề quan trọng của đời sống xã hội phải được thể hiện rõ ràng và nhất quán, nhằm giúp công chúng hiểu đúng sự thật và hướng họ đến hành động tích cực, phù hợp với mong muốn của tác giả.
Nhận biết các đặc trưng cơ bản về nội dung, hình thức và chức năng của chính luận báo chí là rất quan trọng đối với người viết Điều này giúp xây dựng cơ sở khoa học, phát triển tư duy logic và nâng cao hiệu quả của tác phẩm chính luận Đồng thời, nó cũng khẳng định sức mạnh của báo chí chính luận, đặc biệt trong bối cảnh truyền thông số hiện nay.
Vai trò của chính luận báo chí đối với Báo Quân đội nhân dân
Khi nhắc đến chính luận, nhiều người thường nghĩ ngay đến các tờ báo in có truyền thống lâu đời và uy tín như Báo Quân đội nhân dân, Báo Nhân dân và Thông tấn xã Việt Nam.
Báo Quân đội nhân dân là cơ quan ngôn luận của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, thể hiện tiếng nói của LLVT và nhân dân cả nước Với tôn chỉ và mục đích riêng, báo có phong cách chính luận đặc trưng, phù hợp với đối tượng vũ trang và phi vũ trang Phong cách này không chỉ tạo nên thương hiệu cho Báo Quân đội nhân dân mà còn phản ánh lời dạy của Bác Hồ về việc viết những điều thiết thực, đúng đường lối chính trị, ngắn gọn, giản dị và dễ hiểu.
Qua 68 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Quân đội nhân dân trở thành một trong những tờ báo chính thống có uy tín hàng đầu trong hệ thống báo chí LLVT nói riêng, trong hệ thống báo chí cách mạng Việt Nam nói chung Có thể gọi Báo Quân đội nhân dân trước hết là một tờ báo mang sứ mệnh cách mạng trong thời kỳ kháng chiến; rồi trở thành tờ báo chính trị theo yêu cầu thực tiễn của đất nước, đòi hỏi của LLVT và là một tờ báo mang phong cách chính luận làm phong phú, giàu đẹp nền báo chí nước nhà Hay nói cách khác, chính luận đóng vai trò là phong cách của Báo Quân đội nhân dân, trong đó chính luận báo chí hay nhóm thể loại chính luận báo chí là “vũ khí” chủ lực, đóng vai trò xung kích, vừa là truyền thống vừa là thế mạnh của tờ báo
1.4.1 Chính luận báo chí là truyền thống của Báo Quân đội nhân dân
1.4.1.1 Thực tiễn lịch s ra đời
Vào năm 1950, tình hình trong nước và quốc tế có nhiều biến chuyển quan trọng Tháng 1-1950, Hội nghị toàn quốc lần thứ 3 của Đảng đã xác định quan điểm về chiến tranh nhân dân và Quân đội Nhân dân Hội nghị nhấn mạnh nhiệm vụ quân sự là vừa chiến đấu tiêu diệt sinh lực địch, vừa gấp rút bồi dưỡng và xây dựng Quân đội Nhân dân, đồng thời xây dựng bộ đội chủ lực phù hợp với khả năng và tình thế mới Trong bối cảnh lịch sử này, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền và thông tấn báo chí quân đội.
Vào ngày 20/10/1950, Báo Quân đội nhân dân đã phát hành số đầu tiên tại bản Khau Diều, Định Biên Thượng, Định Hóa, Thái Nguyên, với hơn 10 chuyên mục và in 8 trang khổ 25 - 42 Cuốn Lịch sử Báo Quân đội nhân dân (1950-2010) ghi nhận sự sáp nhập giữa tờ Vệ Quốc quân và Quân du kích, tạo nên Báo Quân đội nhân dân - tờ báo đại diện cho quân đội quốc gia và dân quân Việt Nam.
Sự ra đời của một tờ báo thống nhất của các lực lượng vũ trang nhân dân đánh dấu một bước phát triển mới trong lĩnh vực báo chí quân đội và báo chí cách mạng Việt Nam.
Báo Quân đội nhân dân được thành lập bởi Chủ tịch Hồ Chí Minh, thể hiện bản chất cách mạng của Quân đội Nhân dân Việt Nam, với sứ mệnh phục vụ nhân dân Dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy Quân sự Trung ương, báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông tin và tư tưởng của Đảng đến quân đội và nhân dân.
Bộ Quốc phòng, thông qua Tổng cục Chính trị, đã chỉ đạo Báo Quân đội nhân dân phát triển từng bước để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp kháng chiến kiến quốc Điều này nhằm xây dựng quân đội vững mạnh, củng cố quốc phòng và nâng cao sức chiến đấu của Đảng và quân đội trên mặt trận tư tưởng.
Bài xã luận trên tờ Quân đội nhân dân số 1 đã nêu rõ chức năng, mục đích, đối tượng và nhiệm vụ của Báo Quân đội nhân dân khi ra đời.
Hôm nay, chúng tôi ra mắt quân đội và nhân dân với nhiệm vụ quan trọng là truyền đạt đường lối, chủ trương của Tư lệnh, Chính phủ và các đoàn thể Mục tiêu là để mọi người đều cảm nhận được lòng căm thù, quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, chiến thắng giặc Pháp xâm lược và các thế lực thù địch.
Mỹ can thiệp là một nhiệm vụ nặng nề mà chúng tôi cam kết thực hiện như đã hứa với Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Tư lệnh Chúng tôi tin tưởng vào khả năng hoàn thành nhiệm vụ này.
Báo Quân đội nhân dân hiện nay xác định là “Tiếng nói của LLVT và nhân dân Việt Nam”, đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện quan điểm của Đảng, Nhà nước và QĐND Việt Nam về các vấn đề và sự kiện quan trọng Tờ báo có nhiệm vụ tuyên truyền về nhiệm vụ chiến lược của Cách mạng Việt Nam, từ đấu tranh giải phóng dân tộc đến xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa từ năm 1975 đến nay Với tôn chỉ lấy giáo dục chính trị, tư tưởng và xây dựng quân đội làm nhiệm vụ hàng đầu, báo phản ánh việc thực hiện chủ trương của Đảng trong LLVT và đời sống xã hội, đồng thời định hướng dư luận về các sự kiện chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, cung cấp thông tin chính xác và kịp thời cho bạn đọc trong và ngoài nước.
