Một số khái niệm liên quan đến đề tài
Theo PGS.TS Nguyễn Thị Trường Giang trong cuốn “Báo mạng điện tử những vấn đề cơ bản”, hiện nay chưa có khái niệm chung và thống nhất về báo mạng điện tử Trên thế giới và tại Việt Nam, loại hình báo chí này được gọi bằng nhiều tên khác nhau như: báo điện tử, báo trực tuyến, báo số, báo Internet và báo mạng điện tử.
Tại Việt Nam, báo điện tử là khái niệm phổ biến, thường được liên kết với các trang báo mạng của các cơ quan báo in như Quê Hương điện tử, Nhân Dân điện tử và Lao Động điện tử Thuật ngữ “báo điện tử” cũng được sử dụng trong các văn bản pháp quy của Nhà nước.
Theo Luật báo chí số 103/2016/QH13, được Quốc hội ban hành vào ngày 05 tháng 04 năm 2016, thuật ngữ "Báo điện tử" được định nghĩa là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, và được truyền tải qua môi trường mạng, bao gồm cả báo điện tử và tạp chí điện tử Ngoài ra, Điều 12 Nghị định số 55/2001/NĐ-CP ngày 23-8-2001 của Chính phủ cũng quy định về quản lý và cung cấp dịch vụ Internet liên quan đến thông tin.
Internet là dịch vụ ứng dụng cho phép phát hành báo chí, bao gồm báo in, báo hình và báo điện tử Nó cũng hỗ trợ phát hành xuất bản phẩm và cung cấp các dịch vụ điện tử khác trên nền tảng Internet.
Khái niệm báo điện tử thường mang tính chất chung chung, không rõ ràng trong việc phân biệt các đặc điểm của loại hình báo chí phát hành trên mạng Cần làm rõ liệu trang báo có được sản xuất và phát hành nội bộ trên hệ thống mạng hay không.
Mạng LAN của tòa soạn hoặc trang báo hoạt động trên môi trường Internet toàn cầu Tuy nhiên, tại Việt Nam, thuật ngữ này cũng đã được sử dụng để chỉ phát thanh và truyền hình, điều này có thể dẫn đến sự nhầm lẫn.
Báo trực tuyến, khái niệm đầu tiên xuất hiện tại Mỹ, đã trở thành thuật ngữ phổ biến trên toàn cầu Từ "trực tuyến" (online) trong lĩnh vực công nghệ thông tin chỉ trạng thái của máy tính khi đã kết nối với mạng và sẵn sàng hoạt động.
Báo mạng, hay còn gọi là báo mạng Internet, là một thuật ngữ không chính xác và dễ gây hiểu lầm về bản chất của nó Internet được xem là một mạng lưới lớn bao gồm nhiều mạng con, như mạng nội bộ của các tổ chức, công ty và chính phủ Việc sử dụng thuật ngữ "báo mạng" không làm rõ ranh giới giữa khái niệm "mạng" và "mạng Internet".
Báo Internet là khái niệm phổ biến trong các nghiên cứu và hội thảo về vai trò của công nghệ thông tin trong báo chí mới Thuật ngữ này kết hợp giữa Internet và báo chí, cho thấy Internet cung cấp không gian cho các trang báo hoạt động Các trang báo sử dụng Internet như một phương tiện truyền tải, tận dụng những ưu điểm của nó và hoạt động độc lập Mặc dù nhiều người trong ngành đồng tình với thuật ngữ này, nhưng nó có thể gây nhầm lẫn, khiến người ta nghĩ rằng tất cả các trang web trên Internet đều là báo mạng điện tử Thực tế, một trang báo trên mạng chỉ là một loại hình web, nhưng không phải mọi trang web đều hoạt động như một trang báo.
Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã nghiên cứu và tổng hợp khái niệm báo mạng điện tử Theo cuốn "Báo mạng điện tử - Những vấn đề cơ bản" của Nguyễn Thị Trường Giang, báo mạng điện tử là loại hình báo chí được xây dựng dưới dạng trang web, phát hành trên Internet, với ưu thế truyền tải thông tin nhanh chóng, tức thời, đa phương tiện và có tính tương tác cao.