Măng-sét của Báo Quân đội nhân dân ghi rõ: "Cơ quan của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, Tiếng nói của Lực lượng vũ trang và nhân dân Việt Nam."
Măng-sét Báo Quân đội nhân dân
Báo Quân đội nhân dân từ những số đầu tiên đã xác định thể tài chính luận với chức năng định hướng dư luận và thông tin bằng lý lẽ sắc bén Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị cho những người làm báo cần nói những điều thiết thực, đúng đường lối chính trị, viết ngắn gọn, giản dị và trình bày rõ ràng Những lời dặn dò của Bác đã trở thành phương châm hoạt động, định hình phong cách chính luận của tờ báo Phong cách chính luận không chỉ là truyền thống của Báo Quân đội nhân dân mà còn là đặc trưng của thể loại chính luận trong báo chí.
1.4.2 Chính luận báo chí là thế mạnh của Báo Quân đội nhân dân Xét t thực tiễn hình thành, phương pháp t chức đáp ứng yêu cầu cấp bách của tình hình cả nước có chiến tranh
THỰC TRẠNG CHÍNH LUẬN BÁO CHÍ TRÊN BÁO QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN HIỆN NAY
Sự ra đời của Báo Quân đội nhân dân hằng ngày
2.1.1 Báo Quân đội nhân dân hằng ngày trong bối cảnh lịch sử
Vào ngày 19/5/1965, Báo Quân đội nhân dân chính thức trở thành tờ nhật báo thứ hai phát hành toàn quốc, sau tờ Nhân dân, đánh dấu bước phát triển mới của báo chí trong bối cảnh đất nước đang có chiến tranh Những số báo đầu tiên được phát hành hàng ngày đã phản ánh sát thực tế, cung cấp thông tin kịp thời và duy trì các chuyên mục với chất lượng tốt, số lượng bài viết gấp đôi so với trước đây.
Kể từ khi Báo Quân đội nhân dân phát hành hàng ngày, nhiều sự kiện quan trọng đã diễn ra, đặc biệt là việc M mở rộng chiến tranh ra toàn quốc, ảnh hưởng đến mọi hoạt động của nhân dân và lực lượng vũ trang Tờ báo đã thay đổi tổ chức chuyên trang, chuyên mục, tập trung vào các vấn đề thiết yếu và phát hành định kỳ, nhằm phản ánh sâu sắc cuộc sống chiến đấu của bộ đội và nhân dân, đồng thời thể hiện những khía cạnh đời thường, tâm tư của người chiến sĩ, cũng như mối quan hệ giữa tiền tuyến và hậu phương, quân đội và dân, cán bộ và chiến sĩ.
Vào ngày 22/12/2002, Báo Quân đội nhân dân hằng ngày đã tăng số trang từ 4 lên 8, với trang 1 và trang 8 in nhiều màu, trong khi các trang còn lại in hai màu Sự gia tăng này đã gấp đôi dung lượng của tờ báo, làm cho nội dung trở nên phong phú và đa dạng hơn, đồng thời hình thức cũng hấp dẫn hơn Bộ máy nhân sự và tổ chức của Báo cũng được củng cố, bổ sung nhân tài và vật lực kịp thời, nhằm đảm bảo hoàn thành tốt nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước, quân đội và nhân dân giao phó trong thời kỳ kháng chiến.
Sự ra đời của Báo Quân đội nhân dân hằng ngày trong thời kỳ kháng chiến là quyết định chiến lược đúng đắn của Ban Bí thư Trung ương Đảng và các cơ quan liên quan Lịch sử của báo gắn liền với quá trình chiến đấu và trưởng thành của QĐND Việt Nam, phản ánh sứ mệnh củng cố chính trị của Đảng, Nhà nước và quân đội Báo Quân đội nhân dân không chỉ đặt nền móng cho sự phát triển của báo chí quân đội mà còn bắt kịp xu thế phát triển của báo chí thế giới Nhóm thể loại chính luận báo chí, được coi là "vũ khí" chủ lực của báo, đã được nâng cao, đánh dấu bước đầu cho sự thăng hoa của chính luận trên Báo Quân đội nhân dân.
Trong thời kỳ kháng chiến và đầu hòa bình, Báo thường xuyên đăng tải xã luận, thậm chí có giai đoạn gần như hàng ngày để cổ vũ quân và dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và quân đội Những bài xã luận này không chỉ khuyến khích chiến thắng và chiến công, mà còn chỉ đạo các đơn vị lực lượng vũ trang trong rèn luyện và chiến đấu Một số bài xã luận tiêu biểu như "Giặc Mỹ càng ngoan cố càng thua đậm" (Quân đội nhân dân 18/3/1969) và "Đau đớn ngấm sâu" (Quân đội nhân dân 7/4/1969) đã thể hiện rõ tinh thần quyết tâm và sức mạnh của quân và dân ta trong giai đoạn này.
Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, thể loại bình luận chính trị và quân sự được chú trọng và phát triển mạnh mẽ Toà soạn đã thành lập một nhóm chuyên viết bình luận do T ng Biên tập trực tiếp phụ trách, với những bài viết sắc sảo và sâu sắc về tình hình thời cuộc Nhiều bài bình luận đã được đăng tải trên các trang báo lớn, thu hút sự quan tâm của đông đảo độc giả.
Sự ra đời của ấn phẩm hằng ngày đã thúc đẩy sự phát triển của đội ngũ Báo Quân đội nhân dân, cả về tổ chức, thể tài, số lượng và chất lượng các tác phẩm.
2.1.2 Báo Quân đội nhân dân hằng ngày với vai trò hiện nay
Trong thời kỳ đổi mới, công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, Báo Quân đội nhân dân đã cho ra mắt nhiều ấn phẩm như Nguyệt san Sự kiện & Nhân chứng và Báo Quân đội nhân dân Cuối tuần Sự ra đời của Báo Quân đội nhân dân Điện tử thể hiện sự cầu thị và nắm bắt xu hướng phát triển của báo chí trong nước và quốc tế Tuy nhiên, Báo Quân đội nhân dân hằng ngày vẫn giữ vai trò chủ đạo trong việc sản xuất tin tức, cung cấp thông tin chính xác và chi tiết Đến nay, tờ báo vẫn tổ chức hệ thống tác phẩm chính luận nhằm phản ánh đúng bản chất tình hình Đảng, Nhà nước và quân đội Khi có sự kiện quan trọng, Báo Quân đội nhân dân nhanh chóng tổ chức các tác phẩm chính luận bao gồm bài xã luận, bình luận và chuyên luận, kịp thời định hướng dư luận xã hội.