Khái niệm này thỏa mãn được một cách gần như đầy đủ và chính xác nhất trong việc định nghĩa về báo mạng điện tử, bao gồm:
Loại hình báo chí mới này ra đời từ sự phát triển vượt bậc của công nghệ thông tin, hoạt động nhờ vào các phương tiện kỹ thuật tiên tiến, số hóa, máy tính có kết nối mạng, server và các phần mềm ứng dụng.
Báo chí đa phương tiện có những đặc trưng nổi bật như tính tương tác cao, tính tức thời và phi định kỳ Nó cho phép truyền tải thông tin không hạn chế thông qua việc lưu trữ dưới dạng dữ liệu siêu văn bản Các trang báo được tổ chức thành từng lớp và có khả năng "nở" ra với số lượng trang không giới hạn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận và khám phá thông tin.
- Tên gọi này chỉ rõ người làm báo và người đọc báo đều phải có trình độ kĩ thuật nhất định
Tên gọi này là sự kết hợp của các thuật ngữ như báo, mạng, và điện tử, giúp Việt hóa và thể hiện đặc trưng riêng của loại hình báo chí mới Nó khắc phục được sự thiếu hụt về nghĩa và tính máy móc của từ ngữ ngoại lai.
Báo điện tử được hiểu là một loại hình báo chí phát hành công khai qua mạng Internet, mặc dù có nhiều khái niệm khác nhau về loại hình này.
Internet, dưới dạng một trang web, sở hữu nhiều tính năng nổi bật như khả năng truyền tải thông tin nhanh chóng, đa phương tiện, tính tức thời và tính tương tác cao Dựa trên những lý thuyết hợp lý và tổng quát đã được nêu, cùng với cơ sở nghiên cứu vững chắc từ Học viện báo chí và tuyên truyền, tác giả chọn khái niệm và thuật ngữ "Báo mạng điện tử" làm định nghĩa chính cho luận văn này.
Vai trò và ưu thế của báo mạng điện tử trong thông tin bảo vệ loài tê giác
1.2.1 Vai trò của báo mạng điện tử trong thông tin bảo vệ loài tê giác
Báo chí giữ vai trò thiết yếu trong đời sống xã hội, khơi nguồn và tạo lập dư luận Nó giúp cá nhân và nhóm xã hội xã hội hóa ý kiến, đồng thời phản ánh và định hướng dư luận Như tác giả Nguyễn Văn Dững đã nhấn mạnh, báo chí là hoạt động giao tiếp xã hội quy mô lớn nhất, là công cụ kết nối và can thiệp xã hội hiệu quả nhất trong mối quan hệ với công chúng và các nhóm lợi ích.
Báo chí và báo mạng điện tử đóng vai trò quan trọng trong công tác bảo vệ động vật hoang dã (BVTG), nâng cao nhận thức cộng đồng về việc nói không với sừng tê giác và các sản phẩm liên quan Ngoài ra, báo chí còn là công cụ hiệu quả giúp nhà nước giám sát, phát hiện và xử lý các hành vi buôn bán trái phép sừng tê giác, vi phạm luật pháp về động vật hoang dã Hoạt động thông tin về BVTG trên các phương tiện truyền thông không chỉ mang lại lợi ích cho Việt Nam mà còn có ý nghĩa lớn lao cho cộng đồng toàn cầu.
Việt Nam, cùng với Trung Quốc, vẫn là một trong những quốc gia tiêu thụ sừng tê giác nhiều nhất thế giới, theo nhận định của các tổ chức bảo vệ động vật như WildAid và CITES, cũng như các chuyên gia trong ngành ung thư Tình trạng này đã duy trì ở mức đáng báo động qua nhiều năm, do đó, cần tăng cường tuyên truyền bảo vệ tê giác để giảm thiểu hành vi mua bán sừng tê giác, đồng thời giữ gìn hình ảnh tích cực của đất nước trong mắt bạn bè quốc tế.
Thông tin về BVTG trên báo mạng điện tử rất quan trọng để bảo vệ môi trường sống đa dạng và tạo ra một tương lai bền vững cho các thế hệ sau Việc này giúp thống kê và xác định số liệu về săn bắn tê giác, từ đó xây dựng kế hoạch hành động nhằm ngăn chặn và giảm thiểu tình trạng đáng báo động này Nó cũng nâng cao ý thức bảo vệ và gìn giữ các loài động vật trên hành tinh, góp phần duy trì cân bằng sinh thái lâu dài.
Báo mạng điện tử là phương tiện truyền thông hiệu quả để giải thích nguyên nhân và hậu quả của việc săn bắn tê giác Với tính tương tác cao và độ phổ biến rộng rãi, nó giúp cộng đồng nhận thức rõ hơn về những tác động tiêu cực của việc mua bán và tàng trữ các bộ phận động vật hoang dã quý hiếm Thông qua việc cung cấp dẫn chứng cụ thể, báo mạng điện tử giáo dục tư tưởng của người đọc một cách sinh động và gần gũi.
Các hoạt động thông tin trên báo mạng điện tử BVTG đã giúp thay đổi nhận thức của người dân về bản chất thật của sừng tê giác Việc thu hút mọi người tham gia chia sẻ thông tin tạo ra sự hiểu biết và nhận thức chung trong xã hội Từ đó, trách nhiệm và hành động thống nhất trong việc giải quyết vấn đề săn bắn tê giác sẽ trở nên dễ dàng hơn.
Thứ năm, báo mạng điện tử với sức ảnh hưởng rộng rãi đã thu hút đông đảo sự tham gia của xã hội vào quá trình tuyên truyền bảo vệ tê giác (BVTG) Điều này không chỉ nâng cao tầm ảnh hưởng của BVTG mà còn tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần thay đổi nhận thức và lối sống của người dân, từ đó giảm thiểu tiêu thụ sừng tê giác đến mức thấp nhất.
Báo mạng điện tử đang trở thành kênh truyền thông hiệu quả cao nhờ vào khả năng cung cấp thông tin nhanh chóng, rộng rãi và thiết thực, đặc biệt trong việc nâng cao nhận thức của người dân Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông tại Việt Nam, cùng với dân số gần 95 triệu người, đã thúc đẩy tỷ lệ người dùng Internet tăng nhanh Trung bình, người Việt online 5 giờ mỗi ngày trên máy tính và 3 giờ trên thiết bị di động, với 2 giờ dành cho mạng xã hội Với gần 52 triệu người sử dụng Internet, chiếm 54% dân số, báo mạng điện tử đã trở thành nguồn thông tin thiết yếu, đặc biệt cho giới trẻ, cho thấy tiềm năng lớn trong việc khai thác hiệu quả các ưu điểm của loại hình báo chí này.
1.2.2 Ưu thế của báo mạng điện tử trong thông tin bảo vệ loài tê giác
Báo mạng điện tử là một loại hình báo chí với những đặc điểm và vai trò chung của báo chí, nhưng cũng có những đặc trưng riêng biệt Nó nổi bật với tính đa phương tiện, tính tức thời phi định kỳ, tính tương tác cao và khả năng lưu trữ, tìm kiếm thông tin tiện lợi Những ưu điểm này giúp báo mạng điện tử tách biệt và phát triển hơn so với các loại hình báo chí khác, như được nêu trong cuốn "Báo mạng điện tử - Đặc trưng và phương pháp sáng tạo" của Nguyễn Trí Nhiệm và Đỗ Thị Trường Giang.
Báo mạng điện tử sở hữu nhiều ưu điểm nổi bật, trong đó đa phương tiện là một yếu tố quan trọng Đa phương tiện trên báo mạng điện tử là sự kết hợp của nhiều loại hình thức truyền tải thông tin, bao gồm văn bản, hình ảnh tĩnh, hình ảnh động, đồ họa, âm thanh, video và các chương trình tương tác Một sản phẩm báo chí được xem là đa phương tiện khi tích hợp nhiều phương tiện này, tạo nên một trải nghiệm phong phú và hấp dẫn cho người đọc.