Trong bối cảnh cuộc cách mạng 4.0, báo in đang dần bị lép vế so với các hình thức báo chí khác Tuy nhiên, Báo Quân đội nhân dân vẫn kiên định khẳng định vị thế của mình như một biểu tượng của báo chí cách mạng Việt Nam Báo không ngừng nâng cao nội dung và hình thức thể hiện, đồng thời chú trọng đến sự tương tác với công chúng Đặc biệt, sau Đại hội XII, Đảng ta đã chỉ đạo tăng cường đấu tranh phòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị, và Báo Quân đội nhân dân đã tiên phong trong việc thành lập chuyên mục mới về vấn đề này.
Bài viết đề cập đến hiện tượng "tự diễn biến" và "tự chuyển hóa" trong bối cảnh thực hiện các nghị quyết Trung ương 4 khóa XI và XII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng Thực tiễn cho thấy đất nước luôn chuyển động, và Báo Quân đội nhân dân cũng không ngừng thay đổi để phát huy thế mạnh và truyền thống, nâng cao chất lượng sản phẩm báo chí Chuyên mục Điểm báo trên Kênh VTV 1 thường xuyên điểm các bài viết của Báo Quân đội nhân dân liên quan đến các sự kiện chính trị quan trọng Tuy nhiên, phong cách chính luận của tờ báo đang có nhiều thay đổi để phù hợp với thị hiếu công chúng ngày càng tiến bộ, nhằm tăng sức hấp dẫn cho báo in Mặc dù công chúng hiện nay ít lựa chọn báo in, nhưng số lượng ấn phẩm của tờ Quân đội nhân dân vẫn duy trì ổn định và có dấu hiệu tăng, đảm bảo đời sống cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên và công nhân viên.
Báo Quân đội nhân dân hằng ngày đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của thể loại chính luận báo chí và hệ thống báo chí Việt Nam Mặc dù có nhiều ấn phẩm khác, nhưng tờ báo này vẫn là nơi phản ánh rõ nét sự tiến bộ của chính luận báo chí Các ấn phẩm khác cũng hỗ trợ và bổ sung cho nội dung của Báo Quân đội nhân dân hằng ngày Do đó, việc nghiên cứu và phân tích các tác phẩm, cũng như tần suất thể loại chính luận trên tờ báo này, giúp làm rõ vai trò và đặc điểm của chính luận báo chí hiện nay.
2.1.3 Chuyên trang, chuyên mục trên Báo Quân đội nhân dân hằng ngày hiện nay
Báo Quân đội nhân dân hiện nay có 8 trang, in trên khổ A2, cung cấp tin tức thời sự và các sự kiện quan trọng của Đảng, Nhà nước, quân đội Nội dung được phân chia theo các chuyên đề, chuyên mục và bình luận, cùng với tin kinh tế, văn hóa xã hội, giúp bạn đọc dễ dàng tra cứu và tìm đọc Báo có 6 chuyên trang chính tương ứng với 6 Phòng Biên tập.
Trang 2: Chính trị - Xã hội Trang 3: Quốc phòng - An ninh Trang 4: Kinh tế - Đời sống Trang 5: Văn hóa - iáo dục - Thể thao Trang 6: Nhịp cầu bạn đọc
Trang 7: Quốc tế Trang 8: Thời sự quốc tế
Thứ Hai: Đưa Nghị quyết Đại hội XII của Đảng vào cuộc sống; Người tốt, việc tốt; Cùng bàn luận; Làm thất bại chiến lƣợc “Diễn biến hoà bình”
Thứ Ba: Cùng bàn luận Thứ Tư: Lời Bác dạy ngày này năm xưa; Người tốt, việc tốt; Cùng bàn luận; Phòng, chống “Diễn biến hoà bình”
Thứ Năm: Cùng bàn luận; Phòng, chống “tự diễn biến, tự chuyển hoá” Thứ Sáu: Người tốt, việc tốt; Cùng bàn luận
Vào thứ Bảy, chương trình sẽ bao gồm các nội dung như Lăng kính văn hoá, Câu chuyện quốc tế và phần thảo luận Trong khi đó, Chủ nhật sẽ tập trung vào việc đưa Nghị quyết Đại hội XII của Đảng vào cuộc sống, hồi âm sau bài báo, diễn đàn chủ nhật, lời Bác dạy ngày này năm xưa và các câu chuyện thời sự.
Mặc dù các chuyên mục trên Báo Quân đội nhân dân được duy trì thường xuyên, chúng sẽ thay đổi theo từng giai đoạn Trong các đợt tuyên truyền theo chỉ thị, Ban Biên tập có thể bổ sung chuyên mục mới hoặc tạm dừng một số chuyên mục để dành dung lượng cho các bài viết quan trọng Sự thay đổi này nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và thực tiễn tại mỗi thời điểm Do đó, các chuyên mục sẽ linh hoạt điều chỉnh, nhưng vẫn đảm bảo tính ổn định về hình thức và nội dung của tờ báo.
2.1.3.3 Bố cục sắp ếp, t chức chuyên trang, chuyên mục
- Đƣa Nghị quyết Đại hội XII của Đảng vào cuộc sống
- Cùng bàn luận Trang 2: CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
- Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
- Lời Bác dạy ngày này năm xƣa Trang 3: QUỐC PHÒN - AN NINH
- Theo dấu chân chiến sĩ Trang 4: KINH TẾ - ĐỜI SỐNG
- Thị trường giá cả Trang 5: VĂN HÓ - IÁO DỤC - THỂ THAO
- Góc nhìn giáo dục Trang 6: NHỊP CẦU BẠN ĐỌC
- Hộp thƣ Cộng tác viên
- Nh n tin và hồi âm Trang 7: QUỐC TẾ
Trang 8: THỜI SỰ QUỐC TẾ
- Thông tin từ đường dây nóng
- Làm thất bại chiến lƣợc “Diễn biến hoà bình”
- Cùng bàn luận Trang 2: CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI Trang 3: QUỐC PHÒN - AN NINH
- Theo dấu chân chiến sĩ Trang 4: KINH TẾ - ĐỜI SỐN Trang 5: VĂN HÓ - IÁO DỤC - THỂ TH O
- Việt Nam vẻ đẹp tiềm ẩn Trang 6: NHỊP CẦU BẠN ĐỌC
- Hồi âm Trang 7: QUỐC TẾ
- Kính tiềm vọng Trang 8: THỜI SỰ QUỐC TẾ
- Cùng bàn luận Trang 2: CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
- Lời Bác dạy ngày này năm xƣa Trang 3: QUỐC PHÒN - AN NINH
- Ống kính phóng viên Trang 4: KINH TẾ - ĐỜI SỐN
- Vấn đề hôm nay Trang 5: VĂN HÓ - IÁO DỤC - THỂ TH O Trang 6: NHỊP CẦU BẠN ĐỌC
- Nghĩa tình đồng đội Trang 7: QUỐC TẾ
Trang 8: THỜI SỰ QUỐC TẾ
- Thông tin từ đường dây nóng
- Cùng bàn luận Trang 2: CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
- Nghĩa tình đồng đội Trang 3: QUỐC PHÒN - AN NINH Trang 4: KINH TẾ - ĐỜI SỐN
- Vấn đề hôm nay Trang 5: VĂN HÓ - IÁO DỤC - THỂ TH O
- Lăng kính văn hoá Trang 6: NHỊP CẦU BẠN ĐỌC
- Thƣ về toà soạn Trang 7: QUỐC TẾ
Trang 8: THỜI SỰ QUỐC TẾ
- Phòng, chống “tự diễn biến, tự chuyển hoá”
- Thông tin từ đường dây nóng
Trang 2: TIẾP LỬ TRUYỀN THỐN
- Người tốt việc tốt Trang 3: QUÂN SỰ ĐỊ PHƯƠN
Trang 5: VĂN HỌC THỨ SÁU
- Thời đàm Trang 6: NHỊP CẦU BẠN ĐỌC
- Hồi âm Trang 7: QUỐC TẾ Trang 8: THỜI SỰ QUỐC TẾ
- Lăng kính văn hoá Trang 2: HẬU PHƯƠN CỦ CHÚN T
- Lời Bác dạy ngày này năm xƣa Trang 3: QUỐC PHÒN N NINH
- Lung linh sao Thủ đô
- Trang Thủ đô Hà Nội Trang 4: KINH TẾ - ĐỜI SỐN Trang 5: BÓN ĐÁ
- Bình luận Trang 6: NHỊP CẦU BẠN ĐỌC
- Thƣ về toà soạn Trang 7: QUỐC TẾ
Trang 8: THỜI SỰ QUỐC TẾ
- Đƣa Nghị quyết Đại hội XII của Đảng vào cuộc sống
- Diễn đàn chủ nhật Trang 2: TUỔI TRẺ VỚI TỔ QUỐC
- Lời Bác dạy ngày này năm xƣa
- óc nhìn trẻ Trang 3: KHO HỌC - N HỆ THUẬT QUÂN SỰ
- Hành trình sáng tạo Trang 4: KINH TẾ - ĐỜI SỐN
- An toàn giao thông Trang 5: VĂN HÓ - IÁO DỤC - THỂ TH O
- Trang Thủ đô Hà Nội Trang 6: NHỊP CẦU BẠN ĐỌC
- Thƣ về toà soạn Trang 7: QUỐC TẾ
Trang 8: THỜI SỰ QUỐC TẾ
Báo Quân đội nhân dân nổi bật với nhiều chuyên mục chính luận như Cùng bàn luận, Thời đàm, và Diễn đàn Chủ nhật, thể hiện thế mạnh của báo chí chính luận Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, báo đã mở rộng và phát triển các thể loại khác để phản ánh đa dạng các khía cạnh của xã hội, giúp giảm bớt sự khô cứng và gần gũi hơn với độc giả Do đó, tần suất xuất hiện của chính luận báo chí hiện nay không còn thường xuyên và mang phong cách mới, điều này sẽ được làm rõ trong phần 2.2.
Diện mạo của chính luận báo chí trên Báo Quân đội nhân dân hiện nay
Qua khảo sát, tác giả đã sử dụng phương pháp so sánh và tổng hợp các tác phẩm chính luận trên Báo Quân đội nhân dân từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2017, và đã thống kê được những kết quả đáng chú ý.
Bảng 2.1: Tần suất tác phẩm chính luận báo chí trên Báo Quân đội nhân dân (1/2015 -12/2017)
T ng số bài trên Báo Quân đội nhân dân
Số lượng tác phẩm chính luận báo chí trên Báo Quân đội nhân dân
Tỷ lệ tác phẩm chính luận báo chí trên t ng số bài
Trong ba năm qua, tỷ lệ xuất hiện trung bình của các bài viết thuộc thể loại chính luận báo chí chỉ đạt 4,83% so với tổng số bài viết Mặc dù con số này có phần khiêm tốn, nhưng nó phản ánh chính xác tình hình của một đất nước hòa bình và ổn định, đồng thời cho thấy sự chuyển mình của nền báo chí trong kỷ nguyên truyền thông số.
Qua khảo sát, tác giả nhận thấy rằng không phải ngày nào Báo Quân đội nhân dân cũng đăng tải tác phẩm chính luận Tỉ lệ xuất hiện của chính luận báo chí phụ thuộc vào tình hình thực tiễn của đất nước, công tác Đảng và nhiệm vụ của quân đội trong từng giai đoạn Đặc biệt, chính luận báo chí thường xuất hiện nhiều vào các ngày thường, nhất là đầu tuần, trong khi các số báo vào thứ Bảy và Chủ nhật chủ yếu phản ánh nhịp sống hàng ngày và ít có sự kiện lớn, với đời sống văn học được tập trung vào các số báo cuối tuần.