Báo mạng điện tử, với nhiều tính năng đa phương tiện ưu việt, thu hút đông đảo độc giả và trở thành công cụ quan trọng trong việc tuyên truyền bảo vệ loài tê giác trên toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam.
Báo mạng điện tử nổi bật với tính tức thời và phi định kỳ, cho phép người đọc tiếp cận thông tin ngay lập tức mà không phải chờ đợi Dù thông tin diễn ra ở đâu hay vào thời gian nào, chỉ cần có thiết bị kết nối internet, phóng viên có thể cập nhật tin tức ngay khi sự kiện xảy ra Ngay sau khi bài viết được đăng, thông tin mới có thể được bổ sung một cách dễ dàng Thời gian trên báo mạng điện tử được rút ngắn, cho phép phóng viên phát trực tiếp sự kiện giống như truyền hình hay phát thanh Chỉ với một cú nhấp chuột, người đọc trên toàn cầu có thể nhận thông tin và tham gia vào sự kiện một cách trực tiếp.
Báo mạng điện tử vượt qua nhiều rào cản mà các loại hình báo chí khác gặp phải, với nội dung thông tin không bị giới hạn về không gian hay thời gian Quy trình sản xuất thông tin đơn giản cho phép cập nhật và bổ sung liên tục, với số lượng gần như không giới hạn Thông tin trên báo mạng có thể sống động và nóng hổi đến từng giây, với khả năng cập nhật nhiều lần trong ngày Do đó, một bài báo trên báo mạng không bao giờ hoàn chỉnh tuyệt đối, mà luôn có thể được phát triển, kéo dài hoặc rút ngắn bất cứ lúc nào, khiến "giới hạn cuối cùng" của một bài báo chỉ là tạm thời và tương đối.
Tình trạng săn bắn tê giác đang diễn ra trên toàn cầu với tần suất hàng tháng, thậm chí hàng ngày và hàng giờ Việc cập nhật thông tin và diễn biến liên quan đến loài động vật này là vô cùng cần thiết Sự nhanh chóng và đơn giản trong việc cập nhật thông tin của các báo mạng điện tử mang lại lợi thế lớn so với các loại hình báo chí khác.
Tính tương tác đóng vai trò quan trọng trong truyền thông và báo chí, cho phép người đọc chủ động tìm kiếm và lựa chọn thông tin Sự tham gia của công chúng rút ngắn khoảng cách giữa báo chí và độc giả, thúc đẩy hiệu quả truyền thông Sự xuất hiện của báo mạng điện tử đã mở rộng hình thức tương tác, giảm thiểu hạn chế của các phương thức cũ Nhờ công nghệ cao, độc giả có thể dễ dàng gửi ý kiến qua email hoặc bình luận ngay trong bài viết, giúp tòa soạn nhận phản hồi nhanh chóng Báo mạng điện tử có thể tận dụng lợi thế này để thu thập ý kiến công chúng về các vấn đề như nạn săn bắn tê giác và tìm hiểu nguyên nhân sử dụng sừng tê giác trong cộng đồng.
Báo mạng điện tử còn có tính lưu trữ và tìm kiếm thông tin rất cao
Quan điểm của Đảng, Nhà nước liên quan tới đề tài
Đảng và Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều nghị quyết và văn bản pháp luật nhằm bảo vệ tài nguyên, môi trường và các loài động, thực vật hoang dã Những nỗ lực này nhằm giảm thiểu tình trạng săn bắn trái phép tê giác và buôn bán sừng tê giác đang diễn ra trên toàn cầu.
Trong Luật Báo Chí số 103/2016/QH13 của Quốc Hội ban hành năm
Báo chí ở Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin quan trọng trong đời sống xã hội, đóng vai trò là cơ quan ngôn luận của Đảng, nhà nước, và các tổ chức chính trị - xã hội Nó cũng là diễn đàn cho Nhân dân, góp phần vào việc thông tin và truyền đạt ý kiến của cộng đồng.