Biểu đồ 2.1: Sự gia tăng tỷ lệ của số tác phẩm chính luận báo chí trên Báo Quân đội nhân dân (1/2015 -12/2017)
Theo bảng 2.1 và biểu đồ 2.1, tỷ lệ và số lượng tác phẩm chính luận báo chí trên Báo Quân đội nhân dân đã tăng qua từng năm khảo sát, cho thấy sự chú trọng ngày càng cao đối với chính luận báo chí Tác giả luận văn nhận định rằng tỷ lệ này cao hơn so với thời kỳ kháng chiến nhờ vào các yếu tố như điều kiện vật chất, kỹ thuật, công nghệ và con người, với thông tin được cập nhật liên tục Đặc biệt, từ năm 2015, năm diễn ra Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XII, số lượng tác phẩm chính luận trên Báo Quân đội nhân dân đã tăng rõ rệt và tiếp tục tăng nhẹ đến năm 2017 Cũng từ năm 2015, báo đã ra mắt chuyên mục mới "Đưa nhanh Nghị quyết Đại hội XII của Đảng vào cuộc sống", nổi bật với các bài viết đánh giá sự đổi mới trong Nghị quyết của Đảng và phân tích quan điểm của Đảng trong nhiệm kỳ mới Chuyên mục này thể hiện trí tuệ tập thể của đội ngũ tác giả và phong cách làm báo quen thuộc của Báo Quân đội nhân dân qua nhiều thời kỳ, đồng thời cho thấy chính luận báo chí đang được tiếp tục chú trọng và phát huy.
2.2.1 Khảo sát, thống kê tác phẩm nhóm các thể loại chính luận báo chí trên Báo Quân đội nhân dân (1/2015-12/2017)
2.2.1.1 Diện mạo thể loại bình luận trên Báo Quân đội nhân dân (1/2015-12/2017)
Bảng 2.2 Tần suất bài bình luận trên Báo Quân đội nhân dân
T ng số tác phẩm chính luận báo chí trên Báo Quân đội nhân dân
T ng số lượng các bài bình luận trên Báo Quân đội nhân dân
Tỷ lệ các bài bình luận trên t ng số tác phẩm chính luận báo chí trên Báo Quân đội nhân dân
Bảng 2.2 cho thấy rằng số lượng bài bình luận chiếm 2/3 tổng số tác phẩm chính luận báo chí, điều này phản ánh sự phổ biến của thể loại bình luận trong việc giải thích các vấn đề, sự kiện và hiện tượng trong đời sống kinh tế, chính trị và văn hóa Thể loại này giúp Báo Quân đội nhân dân tiếp cận gần gũi với đời sống nhân dân, từ đó thuyết phục họ tin tưởng vào các quan điểm mà tác giả và tờ báo đưa ra về những sự kiện và vấn đề quan trọng.
Báo Quân đội nhân dân có nhiều chuyên mục bình luận như Cùng bàn luận, Vấn đề hôm nay, và Diễn đàn Chủ nhật, phản ánh các vấn đề chính trị, kinh tế và văn hóa quan trọng Chuyên mục Cùng bàn luận, xuất hiện từ thứ Hai đến thứ Sáu, tập trung vào những vấn đề nóng hổi được dư luận quan tâm, góp phần định hình đời sống xã hội.
Trong giai đoạn khảo sát, các bài bình luận trên Báo Quân đội nhân dân chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực văn hóa, xã hội, chính trị, quân sự, quốc phòng, quốc tế và thể thao, với số lượng bài viết đáng kể trong các mảng này.
Biểu đồ 2.2 Chủ đề thuộc thể bình luận trên Báo Quân đội nhân dân
Theo khảo sát, các bài báo bình luận về chính trị, quân đội và xã hội chiếm tỷ lệ lớn nhất trên Báo Quân đội nhân dân giai đoạn 2015-2017, trong đó vấn đề xã hội được quan tâm nhất với 633 bài (212 bài năm 2015, 229 bài năm 2016, 192 bài năm 2017) trong tổng số 1841 bài bình luận Các bài viết về xã hội phát triển theo nhiều hướng khác nhau, thu hút độc giả, như bài "Nhân hòa trong hoạt động du lịch" (Quân đội nhân dân 4/1/2015) của tác giả Thu Thảo, nêu bật những con số ấn tượng và hướng đi mới của du lịch Việt Nam Bài viết này đã tạo được điểm nhấn trong dịp đầu năm mới dương lịch Một ví dụ khác là bài "Hiến máu dịp tết" (Quân đội nhân dân 10/1/2015) của tác giả Lê Duy, cũng thu hút sự chú ý của độc giả.
Hồng nêu bật một vấn đề quan trọng mà xã hội đang rất quan tâm: nhu cầu máu luôn cần thiết, không chỉ trong dịp Tết mà còn trong suốt cả năm.
Tác giả sử dụng các số liệu cụ thể để thuyết phục độc giả thông qua những lập luận sắc bén, từ đó nêu bật những ưu điểm và nhược điểm của phong trào hiến máu hiện nay.
Các bài viết bình luận về vấn đề xã hội trên Báo Quân đội nhân dân chủ yếu xuất hiện trong chuyên mục Cùng bàn luận và Vấn đề hôm nay Vào cuối tuần, báo còn đăng tải các bài viết trong chuyên mục Diễn đàn chủ nhật, tạo điểm nhấn cho từng bài viết và thể hiện sự quan tâm thường xuyên đến lĩnh vực này.
Số bài bình luận về quân đội đã tăng từ 162 bài năm 2015 lên 215 bài năm 2016 và 228 bài năm 2017, cho thấy sự quan tâm liên tục của tờ báo đối với các vấn đề quân đội Sự gia tăng này phản ánh đúng mục tiêu hoạt động của tờ báo, với số lượng bài viết về quân đội chỉ kém một chút so với số bài về xã hội, minh chứng cho sự chú trọng đến lĩnh vực này.
Các bài báo bình luận về vấn đề trong quân đội khai thác nhiều khía cạnh khác nhau, cung cấp thông tin quý giá cho quân nhân về cuộc sống trong đơn vị và toàn quân Điều này cũng giúp người dân hiểu rõ hơn về lực lượng vũ trang nhân dân và trách nhiệm của họ đối với công tác quốc phòng toàn dân.