Theo Điều 4 của Luật Báo chí, báo chí có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực về tình hình đất nước và thế giới, tuyên truyền và bảo vệ đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời góp phần ổn định chính trị và nâng cao dân trí Báo chí cũng cần phản ánh và hướng dẫn dư luận xã hội, thực hiện quyền tự do ngôn luận, phát hiện và biểu dương gương tốt, cũng như đấu tranh chống các hành vi vi phạm pháp luật Điều 10 trong Luật Báo chí nhấn mạnh rằng báo chí không được kích động chống Nhà nước, không tuyên truyền bạo lực hay gây hận thù, và phải bảo vệ bí mật Nhà nước, đồng thời không được đưa tin sai sự thật hay xúc phạm danh dự của tổ chức và cá nhân.
1.3.2 Quan điểm của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các cơ quan báo chí truyền thông về thông tin BVTG
Theo chỉ đạo của Chính phủ, các Bộ, Ban ngành và cơ quan báo chí đã tăng cường tuyên truyền bảo vệ động vật hoang dã (BVTG) trong những năm gần đây Chỉ thị số 28/CT-TTg ngày 17 tháng 9 năm 2016 đã nêu rõ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ đạo Cơ quan quản lý CITES phối hợp với Ban chỉ đạo liên ngành để tăng cường hợp tác trong việc chia sẻ thông tin, điều tra, bắt giữ và xử lý các hành vi xâm hại động vật hoang dã, đặc biệt là ngà voi và sừng tê giác Đồng thời, Bộ Thông tin và Truyền thông cũng đã triển khai các chiến dịch tuyên truyền, giáo dục pháp luật về bảo vệ các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm đến mọi tổ chức và cá nhân.
Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam được yêu cầu tăng cường tuyên truyền về bảo tồn và kiểm soát động vật hoang dã, đồng thời phát hiện và lên án các hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam và Công ước quốc tế liên quan đến động vật hoang dã quý hiếm Họ cũng cần tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục pháp luật và đề xuất giải pháp quản lý nhà nước với các cơ quan có thẩm quyền.
1.4 Khái quát về các trang báo mạng điện tử đƣợc khảo sát
1.4.1 Khảo sát về báo mạng điện tử VnExpress
VnExpress, hay Tin nhanh Việt Nam (vnexpress.net), là trang báo điện tử đầu tiên tại Việt Nam, hoạt động hoàn toàn trên nền tảng trực tuyến mà không phát hành bản in giấy.
VnExpress được thành lập bởi tập đoàn FPT, ra mắt ngày 26 tháng
Vào năm 2001, giấy phép số 511/GP - BVHTT được Bộ Văn hóa - Thông tin cấp vào ngày 25 tháng 11 năm 2002 Hiện tại, FPT Online đang quản lý, mặc dù thông tin trên website cho biết cơ quan chủ quản là Bộ Khoa học Công nghệ.
Vào ngày 25/11/2002, VnExpress đã trở thành tờ báo đầu tiên tại Việt Nam được cấp phép hoạt động hoàn toàn trên Internet, dưới sự quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ Tờ báo này phát triển chủ yếu dựa vào nguồn thu từ quảng cáo.
Theo Google Analytics, tính đến tháng 2 năm 2017, VnExpress có hơn 46 triệu độc giả thường xuyên và đạt khoảng 15,8 tỷ lượt truy cập trong năm 2016 Độc giả trong nước chiếm hơn 80% tổng số lượt truy cập.
Mỹ, số còn lại từ các nước khác trên khắp châu lục
VnExpress luôn đặt độc giả lên hàng đầu, cam kết cung cấp tin tức khách quan, trung thực và nhanh chóng Trong các sự kiện quan trọng như cuộc chiến ở Libya, thảm họa động đất tại Nhật Bản, biến động giá vàng trong nước, và vụ án Lê Văn Luyện, nhiều độc giả đã thường xuyên truy cập VnExpress để cập nhật thông tin Đặc biệt, báo VnExpress cũng đã có những đóng góp tích cực trong việc tuyên truyền thông tin về bảo vệ tài nguyên và môi trường đến với đông đảo công chúng từ năm trước.