Bài báo "Chọn lựa thanh niên ưu tú vào Quân đội" nêu bật tầm quan trọng của việc tuyển chọn thanh niên nhập ngũ, đặc biệt vào đầu năm khi phong trào này trở thành chủ đề được quan tâm Bài viết phân tích những ưu điểm và hạn chế trong nghĩa vụ quân sự hiện nay, đồng thời chỉ ra các vấn đề cần giải quyết để lựa chọn những người ưu tú vào quân đội Với thời điểm và mục tiêu phù hợp, bài viết đề xuất các biện pháp hiệu quả nhằm hỗ trợ công tác tuyển quân và củng cố niềm tin của nhân dân.
Bài viết "Thiêng liêng nghĩa vụ Bảo vệ Tổ quốc" nêu bật trách nhiệm của mỗi công dân và chiến sĩ trong việc bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Nó không chỉ phân tích đúng đắn về vấn đề Bảo vệ Tổ quốc mà còn thuyết phục người đọc, tạo ra tiếng nói mạnh mẽ trong toàn quân.
Đội ngũ viết chính luận báo chí của Báo Quân đội nhân dân
Báo chí đóng vai trò quan trọng trong cuộc đấu tranh cách mạng, với nhiều lãnh đạo Đảng và Nhà nước cũng là những nhà báo xuất sắc Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trường Chinh, và Võ Nguyên Giáp là những cây bút chính luận tài ba, đã có nhiều bài viết đăng trên Báo Quân đội nhân dân, góp phần định hình phong cách chính luận của tờ báo.
Báo Quân đội nhân dân đã từng có đội ngũ nhà chính luận hùng hậu, với những tên tuổi lớn như Lê Liêm, Trần Công Mân, và Phan Khắc Hải, góp phần quan trọng vào vị thế của tờ báo trong lòng bạn đọc và sự phát triển của báo chí cách mạng Hiện nay, tờ báo tiếp tục xuất hiện những cây bút chính luận thế hệ mới như Nguyễn Văn Minh và Hồ Quang Phương Ngoài đội ngũ phóng viên, Báo Quân đội nhân dân còn phát triển đội ngũ cộng tác viên (CTV), coi đây là cánh tay nối dài, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp phát triển của tờ báo.
Chính luận là thể loại đòi hỏi người viết có trình độ chuyên môn cao và hiểu biết sâu rộng về các lĩnh vực như chính trị, kinh tế, văn hóa Để có lập luận sắc bén, người viết cần có kinh nghiệm sống phong phú và mối quan hệ xã hội đa dạng Việc đào tạo một cây viết trẻ cho thể loại chính luận không chỉ là trách nhiệm của Báo Quân đội nhân dân mà còn là thách thức chung của các cơ quan báo chí Việt Nam Nguồn nhân tài cho chính luận cần có khả năng làm báo bẩm sinh và sự từng trải, điều mà nhiều phóng viên trẻ hiện nay còn thiếu.
2.3.1 Đội ngũ phóng viên, nhà báo viết chính luận báo chí của Báo Quân đội nhân dân
Trong giai đoạn 2015-2017, Báo Quân đội nhân dân đã quy tụ một đội ngũ phóng viên, nhà báo và các cây viết chính luận xuất sắc Tác giả luận văn đã tiến hành khảo sát các bài báo và phỏng vấn trực tiếp lãnh đạo của Báo để nắm bắt được đội ngũ viết chính luận của đơn vị này.
Bảng 2.5: Số bài viết chính luận do phóng viên của Báo quân đội nhân dân viết và các Cộng tác viên viết (1/2015-12/2017)
Số tác phẩm chính luận báo chí là do phóng viên, nhà báo Báo Quân đội nhân dân viết giai đoạn 2015 - 2017
Số tác phẩm chính luận báo chí là do Cộng tác viên của Báo Quân đội nhân dân viết giai đoạn 2015-2017
Tổng số tác phẩm chính luận báo chí của Báo Quân đội nhân dân giai đoạn 2015-2017
Theo bảng khảo sát, số lượng tác phẩm chính luận do tác giả của Báo Quân đội nhân dân viết chiếm tỷ lệ rất cao, với 2031 trên tổng số 2154 bài báo từ năm 2015-2017, tương đương 94,29% Tỷ lệ này cho thấy sự nổi bật của báo trong việc sản xuất nội dung chính luận so với các tờ báo khác.
Số lượng và tỷ lệ người viết chính luận tại Báo Quân đội Nhân dân cho thấy tờ báo này sở hữu đội ngũ viết chính luận dồi dào và đa dạng Các tác giả không chỉ trải dài trên nhiều lĩnh vực mà còn thể hiện sự phong phú trong thể loại chính luận, tạo nên sự hấp dẫn cho tờ báo Đặc biệt, 100% bài bình luận đều do phóng viên của tờ báo viết, chứng tỏ chất lượng cao của đội ngũ viết Trong giai đoạn 2015-2017, Báo Quân đội Nhân dân đã xuất bản 1802 bài báo chính luận, phản ánh sự quan tâm đúng mực đến thể loại này Đáng chú ý, 66,67% trong số 165 bài xã luận được viết bởi các cây bút của tờ báo, cho thấy sự chuyên môn và bản lĩnh chính trị vững vàng của họ Các bài xã luận quan trọng đều mang bút danh “QĐND”, chứng tỏ sự chú trọng của Báo Quân đội Nhân dân đối với thể loại này.
Trong thể loại chuyên luận, báo Quân đội Nhân dân đóng góp 119 bài viết, chiếm 63,64% tổng số 187 bài, tập trung vào hai chuyên mục quan trọng: “Phòng chống ‘Tự diễn biến, tự chuyển hóa’” và “Làm thất bại chiến lược diễn biến hòa bình” Những chuyên mục này không chỉ thể hiện định hướng chính trị của báo mà còn cho thấy sự chuyên môn cao và kinh nghiệm dày dạn của các nhà báo, phóng viên.
2.3.2 Đội ngũ Cộng tác viên của Báo Quân đội nhân dân
Mặc dù Báo Quân đội nhân dân sở hữu đội ngũ cây viết đông đảo và tài năng trong giai đoạn 2015-2017, vẫn có sự đóng góp của các cộng tác viên Những cộng tác viên này đều là những chuyên gia dày dạn kinh nghiệm, như TS Cao Đức Thái, Giảng viên cao cấp và nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quyền con người, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.