2011 với nhiều bài tin, phóng sự đề cập đến nhiều khía cạnh của vấn đề
1.4.2 Khảo sát về báo mạng điện tử Dân trí
Dân trí (Dantri.com.vn) là một trang báo điện tử trực thuộc Trung ương
Hội khuyến học Việt Nam có lượng truy cập đáng kể, với báo Dân trí đứng thứ 2 tại Việt Nam theo thống kê của Kantar Media, chỉ sau Google Ngoài ra, theo dữ liệu từ Opera, phiên bản di động của báo Dân trí cũng xếp thứ hai về lượng truy cập từ thiết bị di động, chỉ sau Google.
Theo thống kê của Google, đến nay, mỗi tháng có bình quân Dân trí có
Báo Dân trí hiện đạt 900 triệu lượt xem trang, với hơn 10 triệu người truy cập mỗi ngày, trong đó 20% là từ nước ngoài, theo thống kê của Google Trang báo này đứng thứ 9 trong Top 10 từ khóa có tốc độ tìm kiếm tăng trưởng nhanh nhất toàn cầu, là từ khóa duy nhất liên quan đến Việt Nam trong bảng xếp hạng Dân trí cập nhật tin tức hàng giờ và có diễn đàn trực tuyến về các vấn đề kinh tế, chính trị, thể thao và văn hóa Đặc biệt, Quỹ Nhân ái của Dân trí hoạt động tích cực trong việc kết nối những tấm lòng hảo tâm với những hoàn cảnh khó khăn, trở thành một trong những hoạt động từ thiện nổi bật nhất trong làng báo Việt Nam.
Báo điện tử Dân trí online vào tháng 4/2005, từng kế thừa phần giao diện và bố cục nội dung của trang tin tổng hợp Tintucvietnam.com Năm
Năm 2009, báo điện tử Dân trí đã lần đầu tiên thay đổi giao diện Trong lĩnh vực thông tin tuyên truyền bảo vệ động vật hoang dã, báo Dân trí đã có những bài viết về loài tê giác Mặc dù kết quả tìm kiếm từ khóa "tê giác" lên đến hơn 10.000, nhưng chỉ một số ít bài viết thực sự tập trung vào thông tin đúng chủ đề Phần lớn các bài viết chủ yếu đề cập đến các vấn đề pháp luật, bao gồm các vụ bắt giữ và xử phạt liên quan đến buôn bán trái phép sừng tê giác.
1.4.3 Khảo sát về báo điện tử Tài nguyên và Môi trường
Báo điện tử Tài nguyên và Môi trường (baotainguyenmoitruong.vn) là cơ quan ngôn luận của Bộ Tài nguyên và Môi trường
Báo điện tử Tài nguyên và Môi trường, cùng với báo Tài Nguyên và Môi trường, có trách nhiệm cung cấp thông tin cho Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài nguyên và Môi trường tại www.monre.gov.vn Mục tiêu là thành lập Tập đoàn Báo chí Tài nguyên và Môi trường, bao gồm nhiều ấn phẩm báo in, báo điện tử và truyền hình, đã được Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường phê duyệt.
Báo điện tử Tài nguyên và Môi trường cung cấp thông tin và tuyên truyền về chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước liên quan đến quản lý, khai thác và bảo vệ tài nguyên và môi trường Các lĩnh vực bao gồm đất đai, tài nguyên nước, địa chất, khoáng sản, môi trường, khí tượng thủy văn, biến đổi khí hậu, đo đạc và bản đồ, viễn thám, cũng như quản lý tổng hợp về biển và hải đảo Báo cũng hỗ trợ công tác quản lý của Bộ Tài nguyên và Môi trường, đáp ứng nhu cầu thông tin của xã hội và kết nối hiệu quả với doanh nghiệp, nhà đầu tư quan tâm đến đất đai, khoáng sản và môi trường trên toàn quốc.