Báo Quân đội nhân dân thường "đặt hàng" các bài xã luận và chuyên luận quan trọng từ những nhà lãnh đạo, người nổi tiếng hoặc những người có học vấn cao Điều này thể hiện sự cầu thị của báo trong việc thể hiện ngôn ngữ chính trị và tầm nhìn xa của mình.
Lực lượng cộng tác viên viết chính luận của báo Quân đội Nhân dân bao gồm cả những người trong và ngoài Quân ngũ, tất cả đều có uy tín cao trong lĩnh vực nghiên cứu của mình Các cộng tác viên trong Quân đội thường là lãnh đạo cao cấp với tầm nhìn sâu rộng, trong khi những chuyên gia ngoài Quân ngũ cũng là những nhà khoa học hàng đầu Điều này chứng tỏ sự đầu tư và chất lượng cao của các tác phẩm chính luận trên báo Quân đội Nhân dân.
Biểu đồ 2.8 Tỷ lệ bài xã luận và chuyên luận do CTV viết
Từ biểu đồ, có thể thấy tỷ lệ bài xã luận do cộng tác viên trong Quân đội viết trên báo Quân đội Nhân dân chiếm tỷ lệ lớn, chủ yếu được "đặt hàng" từ các tướng lĩnh cấp cao để bàn về các chủ đề quan trọng Trong giai đoạn 2015 – 2017, báo cũng đã đăng 13 bài xã luận do cộng tác viên ngoài Quân đội viết Các bài xã luận này thể hiện tính khoa học cao, chính trị sâu sắc và tinh thần chiến đấu mạnh mẽ.
Báo Quân đội Nhân dân có những bài viết chuyên luận từ cả tác giả trong và ngoài Quân đội, nhưng số lượng cộng tác viên bên ngoài chỉ chiếm 9 trong tổng số 68 bài Thể loại chuyên luận tập trung vào hai chuyên mục chính: “Phòng chống ‘Tự diễn biến, tự chuyển hóa’” và “Làm thất bại chiến lược diễn biến hòa bình” Các bài viết này vẫn mang tính chiến đấu cao, đề cập đến những vấn đề nóng bỏng và có ý nghĩa quan trọng đối với sự ổn định và tình hình an ninh, chính trị của đất nước.
Sự tương tác của Báo Quân đội nhân dân hiện nay
Báo Quân đội Nhân dân thu hút một lượng công chúng đông đảo từ nhiều đối tượng trong xã hội Để làm rõ tác động của các bài chính luận trên báo, tác giả đã thực hiện khảo sát với 360 bảng hỏi và thu hồi được 360 câu trả lời từ các đơn vị và quần chúng khác nhau.
- Học viện Quốc phòng (93 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội): 20 phiếu
- Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Sơn La: 30 phiếu
- Bộ Tƣ lệnh Thành phố Hồ Chí Minh: 50 phiếu
- Bộ Chỉ Huy Quân sự tỉnh Nghệ An: 50 phiếu
- Đảo Song Tử Tây: 30 phiếu
- Hội cựu chiến binh Phường Hàng Mã: 30 phiếu
- Hội cựu chiến binh Phường Hàng Bài: 30 phiếu
- Hội cựu chiến binh Phường Long Biên: 30 phiếu
- Hội cựu chiến binh Phường Đông Ngạc: 30 phiếu
Hội cựu chiến binh Phường Phúc La đã thực hiện một cuộc khảo sát với 30 phiếu nhằm làm rõ phản ứng của công chúng đối với các tác phẩm chính luận của báo chí Tác giả luận văn đã thiết kế bảng hỏi và chọn các đơn vị khảo sát từ các khu vực khác nhau thuộc 3 miền Bắc – Trung – Nam, bao gồm cả đảo Song Tử Tây (quần đảo Trường Sa) trong một chuyến công tác Các khu vực khảo sát được phân chia theo các đối tượng khác nhau, bao gồm lãnh đạo các đơn vị, lính trẻ tuổi và các cựu chiến binh.
Tác giả đã thu thập được 360 bảng khảo sát hợp lệ, đạt tỷ lệ 100% Trong số đó, có 326 nam và 34 nữ, điều này phản ánh đúng đặc thù môi trường Quân đội Về độ tuổi, có 55 người 20 tuổi, 134 người từ 20 đến 39 tuổi, 101 người từ 40 đến 59 tuổi và 70 người từ 60 tuổi trở lên Ngoài ra, trong số các bảng khảo sát, có 210 người đang phục vụ trong Quân ngũ và 150 người đã nghỉ hưu.
2.4.1 Uy tín của Báo Quân đội nhân dân với công chúng
Bảng khảo sát được thiết kế để đánh giá mức độ nhận diện của báo Quân đội Nhân dân Qua đó, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về thái độ của độc giả đối với báo, xác định liệu họ có thường xuyên đọc báo hay không, và liệu các bài viết có thực sự tiếp cận được với độc giả hay không.
Theo khảo sát, 89,17% người tham gia (tương đương 321 người) hoàn toàn đồng ý rằng „Quân đội Nhân dân là tờ báo lớn, tiếp cận đến từng chiến sĩ trong Quân đội”, trong khi 10,83% (39 người) đồng ý ở mức độ cao (điểm 4) Không có ai chọn các mức điểm 3, 2, 1 Điều này cho thấy báo Quân đội Nhân dân đã thực sự kết nối hiệu quả với các chiến sĩ, bao gồm cả những người đã nghỉ hưu và các lãnh đạo đơn vị.
Biểu đồ 2.9 Tỷ lệ người dân nhận định về báo Quân đội nhân dân có phải tờ báo lớn
Theo khảo sát, 73,06% người tham gia đánh giá rằng "Quân đội Nhân dân" là tờ báo có độ đa dạng thông tin tốt, tiếp cận mọi mặt cả trong và ngoài Quân ngũ Cụ thể, 263 người hoàn toàn đồng ý, 45 người đồng ý, 48 người có ý kiến bình thường, và 4 người không đồng ý Điều này cho thấy các bài viết trên báo có độ đa dạng thông tin khá tốt, với hơn 85% người đánh giá từ điểm 4 trở lên Tuy nhiên, vẫn còn một số người chỉ đánh giá ở mức bình thường và không đồng ý, cho thấy rằng độ đa dạng thông tin của tờ báo này vẫn chưa đáp ứng tối đa nhu cầu của độc giả.
Theo khảo sát, 80,56% người tham gia cho rằng báo Quân đội Nhân dân có chiều sâu thông tin và tiếp cận vấn đề một cách đa chiều Cụ thể, 290 người hoàn toàn đồng ý, 32 người đồng ý, 15 người cho rằng bình thường, 20 người không đồng ý (5,56%), và 3 người hoàn toàn không đồng ý (0,83%) Kết quả này cho thấy phần lớn người được hỏi đánh giá cao chất lượng thông tin của báo Quân đội Nhân dân.
Một số người được hỏi bày tỏ mong muốn có sự đa dạng và chiều sâu thông tin tốt hơn, với 3 người hoàn toàn không đồng ý với ý kiến hiện tại.
Theo khảo sát, 38,62% người được hỏi hoàn toàn đồng ý rằng bài viết trên Báo Quân đội Nhân dân có ngôn ngữ dễ hiểu, trong khi 31,94% đồng ý Tuy nhiên, vẫn có 21,11% cho rằng ngôn ngữ là bình thường, 6,94% không đồng ý và 1,39% hoàn toàn không đồng ý Điều này cho thấy ngôn ngữ của báo tiếp cận được đa số độc giả, nhưng vẫn còn một bộ phận độc giả, đặc biệt là chiến sĩ trẻ, gặp khó khăn với một số bài viết có ngôn ngữ hàn lâm.
Biểu đồ 2.10 Tỷ lệ người nhận định báo quân đội Nhân dân có ngôn ngữ dễ hiểu, dễ đọc, rõ ràng
2.4.2 Mức độ tiếp cận của công chúng với Báo Quân đội nhân dân
Trong bảng khảo sát, tác giả tìm kiếm thông tin về mức độ tiếp cận thường xuyên của độc giả với báo Quân đội Nhân dân Điều này rất quan trọng, vì chỉ khi độc giả tiếp cận thường xuyên, họ mới có cơ hội đọc những tác phẩm chất lượng và hiểu rõ quan điểm chính trị của tờ báo.
Theo khảo sát, 83,06% người đọc cho biết họ thường xuyên tiếp cận và đọc các bài viết trên báo Quân đội Nhân dân, cho thấy sự yêu thích mạnh mẽ từ cả quân nhân và cựu quân nhân đối với nội dung của tờ báo Chỉ có 1,94% người được hỏi cho rằng mức độ quan tâm của họ là bình thường, trong khi 15% còn lại đồng ý với nhận định về sự hấp dẫn của các tác phẩm Điều này cho thấy sự ủng hộ lớn từ độc giả đối với báo Quân đội Nhân dân, một tín hiệu tích cực cho tờ báo.
Theo khảo sát, 93,33% người tham gia cho biết họ tiếp cận báo Quân đội Nhân dân một cách định kỳ, trong khi chỉ 1,39% không đồng ý, và tất cả những người này đều là những người đã về hưu Điều này cho thấy rằng các đơn vị trong quân đội và những người đã nghỉ hưu vẫn duy trì việc đọc báo hàng ngày qua các kênh phân phối của báo Quân đội Nhân dân, với chỉ một tỷ lệ rất nhỏ không thường xuyên tiếp cận thông tin từ tờ báo này.
Biểu đồ 2.11 Tỷ lệ số người được tiếp báo Quân đội Nhân dân một cách thường xuyên
2.4.3 Chính luận báo chí với công chúng của Báo Quân đội Nhân dân Ở 3 câu hỏi tiếp theo, tác giả b t đầu đi vào vấn đề chính về sự tiếp cận các bài báo chính luận trên báo Quân đội Nhân dân của độc giả Các bài báo chính luận trên báo Quân đội Nhân dân có lƣợng thông tin rất lớn, ngôn từ s c sảo và những luận điểm rất rõ ràng Khi độc giả tiếp cận đƣợc những bài báo này, quan điểm của tờ báo về mọi lĩnh vực đến đƣợc với độc giả thì đó là một thành công rất lớn Ở nhận định “Các bài viết chính luận trên báo Quân đội Nhân dân có nội dung sâu rộng về các vấn đề trong Quân đội và xã hội‟ có 156 người tương đương với 43,33% số người trả lời hoàn toàn đồng , 48,05% tương đương với 173 số người được hỏi trả lời đồng , 11 người tương đương với 3,06% trả lời bình thường, 15 người tương đương với 4,17% số người được hỏi trả lời không đồng , 5 người tương đương với 1,39% số người được hỏi trả lời hoàn toàn không đồng Điều ngày có nghĩa các bài viết chính luận trên báo Quân đội Nhân dân có nội dung đủ sâu rộng và đáp ứng đƣợc độc giả là những người có trong Quân ngũ Tuy vậy, vẫn còn một số nhỏ những người chƣa hài lòng với nội dung của báo
Biểu đồ 2.12 Số người trả lời cho nhận định bài viết chính luận của Báo
Quân đội Nhân dân có nội dung sâu rộng
Theo khảo sát, 26,67% người tham gia cho biết họ luôn ưu tiên đọc các bài báo chính luận trước khi đọc báo Quân đội Nhân dân, trong khi 23,61% đồng ý với ý kiến này Có 20,56% người cho rằng họ có thái độ trung lập, và 28,05% không đồng tình, trong đó 1,11% hoàn toàn không đồng ý Những con số này cho thấy sự ưu tiên đọc các bài báo chính luận trên báo Quân đội Nhân dân phụ thuộc vào sở thích cá nhân, với tỷ lệ người không đồng ý chiếm cao nhất, cho thấy có nhiều người ưu tiên cho các thể loại khác.
Biểu đồ 2.13 Tỷ lệ người đọc ưu tiên đọc bài chính luận trước khi đọc
Báo Quân đội Nhân dân
Bài viết chính luận trên báo Quân đội Nhân dân được đánh giá là dễ tìm, có vị trí hợp lý và dễ tiếp cận, với 212 người đồng ý với nhận định này.
